MỞ ĐẦU 1. Thuật ngữ đa phương tiện Đa phương tiện (multi Media) là phương tiện truyền thông và nội dung mà sử dụng một sự kết hợp của các hình thức khác nhau. Thuật ngữ này có thể được sử dụng như một danh từ (một phương tiện với nhiều hình thức nội dung) hoặc như một tính từ mô tả như là một phương tiện có hình thức với nhiều nội dung. Thuật ngữ này được sử dụng ngược lại với phương tiện truyền thống mà chỉ sử dụng các hình thức truyền thống của sản xuất vật liệu in hoặc bằng tay. Đa phương tiện bao gồm sự kết hợp của văn bản, hình ảnh tĩnh, họat hình, video và các hình thức nội dung tương tác. Trình đa phương tiện (tiếng Anh:Media player) là một thuật ngữ đặc thù để chỉ những phần mềm máy tính có chức năng thực thi các tập tin đa phương tiện. Hầu hết các trình đa phương tiện đều hỗ trợ một số các định dạng tập tin media, trong đó có cả các tập tin audio (âm thanh số) và video (hình ảnh số). Một số trình đa phương tiện lại chỉ tập trung vào các định dạng âm thanh (audio) hoặc video, và được gọi tương ứng với đó là trình audio (audio player) và trình video(video player). Những nhà sản xuất ra các trình ứng dụng này thường chú trọng vào việc cung cấp cho người dùng những trải nghiệm tốt nhất về các định dạng mà họ tập trung hướng đến. Trình đa phương tiện quen thuộc với nhiều người dùng nhất là Windows Media Player được tích hợp sẵn trên Microsoft Windows. Hiện phiên bản mới nhất của ứng dụng này là Windows Media Player 11, được tích hợp cùng với Windows Vista, và cũng có thể tải về cài và sử dụng trên Windows XP SP2. Người dùng Mac OS X có thể dùng Quicktime Player để xem các định dạng Quicktime và iTunes để thực thi nhiều định dạng media khác nhau. Winamp là trình đa phương tiện chỉ chạy trên Windows xong hỗ trợ cả Apple iPod và nhiều thiết bị di động như Creatives Zen hay chơi audio và video. Với các bản phân phối của Linux, cũng có một số lượng đa dạng các trình đa phương tiện như VLC, MPlayer, xine, hay Totem. Đa phương tiện thể hiện thông tin tốt hơn: Việc kết hợp và thể hienẹ nhiều dạng thông tin đồng thời cho phép các dạng thông tin bổ sung nộ dung cho nhó. Đa phương tiện thu hút sự chú ý tốt hơn: Nếu chỉ sử dụng một phương tiện để chuyển tải nội dung thông tin sẽ gây ra sự nhàm chán. Sự kết hợp đa phương tiện tạo cảm giác sinh động, bắt mắt hơn. Đa phương tiện giúp độc giả dễ dàng chọn lựa cách thức để tiếp nhận thông tin: Với một sản phẩm đa phương tiện, nếu độc giả chỉ thích hình ảnh, họ hoàn toàn có thể chỉ xem hình và đọc lướt qua phần chữ, nếu độc giả chỉ thích xem video thì có thể bỏ qua toàn bộ những cách thức khác mà chỉ click vào video và sau khi xem xong sẽ rời bỏ sản phẩm đó.
