ĐỒ ÁN NGHIÊNG CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA BIỂN ĐỔI KHÍ HẬU ĐỐI VỚI CÂY SẦU RIÊNG

Sâu riêng được du nhập vào nước ta từ rất sớm, và nhanh chống được ta tiếp nhận và không ngừng lai tạo dể tạo ra nhiều giống sầu riêng đặc trưng riêng của ta.. Trước tình trạng biến đổi

Lời cám ơn

Trước tiên chúng em xin gửi lời cám ơn chân thành sâu sắc tới các thầy côgiáo trong trường Đại học Công Nghệ TP Hồ Chí Minh và các Thầy Cô giáo trongViện Khoa Học Công Nghệ nói chung, bộ môn Kỹ thuật môi trường nói riêng đãtận tình giảng dạy, truyền đạt cho em những kiến thức, kinh nghiệm quý báu trongsuốt thời gian qua

Đặc biệt chúng em xin gửi lời cảm ơn đến Cô Vũ Hải Yến, Cô đã tận tình giúp

đỡ, trực tiếp chỉ bảo, hướng dẫn trong suốt quá trình làm chuyên đề Trong thời gianlàm việc với Cô, chúng em không ngừng tiếp thu thêm nhiều kiến thức bổ ích màcòn học tập được tinh thần làm việc, thái độ nghiêm túc, hiệu quả, đây là những điềurất cần thiết cho chúng em trong quá trình học tập và làm việc sau này

Bước đầu đi vào thực tế, tìm hiểu về chuyên đề, kiến thức của chúng em còn hạnchế và còn nhiều bỡ ngỡ Do vậy, không tránh khỏi những thiếu sót là điều chắcchắn, chúng em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý Thầy

Cô và các bạn học cùng lớp để kiến thức của em trong lĩnh vực này được hoàn thiệnhơn

Sau cùng, chúng em xin kính chúc quý Thầy Cô trong Viện Khoa Học Công Nghệ thật dồi dào sức khỏe, niềm tin để tiếp tục thực hiện sứ mệnh cao đẹp của mình là truyền đạt kiến thức cho thế hệ mai sau

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

Ngày tháng năm

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

(Ký và ghi rõ họ tên)

Th.S Vũ Hải Yến

MỤC LỤC

Lời cám ơn i

DANH MỤC HÌNH vii

DANH MỤC BẢNG vii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ VÀ XÃ HỘI TẠI HUYỆN CHỢ LÁCH BẾN TRE 2

1.1 Tổng quan về điều kiện tự nhiên huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre 2

1.1.1 Tổng quan điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Chợ Lách 2

a Vị trí địa lý tỉnh Bến Tre 2

b Vị trí địa lý huyện Chợ Lách 5

1.1.2 Điều kiện đất đai, khí hậu huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre 6

a Đất đai 6

b Khí hậu 6

1.1.3 Kinh tế xã hội huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre 7

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ KỸ THUẬT CANH TÁC CÂY SẦU RIÊNG TẠI HUYỆN CHỢ LÁCH, TỈNH BẾN TRE 8

2.1 Nguồn gốc, đặc tính thực vật và giống cây sầu riêng 8

2.1.1 Nguồn gốc phân bố 8

2.1.2 Đặt tính thực vật 9

2.1.3 Các giống sầu riêng 14

a Sầu riêng sữa hạt lép Bến Tre (còn gọi là sẩu riêng Chín Hóa) 14

b Sầu riêng Ri-6 15

c Sầu riêng Monthong 15

d Sầu riêng khổ qua xanh 16

e Sầu riêng hạt lép Đồng Nai (dòng vô tính S11ĐL) 16

g Dòng sầu riêng EAKV – 01 17

2.2 Điều kiện ngoại cảnh, thời vụ trồng và phương pháp nhân giống 17

2.2.1 Điều kiện ngoại cảnh 17

a Yêu cầu đối với khí hậu 17

b Yêu cầu về đất đai 18

c Thời vụ trồng 19

d Phương pháp nhân giống 19

2.3 Kỹ thuật trồng và chăm sóc 21

2.3.1 Kỹ thuật trồng 21

a.Làm đất 22

b Trồng cây 23

2.3.2 Chăm sóc 24

2.4 Các loại sâu bệnh chính trên cây sầu riêng 31

2.4.1 Các loại sâu hại chính 31

a Sâu đục trái 31

b Rầy nhảy hại sầu riêng 33

c Sâu ăn bông sầu riêng 34

d Rệp sáp phấn 34

2.4.2 Các loại bệnh hại chính 35

a Bệnh thối gốc chảy mủ 35

b Bệnh thán thư 36

c Bệnh nấm mốc hồng 37

d Bệnh cháy lá và chết ngọn 37

2.5 Thu hoạch 38

CHƯƠNG 3 NGHIÊNG CỨU CÁC GIẢI PHÁP CANH TÁC CÂY SẦU RIÊNG ỨNG VỚI ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TẠI HUYỆN CHỢ LÁCH TỈNH BẾN TRE 40

3.1 Khái niệm biến đổi khí hậu 40

3.1.1 Khái niệm 40

3.1.2 Biểu hiện 41

3.2 Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với cây sầu riêng tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến tre 41

3.2.1 Ảnh hưởng nhiệt độ đối với cây sầu riêng 43

3.2.2 Ảnh hưởng lượng mưa với cây sầu riêng 45

3.2.3 Ảnh hưởng hạn hán với cây sầu riêng 46

3.2.4 Ảnh hưởng xâm nhập mặn với cây sầu riêng 47

3.3 Phương pháp nghiêng cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với cây sầu riêng tại huyện Chợ Lách, tỉnh Bến tre 48

3.3.1 Nghiêng cứu nhiệt độ 49

3.3.2 Nghiêng cứu lượng mưa 51

3.3.3 Nghiêng cứu khả năng chịu hạn 52

3.3.4 Nghiêng cứu khả năng chịu mặn 54

3.4 Các giải pháp canh tác cây sầu riêng ứng với biến đổi khí hậu 56

3.4.1 Nâng cao nhận thức 56

3.4.2 Nghiên cứu, đánh giá tác động của BĐKH đến kỹ thuật chăm sóc cây sầu riêng để làm cơ sở xây dựng các biện pháp chủ động ứng phó 57

3.4.3 Rà soát điều chỉnh quy hoạch đất đai và bố trí cơ cấu cây sầu riêng hợp lý 57

3.4.4 Nghiên cứu, phát triển giống cây sầu riêng mới 57

3.4.5 Nghiên cứu, phát triển kỹ thuật trồng cây sầu riêng thích ứng với BĐKH 58

3.4.6 Chuyển giao và ứng dụng giống và công nghệ sản xuất mới 59

3.4.7 Xây dựng cơ chế chính sách 59

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 60

1 Kết luận 60

2 Kiến nghị 61

TÀI LIỆU THAM KHẢO 62

DANH MỤC HÌNH

Hình 3.1 Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến cây sầu riêng 40

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1 Nghiêng cứu nhiệt độ đối với cây sầu riêng 49

