LỜI NÓI ĐẦU Xã hội loài người luôn luôn vận động trong quá trình diễn ra những biến đổi quan trọng về lượng và chất trong mọi lĩnh vực, vì lịch sử loài người là lịch sử của sự tiến bộ xã hội, đó là lịch sử của những nấc thang văn minh: văn minh vật chất, văn minh tinh thần. Song xét đến cùng để xã hội loài người phát triển theo đúng quy luật đó thì không thể không có sự quản lý của con người với những hệ thống tư tưởng, quan điểm cụ thể mang tính khoa học để định hướng, vạch đường cho hoạt động thực tiễn của loài người. Cùng với khoa học tự nhiên và khoa học kỹ thuật, khoa học xã hội cũng có sự phát triển mạnh mẽ. Nhiều ngành khoa học xã hội như kinh tế học, luật học, xã hội học, tư tưởng đã trở thành chỗ dựa vững chắc cho việc quản lý kinh tế và xã hội. Với tính cách là một quá trình hiện thực, lịch sử tư tưởng quản lý ra đời cũng là nhằm phục vụ vào quá trình đó. Là một bộ môn khoa học, Lịch sử tư tưởng quản lý đã khái quát, tổng kết lại những quan điểm cơ bản nhất mang tính quy luật của sự hình thành, kế thừa và phát triển của các hệ thống tư tưởng, học thuyết quản lý trong lịch sử. Với tính cách là một bộ môn khoa học xã hội, lịch sử tư tưởng bao hàm trong nó cả một hệ thống mang tính logic lịch sử những tư tưởng, hệ thống tư tưởng của các nhà tư tưởng lớn, triết gia lớn. Đó là một hệ thống tri thức lý luận về quản lý mang giá trị vượt thời đại, để tìm hiểu và nghiên cứu nó một cách tương đối đầy đủ đòi hỏi phải có một tầm nhận thức sâu sắc và khung thời gian tương thích. Với một lượng thời gian hạn hẹp và tầm nhận thức còn hạn chế, nhưng được sự hướng dẫn và truyền đạt của thầy giáo, môn Lịch sử quản lý tư tưởng đã để lại cho em nhiều cảm nhận sâu sắc về tư tưởng quản lý của các nhà tư tưởng phương Đông và phương Tây, những quan điểm tư tưởng đã có tác động không nhỏ đến tư duy nhận thức của bản thân em. Trong khuôn khổ bài tiểu luận này, em xin phép được trình bày một số khía cạnh quan trọng trong tư tưởng Pháp trị của nhà tư tưởng phương Đông Hàn Phi Tử. KÕt cÊu bµi tiÓu luËn ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn th× cã nh÷ng néi dung nh sau: Chương1. Cơ sở lý luận Chương 2. Vai trò tác động của tư tưởng Pháp trị đối với vấn đề quản lý hiện nay của nước ta Chương 3. Kiến nghị một số giải pháp để tăng cường Hệ thống pháp luật nhằm tăng cường hiệu quả công tác quản lý ở nước tă hiện nay. Phần danh mục tài liệu tham khảo
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
Xã hội loài người luôn luôn vận động trong quá trình diễn ra những biến đổi quan trọng về lượng và chất trong mọi lĩnh vực, vì lịch sử loài người là lịch
sử của sự tiến bộ xã hội, đó là lịch sử của những nấc thang văn minh: văn minh vật chất, văn minh tinh thần Song xét đến cùng để xã hội loài người phát triển theo đúng quy luật đó thì không thể không có sự quản lý của con người với những hệ thống tư tưởng, quan điểm cụ thể mang tính khoa học để định hướng, vạch đường cho hoạt động thực tiễn của loài người Cùng với khoa học tự nhiên
và khoa học kỹ thuật, khoa học xã hội cũng có sự phát triển mạnh mẽ Nhiều ngành khoa học xã hội như kinh tế học, luật học, xã hội học, tư tưởng đã trở thành chỗ dựa vững chắc cho việc quản lý kinh tế và xã hội Với tính cách là một quá trình hiện thực, lịch sử tư tưởng quản lý ra đời cũng là nhằm phục vụ vào quá trình đó