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Thuật ngữ đa phương tiện
- Đa phương tiện (multi Media) là phương tiện truyền thông và nội dung mà sử dụng một sự kết hợp của các hình thức khác nhau Thuật ngữ này
có thể được sử dụng như một danh từ (một phương tiện với nhiều hình thức nội dung) hoặc như một tính từ mô tả như là một phương tiện có hình thức với nhiều nội dung
- Thuật ngữ này được sử dụng ngược lại với phương tiện truyền thống
mà chỉ sử dụng các hình thức truyền thống của sản xuất vật liệu in hoặc bằng tay Đa phương tiện bao gồm sự kết hợp của văn bản, hình ảnh tĩnh, họat hình, video và các hình thức nội dung tương tác
- Trình đa phương tiện (tiếng Anh:Media player) là một thuật ngữ đặc thù để chỉ những phần mềm máy tính có chức năng thực thi các tập tin đa phương tiện Hầu hết các trình đa phương tiện đều hỗ trợ một số các định dạng tập tin media, trong đó có cả các tập tin audio (âm thanh số)
và video (hình ảnh số)
Một số trình đa phương tiện lại chỉ tập trung vào các định dạng âm thanh (audio) hoặc video, và được gọi tương ứng với đó là trình audio (audio player) và trình video(video player) Những nhà sản xuất ra các trình ứng dụng này thường chú trọng vào việc cung cấp cho người dùng những trải nghiệm tốt nhất về các định dạng mà họ tập trung hướng đến
- Trình đa phương tiện quen thuộc với nhiều người dùng nhất
là Windows Media Player được tích hợp sẵn trên Microsoft Windows Hiện phiên bản mới nhất của ứng dụng này là Windows Media Player 11, được tích hợp cùng với Windows Vista, và cũng có thể tải về cài và sử dụng trên Windows XP SP2 Người dùng Mac OS X có thể dùng Quicktime Player để xem các định dạng Quicktime và iTunes để thực thi nhiều định dạng media
Trang 2trợ cả Apple iPod và nhiều thiết bị di động như Creative's Zen hay chơi audio
và video Với các bản phân phối của Linux, cũng có một số lượng đa dạng các trình đa phương tiện như VLC, MPlayer, xine, hay Totem
- Đa phương tiện thể hiện thông tin tốt hơn: Việc kết hợp và thể hienẹ nhiều dạng thông tin đồng thời cho phép các dạng thông tin bổ sung nộ dung cho nhó
- Đa phương tiện thu hút sự chú ý tốt hơn: Nếu chỉ sử dụng một phương tiện để chuyển tải nội dung thông tin sẽ gây ra sự nhàm chán Sự kết hợp đa phương tiện tạo cảm giác sinh động, bắt mắt hơn
- Đa phương tiện giúp độc giả dễ dàng chọn lựa cách thức để tiếp nhận thông tin: Với một sản phẩm đa phương tiện, nếu độc giả chỉ thích hình ảnh,
họ hoàn toàn có thể chỉ xem hình và đọc lướt qua phần chữ, nếu độc giả chỉ thích xem video thì có thể bỏ qua toàn bộ những cách thức khác mà chỉ click vào video và sau khi xem xong sẽ rời bỏ sản phẩm đó
2 Tích hợp đa phương tiện trên báo mạng điện tử
Khởi nguồn cho sự ra đời của tính đa phương tiện và báo mạng điện tử
là đầu những năm 90 của thế kỷ trước Năm 1991, ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản HTML (HyperText Mark- up Language) ra đời cùng với giao thức truyền siêu văn bản HTTP (HyperText Transfer Protocol), Internet từ đó thực
sự trở thành công cụ đắc lực với hàng loạt các dịch vụ mới WWW ra đời, đem lại cho người dùng khả năng tham chiếu từ một văn bản đến nhiều văn bản khác, chuyển từ cơ sở dữ liệu này sang cơ sở dữ liệu khác với hình thức hấp dẫn và nội dung phong phú
Có thể coi báo điện tử hiện nay là sự hội tụ của cả báo giấy (text), báo tiếng (audio) và báo hình (video) Người lướt web không chỉ được cập nhật tin tức dưới dạng chữ viết mà còn có thể nghe rất nhiều kênh phát thanh và xem truyền hình ngay trên các website báo chí
Trang 3Các hình thức tích hợp đa phương tiện của báo mạng điện tử sẽ gồm từ hai loại hình sau trở lên: văn bản (text), hình ảnh tĩnh và đồ họa (still image & graphic), âm thanh (audio), hình ảnh động (video & animation) và các chương trình tương tác (interactive program)