Bảng 3.2 Ảnh hưởng nhiệt độ đối với cây sầu riêng 50

Bảng 3.3 Nghiêng cứu lượng mưa với cây sầu riêng 51

Bảng 3.4 Ảnh hưởng lượng mưa đối với cây sầu riêng 52

Bảng 3.5 Nghiêng cứu hạn đối với cây sầu riêng 52

Bảng 3.6 Ảnh hưởng hạn đối với cây sầu riêng 54

Bảng 3.7 Nghiêng cứu độ mặn đối với cây sầu riêng 54

Bảng 3.8 Ảnh hưởng độ mặn đối với cây sầu riêng 56

MỞ ĐẦU

Đồng bằng sông Cửu Long là một trong nơi có khí hậu và địa hình thuận lợi cho

sự phát triển trồng trọt Trong đó việc phát triển vườn cây ăn trái rất được quan tâm để

có thể tận dụng tốt và tối đa những ngồn lợi mà thiên nhiên ưu đãi Có rất nhiều loạicây ăn trái được các nhà vườn nơi đây chọn lựa để sản xuất như trong đó đặc biệt làcây sầu riêng rất được bà con quan tâm Loại cây này cho ra loại trái không chỉ vừathơm vừa ngọt mà còn có một vị béo rất đặt trưng mà không phải loại trái nào cũng

có được, ai đã từng thử qua một lần thì khó mà quên được mùi vị của trái Và giá cảcủa trái luôn giữ được ở mức ổn định và thường cao hơn nhiều loại trái khác

Sâu riêng được du nhập vào nước ta từ rất sớm, và nhanh chống được ta tiếp nhận

và không ngừng lai tạo dể tạo ra nhiều giống sầu riêng đặc trưng riêng của ta Và đếnngày nay đã có rất nhiều giống sầu riêng xuất hiện trên thị trường như: sầu riêng Ri6,cơm vàng hạt lép, khổ qua, … mỗi loại điều có một hương vị đặc trưng riêng và chấtlượng trái ngày càng được nâng cao

Cũng vì khả năng giá trị kinh tế mà sầu riêng đem lại rất hấp dẫn người trồngnên những nhà vườn thường rất muốn phát triển loại cây này nhầm mang lại hiệu quảkinh tế cao cho gia đình Nhưng không phải bất kỳ nơi nào ở Đồng bằng sông CửuLong điều phát triển thành công loại cây này.Trong đó chỉ có một số nơi phát triểnthành công như huyện Chợ Lách tỉnh Bến Tre, Cái Bè- Tiền Giang…là nổi tiếng vớiloại cây này

Trước tình trạng biến đổi khí hậu đang trở thành vấn đề nan giải, tác động mạnh đến quá trình canh tác cây sầu riêng của bà con nông dân, gây ra những hậu quả tiêu

cực dẫn đến giảm năng suất, sản lượng… Vì vậy Đề tài : “Ngiêng cứu các giải pháp canh tác cây sầu riêng ứng với điều kiện biến đổi khí hậu tại Huyện Chợ Lách, Tỉnh Bến Tre” với mục đích tìm ra các giải pháp giúp cây sầu riêng sinh trưởng và phát triển

tốt và việc tháo gỡ khó khăn, ứng phó với biến đổi khí hậu gây ra

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ VÀ XÃ HỘI

TẠI HUYỆN CHỢ LÁCH BẾN TRE 1.1 Tổng quan về điều kiện tự nhiên huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre

1.1.1 Tổng quan điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội huyện Chợ Lách

a Vị trí địa lý tỉnh Bến Tre

Hình 1.1 Bản đồ hành chính tỉnh Bến Tre

“Nguồn: Website tỉnh Bến Tre”

Bến Tre là một tỉnh thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long, nằm cuối nguồn sôngCửu Long, tiếp giáp biển Đông với chiều dài đường biển khoảng 65 km và cáctỉnh Tiền Giang, Trà Vinh, Vĩnh Long Trung tâm của tỉnh Bến Tre cách Thành phố HồChí Minh 87 km về phía Tây qua tỉnh Tiền Giang và Long An Có diện tích tự nhiên là2.360 km2, được hình thành bởi cù lao An Hoá, cù lao Bảo, cù lao Minh và do phù sacủa 4 nhánh sông Cửu Long bồi tụ mà thành (gồm sông Tiền dài 83 km, sông Ba Lai

59 km, sông Hàm Luông 71 km, sông Cổ Chiên 82 km) Điểm cực Bắc của Bến Tre

nằm trên vĩ độ 9048' Bắc, điểm cực Nam nằm trên vĩ độ 10020' Bắc, điểm cực Đôngnằm trên kinh độ 106048' Đông, điểm cực Tây nằm trên kinh độ 105057' Đông.

Những con sông lớn nối từ biển Đông qua các cửa sông chính (cửa Đại, cửa BaLai, cửa Hàm Luông, cửa Cổ Chiên), ngược về phía thượng nguồn đến tận Campuchia

Từ Bến Tre, tàu bè có thể đến Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Tây Ngượclại, tàu bè từ Thành phố Hồ Chí Minh về các tỉnh miền Tây đều phải qua Bến Tre.Bến Tre có hệ thống kênh rạch chằng chịt khoảng 6.000 km đan vào nhau chởnặng phù sa chảy khắp ba dải cù lao, tạo thành một lợi thế trong phát triển giao thôngthuỷ, hệ thống thuỷ lợi, phát triển kinh tế biển, kinh tế vườn, trao đổi hàng hoá với cáctỉnh lân cận

Song song với giao thông thuỷ, ở Bến Tre, hệ thống giao thông đường bộ cũng

có một vị trí rất đặc biệt Thành phố Bến Tre nối liền với Thành phố Hồ Chí Minh (quacác tỉnh Tiền Giang, Long An) dài 86 km Quốc lộ 60 từ cầu Rạch Miễu đi qua thànhphố Bến Tre, qua cầu Hàm Luông, thị trấn Mỏ Cày, đến cầu Cổ Chiên, sang tỉnh TràVinh Quốc lộ 57 điểm cuối từ xã Thạnh Phong, huyện Thạnh Phú qua thị trấn MỏCày, thị trấn Chợ Lách đến phà Đình Khao sang tỉnh Vĩnh Long Đường tỉnh 882 nốiđường vào cầu Hàm Luông (ngã 4 Tân Thành Bình) với Quốc lộ 57 (ngã 3 cây Trâm).Đường tỉnh 883 nối Quốc lộ 60 đi qua thị trấn Bình Đại đến xã Thới Thuận Đườngtỉnh 884 từ ngã tư Tân Thành qua bến phà Tân Phú đến Quốc lộ 57 Đường tỉnh 885nối thành phố Bến Tre với thị trấn Ba Tri, qua thị trấn Giồng Trôm Đường tỉnh 886nối Đường tỉnh 883 (Ngã 3 Đê Đông) đến xã Thừa Đức Đường tỉnh 887 từ cầu MỹHoá – thành phố Bến Tre xuống ngã ba Sơn Đốc, huyện Giồng Trôm

Cầu Rạch Miễu - công trình thế kỷ, là niềm mong ước của bao thế hệ người dântrong tỉnh - gối đầu lên hai bờ sông Tiền; cầu Hàm Luông nối liền cù lao Bảo, cù laoMinh Từ đây, cùng với hệ thống cầu đường nội tỉnh, ba dải cù lao An Hoá - Bảo -Minh thông thương là điều kiện giúp cho những tiềm năng kinh tế - văn hoá - xã hội

Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa mưa thường kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, cáctháng còn lại là mùa khô Nhiệt độ trung bình năm từ 26oC - 27oC Lượng mưa trungbình năm từ 1.250 - 1.500 mm.

