MỞ ĐẦU I Báo chí Việt Nam trong xu thế toàn cầu hóa truyền thông đại chúng 1. Bản chất cách mạng của báo chí Việt Nam Báo chí Việt Nam, ngay từ khi mới ra đời, đã thể hiện bản chất cách mạng của nó , với tư cách là một công cụ tuyên truyền đường lối của Đảng, tập hợp giai cấp công nhân và nông dân lao động, đứng dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng . Ngày nay, trong thời kỳ xây dựng đất nước, bản chất cách mạng của báo chí Việt Nam vẫn được kế thừa và phát huy. Đặc điểm nổi bật của báo chí Việt Nam , đó là đã song hành cùng sự phát triển của quê hương, đất nước, nhanh chóng bắt nhịp hơi thở thời đại, tiếp thu những tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ vào báo chí, đưa nền báo chí phát triển nhanh chóng cả về số lượng và chất lượng. Tính đến tháng 122009, cả nước có 706 cơ quan báo chí in, gồm: 178 báo in (trung ương, các ban, bộ, ngành, đoàn thể có 76 báo); các tỉnh, thành phố có 102 báo); 528 tạp chí (trung ương, các ban, bộ, ngành, đoàn thể có 414 tạp chí; địa phương 114 tạp chí); 1 hãng thông tấn quốc gia; 2 đài phát thanh, truyền hình quốc gia; 64 đài phát thanh, truyền hình tỉnh, thành phố, trên 600 đài cấp huyện, hàng nghìn trạm. truyền thanh cấp xã; 37 báo điện tử, 160 trang điện tử của các cơ quan báo chí, hàng nghìn trang thông tin điện tử… Về mặt nội dung: Biểu hiện rõ nét nhất là, thời gian qua, báo chí đã tham gia tích cực, có trách nhiệm và hiệu quả, thực sự trở thành vũ khí sắc bén của xã hội, công cụ của Đảng, Nhà nước và nhân dân trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu và các tệ nạn xã hội. Nhiều vụ việc tiêu cực đã được các cơ quan báo chí phát hiện, đưa ra ánh sáng, nhờ đó mà ngăn chặn được những hành vi xâm hại tiền bạc, tài sản của công hoặc gây thất thoát, lãng phí nguồn lực đất nước. Ví dụ như những vụ án tham nhũng PMU, Lã Thị Kim Oanh, Vinashin…. Nhiều nhà báo và tập thể báo chí đã dũng cảm, kiên quyết đấu tranh, bất chấp khó khăn, nguy hiểm, theo đuổi tới cùng để xử lý những vụ việc tham nhũng, tiêu cực. Báo chí cũng đã có những đóng góp tích cực trong việc hướng dẫn nhận thức xã hội, đấu tranh chống lại những âm mưu, thủ đoạn và luận điệu sai trái của các thế lực thù địch”. Không những thế, báo chí còn có những đóng góp quan trọng trong công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại. Thông qua các phương tiện phát thanh, truyền hình, báo in và mạng internet, thông tin về những thành tựu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước, về các giá trị văn hóa truyền thống cua dân tộc được tăng cường một bước, góp phần tích cực thực hiện chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước, thúc đẩy hội nhập quốc tế, nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới…
Trang 1MỞ ĐẦU
I/ Báo chí Việt Nam trong xu thế toàn cầu hóa truyền thông đại chúng
1 Bản chất cách mạng của báo chí Việt Nam
Báo chí Việt Nam, ngay từ khi mới ra đời, đã thể hiện bản chất cách mạng của nó , với tư cách là một công cụ tuyên truyền đường lối của Đảng, tập hợp giai cấp công nhân và nông dân lao động, đứng dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng Ngày nay, trong thời kỳ xây dựng đất nước, bản chất cách mạng của báo chí Việt Nam vẫn được kế thừa và phát huy Đặc điểm nổi bật của báo chí Việt Nam , đó là đã song hành cùng sự phát triển của quê hương, đất nước, nhanh chóng bắt nhịp hơi thở thời đại, tiếp thu những tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ vào báo chí, đưa nền báo chí phát triển nhanh chóng
cả về số lượng và chất lượng
Tính đến tháng 12-2009, cả nước có 706 cơ quan báo chí in, gồm:
178 báo in (trung ương, các ban, bộ, ngành, đoàn thể có 76 báo); các tỉnh, thành phố có 102 báo); 528 tạp chí (trung ương, các ban, bộ, ngành, đoàn thể có 414 tạp chí; địa phương 114 tạp chí); 1 hãng thông tấn quốc gia; 2 đài phát thanh, truyền hình quốc gia; 64 đài phát thanh, truyền hình tỉnh, thành phố, trên 600 đài cấp huyện, hàng nghìn trạm truyền thanh cấp xã; 37 báo điện tử, 160 trang điện tử của các cơ quan báo chí, hàng nghìn trang thông tin điện tử…
