Giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi tt

Ở trường mầm non, cho trẻ làm quen với văn học thiếu nhi là một phương tiện hữu hiệu để giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ, giúp bồi đắp trong tâm hồn trẻ những tình cảm, tình yêu thương,

VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

-

ĐÀO THỊ MY

GIÁO DỤC HÀNH VI ĐẠO ĐỨC CHO TRẺ MẪU GIÁO

5 – 6 TUỔI QUA LÀM QUEN VỚI VĂN HỌC THIẾU NHI

Chuyên nghành: Lý luận và lịch sử giáo dục học

Mã số: 9140102

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Cán bộ hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Thị Hoàng Yến

TS Đào Thị Bình

Hà Nội, 2018

Công trình được hoàn thiện tại Viện khoa học Giáo dục Việt Nam số 101 Trần Hưng Đạo Thành phố Hà Nội

Người hướng dẫn khoa học

GS.TS Nguyễn Thị Hoàng Yến

Có thể tìm hiểu luận án tại

- Thư viện Quốc Gia

- Thư viện Viện khoa học Giáo dục Việt Nam

1 Đào Thị My, Giáo dục lòng nhân ái cho trẻ mẫu giáo trong hoạt động giáo dục ở Trường Mầm non Thực hành Hoa Hồng, Tạp chí Giáo dục mầm non,

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1 Giá trị đạo đức là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam Trước những thách thức không do tác động từ mặt trái của cơ chế thị trường, nền tảng đạo đức, lối sống trong xã hội ít nhiều bị xói mòn, có không ít những giá trị bị suy giảm Vì vậy, giáo dục đạo đức, bồi dưỡng nhân cách cho con người đặc biệt là thế hệ trẻ đang được quan tâm hơn bao giờ hết

2 Giáo dục đạo đức phải bắt đầu ngay từ lứa tuổi mầm non, giữ vai trò quan trọng, là nền tảng phát triển nhân cách của trẻ Chương trình giáo dục mầm non

2009 được ban hành theo thông tư 17/2009/ TT – BGDĐT của Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo đã khẳng định rằng: “Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp Một…”[7, tr.3] Trong đó, giáo dục hành vi đạo đức giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết điều nên làm và không nên làm, giúp trẻ tự tin, chủ động và biết cách xử lý các tình huống trong cuộc sống, khơi gợi khả năng tư duy sáng tạo của trẻ, đặt nền tảng cho trẻ trở thành người có trách nhiệm trong cuộc sống

3 Trẻ 5 – 6 tuổi là giai đoạn có những bước phát triển mạnh mẽ về tư duy, nhận thức, ngôn ngữ… cũng như các mặt xúc cảm, tình cảm Đây là giai đoạn đặc biệt quan trọng chuẩn bị những phẩm chất và năng lực cần thiết để bước vào lớp Một Đó chính là cơ sở để GDHVĐĐ cho trẻ, là tiền đề cho sự phát triển hài hòa nhân cách sau này

4 Ở trường mầm non, cho trẻ làm quen với văn học thiếu nhi là một phương tiện hữu hiệu để giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ, giúp bồi đắp trong tâm hồn trẻ những tình cảm, tình yêu thương, biết đoàn kết gắn bó, giúp đỡ nhau trong mọi lúc, mọi nơi

5 Trong thực tế hiện nay, giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ ngày càng được gia đình, nhà trường và xã hội quan tâm nhiều hơn tác phẩm văn học viết cho thiếu nhi rất phong phú về nội dung và hình thức Mỗi tác phẩm khác nhau có những nội dung khác nhau nhưng đều hướng trẻ đến những bài học đạo đức Tuy nhiên, GV còn lúng túng trong quá trình giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ qua làm quen với văn học thiếu nhi từ việc lựa chọn các tác phẩm văn học, đến việc định xác định các hành vi đạo đức để giáo dục trẻ Vì thế, hiệu quả giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ còn thấp chưa đáp ứng được yêu cầu xã hội