Hình 1.2 Đơn vị hành chính tỉnh Bến Tre

“Nguồn: Website tỉnh Bến Tre”

b Vị trí địa lý huyện Chợ Lách

Hình 1.3 Bản đồ hành chính huyện Chợ Lách

“Nguồn: Website tỉnh Bến Tre”

Huyện Chợ Lách nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Bến Tre, nằm trên cù lao Minh

- Bắc giáp sông Tiền, ngăn cách với huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang

- Tây Bắc giáp huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long;

- Đông Bắc giáp sông Hàm Luông, ngăn cách với huyện Châu Thành cùng tỉnh

- Tây Nam giáp sông Cổ Chiên, ngăn cách với huyện Măng Thít, tỉnh Vĩnh Long

- Đông Nam giáp huyện Mỏ Cày Bắc cùng tỉnh

Về hành chánh, huyện bao gồm thị trấn Chợ Lách và 10 xã là: Hoà Nghĩa, Phú Phụng, Sơn Định, Vĩnh Bình, Long Thới, Tân Thiềng, Vĩnh Thành, Vĩnh Hoà, Hưng Khánh Trung B, Phú Sơn

Chợ Lách nằm bên tả ngạn sông Cổ Chiên, cách trung tâm thành phố VĩnhLong khoảng 17 km Trong khi đó từ huyện lỵ Chợ Lách phải mất 50 km đường bộ với

có thể về đến thành phố Bến Tre Tuy có vị thế hơi cô lập và khó khăn trong giao thôngđường bộ, nhưng bù lại với hệ thống sông ngòi và kênh rạch chằng chịt, Chợ Lách rấtthuận tiện về mặc giao thông thủy

1.1.2 Điều kiện đất đai, khí hậu huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre

a Đất đai

Đất đai của huyện do có phù sa của sông Hàm Luông và sông Cổ Chiên bồi đắpnên rất màu mỡ Hàng năm vào mùa nước lên, một số vùng thấp có bị ngập độ vàitháng, và khi nước rút thì để lại trên mặt đất trồng một lớp phù sa như một loại phânbón mới

Có những cù lao như cù lao Phú Đa, cù lao Cái Gà là những nơi chuyên canhcam, quýt, chuối xuất khẩu với sản lượng lớn Đất tốt, nước ngọt quanh năm, khí hậuđiều hòa là những yếu tố thiên nhiên thuận lợi rất cơ bản giúp cho con người ở đây tạo

ra một vùng cây trái đặc sản thuộc loại trù phú nhất của Nam Bộ

Huyện Chợ Lách có tài nguyên đất đai nông nghiệp khá phong phú, đa số là đấtphù sa, có sông ngòi chằng chịt và nước ngọt gần như quanh năm Trong những nămhạn hán kéo dài, một số diện tích đất giáp với huyện Mỏ Cày có thể bị nhiễm mặn nhẹ(với nồng độ khoảng 3%0)

b Khí hậu

Theo Niên giám thống kê huyện Chợ Lách (2017), nhiệt độ trung bình hằng nămcủa huyện là 28,10C, cao nhất là 350C và thấp nhất là 230C Lượng mưa trung bìnhhằng năm là 1.499,8 mm, phân bổ từ tháng 5 đến tháng 10 dương lịch trong mùa mưa,

từ tháng 11 đến tháng 4 dương lịch là mùa nắng Số giờ nắng bình quân cả năm là2.172,3 giờ, tháng có giờ nắng nhiều nhất là tháng 3 (285,2 giờ) Tổng diện tích củahuyện là 17.242 ha Trong đó, đất nông nghiệp chiếm 12.340 ha, phần lớn là trồng cây

ăn trái (10.796 ha, chiếm 86,85%)

Theo số liệu của Đài khí tượng thủy văn tỉnh Bến Tre (2017), ẩm độ không khíbình quân trong năm là 82,21% Thủy triều theo chế độ bán nhật triều, mỗi ngày có haiđỉnh triều và mỗi tháng có hai đợt triều cường Nhiệt độ cao trung bình cao nhất vàotháng 5 là 350C, thấp nhất vào tháng 2 là 280C Biên độ nhiệt chênh lệch nhiều nhấttrong tháng 2 là 100C và thấp nhất là 60C trong tháng 6 dương lịch.

1.1.3 Kinh tế xã hội huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre

Dân số của huyện là 132.349 người với 31.180 hộ Trong đó, có 23.806 hộsống bằng nghề trồng trọt chiếm tỷ lệ 76,35% Bình quân diện tích mỗi hộ là3.462,5 m2 (Niên giám thống kê huyện Chợ Lách, 2017) Huyện Chợ lách có kinh tếtrang trại và kinh tế hợp tác xã khá phát triển, góp phần giải quyết việc làm, nâng caođời sống của nhân dân và phát triển kinh tế địa phương

Toàn huyện hiện có 12 hợp tác xã, 17 làng nghề cây giống hoa kiểng, hơn 20 tổliên kết sản xuất trái cây và 36 trang trại được công nhận Theo báo cáo của Ủy bannhân dân huyện Chợ Lách, năm 2017 diện tích cây ăn trái trên địa bàn là 9.486 ha cósản lượng đạt 115.000 tấn

Điều kiện thời tiết tương đối thuận lợi cho cây trồng, tuy nhiên, do thị trường tiêuthụ trái cây không ổn định đã làm cho thu nhập của nhiều hộ dân gặp khó khăn Thêmvào đó, tình trạng đê bao bị tràn và sạt lở ở nhiều nơi kết hợp với mưa lớn đã

gây ngập úng trên 1.836 ha đất nông nghiệp

Huyện Chợ lách đã cung ứng hơn 16 triệu sản phẩm cây giống hoa kiểng cácloại Bên cạnh sản xuất cây trồng, toàn huyện hiện có 4.647 trâu bò, đàn heo14.869 con; 400 ha nuôi thủy sản với sản lượng đạt 40.078 tấn Sản xuất côngnghiệp, tiểu thủ công nghiệp và hoạt động thương mại dịch vụ trên địa bàn huyệnkhá ổn định

CHƯƠNG 2 TỔNG QUAN VỀ KỸ THUẬT CANH TÁC CÂY SẦU RIÊNG

TẠI HUYỆN CHỢ LÁCH, TỈNH BẾN TRE 2.1 Nguồn gốc, đặc tính thực vật và giống cây sầu riêng

2.1.1 Nguồn gốc phân bố

Giống sầu riêng được bắt nguồn từ các nước vùng Đông Nam Á Những nơi trồng

nhiều sầu riêng nhất phải kể đến là Thái Lan, Lào và cả Việt Nam Tại nước ta có 2vùng trồng sầu riêng nhiều nhất đó là Đồng bằng Sông Cửu Long và Tây Nguyên.Riêng Việt Nam, sầu riêng du nhập vào Việt Nam từ Thái Lan và được trồng đầu tiên

ở vùng Tân Quy (Biên Hòa) Cây sầu riêng được trồng nhiều ở Thái Lan, Malaysia,Inđônêsia, Việt Nam, Mianma, Philippin, Campuchia, Lào, ngoài ra còn trồng ở Ấn

Độ, Srilanca, Brunây

Sầu riêng được thế giới phương Tây biết đến khoảng 600 năm Vào thế kỷ XIX,nhà tự nhiên học người Anh Alfred Russel Wallace đã mô tả thịt của nó như là "mộtmón trứng sữa nồng hương vị hạnh nhân" Có thể ăn thịt quả ở các độ chín khác nhau,

và được sử dụng để tạo hương vị cho nhiều loại món ngọt và món mặn trong ẩm thựcĐông Nam Á Hạt của sầu riêng cũng có thể ăn được sau khi nấu chín

Sầu riêng có tên khoa học là Durio zibethinus Chi Durio có nhiều loài, nhưng có

1 loài quan trọng nhất, kinh tế nhất được trồng rộng rãi ở các nước Đông Nam Á và cácnước khác là Durio zibethinus Một số loài khác cũng cho quả ăn được nhưng cùimỏng, phẩm chất kém được trồng ít hơn như Durio oxleyanus, D lowianus, D.graveolus, D carinatus, D dulcis và Durio testudinarium

