BÀI GIẢNG điện tử TRIẾT học CHI TIẾT các cặp PHẠM TRÙ cơ bản của PHÉP BIỆN CHỨNG DUY vật

PHẠM TRÙ: Là những khái niệm rộng nhất phản ánh những mặt, những thuộc tính, những mối liên hệ chung, cơ bản nhất của các sự vật và hiện tượng thuộc một lĩnh vực nhất địnhLà những khái niệm chung nhất phản ánh những mặt, những thuộc tính, những mối liên hệ cơ bản, phổ biến nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy

Trang 2

Néi dung Tæ chøc, Ph

¬ng ph¸p

Thêi gian

Gåm 7 phÇn Träng t©m: PhÇn II, III, V, VI;

träng ®iÓm 2/II, 3/III, 2/V vµ 2/VI

Trang 3

Phạm trù

Là những khái niệm rộng nhất

phản ánh những mặt, những

thuộc tính, những mối liên hệ

chung, cơ bản nhất của các sự

vật và hiện t ợng thuộc một lĩnh

vực nhất định

Là những khái niệm chung nhất

phản ánh những mặt, những thuộc tính, những mối liên hệ cơ bản, phổ biến nhất của tự nhiên, xã hội và t duy

Phạm trù triết học

Quan hệ

Trang 4

vÒ c¸c quan ®iÓm trªn?

Trang 5

Con ® êng h×nh thµnh

Trang 6

Ph¹m trï mang tÝnh biÖn chøng

Trang 8

II cái riêng và cái chung

1 Khái niệm cái riêng và cái chung

Khái niệm

Là phạm trù dùng để chỉ một sự vật, hiện t ợng, một quá trình

riêng lẻ nhất định

Là phạm trù dùng để chỉ

những mặt, những thuộc tính không những có ở một kết cấu vật chất nhất định, mà còn đ ợc lặp lại trong riêng nhiều svht hay quá trình lẻ

khác

Trang 9

Phân biệt cái riêng, cái chung với cái đơn nhất, cái

đặc thù, cái phổ biến?

Trang 10

Cái phổ biến là PT dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính những mối liên hệ và quan hệ giống nhau của nhiều nhóm, loại sự vật hiện t ợng, quá trình hay nhiều kết cấu

vật chất khác nhau

Cái đơn nhất là phạm trù dùng để chỉ những nét, những thuộc tính, những mặt … chỉ có ở một kết cấu chỉ có ở một kết cấu vật chất nhất định và không lặp lại ở bất cứ một kết cấu vật chất khác

Cái đặc thù là phạm trù dùng để chỉ những mặt, những thuộc tính có ở một số sự vật, hiện t ợng, quá trình hay một số kết cấu vật chất nhất định

Trang 11

Sự vật Thuộc tính Phân biệt

Anh A, con trâu, con ngựa, con gà, cây na, cây mít, cây

Cái đơn nhất

II c¸i riªng vµ c¸i chung

1 Kh¸i niÖm c¸i riªng vµ c¸i chung

Trang 12

Quan hệ

Tồn tại trong cái riêng, thông qua cái riêng mà

biểu hiện sự tồn tại của mình

Cái chung và cái đơn nhất có thể chuyển hoá

lẫn nhau trong quá trình phát triển của svht

2 Mối quan hệ biện chứng giữa cái riêng và cái chung

Trang 13

II c¸i riªng vµ c¸i chung

2 Mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a c¸i riªng vµ c¸i chung

HVSQ

§ång chÝ G

§ång chÝ E

§ång chÝ C

§ång chÝ D

§ång chÝ B

§ång chÝ A

Trang 14

3 ý nghĩa ph ơng pháp luận và vận

dụng

Muốn tìm cái chung phải xuất phát từ những cái riêng, không đ ợc xuất phát từ ý muốn chủ quan của

con ng ời

Trong nhận thức và hoạt

động thực tiễn không đ ợc tách rời giữa cái chung và cái riêng

Trang 15

III Nguyên nhân và kết quả

Sự t ơng tác của dòng điện lên sợi dây kim loại trong bóng đèn (nguyên nhân) làm cho sợi dây kim loại nóng lên và phát sáng (kết quả)

Là phạm trù chỉ

sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một sự vật hoặc giữa các

sự vật với nhau, gây ra biến đổi nhất định nào đó

1.Khái niệm

Nguyên nhân

Là phạm trù chỉ những biến đổi xuất hiện do tác

động lẫn nhau giữa các mặt trong một

sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau gây ra

Kết quả

Trang 16

III Nguyªn nh©n vµ kÕt qu¶

1 Kh¸i niÖm nguyªn nh©n vµ kÕt qu¶ ¤ nhiÔm ©m thanh

Lò lôt, sãng thÇn M«i tr êng sinh th¸i bÞ ph¸ huû

¤ nhiÔm khÝ quyÓn

Nguyªn nh©n?

Trang 17

1 Khái niệm nguyên nhân và kết quả

Phân biệt ?