Từ những lý do trên, chúng tôi lựa chọn vấn đề: “Giáo dục hành vi đạo đức

cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi” làm đề tài

nghiên cứu của luận án

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quá trình giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu

giáo 5 – 6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp giáo dục và hình thành hành vi đạo đức

cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi

4 Giả thuyết khoa học

Nếu sử dụng hợp lý các biện pháp nêu gương, đóng kịch trải nghiệm các tình huống trong tác phẩm văn học với sự hỗ trợ của các phương tiện dạy học

và tích hợp trong các hoạt động hàng ngày ở trường mầm non thì sẽ giáo dục

hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Cơ sở lí luận của việc giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5 -

6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi

5.2 Thực trạng giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi qua

làm quen với văn học thiếu nhi

5.3 Đề xuất các biện pháp giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5 -

6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi

5.4 Tổ chức thực nghiệm các biện pháp giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn nội dung nghiên cứu:

Các tác phẩm văn học viết cho thiếu nhi được lựa chọn trong nghiên cứu này được lấy từ tuyển tập thơ văn viết cho thiếu nhi

Các nội dung giáo dục hành vi đạo đức từ chương trình giáo dục mầm non

6.2 Giới hạn địa bàn nghiên cứu:

6.2.1 Địa bàn và khách thể khảo sát

- Mẫu khảo sát: 290 giáo viên mầm non

- Địa bàn khảo sát: Trường Mầm non Thực hành Hoa Hồng, Trường Mầm non Thực hành Hoa Sen, Trường Mầm non Hoa Thủy Tiên, Trường Mầm non Hoa hồng thuộc Thành phố Hà Nội, Trường Mầm non Thực hành Nha Trang, Trường Mầm non Thực hành Thành phố Hồ Chí Minh, một số trường mầm non vùng núi phía Bắc (Tỉnh Điện Biên)

6.2.2 Địa bàn và khách thể thực nghiệm

- Địa bàn thực nghiệm: 80 trẻ (40 trẻ thực nghiệm + 40 trẻ đối chứng) ở hai lớp

mẫu giáo lớn 2A + 2B, Trường Mầm non Thực hành Hoa Hồng (Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương - quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội)

7 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu lí luận; Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp quan sát để thu thập dữ liệu, Phương pháp điều tra bằng

các kĩ thuật bảng hỏi, trao đổi, phỏng vấn, trắc nghiệm, Phương pháp tổng kết

kinh nghiệm, Phương pháp thực nghiệm

7.2.3 Các phương pháp khác

- Phương pháp xử lí số liệu và đánh giá bằng thống kê toán học trong điều

tra thực trạng và tổng kết thực nghiệm khoa học; Phương pháp chuyên gia

8 Những luận điểm khoa học cần bảo vệ

8.1 Hành vi đạo đức của trẻ 5 – 6 tuổi được hình thành từ xúc cảm – hành vi (bắt chước) – hành vi có ý thức Do vậy, giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ phải bắt đầu từ việc kích thích hứng thú của trẻ có những hành vi đẹp đến tạo điều kiện cho trẻ thể hiện cảm xúc và tự giác luyện tập hàng ngày, thường xuyên để hình thành hành vi đạo đức có ý thức

8.2 Tác phẩm văn học là phương tiện có ưu thế trong việc giáo dục hành

vi đạo đức cho trẻ mầm non

8.3 Hiện nay các giáo viên mầm non còn hạn chế trong việc vận dụng tối

đa các khả năng của văn học thiếu nhi để giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mầm non

8.4 Các biện pháp giáo dục nêu gương, luyện tập, trải nghiệm dạy học với sự hỗ trợ các phương tiện qua các tác phẩm văn học và được tích hợp trong các hoạt động ở trường mầm non sẽ đảm bảo cho việc giáo dục và hình thành các hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi một cách tích cực và bền vững

9 Những đóng góp mới của luận án

Đề xuất các biện pháp giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi

9.3 Ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn

Hình thành các thói quen và hành vi đạo đức cho trẻ mầm non Luận án có thể là tài liệu tham khảo cho CBQL và giáo viên các trường mầm non, sinh viên và cán bộ nghiên cứu ngành GDMN, cha mẹ có con ở độ tuổi mầm non và những người quan tâm đến giáo dục trẻ lứa tuổi mầm non