Theo Nguyễn Đình Khang (1992) trong bài “Xuất xứ vài loại trái cây ở Việt Namthì trái sầu riêng do cha cố Gernet lấy giống ở quần đảo Inđônêxia sang; trái Saboche(hồng xiêm) do cha Gernet đưa từ Mỹ đến năm 1890…” Với các tư liệu hiện có chothấy cây sầu riêng được nhập vào nước ta từ rất sớm cách đây khoảng 100 năm, nguồngốc giống từ Inđônêxia do cha cố Gernet đưa vào

2.1.2 Đặt tính thực vật

Sầu riêng trồng bằng hạt có thể cao 20-40m, cây ghép chỉ cao 8-12m Thân thẳng,cành thường nằm ngang, phân cành thấp Khi cây còn nhỏ sầu riêng có tán hình chóptrông gần giống như cây thông Đường kính tán cây tăng dần theo độ tuổi: độ tuổi 10 từ6,63-8,44m, tuổi 15 từ 7,67-11,14m và trên 30 tuổi từ 8,75-12,67m (Lâm Thị Bích Lệ,1995)

Hình 2.1 Cây sầu riêng

Bộ rễ sầu riêng có thể đâm sâu 5-6m, sự phân bố của bộ rễ phụ thuộc vào tínhchất đất, mực nước ngầm nơi trồng, hình thức nhân giống (gieo hạt, chiết cành, ghép)

và kỹ thuật chăm bón

Hình 2.2 Rể cây sầu riêng

Lá sầu riêng thuộc loại lá đơn, mọc cách, hình trứng, gốc lá tròn hay tù, chiềudài 12-20cm, rộng 4-6m; màu xanh sáng ở mặt trên, mặt dưới có lông mịn màu nâuóng ánh Cuống lá dày, dài 1,5-3,0cm, đường kính từ 0,15-0,25cm

Hình 2.3 Lá cây sầu riêng

Cây sầu riêng trồng bằng hạt khoảng 7-8 năm sau thì ra hoa, còn cây ghép độ

3-4 năm Hoa sầu riêng mọc từng chùm (3-30 hoa hoặc hơn) trên những cành lớn, thõng xuống cuống hoa to, dạng ống hơi to từ dưới lên trên, có đốt, dài khoảng 2- 4cm

và có vảy Trên một cây có đến 20.000-40.000 hoa

Đài có 5 cánh và đài phụ phía ngoài 3 cánh Tràng 5, cánh hoa màu kem hơi xanhdài hơn đài (2-3 lần) Nhị đực dài hơn cánh, gồm 5 bó dính nhau một ít ở gốc, còn nửachỉ nhị phía trên tự do Bầu hình trái xoan, vòi dài, đầu nhụy trơn có năm mảnh Khichín có nhựa dính

Từ khi nụ bắt đầu nở đến khi thành hoa cần 2-3 ngày Hoa nở khoảng 5 giờ chiều.Nuốm nhụy nhận phấn sớm khi lá đài phụ vừa nứt ra và kéo dài đến 6 giờ sáng hômsau Bao phấn bắt đầu tung phấn vào lúc 7 giờ tối đến khoảng 11 giờ đêm là khoảngthời gian thụ phấn tốt cho nhụy, nhưng lúc này nhụy đã tàn không còn khả năng tiếpnhận hạt phấn, vì vậy hoa sẩu riêng không tự thụ phấn được, mà muốn kết quả câycần được thụ phấn của những cây khác

Nếu thụ phấn không hoàn hảo thì nuốm nhụy sẽ bị héo và rụng sau khi hoa nở khoảng 4 ngày, tỷ lệ đậu trái sẽ thấp, ảnh hưởng đến năng suất

Hình 2.4 Hoa cây sầu riêng

Trong trường hợp hoa thụ phấn tốt, màu của quả non thay đổi tù màu nâu sángsang xanh sáng và sau khoảng 1 tuần lễ bầu noãn bắt đầu to ra Bầu noãn có 5 ngăn,mỗi ngăn chứa 1-7 tiểu noãn, không phải tất cả các tiểu noãn đều phát triển Thôngthường một quả sầu riêng trung bình có khoảng 12-13 hạt Cùi mềm bọc quanh hạt làphần ăn được, hương vị chủ yếu phụ thuộc vào giống, ngoài ra còn có tác động củađiều kiện tự nhiên nơi trồng và kỹ thuật canh tác

Hình 2.5 Quả sầu riêng non

Ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long sầu riêng trổ hoa từ tháng 12 dương lịch vàkéo dài đến tháng 2 Thời gian hoa nở đến quả lớn tối đa là 12-13 tuần lễ, đến quảchín là 15-16 tuần Trước đây sầu riêng ở nước ta được trồng bằng hạt, qua quá trìnhtrồng trọt nhiều năm sự phân ly các đặc tính di truyền rất rõ, do đó các giống/dòng sầuriêng ở các vùng trồng trong nước rất đa dạng

Hình 2.6 Quả sầu riêng 2.1.3 Các giống sầu riêng

Điều tra nghiên cứu sầu riêng ở Nam Bộ cho thấy có 59 giống/dòng (NguyễnMinh Châu, 1999), ở Đắc Lắk, có 24 dòng (Trần Vinh, 1996)

Trong đó các giống sầu riêng ngon được thị trường ưa chuộng là:

a Sầu riêng sữa hạt lép Bến Tre (còn gọi là sẩu riêng Chín Hóa)

Có nguồn gốc ở xã Vĩnh Thành, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre, hiện đang đượctrồng nhiều ở Bến Tre, Cần Thơ, Vĩnh Long, Tiền Giang, Đồng Nai, Bà Rịa – VũngTàu, Bình Phước, Đắc Lắk, Lâm Đồng v.v…

Cây sinh trưởng khỏe, tán dạng hình chóp, lá thuôn dài, mặt lá màu xanhđậm bóng láng

Quả khá to (2,6 – 3,1kg/quả), dạng hình cầu cân đối, đẹp Khi chín vỏ quả có màuvàng đồng, cơm trái màu vàng, không xơ, vị béo ngọt, có mùa thơm, không sượng, hạtlép nhiều, tỷ lệ cơm khá cao (28,8%).

Cây ghép sau 4 năm trồng đã có quả Năng suất khá cao và khá ổn định (cây 20tuổi có thể cho 300kg/cây/năm)

Mùa thu hoạch từ tháng 5 – 6 Từ ra hoa đến thu hoạch 3,5 – 4 tháng Xử lý đônglạnh với quả cho kết quả tốt

b Sầu riêng Ri-6

Sầu riêng Ri-6 có xuất xứ từ Mianma, nhập vào nước ta vào năm 1988 tại xã BìnhHòa Phước, huyện Long Hồ, tỉnh Vỉnh Long Hiện trồng khá phổ biến và cho kết quảtốt ở các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long như Cần Thơ, Vỉnh Long, Tiền Giang và ởmiền Đông Nam Bộ như Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Phước…

Cây sinh trưởng phát triển khá tốt, phân cành ngang, tán hình tháp, lá hình xoan,mặt lá có màu xanh đậm Quả có hình ôvan, trọng lượng trung bình 2-2,5 kg, vỏ quả

có màu vàng khi chín, thưa gai Cơm trái dày, có màu vàng đậm, không xơ, ráo, khôngsượng, vị béo ngọt, thơm hấp dẫn, o lép nhiều Tỷ lệ cơm cao 32 – 34%

c Sầu riêng Monthong

Sầu riêng Monthong là giống ngon nổi tiếng của Thái Lan nhập nội vào nước talần đầu tiên vào năm 1991 do ông Trần Minh Tân trồng tại huyện Bình Long, tỉnhBình Phước Khả năng thích nghi rộng và cho quả tốt Hiện nay được trồng ở nhiềutỉnh thuộc Đồng bằng Sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên Đến nay cây đãbắt đầu cho quả Theo tài liệu của Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam đến năm

