Giá trị kinh tế của ngoại tác và hàng hóa công

Giá trị kinh tế của ngoại tác và hàng hóa công Gv: Nguyễn Thị Yến Phân tích chi phí – lợi ích... Ngoại tác“ Đôi khi một chủ thể sử dụng nguồn lực cho dự án mà không phải trả tiền cho ngu

Giá trị kinh tế của ngoại tác và

hàng hóa công

Gv: Nguyễn Thị Yến Phân tích chi phí – lợi ích

Xem xét một vài tình huống

 Tình huống 1: Làng ung thư Phú Thọ

 Tình huống 2: Vedan

 Trồng rừng Lâm Đồng (cơ chế PES)

Ngoại tác

“ Đôi khi một chủ thể sử dụng nguồn lực cho dự án mà không phải trả tiền cho nguồn lực đó”

“ Đôi khi dự án mang lại lợi ích cho những nhóm đối tượng

nhất định theo cách mà chủ dự án không thể trích một phần chi trả bằng tiền từ phía các đối tượng đó”

(Pedro Belli, Jock J.Andresson et all)

Ngoại ứng/ngoại tác là các tác động phát sinh từ việc sản xuất hay tiêu dùng một loại hàng hóa nào đó gây tổn hại đến lợi ích hoặc chi phí của một nhóm đối tượng mà không thông qua

giao dịch và không được phản ánh trong giá cả

Ngoại tác tích cực và tiêu cực

 Ngoại tác tiêu cực: dự án gây ra thiệt hại kinh tế đến các nhóm đối tượng khác mà không phải trả chi phí

Vd: dự án gây ô nhiễm không khí làm tổn hại đến sức khỏe dân

cư xung quanh và làm tăng chi phí khám chữa bệnh

 Ngoại tác tích cực: dự án tạo ra lợi ích kinh tế cho các nhóm đối tượng khác mà không nhận

được chi trả từ các nhóm đối tượng này

Vd: dự án xây dựng đường làm giá nhà đất của khu vực dân cư tăng lên

Dự án trồng rừng làm chất lượng không khí xung quanh tốt lên, làm tăng giá trị cuộc sống và giảm các bệnh về hô hấp

Chi phí tư nhân và chi phí xã hội

Nguồn:

 Ở một mức sản lượng q* bất kỳ,

diện tích nằm dưới đường MSC cho

biết chi phí xã hội để sản xuất ra

mức sản lượng đó, trong khi diện

tích nằm dưới đường MPC cho biết

chi phí mà tư nhân nhìn nhận

 Phần diện tích chênh lệch giữa hai

đường là chi phí ngoại tác

Ngoại ứng môi trường

 Ngoại ứng môi trường là một dạng điển

hình của ngoại ứng mà phân tích kinh tế cần phải xét đến

 Ngoại ứng môi trường cần được nhận diện

và lượng hóa nếu có thể được, và đưa vào phân tích kinh tế như một khoản chi phí của

dự án (trường hợp làm gia tăng gánh nặng bệnh tật) và lợi ích của dự án (trường hợp giảm lượng phát thải GHGs)

 Lượng hóa ngoại tác và đưa chúng vào phân tích kinh tế như một ngân lưu chi phí hoặc lợi ích

của dự án

Lượng hóa ngoại tác

 Xác định ranh giới:

đến đâu

động (đi liền với xác định các nhân tố vật lý)

 Xác định khuôn khổ thời gian

dự án  dễ dàng biểu diễn trong bảng phân tích

án và kéo dài trong những năm đã kết thúc dự án  Khi phân tích phải mở rộng bảng phân tích thêm một

số năm hoặc tính toán như một giá trị thanh lý của

dự án

Lượng hóa ngoại tác

Các bước xác định:

 Bước 1: Xác định các tác động của dự án đối với môi trường

 Bước 2: Gán một giá trị bằng tiền cho các tác động

môi trường đó

Trường hợp Dự án nhà máy nhiệt điện xả khí thải ô nhiễm ra môi trường, bước 1 Xác định tác động của dự án đối với chất lượng không khí được đo bằng các đặc tính vật lý; bước 2 Đánh giá giá trị bằng tiền của việc cải thiện chất lượng không khí