10 Cấu trúc luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục các công trình công

bố, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận án gồm 4 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận của việc giáo dục hành vi đạo đức của trẻ mẫu

giáo 5 - 6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi:

Chương 2: Thực trạng giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi:

Chương 3: Một số biện pháp giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5 -

6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi:

Chương 4: Thực nghiệm sư phạm

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA GIÁO DỤC HÀNH VI ĐẠO ĐỨC

CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI QUA LÀM QUEN

VỚI VĂN HỌC THIẾU NHI

1 1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên cứu về hành vi đạo đức và giáo dục hành vi đạo đức

Trường học là nơi trẻ em được xã hội hóa để chúng đóng vai xã hội trong tương lai Việc giáo dục hành vi đạo đức có vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách học sinh Do đó, những nghiên cứu về hành vi đạo đức và giáo

dục hành vi đạo đức cho trẻ đã được các nhà giáo dục quan tâm nghiên cứu

Đây chính là thời điểm quan trọng để GDHVĐĐ Hết tuổi mẫu giáo, trẻ

đã đặt xong những nền móng đầu tiên của tính cách Những hành vi, thói quen

tốt đẹp ngay từ nhỏ là cơ sở vững chắc cho hoàn thiện nhân cách trẻ sau này

1.1.2 Nghiên cứu về giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo qua làm quen với văn học thiếu nhi

Văn học thiếu nhi đóng vai trò cùng quan trọng trong việc phát triển tình yêu thương, hành vi, thói quen cử chỉ tốt đẹp ở học sinh Giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo phải được tiến hành bằng các con đường: Đọc, kể chuyện nghệ thuật, đóng kịch giúp trẻ phát triển khả năng cảm thụ tác phẩm văn học, phát triển trí tưởng tượng sáng tạo, ngôn ngữ mạch lạc Từ đó, trẻ nhận thức được thái độ, tình cảm, và có những hành vi đúng đắn góp phần hình thành và phát triển nhân cách trẻ

1.2 Các khái niệm công cụ

1.2.1 Hành vi

Kế thừa những quan điểm của các nhà tâm lý học hoạt động, chúng tôi

quan niệm về hành vi như sau: Hành vi của con người là hành động bên ngoài,

là phản ứng của chủ thể với thế giới xung quanh và với chính mình do tâm lý định hướng, điều khiển, điều chỉnh Hành vi đặc trưng của con người là hành vi

trong mối quan hệ của con người với bản thân, người khác, cộng đồng, môi trường, đòi hỏi các cá nhân trong đó nhóm xã hội đó phải tự giác thực hiện

b Hành vi đạo đức

Trên cơ sở quan niệm về “hành vi” và “đạo đức” đã đề cập ở trên, chúng tôi cho rằng: Hành vi đạo đức là biểu hiện bên ngoài của những quy tắc, quy định nội quy được coi là chuẩn mực trong các mối quan hệ của con người với bản thân, người khác, cộng đồng và môi trường là hành động tự giác và được thúc đẩy bởi động cơ có ý nghĩa về mặt đạo đức; thể hiện trong cách ứng xử của con người đối với cuộc sống

1.2.3 Giáo dục hành vi đạo đức

a Giáo dục

Có thể hiểu giáo dục là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch, có

hệ thống của nhà giáo dục đến người được giáo dục thông qua các hoạt động giáo dục nhằm hình thành ở họ nhận thức, tình cảm và hành vi

b Giáo dục hành vi đạo đức

Trong nghiên cứu này, giáo dục hành vi đạo đức là quá trình tác động có mục đích có kế hoạch có hệ thống của nhà giáo dục thông qua các hoạt động giáo dục nhằm hình thành các quy tắc chuẩn mực hành vi đạo đức với thế giới bên ngoài nhằm giúp con người hành động tự giác và được thúc đẩy bởi động

cơ có ý nghĩa về mặt đạo đức; thể hiện trong cách ứng xử của họ đối với cuộc sống