Là nguyên nhân giả tạo,

do con ng ời tạo ra, để che

đậy cho âm m u, hành

động của mình

Là tổng hợp những hiện t ợng không thuộc vào nguyên nhân,

nh ng có tác dụng đối với việc sinh ra kết quả

sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong một

sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau, gây ra biến đổi nhất

định nào đó

Nguyên nhân

Nguyên cớ

Điều kiện

Trang 18

1 Kh¸i niÖm nguyªn nh©n vµ kÕt qu¶

Nguyªn cí

Trang 19

1 Kh¸i niÖm nguyªn nh©n vµ kÕt qu¶

§iÒu kiÖn

Trang 20

2 Mét sè tÝnh chÊt cña mèi liªn hÖ nh©n qu¶

TÝnh kh¸ch quan

TÝnh phæ biÕn

TÝnh tÊt yÕu

Mèi liªn hÖ nh©n qu¶ cã tÝnh

chÊt g×?

?

TÝnh chÊt cña mèi liªn

hÖ nh©n qu¶

Trang 21

3 Mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a nguyªn nh©n vµ kÕt qu¶

kÕt qu¶

nguyªn nh©n

Nguyªn nh©n lµ c¸i sinh ra kÕt

qu¶, cã tr íc kÕt qu¶

Nguyªn nh©n sinh ra kÕt qu¶ rÊt phong phó

Trang 22

3 Mối quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả

Tác động của cuộc cách mạng công nghệ thông tin (nguyên nhân) đã làm biến đổi to lớn và cơ bản nhiều lĩnh vực khác nhau trong đời sống kinh tế-xã

hội.

Một nguyên nhân

có thể sinh ra nhiều kết quả

Trang 23

3 Mối quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả

Thành tựu của công cuộc đổi mới ở Việt Nam là kết quả hoạt động tích cực

của nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, nhiều lực l ợng chính trị-xã hội

Một kết quả do nhiều nguyên nhân

Thành tựu

Trang 24

3 Mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a nguyªn nh©n vµ kÕt qu¶

kÕt qu¶

nguyªn nh©n

Nguyªn nh©n lµ c¸i sinh ra kÕt

Trang 25

Trong nhận thức và hoạt động thực tiễn phải tìm

ra đúng nguyên nhân của những sự vật, hiện t ợng

để giải thích chúng

Muốn tìm nguyên nhân của một hiện t ợng cần tìm trong những sự kiện những mối liên hệ xảy

ra tr ớc khi hiện t ợng đó xuất hiện

Là cơ sở ph ơng pháp luận để ng ời cán bộ quân

sự vận dụng sáng tạo mối quan hệ nhân - quả

trong hoạt động thực tiễn

4 ý nghĩa ph

ơng pháp luận và vận dụng

1

2

3

Trang 26

4 ý nghĩa ph ơng pháp luận và vận dụng

Để đảm bảo thắng lợi của công cuộc xây dựng một xã hội “dân giàu, n ớc mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” cần phải phát huy

sức mạnh tổng hợp trên nền tảng ý thức hệ cách mạng

Trang 27

IV Tất nhiên và ngẫu nhiên

Tất nhiên

Ngẫu nhiên

Là PT chỉ cái không do mối liên hệ bản chất bên trong kết cấu vật chất, bên trong sự vật quyết định mà do các nhân tố bên ngoài, do sự kết hợp nhiều hoàn cảnh bên ngoài quyết

định Do đó, nó có thể xuất hiện, có thể không xuất hiện,

có thể xuất hiện nh thế này hoặc xuất hiện nh thế khác

Là phạm trù chỉ cái do nguyên nhân cơ bản bên trong của kết cấu vật chất quy định và trong những

điều kiện nhất định thì phải xảy ra đúng nh thế chứ không thể khác đ ợc

1 Khái niệm

Trang 28

Tính khách quan

2 Mối quan

hệ biện chứng giữa tất nhiên

và ngẫu nhiên

Tất nhiên và ngẫu nhiên đều tồn tại khách quan, độc lập với ý thức của con ng ời và có vị trí, vai trò nhất

định đối với sự phát triển của sự vật

1

Tại sao?

Vai trò của tất nhiên

và ngẫu nhiên

Trang 29

2 Mối quan

1

Tất nhiên và ngẫu nhiên tồn tại trong sự thống

nhất hữu cơ với nhau

2

Cái ngẫu nhiên là hình thức biểu hiện của cái tất nhiên, bổ sung cho

cái tất nhiên

Cái tất nhiên bao giờ cũng thể hiện sự tồn tại của mình thông qua vô

số cái ngẫu nhiên

Trang 30

2 Mối quan

Tất nhiên và ngẫu nhiên tồn tại trong sự thống

nhất hữu cơ với nhau

Tất nhiên và ngẫu nhiên có thể chuyển hoá

cho nhau trong những điều kiện nhất định

1

2

3

Trang 31

Trong nhận thức

và hoạt động thực tiễn phải căn

cứ vào cái tất nhiên, không dừng lại ở cái ngẫu nhiên, dựa vào cái ngẫu nhiên

Cần tạo điều kiện chuyển hoá cái tất nhiên thành cái ngẫu nhiên và ng

ợc lại hoặc cản trở

sự chuyển hoá đó theo yêu cầu thực

tiễn

Trong hđộng thực tiễn ng ời cán bộ quân sự cần vận dụng linh hoạt, sáng tạo, giải quyết hài hoà mối quan hệ tất nhiên