Về mặt nội dung: Biểu hiện rõ nét nhất là, thời gian qua, báo chí đã tham gia tích cực, có trách nhiệm và hiệu quả, thực sự trở thành vũ khí sắc bén của
xã hội, công cụ của Đảng, Nhà nước và nhân dân trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu và các tệ nạn xã hội Nhiều vụ việc tiêu cực đã được các cơ quan báo chí phát hiện, đưa ra ánh sáng, nhờ đó mà ngăn chặn được những hành vi xâm hại tiền bạc, tài sản của công hoặc gây
Trang 2thất thoát, lãng phí nguồn lực đất nước Ví dụ như những vụ án tham nhũng PMU, Lã Thị Kim Oanh, Vinashin… Nhiều nhà báo và tập thể báo chí đã dũng cảm, kiên quyết đấu tranh, bất chấp khó khăn, nguy hiểm, theo đuổi tới cùng để xử lý những vụ việc tham nhũng, tiêu cực Báo chí cũng đã có những đóng góp tích cực trong việc hướng dẫn nhận thức xã hội, đấu tranh chống lại những âm mưu, thủ đoạn và luận điệu sai trái của các thế lực thù địch”
Không những thế, báo chí còn có những đóng góp quan trọng trong công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại Thông qua các phương tiện phát thanh, truyền hình, báo in và mạng internet, thông tin về những thành tựu của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước, về các giá trị văn hóa truyền thống cua dân tộc được tăng cường một bước, góp phần tích cực thực hiện chính sách đối ngoại của Đảng và Nhà nước, thúc đẩy hội nhập quốc tế, nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới…
2 Những quan điểm, tư tưởng chỉ đạo cơ bản của Nghị quyết TW 5 về công tác tư tưởng, lý luận, báo chí trong tình hình mới
Về mục tiêu, Nghị quyết xác định rõ : Mục tiêu chung bao gồm các nội dung lớn sau: củng cố, tăng cường sự thống nhất tư tưởng, chính trị trong Ðảng, sự đồng thuận về chính trị, tinh thần trong nhân dân; giữ vững và mở rộng trận địa tư tưởng của Ðảng, bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác - Lê-nin,
tư tưởng Hồ Chí Minh; phát huy sức mạnh của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, của đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao ý chí phấn đấu thực hiện thành công,
sự nghiệp đổi mới, CNH, HÐH, hội nhập kinh tế, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN
Mục tiêu thứ hai góp phần tích cực thực hiện có hiệu quả cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Ðảng, nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Ðảng, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, các tổ chức đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh
Mục tiêu thứ ba yêu cầu công tác tư tưởng, lý luận phải vượt qua tình trạng lạc hậu, yếu kém, công tác báo chí phải khắc phục được những khuyết điểm, yếu kém kéo dài, đồng thời phải đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu
Trang 3quả, góp phần củng cố tư tưởng, phát triển trình độ lý luận chính trị, tri thức của Ðảng và hệ thống chính trị, khẳng định vai trò tiên phong của Ðảng
Về quan điểm chỉ đạo, Nghị quyết T.Ư 5 (khóa X) đã khẳng định :
Quan điểm thứ nhất, xác định vị trí của công tác tư tưởng, lý luận "công tác tư tưởng, lý luận là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn
bộ hoạt động của Ðảng; là lĩnh vực trọng yếu để xây dựng, bồi đắp nền tảng chính trị của chế độ, tuyên truyền, giáo dục, động viên và tổ chức nhân dân thực hiện các nhiệm vụ cách mạng, khẳng định và nâng cao vai trò tiên phong của Ðảng về chính trị, lý luận, trí tuệ, văn hóa và đạo đức; thể hiện vai trò đi trước, mở đường trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc"
Quan điểm thứ hai, chỉ ra vai trò, chức năng cơ bản nhất của công tác tư tưởng, lý luận, báo chí: "phải đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Ðảng, làm cho hệ tư tưởng của Ðảng, của giai cấp công nhân, lý tưởng
xã hội chủ nghĩa, những giá trị tốt đẹp trong truyền thống văn hóa dân tộc, những tinh hoa văn hóa thế giới chiếm vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần
xã hội"
Quan điểm thứ ba, xác định các lực lượng làm công tác tư tưởng "là nhiệm vụ của toàn Ðảng, của cả hệ thống chính trị với sự tham gia, đóng góp của nhân dân, trong đó lực lượng nòng cốt là đội ngũ chuyên trách làm công tác tư tưởng, lý luận, báo chí của Ðảng
Quan điểm thứ tư, nhấn mạnh tính đặc thù của công tác tư tưởng của Ðảng "là công tác đối với con người, một nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, đòi hỏi phải nắm vững những quy luật riêng của tư tưởng, có thái độ, phương pháp khoa học, kết hợp chặt chẽ giữa yêu cầu định hướng tư tưởng với sự tự nguyện, giữa lý trí và tình cảm, giữa lời nói và việc làm, giữa "xây" và
"chống", lấy "xây" làm chính, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực; phải gắn bó mật thiết và phục vụ có hiệu quả công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nâng cao đời sống và phát huy quyền làm chủ của nhân dân"
Trang 4Nghị quyết nhấn mạnh : Báo chí là tiếng nói của Ðảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội và là diễn đàn của nhân dân; Báo chí đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Ðảng, sự quản lý của Nhà nước và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật; phải bảo đảm tính tư tưởng, tính chân thật, tính nhân dân, tính chiến đấu và tính đa dạng.
Ðối với công tác báo chí, Nghị quyết xác định rõ, một mặt, báo chí có trách nhiệm thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ chung của công tác tư tưởng Mặt khác, Nghị quyết nhấn mạnh 5 nội dung đối với báo chí, trong đó, vừa khẳng định lại các nhiệm vụ, vừa đặc biệt làm rõ các giải pháp để báo chí khắc phục các yếu kém, khuyết điểm
Trong các nội dung, nhiệm vụ và giải pháp toàn diện trên, có một số vấn đề rất hệ trọng và cấp thiết với báo chí như: đổi mới, tăng cường sự lãnh đạo trực tiếp của Ðảng, đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng rà soát, đánh giá lại đội ngũ lãnh đạo, quản lý, phóng viên, biên tập viên, thực hiện tốt các quy chế, quản lý chặt chẽ cơ quan đại diện, phóng viên thường trú ở các địa phương và ở nước ngoài; Đối với các báo, đài, tạp chí chủ lực, cần khẩn trương thực hiện kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng,
bổ sung cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực, đổi mới, nâng cao chất lượng nội dung, hình thức để tăng tính thuyết phục, sự hấp dẫn, lượng phát hành, phạm
vi phủ sóng, năng lực làm chủ, chi phối thông tin và định hướng dư luận xã hội
3 Báo chí Việt Nam hiện tại
3a Những ưu điểm
- Phần lớn các cơ quan báo chí hoạt động đúng tôn chỉ, mục đích, đúng định hướng chính trị, góp phần tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư
tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Ðảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thông tin, cổ vũ phong trào hành động cách mạng, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân, phát hiện, cổ vũ các nhân tố mới, điển hình tiên tiến, tham gia tích cực cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu, chống âm mưu "diễn biến hòa bình" của các thế
Trang 5lực thù địch, đồng thời báo chí là một tiếng nói góp phần vào quá trình dân chủ hóa đời sống xã hội
- Báo chí Việt Nam - bộ phận tiên phong trong công tác tư tưởng của
Đảng
Theo VOV ( Đài Tiếng nói Việt Nam) ngày 05/05/2010, tại Hội nghị Toàn quốc triển khai nhiệm vụ trong tâm của các cơ quan báo chí năm 2010, ông Trương Tấn Sang, ủy viên Bộ chính trị, Thường trực Ban bí thư cho rằng: Hầu hết các cơ quan báo chí tiếp tục thể hiện rõ vai trò là bộ phận tiên phong trong công tác tư tưởng của Đảng, tích cực tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mà còn có vai trò góp phần tích cực vào việc giải quyết có hiệu quả những vấn đề bức xúc của đất nước trong giai đoạn hiện nay