1.2.4 Làm quen với văn học thiếu nhi

a Văn học thiếu nhi

Trong nghiên cứu này, văn học thiếu nhi là các tác phẩm văn học viết cho thiếu nhi dưới sự cảm nhận của tâm hồn trẻ dành tặng cho trẻ thơ và phù hợp với trẻ

b Làm quen với văn học thiếu nhi

Như vậy, làm quen với văn học thiếu nhi là cho trẻ bước đầu tiếp xúc với tác phẩm văn học qua giọng kể, đọc của người lớn, qua đó trẻ bước đầu hiểu được nội dung và phát triển xúc cảm, tình cảm

1.3 Hành vi đạo đức của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi

1.3.1 Đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi

a Đặc điểm tư duy của trẻ 5 – 6 tuổi

Do đặc điểm tư duy “Vật ngã đồng nhất” trẻ mầm non luôn đồng nhất thế giới xung quanh với chính bản thân mình, do đó tình cảm của trẻ không chỉ được thể hiện với những người thân thích và các nhân vật trong tác phẩm văn học mà nó còn được biểu hiện sâu sắc cả với thế giới cỏ cây, hoa lá và những vật vô tri,vô giác Với cơ chế nhập tâm, bắt chước, trẻ có được những biểu tượng sinh động về các loại thái độ, biểu cảm, hành vi và xúc cảm của những người xung quanh

b Đặc điểm xúc cảm, tình cảm của trẻ 5 – 6 tuổi

Giáo dục xúc cảm cho trẻ lứa tuổi mầm non chính là xây dựng nền tảng của đạo đức, xây dựng nhân cách hài hòa, giúp trẻ biết làm chủ xúc cảm của mình, biết tự ý thức, biết đồng cảm với người khác và luôn có khả năng hợp tác với mọi người xung quanh

Phát triển xúc cảm, tình cảm của trẻ hình thành khả năng bắt chước và học qua bắt chước Ở lứa tuổi này, khả năng bắt chước phát triển mạnh, đây chính

là điều kiện giúp trẻ tích lũy hành vi, phẩm chất đạo đức từ xã hội Từ khả năng

bắt chước, trẻ lĩnh hội được các cách biểu cảm và thể hiện hành vi của mình vào những đối tượng xung quanh

c Đặc điểm phát triển ngôn ngữ của trẻ 5 – 6 tuổi

Ở tuổi này ngôn ngữ mạch lạc phát triển mạnh mẽ vốn từ phong phú (khoảng

2500 từ)[75], trẻ sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ, trẻ đã nắm vững ý nghĩa của từ khi

sử dụng và biết cách sử dụng cho phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp với mục đích của trẻ

d Đặc điểm phát triển tự ý thức của trẻ 5 – 6 tuổi

Sự tự ý thức giai đoạn này phát triển mạnh mẽ chuyển từ bắt chước hành vi sang đánh giá hành vi (có ý thức), ý thức bản ngã giúp trẻ điiều khiển hành vi của mình phù hợp với chuẩn mực, quy tắc xã hội, giúp trẻ chủ động thực hiện hành vi của mình một cách hứng thú đầy xúc cảm và dần trở thành thói quen hành vi đạo đức

1.3.2 Biểu hiện của hành vi đạo đức

Từ việc phân tích các khái niệm có liên quan, cấu trúc của hành vi đạo đức và đặc điểm tâm lý của trẻ 5 – 6 tuổi đã nêu ở trên, chúng tôi xác định biểu hiện của hành vi đạo đức của trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi là:

- Hành vi đạo đức thể hiện ở hành động ứng xử lễ độ:Thưa gửi, vâng lời; ông

bà, bố mẹ, anh chị; Ứng xử chào hỏi với người lớn và người khác; Nói cảm ơn, xin lỗi

- Hành vi đạo đức thể hiện ở hành động giúp đỡ, chia sẻ, nhường nhịn: Hợp tác cùng nhau, hòa thuận;Giúp đỡ bạn và nhường nhịn các em nhỏ; Bảo vệ bản thân và bạn bè khi bị bắt nạt