và ngẫu nhiên

Trang 32

V Nội dung và hình thức

Là phạm trù chỉ ph ơng thức tồn tại và phát triển của sự vật là hệ thống các mối liên hệ t ơng đối bền vững giữa các yếu tố

của sự vật đó

Là phạm trù dùng để chỉ tổng hợp tất cả

những mặt, những yếu tố, những quá

trình tạo nên sự vật

1 Khái niệm nội dung

và hình thức

Trang 33

2 Mối quan hệ biện chứng giữa nội dung và hình thức

Chủ nghĩa DVBC khẳng định

Mọi sự vật đều là sự thống nhất giữa nội dung và hình thức, đây là sự thống nhất của hai mặt đối lập Trong đó, nội dung quyết

định hình thức và hình thức có sự tác động

trở lại đối với nội dung

Trang 34

Biểu hiện mối quan hệ

Nội dung

Hình thức

Nội dung quyết định hình thức

quyết định

sự ra đời

sự vận động, biến đổi

2

cách thức tổ chức, kết cấu

Tại sao Biểu hiện ?

Tại vì

ND là mặt năng động, th ờng xuyên biến

đổi, còn HT t ơng đối ổn định

Biểu hiện

Trang 35

Biểu hiện mối quan hệ

Nội dung

Hình thức

HT tác động trở lại ND

Hình thức phù hợp với nội dung sẽ thúc đẩy ND phát triển

Hình thức phù hợp với nội dung sẽ thúc

đẩy nội dung phát triển

3

Trang 36

Muốn cải tạo sự vật, phải căn cứ vào nội dung, sử dụng nhiều hình thức khác nhau

Chống chủ nghĩa

hình thức

Không đ ợc tách rời giữa nội dung và hình thức, chống tuyệt đối hoá

một mặt nào đó

Trang 37

VI Bản chất và hiện t ợng

1 Khái niệm bản chất và hiện t ợng

Là phạm trù dùng để chỉ tất cả

những mặt, những mối liên hệ tất nhiên t ơng đối ổn định ở bên trong sự vật, quy định sự vận

động và phát triển của sự vật.

sự biểu hiện ra bên ngoài của bản chất

Trang 38

VI B¶n chÊt vµ hiÖn t îng

2 Mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a b¶n chÊt vµ hiÖn t îng

Sù thèng nhÊt gi÷a b¶n chÊt

vµ hiÖn t îng

chÊt vµ hiÖn t îng

B¶n chÊt

HiÖn t îng

B¶n chÊt vµ hiÖn t îng cã thÓ

chuyÓn hãa cho nhau

Trang 39

VI Bản chất và hiện t ợng

Trong nhận thức, muốn hiểu đúng, đầy đủ về

sự vật, hiện t ợng không đ ợc dừng lại ở hiện t ợng mà phải đi sâu vào cái bản chất

Trong hoạt động thực tiễn, phải dựa vào bản chất của sv để xác định ph ơng thức hoạt động cải tạo sự vật không đ ợc dựa vào hiện t ợng

3 ý nghĩa

ph ơng pháp luận và vận dụng

1

2

Trang 40

VII Kh¶ n¨ng vµ hiÖn thùc

1 Kh¸i niÖm kh¶ n¨ng vµ hiÖn thùc

Kh¶ n¨ng lµ ph¹m trï chØ c¸i ch

a xuÊt hiÖn, ch a tån t¹i trªn thùc

tÕ, nh ng sÏ xuÊt hiÖn, sÏ tån t¹i thùc sù khi cã c¸c ®iÒu kiÖn t ¬ng

øng

HiÖn thùc lµ ph¹m trï chØ

nh÷ng c¸i ®ang tån t¹i trªn

thùc tÕ

Trang 41

2 Mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a kh¶ n¨ng vµ hiÖn thùc

Mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a kh¶ n¨ng

vµ hiÖn thùc ® îc biÓu hiÖn nh thÕ nµo?

?

Trang 42

2 Mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a kh¶ n¨ng vµ hiÖn thùc

-VÞ trÝ, vai trß cña kh¶ n¨ng vµ hiÖn thùc

- TÝnh phøc t¹p cña mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a kh¶ n¨ng vµ hiÖn thùc

Nghiªn cøu lµm râ

ý nghÜa

ph ¬ng ph¸p luËn

Trang 44

Định dạng
Số trang	45
Dung lượng	10,99 MB