Là một bộ môn khoa học, Lịch sử tư tưởng quản lý đã khái quát, tổng
kết lại những quan điểm cơ bản nhất mang tính quy luật của sự hình thành, kế thừa và phát triển của các hệ thống tư tưởng, học thuyết quản lý trong lịch sử Với tính cách là một bộ môn khoa học xã hội, lịch sử tư tưởng bao hàm trong nó cả một hệ thống mang tính logic lịch sử những tư tưởng, hệ thống tư tưởng của các nhà tư tưởng lớn, triết gia lớn Đó là một hệ thống tri thức lý luận về quản lý mang giá trị vượt thời đại, để tìm hiểu
và nghiên cứu nó một cách tương đối đầy đủ đòi hỏi phải có một tầm nhận thức sâu sắc và khung thời gian tương thích Với một lượng thời gian hạn hẹp và tầm nhận thức còn hạn chế, nhưng được sự hướng dẫn
và truyền đạt của thầy giáo, môn Lịch sử quản lý tư tưởng đã để lại cho
em nhiều cảm nhận sâu sắc về tư tưởng quản lý của các nhà tư tưởng phương Đông và phương Tây, những quan điểm tư tưởng đã có tác động không nhỏ đến tư duy nhận thức của bản thân em Trong khuôn khổ bài
Trang 2tiểu luận này, em xin phép được trình bày một số khía cạnh quan trọng trong tư tưởng Pháp trị của nhà tư tưởng phương Đông Hàn Phi Tử
KÕt cÊu bµi tiÓu luËn ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn th× cã nh÷ng néi dung
nh sau:
Chương1 Cơ sở lý luận
Chương 2 Vai trò tác động của tư tưởng Pháp trị đối với vấn đề quản lý hiện nay của nước ta
Chương 3 Kiến nghị một số giải pháp để tăng cường Hệ thống pháp luật nhằm tăng cường hiệu quả công tác quản lý ở nước tă hiện nay
Phần danh mục tài liệu tham khảo
Trang 3CHƯƠNG I
CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1 Thân thế sự nghiệp của Hàn Phi Tử
Hàn Phi Tử ( khoảng 280 – 233 trước công nguyên), sống ở cuối thời Chiến Quốc, trong giai đoạn Tần Thủy Hoàng đang thống nhất Trung Hoa Ông thuộc dòng dõi quý tộc nước Hàn, là nhà tư tưởng cuối cùng của thời Tiên Tần, là công tử con vua nước Hàn Ông Phi Tử không giỏi biện luận nhưng ông giỏi về mặt viết sách Ông cùng với Lý Tư (tể tướng của Tần Thủy Hoàng) là học trò của Tuân Tử- nhà tư tưởng lớn nhất đương thời Cả hai đều đóng vai trò quan trọng trong việc giúp Tần Tủy Hoàng thống nhất Trung Quốc và cả hai ông đều theo Pháp gia (hoặc Pháp trị), chịu ảnh hưởng của Mặc Tử Mặc Tử trước kia đã chủ trương “ thượng đồng”, nghĩa là bắt dân phải tán đồng lẽ phải với người trên, phải cùng một quan niệm tốt xấu với người trên, không ai được chủ trương riêng khác với chính sách của triều đình Hàn Phi Tử là người say mê nghiên cứu những tư tưởng của các nhà tư tưởng trước đó Ông muốn dùng học thuyết của mình để giúp vua làm cho đất nước cường thịnh, nhưng không được vua Hàn trọng dụng Đến nước Tần ông rất được vua Tần trọng dụng do vậy ông bị Lý Tư hãn hại buộc phải tự sát trong ngục Tư tưởng chủ yếu của Hàn Phi Tử là thuyết Pháp trị
1.2 Bối cảnh lịch sử ra đời học thuyết
Vào cuối thời Chiến Quốc, quá trình phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ cùng với sự phân háo giai cấp ngày càng sâu sắc đã cho ra đời một tầng lớp mới
là địa chủ mới và thương nhân DO áp dụng phương thức sản xuất tiến và chính sách kinh tế phù hợp nên tầng lớp này đã nắm giữ, chi phối nền kinh tế đất nước Tuy vậy, tầng lớp quý tộc cũ vẫn nắm giữ quyền lực hính trị và đang trở thành vật cản của sự phát triển xã hội Yêu cầu bức xúc lúc này là tập trung kinh tế và quyền lực để kết thúc tình trạng phân tranh cát cứ, mở đường cho lực lượng sản