- Hành vi đạo đức thể hiện ở sự gọn gàng, ngăn nắp: Cẩn thận sử dụng đồ dùng,

đồ chơi, tự giác cất đồ dùng của mình và của bạn khi chơi xong, cất gọn gàng đúng nơi quy định;Biết sắp xếp đồ dùng, đồ chơi dễ cất, dễ lấy thuận tiện khi sử dụng

- Hành vi đạo đức thể hiện ở việc giữ vệ sinh sạch sẽ:Xếp hàng khi đi vệ sinh,

không làm tràn nước sau khi rửa tay; Biết lau tay, cất dép đúng chỗ; Giữ gìn vệ

sinh nơi công cộng: Không vứt rác bừa bãi

- Hành vi đạo đức thể hiện ở hành động thể hiện tình yêu thiên nhiên và các con

vật nuôi: Biết bảo vệ, chăm sóc cây, một số con vật nuôi; biết tránh những con

vật nguy hiểm;Không ngắt lá, bẻ cành, hái hoa nơi công cộng; Có thái độ bảo

vệ, chăm sóc giữ gìn môi trường đang sống

1.4 Giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi qua làm quen với các tác phẩm văn học thiếu nhi

1.4.1 Văn học thiếu nhi và vai trò của nó trong chương trình giáo dục mầm non đối với việc giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

a Văn học giúp trẻ phát triển cảm xúc và bắt chước những hành vi đạo đức tốt đẹp của các nhân vật trong tác phẩm

Ảnh hưởng của tác phẩm văn học đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ được diễn ra theo cơ chế “đồng nhất hóa – bắt chước” Trẻ bắt chước ngôn ngữ, bắt

chước lời nói và hành động của các nhân vật trong tác phẩm

b Văn học giúp trẻ hiểu được ý nghĩa xã hội hành vi của các nhân vật trong tác phẩm

Trẻ học được những hành vi, thái độ cách ứng xử từ những câu chuyện mà trẻ được nghe kể, được vào vai các nhân vật, sau đó trẻ kể lại bằng chính ngôn ngữ của mình để hiểu được hết những nội dung trong tác phẩm ấy

Như vậy, tác phẩm văn học không chỉ bồi đắp tâm hồn, tình cảm cho trẻ

mà còn hình thành ở trẻ những hành vi đẹp và phát triển phù hợp với chuẩn mực đạo đức do con người đặt ra, góp phần hoàn thiện nhân cách trẻ mầm non

1.4.2 Một số thể loại và đặc điểm của văn học thiếu nhi

a Một số thể loại văn học thiếu nhi

Thơ truyện viết cho thiếu nhi: Đồng dao; Cổ tích; Truyện ngụ ngôn; Vè; Câu đố:

b Đặc trưng cơ bản của văn học thiếu nhi

Văn học viết cho các em ngắn gọn, rõ ràng; Ngôn ngữ trong văn học dành cho trẻ trong sáng, giàu hình ảnh; Nghệ thuật của văn học dành cho trẻ mầm non thường không quá cầu kỳ phức tạp; Mỗi tác phẩm văn học thiếu nhi đều là một bài học đạo đức sâu sắc nhưng lại rất gần gũi giúp trẻ hiểu rõ ràng

1.4.3 Cơ hội hình thành biểu tượng hành vi đạo đức qua làm quen với văn học thiếu nhi

a Văn học thiếu nhi giúp trẻ biết cách ứng xử và hình thành hành vi lễ độ

b Làm quen với văn học thiếu nhi giúp hình thành hành vi chia sẻ, nhường nhịn giúp đỡ bạn bè, giúp đỡ những người thân, những hoàn cảnh khó khăn

c Làm quen với văn học thiếu nhi giúp trẻ hình thành hành vi gọn gàng ngăn nắp: Biết cách thu dọn gọn gàng, sắp xếp khoa học, đúng nơi quy định

d Làm quen với văn học thiếu nhi giúp trẻ hình thành hành vi vệ sinh sạch sẽ, văn minh nơi công cộng

e Làm quen với văn học thiếu nhi giúp trẻ hình thành hành vi ứng xử với thiên nhiên và vật nuôi