2.1 Tích hợp âm thanh
Truyền tải thông tin bằng âm thanh và tiếng động, âm nhạc là đặc trưng
cơ bản của báo phát thanh
Tính đa phương tiện của báo mạng điện tử trong việc tích hợp âm thanh được thể hiện dưới các hình thức:
- Các bài viết có kèm file âm thanh liên quan tới nội dung trong bài
Ví dụ: Một tin trên báo mạng điện tử về một chương trình ca nhạc có thể có link mp3 bài hát được biểu diễn trong chương trình, bài viết giới thiệu
ca khúc mới cũng có thể kèm ngay ca khúc đó trong bài để độc giả thưởng thức
- Bài viết có thể được tải về dưới dạng file âm thanh
Một số tờ báo mạng điện tử cung cấp các podcast (những file âm thanh của chương trình đã phát sóng) để độc giả download nhằm lưu trữ hay nghe lại chương trình vào những thời gian khác nhau
Trang 4(Giới thiệu ca khúc trên nhacvietplus.com.vn- Chuyên trang Âm Nhạc - Báo
điện tử VietnamNet)
(Trang podcasts của BBC News)
Trang 52.2 Tích hợp hình ảnh
Tích hợp hình ảnh và text là loại hình xuất hiện sớm nhất trên báo mạng điện tử
Đối với báo in, tạp chí cũng áp dụng sự kết hợp đa phương tiện này nhưng báo mạng điện tử có lợi thế hơn hẳn về số lượng hình ảnh, cách thức
bố trí hình ảnh vào bài viết, ưu thế về các loại biểu đồ, hình vẽ có tính động
do có thể sử dụng được cả hình ảnh động
(Bài viết kết hợp text và hình ảnh của tạp chí Life)
2.3 Tích hợp video
Một trong những tích hợp đa phương tiện thông dụng trên các trang báo mạng điện tử của thế giới và Việt Nam hiện nay là sử dụng cả phương tiện âm thanh, video, text trong cùng một bài viết
Video càng làm cho báo mạng điện tử sinh động hơn, cập nhật nhanh hơn, chân thực và gần gũi hơn
Điểm khác biệt có lẽ là báo mạng điện tử Việt Nam thường chèn những
Trang 6video như clip.vn… còn các trang báo mạng điện tử của nước ngoài, video mà
họ chèn vào bài viết thường được sử dụng đồng thời cho sản phẩm kênh truyền hình của tổ hợp, do phóng viên của báo, đài họ trực tiếp làm nên
Vì vậy, video của báo mạng điện tử Việt Nam thường là mang tính minh họa, trích dẫn là chính
(Bài viết trên vnexpress.net có tích hợp text, hình ảnh và video)
(Bài viết trên cnn.com có tích hợp text, hình ảnh và video)
Trang 72.4 Các chương trình tương tác
Khác với tính tương tác của báo mạng điện tử, “những chương trình tương tác” (interactive programs) ở đây được hiểu là một trong những
“phương tiện” truyền tải được tích hợp vào một sản phẩm báo mạng điện tử Với những chương trình này, công chúng của báo mạng điện tử có thể trực tiếp tham gia vào sản phẩm báo chí đa phương tiện đó, ví dụ tham gia chơi một trò chơi (game), trả lời câu hỏi hay làm trắc nghiệm và có ngay đáp án, tham gia những chương trình trực tuyến…
Phần mềm phổ biến nhất để thực hiện các chương trình tương tác trên hiện nay là Adobe Flash Player (tiền thân là Macromedia Flash Player) được tích hợp trên những trình duyệt web thông dụng Khởi đầu chỉ là khả năng trình diễn những đoạn hình ảnh động, chương trình Flash dần được nâng cấp
và có khả năng trình diễn âm thanh, video… và hiện nay với hệ thống ngôn ngữ lập trình Action Script được tích hợp, những nhà lập trình có thể thiết kế những trò chơi, những chương trình tương tác ngay với những đoạn flash
Ngoài Adobe Flash Player, một số ngôn ngữ lập trình cũng được áp dụng vào việc xây dựng các trang web để tăng thêm tính tương tác như Java Script, VB Script
(Tham khảo bài viết trên Songtre.vn – Tính đa phương tiện của báo mạng điện tử)
Ví dụ một số báo mạng điện tử như VTC News có hẳn một chuyên trang Thế giới game, cung cấp nhiều trò chơi trực tuyến cho độc giả
- Tính đa phương tiện của báo mạng điện tử còn thể hiện ở chỗ nó cho