Trang 4xuất phát triển Pháp gia ra đời đã đáp ứng được yêu cầu trên Và tư tưởng Pháp gia được áp dụng thành công và đã đưa nước Tần trở thành bá chủ, có sức mạnh thống nhất Trung Quốc vào 221 trước Công Nguyên Phái Pháp gia gồm nhiều nhà tư tưởng, nhiều trường phái khác nhau như: phái trọng pháp gồm: Quản Trọng, Thương Ưởng; phái trọng thuật gồm: Thân Bất Hại; phái trọng thế với các nhà tư tưởng: Thận Đáo Hàn Phi Tử là người tổng kết và phát triển tư tưởng của những nhà Pháp gia tiền bối để hoàn thiện học thuyết này
1.3 Nội dung cơ bản của học thuyết Pháp trị của Hàn Phi Tử
Hàn Phi Tử cho rằng, bản chất con người là mang tính ác “ nhân tri so tính bản ác” và do con người mang tính bản ác nên phải dùng hình phạt để ngăn ngừa những hành động xấu (ác), ông phủ nhận cả thuyết “tam cương’ của Khổng Tử
Xã hội loài người luôn biến đổi, phát triển theo hướng đi lên Bản tính con người
ta là ham lợi Điều lợi ảnh hưởng và chi phối các mối quan hệ trong xã hội Quản
lý xã hội không nên bàn chuyện nhân nghĩa cao xa mà cần có biện pháp cụ thể cứng rắn, kiên quyết Từ nhận thức đó, học thuyết của ông đã được xây dựng trên cơ sở thông nhất pháp – thuật – thế
Tư tưởng của Hàn Phi Tử đối nghịch lại với tư tưởng của Nho giáo (vốn cho rằng để quản lý xã hội thì dùng Nhân trị và Đức Trị), ông cho rằng cách tốt nhất để quản lý xã hội là dùng Pháp luật: “ Pháp luật không hùa theo nười sang Khi đã thi hành pháp luật thì kẻ khôn cung không từ, kẻ dũng cũng không dám tranh Trừng trị cái sai không tránh của kẻ đại thần, thưởng cái đúng không bỏ sót của kẻ thất phu” Ông khuyên các nhà quản lý nói chung phải cứng rắn và cứ theo pháp mà làm Pháp luật là những quy ước, khuôn mẫu, châunr mực do vua ban ra, được phổ biến rộng rãi để nhân dân thực hiện Pháp luật phải hợp thời, đáp ứng được những yêu cầu phát triển của xã hội rõ dàng, dễ hiểu, phù hợp với trình độ dân chúng Pháp luật phải công bằng, để kẻ mạnh không lán áp kẻ yếu, đám đông không hiếp áp số yếu Quyền lực cần phải tập trung vào một người là
Trang 5vua Vua đề ra pháp luật, quan lại theo dõi việc thực hiện, dân là người thi hành pháp luật
Nếu Nho gia nói về Pháp ở mức độ quy tắc thì Hàn Phi Tử xem Pháp cao hơn, nó là Pháp luật, la tiêu chuẩn để công nhận đúng sai: Pháp luật không tách rời cái thế và cái thuật, nó là kiềng ba chân Vua có quyền đặt ra luật pháp, nhung vua không được tùy tiện mà phải tuân thủ các nguyên tắc sau: Pháp luật phải kịp thời, phù hợp vì: thời thay đổi mà pháp luật không thay đổi sẽ loạn Pháp luật theo thời mà đổi, lệnh theo đời mà biến Pháp luật phải làm cho dân dễ hiểu, dễ thi hành do vậy pháp luật phải thống nhất, phải cố định Pháp luật phải công bằng: bênh vực kẻ yếu và thiểu số Pháp luật phải có tính phổ biến: phải ban hành công khai và tuyền ba đi tất cả mọi người, và đội ngũ tất cả những nhà quản lý phải lấy pháp luật để dạy dân
Hàn Phi Tử quan niệm Thế là uy quyền, quyền lực của người cầm quyền Người quản lý phải biết dựa vào thế để ban hành mệnh lệnh để người bị quản lý phải tuân thủ và thế không liên quan đến đạo và tài trí của con người Cái thế đứng bên trên đạo đức, trên tài Bất kỳ ai cũng có thể trở thành nhà quản lý nếu