1.4.3 Giáo dục hành vi đạo đức qua làm quen với văn học thiếu nhi

Dựa trên Chương trình giáo dục mầm non 2009 được ban hành theo thông tư 17/2009/TT – BGDĐT[7], mà chúng tôi đưa ra mục tiêu, nguyên tắc, nội dung,

phương pháp, hình thức giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ 5 – 6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi

a Mục tiêu

Làm quen với văn học thiếu nhi giúp trẻ nhận biết cái gì là đúng, là tốt Giúp trẻ yêu thích và bắt chước những hành vi đúng, tốt của các nhân vật trong tác phẩm văn học;Giúp trẻ hình thành sự hứng thú, tự tin thể hiện những hành

vi tốt với mọi người trong cuộc sống hàng ngày;Bước đầu gúp trẻ hình thành những hành vi đúng, hành vi tốt

b Các nguyên tắc giáo dục hành vi đạo đức của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi

Cần xác định rõ mục đích giáo dục, hiểu rõ đối tượng; Giáo dục hành vi đạo đức mang tính tập thể; Giáo dục hành vi muốn có hiệu quả thì cần phải tiến hành trên tất cả các trẻ trong lớp, trong nhóm khi tham gia hoạt động

Các nội dung giáo dục hành vi đạo đức gắn liền với thực tiễn va phù hợp với thực tiễn, phù hợp với các hành động, cách cư xử, thái độ hàng ngày của trẻ

Giáo dục hành vi đạo đức đảm bảo thường xuyên, liên tục mới đạt hiệu quả

Cần có sự quan tâm đặc biệt với trẻ: Với những trẻ cá biệt có những hành

vi chưa phù hợp thông qua các hoạt động giáo dục hàng ngày giáo viên cần

quan tâm nhiều hơn đến trẻ

Có rất nhiều hình thức tổ chức: Tổ chức hoạt động học theo chương trình; trong các hoạt động khác hàng ngày lồng ghép vào các hoạt động khác

1.4.4 Quá trình hình thành hành vi đạo đức của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi

Trẻ bắt chước hành vi của những sự vật hiện tượng mà trẻ thích chưa hiểu

đó là gì sau đó thông qua việc trẻ được trải nghiệm qua các hoạt động giáo dục

và trẻ mới hiểu những hành vi từ đó trẻ có thái độ phù hợp với những hành vi

đó theo quy trình: Cảm xúc - hành vi (bắt chước) - nhận thức – thái độ - hành vi (bền vững)

a Lựa chọn tác phẩm văn học có những nhân vật gần gũi trẻ yêu thích, hành vi

đạo đức mẫu mực trẻ dễ bắt chước làm theo

a Đưa trẻ vào thực hành trải nghiệm những hành vi tình huống của nhân vật trong văn học để trẻ nhận biết đánh giá những hành vi ấy

c Củng cố những hành vi qua TPVHTN và các hoạt động hàng ngày

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5

- 6 tuổi qua làm quen với văn học thiếu nhi

1.5.2.Cơ sở vật chất thiết bị và môi trường giáo dục

Để hành vi đạo đức của trẻ được luyện tập thường xuyên, đúng đắn thì việc đảm bảo đủ cơ sở vật chất phù hợp như trang thiết bị đầy đủ, an toàn, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi

Ngoài điều kiện môi trường vật chất, yếu tố môi trường xã hội rất quan trọng

1.5.3 Gia đình và sự kết hợp giữa gia đình và nhà trường

Gia đình là một trong các yếu tố có tác động mạnh mẽ nhất đến trẻ Trẻ mẫu giáo có thời gian sống, giao tiếp với các thành viên trong gia đình nhiều hơn với trường mầm non và xã hội

Gia đình tạo ra khung chung cho các quan hệ và sự phát triển tâm lý của mỗi thành viên Mối quan hệ giữa cha mẹ - con cái, giữa các anh chị em ruột thịt tạo ra các kiểu quan hệ, cách cư xử của trẻ đối với mỗi thành viên trong gia đình và xã hội