ra đời những phiên bản nhằm dễ dàng xem được trên điện thoại di động Trong khi báo phát thanh cũng đã có những ứng dụng để nghe radio dễ dàng trên điện thoại, các ứng dụng trên Iphone, Ovia… có thể cài sẵn để truy cập vào kênh Radio của các đài nổi tiếng như BBC Đối với truyền hình, việc xem truyền hình trên điện thoại di động hay máy tính vẫn còn gặp trở ngại về tốc
Trang 8có sự linh hoạt trong các phiên bản giành cho điện thoại di động Với sự thay đổi font chữ nhỏ đi, hình ảnh nhỏ đi, giao diện nhiều chữ hơn, các file âm thanh được để dưới dạng download về máy với dung lượng phổ biến là 32kp Nếu như báo mạng điện tử Việt Nam mới có Vnexpress.net, Tuổi trẻ online dễ dàng cho việc đọc trên di động, một số báo khác chưa chú trọng tới phát triển phiên bản riêng cho điện thoại di động
Trong khi đó, phiên bản giành cho mobile của các báo mạng điện tử lớn của thế giới như BBC, CNN, AP lại được bố trí rất dễ dàng để tải về điện thoại và đọc trên điện thoại di động
Có điều khi chạy phiên bản giành cho điện thoại di động, các tờ báo lớn
sẽ không thể tải hết về máy người dùng cả những quảng cáo, nếu tất cả độc giả đều chỉ đọc báo trên điện thoại di động sẽ làm hao hụt một nguồn thu lớn của báo
3 Nhận xét về tính đa phương tiện của báo mạng điện tử tại Việt Nam
Với sự phát triển nhanh của các phương tiện kỹ thuật hiện đại như máy ảnh kỹ thuật số, máy quay phim cầm tay… tạo điều kiện để dễ dàng ghi lại, chuyển tải các sản phẩm đa phương tiện trên mạng Internet
Báo mạng điện tử Việt Nam cũng nằm trong dòng chảy chung của thế giới khi các tờ báo mạng điện tử cho ra đời ngày càng nhiều các sản phẩm có tính đa phương tiện cao
Số lượng các bài viết có sử dụng đa phương tiện ngày càng nhiều Hầu hết các tin, bài đều sử dụng ít nhất hai hình thức chuyển tải thông tin trở lên, phổ biến nhất là text và hình ảnh
Tuy nhiên chất lượng của các tin, bài sử dụng đa phương tiện này lại cần phải bàn đến Chất lượng ảnh báo chí chưa cao, nhiều ảnh mang tính chất minh họa, trang trí thêm cho bài viết, tính thông tin của ảnh chưa nhiều
Trên nhiều tờ báo nước ngoài, hình ảnh được sử dụng tối đa để mang lại hiệu quả về thẩm mỹ, hiệu quả thông tin, cảm xúc cho độc giả
Trang 9Số lượng các bài viết có nhiều lên song tính định kỳ của các bài viết sử dụng đa phương tiện lại chưa có Nếu trước đây trên Tuổi Trẻ online dễ tìm kiếm thấy những bài viết trong chuyên mục tin tức giới trẻ có kèm file audio thì hiện nay khó tìm được các chuyên mục duy trì được cấu trúc bài viết có text và audio như vậy trên các báo
Hầu hết các bài viết nếu có file âm thanh minh họa thì cho vào còn không có cũng không sao, thường là các chuyên mục âm nhạc, bài hát… Các file âm thanh tiếng động hiện trường, đối thoại, phỏng vấn nhân vật hầu như không có hoặc ít được chèn vào trong các bài viết
Các video do các báo tự quay khi up lên mạng thường chất lượng kém, nhòe và không rõ nét Hầu hết video trong các bài viết là copy link của các trang chia sẻ video hoặc trích nguồn của báo chí nước ngoài
Khi tích hợp đa phương tiện sẽ làm cho dung lượng của các bài viết tăng lên, nếu tốc độ đường truyền Internet không đảm bảo sẽ làm gián đoạn
sự tiếp nhận của độc giả, khó tải các chương trình về máy
Trong thời kỳ phương tiện thông tin đại chúng đóng vai trò không thể thiếu với hoạt động của con người, các phương tiện thông tin đại chúng sử dụng công nghệ cao ngày càng khẳng định được ưu thế của nó Báo mạng điện tử với ưu điểm nổi trội ở khả năng tích hợp đa phương tiện ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu thông tin của công chúng Báo mạng điện tử Việt Nam cũng đã có những bước phát triển bắt kịp xu thế chung của báo mạng điện tử thế giới
Trang 10MỤC LỤC
1 Thuật ngữ đa phương tiện 1
2 Tích hợp đa phương tiện trên báo mạng điện tử 2
2.1 Tích hợp âm thanh 3
2.2 Tích hợp hình ảnh 5
2.3 Tích hợp video 5
2.4 Các chương trình tương tác 7
3 Nhận xét về tính đa phương tiện của báo mạng điện tử tại Việt Nam 8