2000 diện tích Monthong ở các tỉnh phía Nam khoảng 2.500ha

Cây trồng cho quả sớm, cây ghép được chăm sóc tốt sau 3 năm cho quả.Cây 9 tuổi đã có 140 quả/cây/năm.Cây sinh trưởng khá tốt, tán hình tháp, lá thuôn dài,mặt lá phẳng, màu xanh sậm, bóng

Quả có dạng hình trụ, đáy quả nhọn Trọng lượng quả khá lớn (2,5-4,5kg) Khichín vỏ quả chuyển từ màu xanh thành vàng nâu Cơm trái màu vàng nhạt, ráo, mịn, ít

xơ, tỷ lệ cơm cao: 29-33%, hạt lép nhiều, ăn ngọt, thơm, ít béo Đây là giống có thể bảoquản bằng phương pháp đông lạnh Công nghệ này đã giúp Thái Lan xuất khẩu đượcmột khối lượng lớn đi các nước: Mỹ, Ôxtrâylia, Canada, Nhật Bản và các nước EU

d Sầu riêng khổ qua xanh

Trồng nhiều ở cù lao Ngũ Hiệp, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang và rãi rác ở cáctỉnh Bến Tre, Cần Thơ, Vĩnh Long, Đồng Nai… Ưu điểm là cây mọc khỏe, cho quảsớm (cây ghép 3 năm đã cho quả), khả năng đậu quả cao, có thể đậu 200 – 300quả/cây/năm, thậm chí 500 – 600 quả, ngoài vụ chính (thu tháng 5 – 7) còn có thêm vụtrái (thu tháng 2 – 4) Nông dân rất thích trồng giống này vì cho nhiều quả Nhưng vớiyêu cầu của thị trường, sầu riêng khổ qua xanh còn có những nhược điểm như: quảnhỏ (1,5 – 1,8 kg), tỷ lệ phần ăn được thấp, chỉ đạt 18 – 21%, thịt quả hơi nhão.Dạng quả hình êlip, màu quả xanh; khi chín cơm màu vàng rất nhạt, ăn ngọt đậm,béo, có vị đắng nhẹ; hạt to, 6-12 hạt/quả, thường không lép và chiếm 18,4% trọnglượng quả Năng suất trung bình cây 9 tuổi trong 3 năm đạt 95 kg/cây

e Sầu riêng hạt lép Đồng Nai (dòng vô tính S11ĐL)

Giống sầu riêng hạt lép Đồng Nai có nguồn gốc ở xã Xuân Tân, huyện LongKhánh, tỉnh Đồng Nai, là cây trồng bằng hạt khoảng 20 tuổi, có tán tròn đều, Thời gianthu hoạch tháng 6 – 8 dương lịch, năng suất cao và ổn định qua các năm (hơn 110 quả/cây/năm)

Trọng lượng quả trung bình 1,5 – 3,2kg, dạng quả khá cân đối, cơm có màu vàngđều, không xơ, ráo, mịn, chắc, tỷ lệ cơm cao 29,6%, vị béo, ngọt, mùi thơm hấp dẫn.Giống này được phát hiện qua hội thi cây sầu riêng giống tốt năm 1996 tại trung tâmcây ăn quả Long Định (nay là Viện Nghiên cứu Cây ăn quả miền Nam) đã được Bộ

NN và PTNT công nhận, cho phép đưa vào sản xuất ở các tỉnh Nam Bộ

f Sầu riêng cơm vàng hạt lép (dòng vô tính SĐN O1L)

Giống sầu riêng cơm vàng hạt lép có nguồn gốc ở huyện Long Thành, tỉnh ĐồngNai, tham gia Hội thi Cây sầu riêng giống tốt năm 1997 đã được Bộ NN và PTNT côngnhận, cho phép đưa vào sản xuất ở các tỉnh Nam Bộ.

Cây được trồng bằng hạt khoảng 10 năm tuổi, tán tròn, phân vố cành đều Thờigian thu hoạch từ tháng 6-8 dương lịch, năng suất cao (hơn 80 quả/cây/năm) và ổnđịnh qua các năm Trọng lượng quả trung bình 1,5-2,0kg, dạng quả tròn, khá cân đối,cơm có màu vàng đếu, không xơ, ráo mịn, chắc, tỷ lệ cơm cao (27,0- 33,0%), vị béo,ngọt, mùi thơm, hấp dẫn, tỷ lệ hạt lép cao (>50%)

g Dòng sầu riêng EAKV – 01

Do Viện KHKT Nông Lâm Nghiệp Tây Nguyên tuyển chọn ở tỉnh Đắc Lắk trongnăm 1996 Đắc Lắk là vùng rất thích hợp để phát triển sẩu riêng và cũng là nơi tậptrung nhiều dòng sầu riêng ngon nổi tiếng với năng suất cao, chất lượng tốt Dòng sầuriêng số 13 trong số 24 dòng đã được chọn lọc mang mã số EAKV – 01 là dòng tốt:cây trên 30 tuổi có năng suất rất cao (600 – 1000kg/quả/năm), tỷ lệ cơm cao 30 –46% Cơm quả rất mềm, ít xơ, ăn ngọt, béo có mùi thơm Đã được Bộ N và PTNTcông nhận là dòng tốt cho phổ biến trong sản xuất ở các tỉnh phía Nam theo quyết định

số 2767 ngày 29/10/1997

2.2 Điều kiện ngoại cảnh, thời vụ trồng và phương pháp nhân giống

2.2.1 Điều kiện ngoại cảnh

a Yêu cầu đối với khí hậu

Sầu riêng là cây ăn quả điển hình nhiệt đới yêu cầu nhiệt độ và ẩm độ cao Đểsinh trưởng và phát triển cần có nhiệt độ từ 24-30oC, ẩm độ không khí vào khoảng 75-80%, có lượng mưa từ 1.600-4.000 mm/ năm, nhưng tốt nhất là 2.000 mm/năm, lượngmưa phân bố đều Không mưa khi quả già, sắp thu hoạch Mùa khô không nên kéo dàiquá 3 tháng

Sầu riêng tuy ưa khí hậu nóng ẩm, song không ưa nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp

40oC) yêu cầu độ ẩm cao và ổn định, lượng bức xạ của vùng trồng không quá lớn, do

đó miền Bắc nước ta không trồng được sầu riêng vì có mùa đông lạnh và mùa hè thìlại quá nóng vì gió Lào, nhiệt độ không khí thường đạt tới 39-40oC Trong nhữngvùng thuộc xích đạo sầu riêng không bị ảnh hưởng bởi quang kỳ hay cảm ứng nhiệt đểphân hóa mầm hoa Ở những vùng thuộc vĩ độ 10-18o bắc hay nam xích đạo thườngthấy hoa xuất hiện vào mà xuân và thu hoạch quả giữa hè đến mùa thu

Gió mạnh gây ra gãy nhánh rụng quả nhiều ảnh hưởng đến năng suất và sảnlượng của cây Những vùng hàng năm có gió mạnh cần có đai rừng chắn gió để giảmbớt thiệt hại do gió gây ra

b Yêu cầu về đất đai

Sầu riêng có thể sinh trưởng và phát triển tốt trên nhiều loại đất Đất thịt pha cáthay hay thịt pha sét, đất phù sa, đất đỏ bazan, đất xám của các tỉnh Đông Nam bộ làloại đất phù hợp với sầu riêng