1.5.4 Yếu tố về chất lượng nội dung tác phẩm

Chất lượng nội dung tác phẩm văn học có ảnh hưởng lớn đến giờ hoạt động làm quen văn học để giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi Lứa tuổi này cần lựa chọn những tác phẩm có nội dung phong phú câu văn hay,

rõ ràng, mạch lạc và ngôn ngữ trong tác phẩm đẹp, giàu hình ảnh Nội dung phong phú, nhân vật trong tác phẩm sống động giúp trẻ mở rộng về tư duy vốn kinh nghiệm sống và những nhân vật có nhiều cảnh sắc khác nhau để trẻ có thể

tư duy logic và nhận thức những hành vi nhân vật rõ nét Lựa chọn tác phẩm văn học có nội dung hay phong phú, có ảnh hưởng không nhỏ đến giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ 5 – 6 tuổi

Kết luận chương 1

1 Giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ 5 – 6 tuổi góp phần phát triển hoàn thiện nhân cách trẻ Làm quen với tác phẩm văn học có những tác động to lớn đến quá trình hình thành và phát triển hành vi đạo đức của trẻ Văn học giúp trẻ phát triển và hình thành những tình cảm và hành vi đạo đức của các nhân vật trong tác phẩm

2 Giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ là quá trình giáo dục không giống các quá trình khác mà đi từ những từ xúc cảm – hành vi (bắt chước) – hành vi có ý thức Trẻ yêu thích sau đó bắt chước những hành vi của những nhân vật mình yêu thích từ đó cô giáo dục cho trẻ những hành vi tốt và tạo tình huống cơ hội

để trẻ được đóng vai, luyện tập những nhân vật trẻ yêu thích, ấn tượng và đưa trẻ vào những hoạt động thực tiễn hàng ngày để trẻ kiểm nghiệm thực hành và trở thành thói quen hành vi đạo đức

3 Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ Trong

đó giáo viên có ảnh hưởng rất lớn đến việc cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, cách truyền thụ nội dung tác phẩm, phân tích những tấm gương đạo đức tiêu biểu những hành vi điển hình, đồ dùng trực quan… là những phương tiện góp phần thành công của hoạt động giáo dục

4 Quy trình làm quen với tác phẩm văn học để giáo dục hành vi đạo đức là một quy trình mở linh hoạt tùy từng tác phẩm mà cụ thể giáo viên có thể lựa

chọn sao cho phù hợp nhằm mang lại hiệu quả cao

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG GIÁO DỤC HÀNH VI ĐẠO ĐỨC CHO TRẺ MẪU GIÁO

5 - 6 TUỔI QUA LÀM QUEN VỚI VĂN HỌC THIẾU NHI

2.1 Giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ mẫu giáo trong Chương trình Giáo dục mầm non

2.1.1 Mục tiêu giáo dục trẻ mẫu giáo trong Chương trình Giáo dục mầm non

- Mục tiêu của chương trình giáo dục mầm non hướng đến giáo dục hài hòa nhân cách trẻ chưa có mục tiêu giáo dục hành vi đạo đức cụ thể cho trẻ

2.1.2 Nội dung giáo dục hành vi đạo đức trong Chương trình giáo dục mầm non cho trẻ 5 – 6 tuổi

Trong chương trình giáo dục mầm non có đề cập đến nội dung giáo dục hành

vi đạo đức cho trẻ, tuy nhiên còn nhiều nội dung chưa cụ thể và đầy đủ do đó cần làm rõ các vấn đề này trong quá trình giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ

2.1.3 Phương pháp giáo dục hành vi đạo đức trong Chương trình giáo dục mầm non

Chương trình giáo dục mầm non sử dụng các nhóm phương pháp : nhóm phương pháp thực hành, trải nghiệm, nhóm phương pháp trực quan minh họa, nhóm phương pháp dùng lời nói, nhóm phương pháp giáo dục bằng tình cảm và