họ có Thế Quần thần phục tùng nhà vua không cần phải theo tình cốt nhục, mà chịu sự ràng buộc bởi quyền uy của vua Yếu tố để quần thần buộc phải tuân theo đó là thế Thế là quyền lực đảm bảo cho việc thi hành pháp luật Thế phải tuân theo nguyên tắc tập trung, không được chia sẻ, không được để rơi vào tay người khác Vua phải nắm chắc hai phương tiện cưỡng chế đó là: thưởng, phạt Thưởng phạt phải căn cứ trên cơ sở pháp luật chứ không thể tùy tiện Vua cũng phải phục tùng pháp luật Khi có thế, quyền uy của vua cũng sẽ tăng lên, lời nói,
uy quyền có thêm sức mạnh Ông quan niệm “ Chính sách thưởng phạt là phương tiện để cai trị và qua đó người quản lý giữ được cái thế của mình”
Theo Hàn Phi Tử Thuật là thủ đoạn hay thuật cai trị, đó là: Kỹ thuật, biện pháp kiểm tra quan lại Đó là phương pháp tuyển chọn, sử dụng người đúng chức năng, bổ trợ và làm cho pháp luật được thi hành nghiêm chỉnh Thuật phải được
Trang 6giữ bí mật, kín đáo, không được tiết lộ với bất cứ ai Vua không được để lộ sự yêu ghét của mình, đề phòng quần thần lợi dụng
Hàn Phi Tử cho rằng: Pháp, thuật, thế cần phải kết hợp làm một, trong đó Pháp là trun tâm, thuật và thế là những điều kiện tất yếu trong việc thi hành pháp luật Pháp luật phải vì lẽ phải và phục vụ lợi ích chung “ Việc phạt tội không trừ bậc đại thần, việc thưởng công không bỏ sót công thất phu” Pháp trị đối lập với
tư tưởng Nhân trị của Nho gia Theo Hàn Phi Tử nguồn gốc làm rối loạn Pháp luật là do bọn du sỹ và các học thuyết chính trị đua nhau làm hỏng pháp độ, cho nên phải dùng pháp luật để ngăn cấm và khong cho họ tham gia chính trị
Trang 7CHƯƠNG 2
ẢNH HƯỞNG CỦA HỌC THUYẾT PHÁP TRỊ CỦA HÀN PHI TỬ ĐỐI VỚI VẤN
ĐỀ QUẢN LÝ HIỆN NAY CỦA NƯỚC TA
2.1 Những mặt tích cực và hạn chế của học thuyết đối với công tác quản lý của nước ta hiện nay
* Một số hạn chế:
Theo quan điểm của Hàn Phi Tử thì hành động của người lãnh đạo, quản
lý chẳng qua vì cái lợi Hàn Phi Tử đã bỏ qua cái giá trị nhân văn của con người
và đi vào đề cao Pháp luật một cách thái quá làm lu mờ những giá trị tốt đẹp khác của con người Với quan điểm “ Nhân tri sơ tính bản ác” ông đã phủ nhận những nỗ lực, những lý tưởng cao đẹp bên trong mỗi con người với mong muốn cải tạo xã hội tốt đẹp hơn nhằm cải tạo hiện thực khách quan Chúng ta xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN là dựa vào dân, quyền lực tối cao thuộc về nhân dân Phải hiểu được rằng pháp luật không sinh ra quyền con người mà pháp luật chỉ là công cụ để đảm bảo quyền của con người Pháp luật không đứng trên, đứng ngoài những quy luật đó mà pháp luật phát triển và hoàn thiện là đảm bảo cho quy luật đó tồn tại và phát triển đúng hướng
* Những giá trị tư tưởng tích cực của học thuyết đối với công tác quản lý của nước ta hiện nay
Gần 20 qua, công cuộc đổi mới toàn diện đất nước đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng Đảng, nhà nước ta đang lãnh đạo đưa đất nước ta bước vào thời kỳ phát triển mới, thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa với mục tiêu dan giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Trong quá trình xây dựng và bảo vệ tổ quốc và trong quá trình kiện toàn tổ chức, đổi mới phương thức và nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý xã hội của nhà nước, việc kế thừa