Đất giồng cát không thích hợp với sầu riêng vì đất thoát nước nhanh và thườngnghèo dinh dưỡng, đất sét nặng thoát nước kém, nên rễ sầu riêng dễ bị thối do nấmbệnh khi ngập úng

Đất phù sa ven sông Tiền, sông Hậu là vùng đất rất thích hợp để trồng sầu riêng,nhưng phải chú ý lên líp cao, bồi đất, đắp ụ nếu đất thấp Đất đỏ Đông Nam Bộ, TâyNguyên có tầng lớp dà, độ màu mỡ khá, song phải chú ý tưới nước giữ ẩm cho câytrong mùa khô

Đất thích hợp cho sầu riêng phải có thành phần cơ giới nhẹ, nhiều chất hữu cơ,thoát nước tốt Độ pH thích hợp 5,0 - 6,5 Sầu riêng cũng phát triển tốt ở các vùng đồinúi Vùng gần xích đạo ở độ cao trên 800m và 18 độ vĩ Bắc trở vào (H.Y Nakasone;R.E Paul, 1988)

Đối chiếu khí hậu của các vùng trồng sầu riêng ở nước ta: Đồng bằng Sông CửuLong, Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và yêu cầu sinh thái của cây sầu riêng cho thấynhững nơi này có thời gian khô hạn thuận lợi cho việc phân hóa của cây, ngoài ra các

chỉ số nhiệt độ trung bình hằng năm, lượng mưa ở các tháng trong năm tương đối phùhợp với yêu cầu của sầu riêng.

Đặc biệt ở Bảo Lộc và Di Linh (tỉnh Lâm Đồng) tuy ở độ cao 800m so mặt nướcbiển (Bảo Lộc – 884m và Di Linh – 972m), nhiệt độ trung bình năm 21oC, tuy có thấphơn Mỹ Tho (26,8oC) và Cần Thơ (27oC) nhưng nhiệt độ trung bình từ tháng 1 đếntháng 12 là rất ổn định 19,5-22,4oC Nhiệt độ không nóng, không lạnh quá nên sầuriêng sinh trưởng và phát triển tốt Ngoài nhiệt độ ổn định, ở đây lượng mưa hàng nămnhiều, mùa khô hạn ngắn chỉ khoảng 2-3 tháng nên rất thuận lợi cho cây sầu riêng sinhtrưởng phát triển Mùa thu hoạch sầu riêng ở Lâm Đồng chậm hơn ở Đồng bằng sôngCửu Long 1-2 tháng, tạo lợi thế trong rải vụ thu hoạch quả trên diện rộng ở các tỉnhphía nam và Tây Nguyên

c Thời vụ trồng

Vùng ĐBSCL, có thể trồng sầu riêng được quanh năm nếu bảo đảm được nướctưới Nhưng tốt nhất là vào đầu đến giữa mùa mưa

d Phương pháp nhân giống

Theo Nguyễn Danh Vàn (Nhà xuất bản tổng hợp Đồng Nai, 2006) Cây sầu riêng

có thể nhân giống bằng cả hai phương pháp là nhân giống hữu tính (gieo bằng hạt) vànhân giống vô tính (chiết, ghép)

 Nhân giống hữu tính

 Nhân giống bằng hạt

Hạt sầu riêng mất sức nẩy mầm nhanh nên khi lấy hạt khỏi trái rửa sạch và gieongay Hạt ương trên luống rộng khoảng 1m, cao 30cm, đất trộn nhiều tro, bụi dừa chothoáng để hạt dễ nẩy mầm, khi hạt nẩy mầm rồi đem ương vào túi PE đến khi lớnchuyển sang bầu Đất trong túi nhiều màu mỡ hơn luống ương để cho cây phát triểntốt không mất sức Cần chăm sóc tốt cây con, cung cấp đầy đủ nước, dinh dưỡng vàphòng ngừa sâu bệnh cần tiến hành kịp thời Sau khi cây con phát triền đầy đủ thân lá

Hình 2.7 Nhân giống bằng hạt

Ưu điểm : đơn giản, ít tốn kém, giá thành rẻ, hệ số nhân giống cao, cây có bộ rễ

khỏe, ăn sâu thích hợp với những vùng có mực thủy cấp thấp như các tỉnh Đông Nam

Bộ và Tây Nguyên

Nhược điểm : là cây rất lâu cho trái, thương không giữ được đặc tính tốt của cây

mẹ Ngoài ra, các cây trong vườn không đồng đều nhau, do sầu riêng là cây thụ phấn

tự do, nên có sự phân li

 Nhân giống vô tính

 Nhân giống bằng phương pháp chiết cành :

Là cách nhân giống sầu riêng còn được sử dụng nhưng số lượng cây không đều.trên cây cần lấy giống dã chọn, chọn những cành có đường kính khoảng 1,5- 2cm, có3-4 nhánh nhỏ, khỏe mạnh phát triển tốt, sung sức, không bị sâu bệnh, mọc thẳng đứnghoặc hơi xiên một góc 45 độ và chổ có ánh sáng Vị trí chiết cách ngọn khoảng 0,7-0,8m Để mau ra rể có thể sử dụng thêm thuốc kích thích như các chất 2,4D, NAA Khithấy đã ra nhiều rễ phụ có màu vàng nâu là có thể chiết đem giâm trong bầu nơi râmmát và tưới nước giữ ẩm thường xuyên để bầu chiết ra thêm rễ và phát triển thêm thân

lá thì đem trồng

 Nhân giống bằng phương pháp tháp ghép cải tiến :

Theo phương pháp ghép thông thương, mối ghép phải cách mặt bầu đất từ 20cmtrở lên, cây sầu riêng là loại cây đa niên nên cần có bộ rễ phát triển và ăn sâu trongđất, cây trông bằng hạt có được ưu điểm này nhưng cây chậm cho trái và chất lượngtrái không tốt; trồng bằng cây chiết thì cay nhanh cho trái, chất lượng và mẫu mã tráitốt nhưng bộ rễ bàng, rất dễ đổ ngã khi gặp giông to, gió lớn.

Với cách ghép cải tiến, do nơi tiếp giáp giữa cành ghép và gốc ghép cách mặtbầu khoảng 6-10cm nên sau khi trồng một thời gian, nơi vết ghép sẽ phát triển mộttầng rễ mới, giúp cây hấp thu dinh dưỡng nhiều hơn, chống chịu với ngoại cảnh tốthơn và đặc biệt giảm được hiện tượng bật gốc, đổ ngã Cây cho trái sau 3 – 4 nămtrồng nếu được chăm sóc, bón phân đầy đủ, trái có hình dạng, mẫu mã chất lượnghoàn toàn giống cây mẹ

Có 2 phương pháp: tháp cành và tháp mắt

Ưu điểm : giữ được đặc tính tôt của cây mẹ mà ta đã chọn làm giống, nhanh cho

trái Ngoài ra, phương pháp chiết cành còn có ưu điểm là không có rễ cọc, rễ chỉ phân

bố ở tầng mặt, nên rất phù hợp đối với những vùng đất thấp, có mực thủy cấp cao nhưcác tỉnh đồng bằng sông Cửu Long Đối với phương pháp ghép còn có ưu điểm là hệ

số nhân giống cao, cây giống đồng đều, phù hợp với yêu cầu sản xuất lớn tập trungchuyên canh hiện nay của chủ vườn

Nhược điểm : là hệ số nhân giống thấp (phương pháp chiết cành) Còn với

phương pháp ghép thì lại đòi hỏi người thực hiện phải nắm vững kĩ thuật ghép, phải cókinh nghiệm chọn cành ghép, chọn mắt ghép, chọn gốc ghép và chọn thời vụ thíchhợp Ngoài ra, còn phải biết cách chăm sóc cây con sau khi ghép