Hội nghị đã đánh giá tình hình hoạt động báo chí nước ta trong những năm qua (tính từ Hội nghị toàn quốc sơ kết 3 năm triển khai thực hiện Thông báo Kết luận 162-TB/TW của Bộ Chính trị về tăng cường lãnh đạo, quản lý công tác báo chí, tổ chức đầu năm 2007); nhìn lại 3 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khoá X) về công tác tư tưởng, lý luận, báo chí trước yêu cầu mới, các Thông báo kết luận của Bộ Chính trị và các Quyết định của Ban Bí thư (khoá X) về lãnh đạo, quản lý công tác báo chí Hội nghị nêu rõ:
- Các cơ quan báo chí đã tăng cường và nâng cao chất lượng công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại, tuyên truyền về quan điểm, đường lối của Đảng, luật pháp, chính sách của Nhà nước ta, thành tựu đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của đất nước ta để bạn bè và nhân dân thế giới, đồng bào ta ở nước ngoài có thông tin đúng đắn về tình hình đất nước ta, đồng tình ủng hộ
sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta Đồng thời, chủ động, kiên trì đấu tranh, phản bác các thông tin, quan điểm sai trái, phản động của các thế lực cơ hội, thù địch lợi dụng các vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo, biển đảo để xuyên tạc, vu cáo, chống phá Đảng, Nhà nước, sự nghiệp cách mạng
Trang 6của nhõn dõn ta Đặc biệt, bỏo chớ đó nỗ lực vượt qua khú khăn do khủng hoảng tài chớnh và suy thoỏi kinh tế toàn cầu từ cuối 2007 đến nay, phản ỏnh tốt cỏc chủ trương, giải phỏp của T.Ư và cả nước nhằm ổn định kinh tế và tiếp tục phỏt triển
3b Những tồn tại, hạn chế:
Nhưng cựng với nhiều thành quả đỏng tụn vinh và phỏt huy, thực tế hoạt động của bỏo chớ VN vẫn cũn những bất cập và hạn chế Một số cơ quan bỏo chớ thiếu nhạy bộn chớnh trị, cú biểu hiện xa rời sự lónh đạo của éảng, sự quản lý của Nhà nước, xa rời tụn chỉ, mục đớch, thụng tin khụng trung thực, sa
đà vào việc đưa tin tiờu cực và tệ nạn xó hội Khuynh hướng tư nhõn húa, thương mại húa bỏo chớ, tư nhõn nỳp búng để kinh doanh bỏo chớ ngày càng tăng Trong thụng tin tuyờn truyền cũn để lọt thụng tin khụng trung thực, thiếu chớnh xỏc, giật gõn, cõu khỏch, lộ bớ mật; chưa làm tốt cụng tỏc phỏt hiện, tuyờn truyền về cỏc điển hỡnh tiờn tiến, gương người tốt, việc tốt, cổ vũ phong trào thi đua yờu nước Thực tế này thể hiện qua xu hướng “thương mại húa”, ớt tuyờn truyền cỏc gương điển hỡnh mà hay tập trung thỏi quỏ vào cỏc mặt tiờu cực của xó hội, đi sõu phản ỏnh những tin tức giật gõn, cõu khỏch… Tỡnh trạng hạn chế về nghiệp vụ của một số nhà bỏo, phúng viờn, trựng lặp, sử dụng lại thụng tin vẫn tương đối phổ biến Cú những lónh đạo cỏc đơn vị bỏo chớ, bản lĩnh và nhón quan chớnh trị cũn yếu do hạn chế về nhận thức
“ Đi sâu khai thác đời t , tìm những tình tiết giật gân, câu khách, vớ dụ, vụ giết người tỡnh trờn xe LEXUS, cú bỏo mạng đăng từ 30- 40 bài ( khai thỏc quỏ mức!!!)… Những chuyện “
Cướp, giết, hiếp – Trộm, nghiện, lừa” nhiều khi được xem là mảnh đất
màu mỡ để bỏo chớ, đặc biệt là bỏo mạng khai thỏc vụ tội vạ… Vớ dụ, trờn bỏo mạng vừa qua, tràn ngập thụng tin chuyện đời tư của cụ ca sỹ Hồ
Trang 7Ngọc Hà khi có con với người yêu mà không cưới Thế là ngay lập tức, có một bài báo đăng chuyện quá khứ của cô với dụng ý xấu, mà đọc bài đó, nhiều người hiểu ngay dụng ý của bài báo là xem cô chẳng ra gì? Sau
đó, cô Hồ Ngọc Hà đã kiện một số chi tiết báo đưa chưa chính xác, làm rùm beng cả lên ( Hết chuyện để viết báo rồi sao?) Đây cũng là điều vi phạm cấm kỵ nhưng lại rất phóng túng trong báo chí Việt Nam.Báo chí trở thành lá cải lúc nào không biết??? Trong khi đó, khi viết về những vấn đề bị nhà nước xếp vào loại “nhạy cảm” như mối quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc, cách hành xử của nước láng giềng và thái độ của chính quyền, vụ khai thác bauxite Tây Nguyên, những cách làm việc tắc trách của chính quyền thì nhiều nhà báo lại e ngại E ngại một phần do sợ không đủ trình độ, kiến thức để viết, e ngại nữa là thiếu bản lĩnh để đương đầu với những vấn đề lớn Thôi thì tặc lưỡi, vì vài đồng nhuận bút, viết cái
gì dễ dễ, các vấn đề xã hội, miễn là có người tò mò đọc, lại có tiền, xong!!!