 Chỉ cần ước tính chi phí/lợi ích của ngoại tác ở một mức hoạt động nhất định của dự án là đủ

Tác động của dự án

đến môi trường

Tồn tại giá trị thị trường

Không tồn tại giá trị

thị trường

Biết trước Trường hợp 1 Trường hợp 3

Không biết trước Trường hợp 2 Trường hợp 4

Kỹ thuật xác định giá trị ngoại tác

 Kỹ thuật định giá khách quan:

Dựa vào những thay đổi trong chi phí sản xuất, chi phí thay thế, chi tiêu để phòng tránh, thông tin về tác động đến sức khỏe con người hay chi phí ốm đau  định giá dựa vào giá trị thị trường

 Tổn thất năng suất

Dự án làm giảm năng suất đánh bắt cá, năng suất lúa

 Phản ứng dose (Dose – response)

• Dự án làm ô nhiễm không khí:

 Dùng quan hệ phản ứng dose (DRR) để gắn những thay đổi trong mức ô nhiễm xung quanh với những tác động đến sức khỏe

 DRR là một mối quan hệ ước lượng thống kê giữa một mức ô nhiễm nhất định trong không khí với những kết cục khác nhau về sức khỏe: mức độ

ốm đau, số ngày nghỉ việc, …

• Dự án làm ô nhiễm nước

 Khác với trường hợp ô nhiễm không khí, chúng ta không có cách nào khác ngoài việc hít thở không khí xung quanh, nhưng chúng ta có thể tránh

không dùng nước ô nhiễm

 Sử dụng nghiên cứu dịch tễ (nhóm kiểm soát – nhóm đối chứng) để xác định tác động của ô nhiễm nước đến sức khỏe

Kỹ thuật xác định giá trị ngoại tác

 Chi phí thay thế

• Tính toán từ các chi phí trực tiếp để khắc phục tác động môi trường do dự án gây ra: sơn sửa lại nhà cửa do bụi, lắp kính chống tiếng ồn, mua máy lọc nước, …

• Dự án bóng: coi lợi ích bảo tồn bằng với chi phí tạo ra nó: vd dự

án thủy điện chặt cây và phá hủy hệ sinh thái khu vực lòng hồ

Kỹ thuật dự án bóng xác định giá trị kinh tế của hệ sinh thái lòng

hồ bằng cách ước tính chi phí để tạo ra một quần thể sinh thái giống như vậy

 Lượng hóa bằng tiền các tác động của ô nhiễm đến sức khỏe:

• Xác định chi phí gánh nặng bệnh tật

• Đánh giá giá trị cuộc sống:

 Định giá chi phí do chết sớm – cách tiếp cận vốn con người: ở Mỹ là

3-5 triệu USD  các quốc gia khác???

 Phương pháp xác định sự khác biệt về tiền lương: Sử dụng mức phụ trội về tiền lương thường được trả thêm cho những công nhân làm việc nguy hiểm  nhằm ước lượng định giá ngầm của cá nhân với một cái chết mang tính thống kê:

Bằng mức phụ trội tiền lương chia cho xác suất tử vong

Kỹ thuật xác định giá trị ngoại tác

 Kỹ thuật định giá chủ quan

 Giá sẵn lòng chi trả WTP

• Phỏng vấn trực tiếp các cá nhân về giá sẵn lòng chi trả của

họ để được hưởng tác động môi trường tích cực của dự án/hoặc để tránh tác động tiêu cực môi trường của dự án

 Giá sẵn lòng chấp nhận WTA

• Phỏng vấn trực tiếp các cá nhân về mức giá mà họ có thể chấp nhận được để hưởng tác động môi trường tích cực của dự án/hoặc để tránh tác động tiêu cực môi trường của

dự án

Hàng hóa công

(đọc thêm)