có chọn lọc những tư tưởng và học thuyết quản lý xã hội trong lịch sử đóng vai trò đặc biệt quan trọng Bởi vì, những tư tưởng và học thuyết quản lý xã hội đó là
Trang 8sản phẩm trí tuệ con người, đã được kiểm nghiệm và áp dụng trong thực tiễn Những tư tưởng đó có giá trị quan trọng trong việc giúp Đảng, nhà nước ta tìm ra những giải pháp phù hợp, hữu hiệu để xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta trong giai đoạn hiện nay Trong lịch sử tư tưởng cổ đại, nhất là lịch sử tư tưởng cổ đại Phương Đông, đã có nhiều học thuyết tiến bộ mang giá trị phổ biến đến ngày nay Theo dòng chảy tư duy chính trị và các ý nghĩa thời đại, có thể nói rằng, tư tưởng Pháp trị của Hàn Phi Tử tuy còn mang tính sơ khai, nhưng nó đã góp phần đặt nền móng cho sự phát triển của các luồng
tư tưởng sau này, tác động, thúc đẩy sự hình thành, phát triển của lịch sử tư tưởng quản lý của các nước trong đó có Việt Nam Thuyết pháp trị của Hàn Phi
Tử là một trong những tư tưởng chính trị - xã hội nổi bật trong thời kỳ Trung Quốc cổ đại, để lại nhiều kinh nghiệm to lớn đối với quá trịnh thực hiện quản lý
xã hội bằng pháp luật của nước ta hiện nay
Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc hiệu nay, đặc biệt là trong sự nghiệp xây dựng Nhà nước Pháp quyền Xã hội chủ nghĩa, Đảng, Nhà nước ta đã sáng suốt vận dụng, kế thừa một cách khoa học những quan điểm tích cực của học thuyết Pháp trị của Hàn Phi Tử và xem học thuyết pháp trị của ông là di sản pháp lý để tiến hành xây dựng và hoàn thiện nhà nước Pháp quyền XHCN Việt Nam hiện nay, cũng như trong quá trình quản lý xã hội
2.2 Sự vận dụng những giá trị tích cực của học thuyết Pháp trị trong vấn
đề quản lý hiện nay của nước ta
Từ đại hội Đảng lần thứ X, Đảng, Nhà nước ta đã xác định mục tiêu đến năm 2020 cơ bản hoàn thiện các bộ luật và từng bước hoàn thiện nhà nước Pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Ngay sau khi dành được độc lập dân tộc năm 1945, Đảng ta đã xác định Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa là một nhà nước hợp pháp, hợp hiến Nhà nước ta được tổ chức, hoạt động trên cơ sở quy định tại Hiến pháp, pháp luật và không ngừng được củng cố về mọi mặt nhằm đảm bảo lợi ích của dân theo tinh thần “ độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội”
Trang 9Từ yêu cầu xây dựng một nhà nước Pháp quyền XHCN và qua tư tưởng Pháp trị của Hàn Phi Tử, Đảng, nhà nước ta đã xác định một vấn đề mang tính nguyên tắc trong xây dựng hệ thống pháp luật, sử dụng pháp luật trong quản lý xã hội:
đó là đảm bảo tính khách quan của pháp luật, đặt pháp luật ở nơi công đường đê nhân dân được biết, pháp luật không đứng về một thế lực giàu sang nào, không phân biệt giai cấp, địa vị xã hội và Đảng, nhà nước ta cũng đã xác định xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN thì pháp luật là tối thượng Từ chỗ ghi nhận những quan điểm tích cực của học thuyết Pháp trị của Hàn Phi Tử, Đảng ta cho rằng pháp luật đóng vai trò vô cùng quan trọng, là phương tiện hữu hiệu nhất trong việc quản lý xã hội Nghị quyết Đại hội lần tứ VIII của Đảng đã khẳng định “ Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước Pháp quyền Việt Nam Quản lý xã hội bằng pháp luật, đồng thời coi trọng giáo dục, nâng cao đạo đức” Xét về bản chất, nhà nước Pháp quyền là nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật và theo pháp luật phải trở thành nguyên tắc cơ bản nhằm tổ chức thực thi quyền lực nhà nước, tổ chức cuộc sống cộng đồng của toàn xã hội, điều hòa, phối hợp hành vi ứng xử của các thành viên trong cộng đồng