Một số hạn chế thiếu sót đã bị các thế lực thù địch trong và ngoài nước triệt để khai thác, lợi dụng vụ cáo ta về dân chủ, nhân quyền, tôn giáo tín ngưỡng; kích động chia rẽ nội bộ Đảng và khối đại đoàn kết dân tộc Đặc biệt còn có những cán bộ, phóng viên ở một số cơ quan báo chí, văn phòng đại diện cơ quan báo chí tại các địa phương thiếu rèn luyện đạo đức, phẩm chất, vi phạm đạo đức nghề nghiệp, thậm chí vi phạm pháp luật…Các
cơ quan báo chí chủ lực của Ðảng, Nhà nước chậm đổi mới, nội dung và hình thức thiếu hấp dẫn, chất lượng tuyên truyền không cao, chưa có khả năng làm chủ, chi phối thông tin và định hướng dư luận xã hội
N ếu như nghiệp vụ là yếu tố cần, thì có thể xem đạo đức, bản lĩnh nghề nghiệp của nhà báo là yếu tố đủ Vì nếu chỉ là nhà báo giỏi nghiệp vụ thôi,
mà thiếu hẳn 2 yếu tố đạo đức, bản lĩnh, thì trước sau, nhà báo cũng sẽ bị
Trang 8trả giá trong cơ chế thị trường hiện nay.
Thực tế về vụ việc Nhà báo Nguyễn Việt Chiến của báo Thanh niên
bị bắt khi khai thác thông tin cho thấy việc nhà báo tỉnh táo và bản lĩnh là cực kỳ quan trọng Cho dù có nghiệp vụ giỏi, nhưng trước một sự việc cụ thể thì nhà báo phải dùng phương pháp tư duy khoa học biện chứng để xem xét 2 mặt của vấn đề, không thiên lệch, không tả khuynh, hữu khuynh…Bởi chỉ cần những sai lầm rất nhỏ, nhà báo dễ dàng đánh mất uy tín Một số nhà báo ở đài Truyền hình Việt Nam trong vụ việc luật sư Lê Công Định , hay vụ việc Năm Cam đã phải thuyên chuyển công tác bởi sự thiếu nhạy cảm của mình trước những đối tượng mà “ xã hội đang nghiên cứu”, khi những kết luận của cơ quan điều tra chưa rõ ràng…
Nói như vậy, để thấy , nhà báo tác nghiệp trong cơ chế thị trường mới khó khăn làm sao?
3c Một số quan điểm khác về báo chí Việt Nam hiện tại
Bên cạnh những quan điểm trên, có người cho rằng: Báo chí Việt Nam là
“ vùng trũng của báo chí thế giới” Điều này không phải là không có cơ sở.