2.3 Kỹ thuật trồng và chăm sóc

2.3.1 Kỹ thuật trồng

Tùy vào các yếu tố trồng và chăm sóc thời gian để trái được từ 3.5 – 4 năm

trồng bằng cành ghép hoặc cành chiếc đều mau ra hoa trái, nhưng phải chú ý mộtđiều cành chiết vào mùa mưa giông dễ bị lật gốc và tuổi thọ cây thường thấp Bởithế, yêu cầu về kỹ thuật trồng Sầu riêng là một điều rất quan trọng.

a Làm đất

Sầu riêng có khả năng thích nghi với nhiều loại đất, được tròng nhiều loại đấtkhác nhau Độ pH lý tưởng từ 6 – 6,5, một số vùng có độ pH từ 5 – 5,5, sầu riêng vẩnphát triển khá tốt

Riêng với vùng đồng bằng Nam Bộ phải trồng sầu riêng trên đất có xẻ mương,làm tiếp và mô cao để tránh úng vào mùa mưa và có nước để tưới vào mùa khô Tầngđất mặt ở ruộng, đất phù sa ven sông, ở hồ ao, kênh rạch phơi khô, đắp mô trồng rấttốt Và không nên trồng Sầu Riêng trên đất cát, đất sét nặng

Để giúp cây có được môi trường thuận lợi cho việc sinh trưởng và phát triển, tạođiều kiện dễ dàng để bổ sung chất dinh dưỡng như phân hữu cơ, chất mùn, … chocây Và để cho cây có thể chủ động cho ra hoa trái theo ý muốn ta có thể trồng bằngcách đào hố với kích thước rộng 0.8m x 0.8m cùng độ sâu 0.6m và bón khoảng 1 –2kg vôi sống vào hố Thực hiện phơi đất thật khô Sau đó, bón khoảng 20 – 30kgphân xanh (hay phân chuồng, phân rác, …) đã hoai mục kết hợp với 0,5 – 1kg phânlân (P2O5) trộn vào đất phơi khô và lấp xuống hố theo thứ tự theo tầng đất (đất ở đáy,

ở giữa và lớp đất mặt)

Ngoài ra, ta vẫn có thể áp dụng biện pháp trồng bằng cách đấp mô Đắp một sốđất khô có nhiều chất dinh dưỡng như đất mặt ruộng, đất phù sa sông rạch,… Tùyđiều kiện đất đai từng vùng mà làm mô cho thích hợp Mô nên có chiều cao 0.4-0.8m và rộng từ 1.2 – 2.2m nếu ở vùng đồng bằng sông Cửu Long

Bên cạnh việc đấp mô và bồi đất hàng năm ta phải kết hợp với cải tạo đất, làmđất tơi xốp Nhưng phải tránh lúc đã trồng cây rồi thì không thể đào xới nhiều để trởđất tránh ảnh hưởng đến bộ rễ hoặc sự thay đổi chất dinh dưỡng hạn Ảnh hưởng đếnquá trình sinh trưởng và phát triển tự nhiên của cây

 Trồng cây giống

Thêm hoặc bớt đất ở hố sao cho đặt cây xuống mặt mô ngang bằng với phần trêncủa bầu Cho đất vào xung quanh bầu đến gần ngang mô trồng là được Không cần vôđất quá mịn dễ làm đất bị lèn, do mưa nhiều hay tưới thừa nước Kết hợp với thao táctrên ta nên dùng cọc, que cắm gần gốc để cố định cho cây đứng thẳng Dùng dây nilon,dây nhựa để cột, tránh dùng dây chuối khô, lạt dừa (ruột), … có tính giữ ẩm để phátsinh nấm bệnh hại cây

2.3.2 Chăm sóc

Cây con mới trồng chưa thích nghi với điều kiện tự nhiên nên ảnh hưởng đến quá trình dinh dưỡng, trao đổi chất, sức chống chịu rất kém, dễ bị tác động bởi các yếu tố bất lợi của ngoại cảnh như ánh sáng, nhiệt, gió, … nếu chăm sóc không tốt dễ bị tình trạng còi cọc, chậm lớn

Có vườn sau khi trồng một năm, cây vẫn còn bị chết, đó có thể là do nguồn cây giống không sạch bệnh, cành ghép, mắt ghép già cổi, bị sâu bệnh Hoặc do chăm sóc không chu đáo, mùa nắng thiếu nước cây suy kiệt, mùa mưa bị úng rễ bị hư hại, sử dụng phân thuốc quá liều lượng Bởi thế, để nâng cao tỷ lệ sống và giúp cây trồng tăng trưởng được tốt quy trình chăm sóc đúng kỹ thuật là một yêu cầu quan trọng không kém

Làm cỏ trồng xen

Với quy cách mọc theo hình Kim tự tháp, thì cỏ dại rất khó mọc được trongvườn Sầu riêng Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là khi trồng Sầu riêng khôngcần phải làm cỏ trong vườn Có mọt số cỏ dại có tính đề kháng rất cao, có thể mọc,sinh trưởng và phát triển cạnh tranh rất nhiều chất dinh dưỡng cây Sầu riêng Vớithực tế nêu trên ta phải làm cỏ thường xuyên kết hợp với trồng một số cây có thểtrồng xen được, có thể sống trong điều kiện thiếu ánh sáng như: ca cao, măng cụt,cây có múi,…

Có thể kết hợp dùng rơm, rạ, cỏ khô, bả dừa, bả cây họ đậu, … đậy xung quanh

mô để giữ ẩm vào mùa khô, hay chống xói mòn vào mùa mưa Tránh đậy cận gốc,

ẩm độ cao, nấm bệnh dễ phát triển làm hư hại gốc

Bồi liếp

Chất dinh dưỡng trong đất là một nguồn sống chủ yếu của cây Ta cần phải bồibùn cho cây, tăng cường cung cấp chất dinh dưỡng cho cây theo dịnh kỳ là rất cầnthiết Tùy theo loại đất và khả năng giữ cũng như khả năng tái tạo chất dinh dưỡng

của đất mà ta có chế độ bồi bùn, bón phân thích hợp Bệnh cạnh đó, còn tùy vào mùa

vụ thường thì định kỳ 2 lần/năm nếu có áp dụng kích thích ra hoa nghịch mùa

Đất để bồi mô, liếp có thể lấy từ mương lên đấp mô Nhưng cách này rất ítngười sử dụng, do đất lấy trự tiếp từ mương, có thể chưa được xử lý nhiệt, cònnhiều mầm bệnh, nhiễm phèn, một số vùng đất giáp biển thì đất lại có nồng độ muốicao, khí độc còn nhiều chưa bốc hơi hết dễ bị ngộ độc cho rễ khi hấp thu Bởi thế,cách lấy đất từ mương lên đấp liếp và lấy đất từ liếp lên đấp mô là một phươngpháp được nhiều người sử dụng và đạt nhiều hiệu quả hơn

 Tỉa cành tạo tán

Cành cây Sầu riêng mọc rất đặc biệt, chỉ nằm dè ra không mọc hướng lên trên.nên tạo hình tốt (dang các tay nhánh ra) cho cây sầu riêng sẽ thuận lợi cho ra hoa kếttrái, làm cho cây có bộ khung cành khỏe, hoa trái đều khắp và đều hàng năm, giảmthiệt hại do sâu bệnh, gió bão