Hàn Phi Tử cho rằng để ổn định được đất nước, yêu cầu nhất vẫn là dùng
“pháp”, “thế”, “thuật” Trong đó nhấn mạnh đến yếu tố pháp luật Lấy pháp luật làm công cụ đắc lực để thống trị xã hội, biến pháp luật thành phương tiện, cẩm nang đặc biệt, nhằm đảm bảo cho sự cai trị thành công, và là chỗ dựa tin cậy vững chắc nhất để vua cai trị dân chúng Dựa trên quan điểm đề cao pháp luật,
xem pháp luật là quy ước, khuôn mẫu, chuẩn mực do vua ban ra, được dùng rộng rãi để nhân dân thực hiện, của ông, Đảng, nhà nước ta luôn xác định: Pháp
luật xã hội chủ nghĩa là phương tiện để thể chế hóa đường lối, chính sách của Đảng, đảm bảo cho sự lãnh đạo của Đảng được thực hiện có hiệu quả trên quy
mô toàn xã hội Pháp luật là phương tiện để nhà nước quản lý mọi mặt của đời sống xã hội, thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của nhà nước, là nhân tố
quan trọng để điều chỉnh các quan hệ xã hội Việc sử dụng pháp luật để điều
Trang 10chỉnh, hướng dẫn hành vi xử sự của các chủ thể thiết lập một trật tự pháp luật và ngăn cấm mọi hành vi gây mất ổn định chính trị, mất tự tự an toàn xã hội, ngăn chặn những hành vi xâm hại đến lợi ích của nhà nước, tập thể và công dân đã thực sự đem lại hiệu quả cao đối với công tác quản lý xã hội Với tư cách là nhân
tố điều chỉnh các quan hệ xã hội, pháp luật Xã hội chủ nghĩa được Đảng, nhà nước ta xây dựng dựa trên ý chí và nguyện vọng của nhân dân đã luôn tác động
và ảnh hưởng mạnh mẽ tới các quan hệ xã hội nói chung, cũng như tới tất cả các yếu tố của thượng tầng chính trị - pháp lý nói riêng không phân biệt đối tượng quản lý và người quản lý, đó là nền pháp luật “ chí công, vô tư” đúng như Hàn Phi Tử quan niệm Tuy nhiên, do đặc thù là nhà nước Pháp quyền Xã hội chủ nghĩa nên hệ thống pháp luật của nước ta là hệ thống pháp luật dân chủ xã hội chủ nghĩa do dân, vì dân chứ không phải là nền dân chủ độc tài Quan điểm này
có phần mâu thuẫn với tư tưởng coi dân là “ công cụ, là người có dân trí thấp”
mà những người quản lý không cần hy vọng làm vừa lòng của Hàn Phi Tử Tuy nhiên, quan niệm về tính công bằng của pháp luật trong tư tưởng Pháp trị của Hàn Phi Tử thực sự là quan điểm có giá trị tư tưởng lớn, có tác động mạnh mẽ tới quan điểm xây dựng nhà nước Pháp quyền xã hội chủ nghĩa và trong quản lý
xã hội của nước ta hiện nay
Trong tư tưởng pháp trị của Hàn Phi Tử nội dung cốt lõi là bàn về việc xây dựng một hệ thống pháp luật nghiêm minh, đảm bảo tính công bằng, ông quan niệm “ trong cai trị xã hội, không cần ông vua giỏi, chỉ cần ông vua trung bình nhưng ông vua ấy phải có cái thước chuẩn là pháp luật Pháp luật phải thống nhất ổn định, dễ hiểu, như cái thước không được cong vênh và công khai
để mọi người hiểu rõ Pháp luật phải được thi hành triệt để, không ai nằm ngoài pháp luật, từ vua đến dân, từ trên xuống dưới đều phải tuân theo pháp luật” Hàn Phi Tử cũng cho rằng, trời không vì vật nào mà thay đổi bốn mùa, thánh nhân cũng không vì vật nào mà thay đổi luật pháp, vì vậy các pháp gia đòi hỏi nhà cầm quyền phải nêu gương pháp luật Rõ ràng ở đây Hàn Phi Tử đã đánh giá cao