Có thể nói rằng, trong giai đoạn toàn cầu hóa lan rộng sâu sắc như hiện nay, báo chí, truyền thông đại chúng cũng bị tác động sâu sắc Theo GS, TS Tạ
Ngọc Tấn , UVTW Đảng, Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản –( Toàn cầu hóa Truyền thông đại chúng và những hệ quả của nó-Trang web : www.vientriethoc.com.vn): Về thực chất, toàn cầu hóa truyền thông đại
chúng, trước hết là mở rộng phạm vi và quy mô ảnh hưởng của truyền thông đại chúng các nước giàu mạnh, phát triển Mặt khác, chính các nước công nghiệp phát triển phương Tây cũng muốn bành trướng ảnh hưởng văn hóa như một thứ sức mạnh mềm nhằm tạo thuận lợi cho môi trường kinh doanh, phát triển kinh tế và bành trướng quyền lực chính trị của mình Điều ấy tất yếu dẫn đến dòng chảy văn hóa một chiều không công bằng, ảnh hưởng tiêu cực đến các nền văn hóa của các nước nghèo, chậm phát triển Việt Nam,
Trang 9không còn cách nào khác là phải chịu ảnh hưởng của toàn cầu hóa truyền thông đại chúng như một quy luật tất yếu Có thể ví như quy luật toàn cầu hóa
giống như quy luật“ Nước chảy chỗ trũng”
Theo tôi, chúng ta cũng phải công bằng nhìn nhận, trình độ phát triển của báo chí Việt Nam còn lạc hậu so với thế giới Điều này có một quá trình, do báo chí Việt Nam là nền báo chí ra đời sau, là nền báo chí cách mạng, các chức năng tư tưởng, chức năng giáo dục, định hướng vẫn chiếm ưu thế.Thậm
chí một thời, chúng ta đã làm theo cách của Lênin: Báo chí là người tổ chức tập thể, tuyên truyền tập thể… Tuy nhiên, hiện nay, phải nhận thấy rằng:
Chức năng của báo chí đã có nhiều thay đổi phong phú, do xã hội càng ngày càng phát triển Hiện nay, nếu như xem chức năng thông tin của báo chí là chủ đạo thì xem ra báo chí Việt Nam vẫn chưa đáp ứng kịp nhu cầu của tối đa công chúng, bên cạnh đó, công cuộc xây dựng Đảng , chống tham nhũng của báo chí vẫn chưa phát huy hết vai trò…
Năm 2010, Tổ chức Nhà báo không biên giới, RSF, xếp hạng Việt Nam
là quốc gia xếp thứ 165/178 trên thế giới về tự do báo chí.
Cơ chế, hành lang pháp lý cho báo chí phát triển , hay nói đúng hơn, tạo môi trường lành mạnh cho báo chí tham gia đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng , phát huy vị trí, chức năng, bản chất của báo chí vẫn chưa thực
sự được tập trung cao
II/ Xu hướng phát triển của báo chí Việt Nam
Trên cơ sở phân tích những hệ quả của toàn cầu hóa truyền thông đại chúng, có thể nhận định rằng: Trong 5-10 năm tới, với xu thế toàn cầu hóa truyền thông đại chúng, báo chí sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ theo hướng truyền thông đa phương tiện, hội tụ công nghệ và sự tham gia
Trang 10ngày càng nhiều của công chúng vào hoạt động báo chí, nhất là báo mạng.
Theo Giáo sư Đào Nguyên Cát , Tổng biên tập Thời báo Kinh tế Việt Nam, trong bài phát biểu tại Hội nghị Vinpearl cho rằng: Internet đang vẽ lại
bản đồ báo chí thế giới Sức công phá của internet khiến cho các phương
tiện thông tin khác như báo in, phát thanh, truyền hình …, về bản chất là thông tin một chiều - mất dần độc giả do internet đã tích hợp các yếu tố nghe-xem- đọc – nói – trao đổi, thậm chí phản hồi ngay trên một hệ thống Mặt khác, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, máy tính để bàn, máy tính xách tay, điện thoại di động cũng trở thành phương tiện đọc báo mà chả cần mất tiền mua, thông tin lại tràn ngập Doanh thu quảng cáo của Phát thanh- Truyền
hình, báo in vì thế mà cũng sút dần Độc giả từ chỗ thụ động trở thành độc
giả chủ động, thậm chí lại trở thành người viết báo, người đưa tin… Ví dụ
mạng YOUTUBE chia sẻ clip và thông tin là một kiểu xã hội hóa báo chí… Hoặc những phản hồi mang tính ý kiến của các độc giả với tính chất bàn luận trên một số tờ báo mạng Tính hấp dẫn của tờ báo mạng là ở chỗ tính tương tác rất cao Khác với các tờ báo khác là chỉ biết đón nhận một cách thụ động….Vì thế, nhiều tờ báo , đặc biệt là báo in phải bắt buộc đổi mới , nếu như không muốn bị đào thải
Giáo sự Đào Nguyên Cát cũng nói thêm một nguyên nhân rất quan
trọng đó là khủng hoảng kinh tế cũng làm cho báo chí đứng trước yêu cầu
cải tổ Ngân sách đầu tư cho báo chí bị thu hẹp, doanh số quảng cáo của các
doanh nghiệp bị cắt giảm Khách hàng sẽ tìm đến những phương tiện quảng cáo giá rẻ, nhưng “ độ phủ sóng” cao hơn…
Việt Nam hiện có khoảng 24 triệu người sử dụng Internet (gần 30% dân số), lọt vào top 20 quốc gia và vùng lãnh thổ có số người dùng Internet nhiều nhất thế giới, theo một kết quả điều tra mới công