Tỉa cành, tạo dáng giúp cho cây được thoáng, cành lá nhận được nhiều ánh sáng

để quang hợp và hạn chế được sâu bệnh Giúp cho cây khỏi phải nuôi những cành ănhại, tốn hao chất dinh dưỡng mà không có lợi Loại những cành già nằm gần mặt đấtnhằm ngăn ngừa bùn đất, phân bón bám vào cành lá tạo môi trường tốt cho vi sinh vậtgây hại như các loại nấm, tảo làm hạn chế sự hấp thu, bài tiết và quang hợp ở các bộphận đó

Đối với Sầu riêng còn nhỏ ta nên tỉa bỏ các cành mọc quá gần mặt đất sao chokhi cây cho trái cành ở độ cao ít nhất là 1 m Ngoài ra, ở vị trí nào đó trên thân chínhkhông để mọc ra 2,3 cành vì cây sẽ bị chẻ 2,3 khi đeo nhiều quả

Bỏ các cành ốm yếu, cành sâu bệnh, cành già, cành mọc không đúng hướng Chỉ

để 1 ngọn Nhưng thường ta không cắt ngọn cây sầu riêng, vì dáng cây sầu riênggiống như cây Noel mà người phương Tây, tín đồ Công giáo rất thích

Khoảng cách trên thân chính của các cành, khi cây nhỏ nên để thưa 8 – 10 cm,

Sầu riêng kết trái trên thân, cả cành nhỏ lẫn cành lớn không ra hoa ở ngọn.

Vì vậy chỉ để lại cành khỏe, có thể chia ra 3 lần cắt tỉa:

- Lần 1: Sau khi thu hoạch xong, cắt cành khô, cành bệnh, cành gầy yếu, cành kiệt sức vì đã ra nhiều trái

- Lần 2: Trước khi bón phân lần thứ 2

- Lần 3: Khi sầu riêng đã có trái bằng trái quít, trước tuần thứ 6 khi đậu trái, đồngthời với cắt tỉa trái, dồn thức ăn cho những trái còn lại

Một số khuyến cáo về những cành nên tỉa: Cành mọc đứng, cành bẻ vào trongtán, cành ốm yếu, cành sâu bệnh, cành mọc quá gần mặt đất

Các cành cần giữ lại: Cành mọc ngang, cành khõe mạnh, cành ở độ cao 1m sovới mặt đất

Đốn tỉa bớt các cành cấp 1 Nên phân tầng, mỗi tầng có khoảng 3 – 4 cành cấp

1 Tầng nọ cách cành kia 40 – 60cm ( đối với những cây trưởng thành) Các cànhcấp 2,3, dầy đặc, phải tỉa bỏ bớt

Hoa sầu riêng rất nhiều, cây không có sức nuôi hết, bên cạnh việc tỉa cành tạotán ta cũng phải tỉa bớt hoa Hoa ra 2 – 3 đợt một năm Nếu ra 3 đợt, có thể tỉa bớthoa đợt 1 và hoa đợt 3, có thể kết những quả chín sớm và muộn thường bán giá caohơn

Khi tỉa hoa, phải tùy theo giống Bắt đầu tỉa hoa 30 – 35 ngày sau khi hoa nở.Khi đã đậu quả, lại cắt bỏ một số trái chỉ để lại mỗi cành 3 – 5 trái Các loại trái cầntỉa bỏ là trái dày đặc, trái méo mó, trái sâu bệnh

Việc tổng vệ sinh vườn cây sau khi tỉa cành, hoa, trái tạo tán là công việc cầnthiết nhằm loại bỏ xác cành, lá đồng thời tiêu diệt các vi sinh vật có hại cho cây Dùng

1 kg vôi pha với 25 lít nước phun ướt toàn bộ thân, cành nhằm tiêu diệt các mầm bệnhtồn lưu trên cây Bón thêm 1 – 2 kg vôi để nâng độ pH của đất lên, giúp tăng cườnghoạt động của các vi sinh vật có ích, hạn chế sự phát triển của các VSV có hại

Tưới nước, tủ gốc giữ ẩm

Đất xung quanh mô trồng phải được giữ ẩm vào mùa khô và mùa mưa phải ráo

Có thể quan sát độ ẩm của đất bằng cách bới sâu xuống khoảng 10- 20cm, lấy ít đấtlên vo thành viên được là tốt Vo thành viên không được quá ẩm hoặc bời rời làthiếu.Cây rất cần nước, bởi vì đây là môi trường phải có để các phản ứng sinh hóaxảy ra

Sầu riêng mới trồng nên tưới ngày một lần trong khoảng 4 tháng Sau đó chỉ ướikhi gặp hạn Trong những tuần lễ đầu, nếu thời tiết nóng bức hay quá nắng, nên tướiướt thân và lá (lúc trưa và xế chiều) để tránh mất nước ở cây Nếu trồng đại trà ởnhững vùng thiếu nước nên dùng bình xịt để tưới vừa nhanh, vừa tiết kiệm được nước.Trời mát mẻ hay có mưa không cần tưới

Nên sử dụng nguồn nước sạch để tưới Tránh tưới nước có độ phèn cao (độ pHquá thấp) hay nước có hàm lượng muối khoáng quá nhiều Nguồn nước ao tù, nướcbùn,… dùng tưới phải tránh dính lên thân lá sẽ làm môi trường thuận lợi cho nấm địa

y phát triển

Tủ gốc bằng rơm, cỏ khô sẽ bớt được công tưới; nhưng mùa mưa nên bỏ rơm tủ

đi vì dễ gây bệnh và cũng là ổ chứa mối hại cây sầu riêng

Khi ra hoa kết trái, cây sầu riêng cần ẩm, thời kỳ này ở miền Nam đang là mùakhô nên cần tưới, nhưng tưới nhiều sẽ làm rụng hoa quả và cơm sầu riêng có thểnhão

Phân bón bao gồm phân vô cơ (phân hóa học) và phân hữu cơ (phân xanh, phânchuồng, phân ruốc …) cung cấp cho cây trồng là nhằm tăng nguồn dinh dưỡng dự trữcho cây trong đất Cây không thể hấp thụ chất dinh dưỡng trực tiếp từ phân (đặc biệt làphân vô cơ) mà phải thông qua yếu tố cơ bản rất đặc biệt là đất và nước.

Mỗi gian đoạn sinh trưởng của cây luôn đi kèm với quá trình sinh lý nhấtđịnh Do vậy, muốn cung cấp phân cho cây có hiệu quả nên tuân thủ nguyên tắc

Bón phân có định kỳ :

Cây còn nhiều chất dinh dưỡng, nhất là lúc ra chồi non, lá non, ra hoa, mang trái.Nên cần bón thúc phân cho cây khi lá đã già hay sau mùa thu hoạch trái và sau đóthường xuyên bón bổ sung Thời gian từ ra hoa đến trái chín của sầu riêng khoảng16- 18 tuần Giai đoạn làm cơm cần nhiều chất dinh dưỡng hơn giai đoạn cuối, nênbón phân trước khi trái hình thành cơm

- Ngược lại, cây thừa phân sẽ làm bộ rễ tổn hại, tình trạng nặng cây sẽ bị chết.Bón nhiều phân trong thời gian ngắn ở giai đoạn mang trái sẽ làm rụng tráihàng loạt …Tốt nhất là bón vừa đủ theo định kỳ sinh trưởng của cây

Bón để nuôi cây :

Vào thời điểm đất khô, thiếu nước tưới nếu bón phân sẽ gây lãng phí và có thểgây hại cho cây Quan trọng nhất là phân đạm, khi bón phân tưới qua một vài lầntưởng rằng phân đã thấm sâu vào đất và cây đã hấp thụ hết Thực tế, cây chỉ hấp thụ