Nghiên cứu một số đặc điểm nông sinh học và biện pháp kỹ thuật trồng hoa lily tại tỉnh hà giang TT

Ý nghĩa khoa học - Cung cấp các thông tin về khả năng sinh trưởng, phát triển vàchất lượng hoa của 6 giống hoa lily nhập nội trồng trong điều kiện sinh tháitại thành phố Hà Giang và huyệ

Người hướng dẫn khoa học: 1 GS TS Đào Thanh Vân

Phản biện 1:………

………

Phản biện 2:………

………

Phản biện 3:………

………

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận cấp Trường

Họp tại: TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM - ĐẠI HỌC THÁI

NGUYÊN

Vào hồi giờ, ngày tháng năm 2018

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia

- Trung tâm học liệu Đại học Thái Nguyên

ĐẾN LUẬN ÁN

Đã công bố 02 bài báo

Bài 1: Nguyễn Tú Huy, Đào Thanh Vân, (2017), “Đặc điểm sinh

trưởng, phát triển của một số giống hoa lily tại Hà Giang”, Tạp chí Nông nghiệp và Phát triển nông thôn , số tháng 10/2017, tr 48 - 55.

Bài 2: Nguyễn Tú Huy, Đào Thanh Vân, Đào Thị ThanhHuyền (2018), “Ảnh hưởng của thời điểm đến thời gian sinh trưởng,phát triển của giống hoa lily Robina tại Hà Giang – vụ Đông năm

2014” Tạp chí Khoa học và Công nghệ - Đại học Thái Nguyên, số 04 /2018, tr 171-176

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đềt tài

Cùng với các loại hoa - cây cảnh, lily (Lilium spp) là một trong những

loài hoa cắt có giá trị kinh tế cao, được sử dụng phổ biến trong đời sốngcủa người Việt Nam hiện nay Diện tích hoa lily không ngừng tăng lênqua các năm từ năm 2000 đến nay, một số tỉnh, thành miền Bắc như HàNội, Hải Phòng, Sơn La, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc… đã sản xuất hoa lilytheo hướng công nghệ mới trồng hoa cho thu nhập cao Về kỹ thuật sảnxuất yêu cầu người trồng hoa cần có trình độ và kinh nghiệm chăm sóc,tác động kỹ thuật vào thời điểm cây nhạy cảm trong giai đoạn phát triểnmới thu được kết quả và lợi nhuận Ngoài ra, thị trường là một trongnhững yếu tố góp phần quyết định đến hiệu quả kinh tế, thị trường đạt giácao khi hoa cho thu hoạch vào đúng thời điểm trong năm như những ngày

Lễ, Tết

Hà Giang là một tỉnh miền núi phía Bắc, trong những năm gần đây

do đời sống nhân dân được tăng cao nên nhu cầu sử dụng hoa trong dịpTết Nguyên đán cũng tăng Các loại hoa có giá trị chủ yếu được nhập từ

Hà Nội và một số tỉnh thành lân cận nên có giá thành cao Để đáp ứngnhu cầu tại chỗ của người dân việc nghiên cứu lựa chọn giống để ápdụng rộng rãi, đồng bộ từ khâu trồng, chăm sóc, sử dụng phân bón, điềukhiển ra hoa vào các thời điểm mong muốn và phát triển sản xuất hoathương phẩm trong điều kiện của tỉnh là điều rất cần thiết Trong khi đó,các nghiên cứu về giống hoa nói chung và lily nói riêng ở Hà Giang

chưa nhiều Chính vì vậy, chúng tôi nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu một

số đặc điểm nông sinh học và biện pháp kỹ thuật trồng hoa Lily tại tỉnh

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

3.1 Ý nghĩa khoa học

- Cung cấp các thông tin về khả năng sinh trưởng, phát triển vàchất lượng hoa của 6 giống hoa lily nhập nội trồng trong điều kiện sinh tháitại thành phố Hà Giang và huyện Quản Bạ, tỉnh Hà Giang

- Bổ sung thông tin về việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật như sửdụng chu vi củ giống, thời vụ trồng, thành phần giá thể, chế phẩm điều hòasinh trưởng và canxi nitrat Ca(NO3)2 đến sinh trưởng, phát triển, chất lượnghoa và khả năng phòng chống bệnh cháy lá trên cây lily Robina tại thànhphố Hà Giang

- Các thông tin trên là tài liệu tham khảo trong nghiên cứu và học tậptrên hoa lily ở vùng núi phía Bắc Việt Nam nói chung và Hà Giang nói riêng

3.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Kết quả nghiên cứu đã đánh giá được các giống hoa lily, nhất là lựachọn được giống Robina và địa điểm trồng phù hợp cho sản xuất hoa lilytại Hà Giang

- Đã đề xuất được một số biện pháp kỹ thuật trong quá trình chăm sócnhằm nâng cao khả năng sinh trưởng, phát triển, chất lượng hoa và khả năngchống chịu bệnh cháy lá trên cây lily Robina, góp phần xây dựng quy trình

kỹ thuật sản xuất và làm tăng giá trị kinh tế của loại hoa này tại Hà Giang

4 Những đóng góp mới của đề tài

- Đã xác định được giống hoa và địa điểm trồng phù hợp với sự sinhtrưởng, phát triển và chất lượng hoa của giống Robina tại thành phố Hà Giang

- Đã xác định được một số biện pháp kỹ thuật làm tăng khả năng sinhtrưởng, phát triển, chất lượng hoa và giảm tỉ lệ cây bị cháy lá trên giốngRobina trồng tại thành phố Hà Giang, làm cơ sở cho việc xây dựng quytrình kỹ thuật trồng hoa lily nâng cao hiệu quả kinh tế tại địa phương

và phương pháp nghiên cứu (13 trang) Chương 3: Kết quả nghiên cứu vàthảo luận (60 trang) Kết luận và đề nghị (2 trang) và Phần tài liệu thamkhảo (9 trang gồm có 33 tài liệu tiếng Việt, 48 tài liệu tiếng Anh, 06 tài liệutrên website)

Ngoài ra, luận án còn có phần phụ lục gồm các dữ kiện xử lý số liệu vàmột số hình ảnh liên quan đến thí nghiệm nghiên cứu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

Hoa lily, thuộc chi Lilium, họ Liliaceae được phân bố chủ yếu ở vùng ôn

đới và hàn đới Bắc bán cầu Lily cây chịu lạnh khá, ở Việt Nam lily đượctrồng chủ yếu vào mùa Đông tháng 9 và tháng 10, có độ cao, khí hậu rét Ởmột số tỉnh miền núi phía Bắc lily có thể trồng được quanh năm như: Sa Pa(Lào Cai), Tam Đảo (Vĩnh Phúc), Mộc Châu (Sơn La) Tuy nhiên, trong mỗithời điểm khác nhau, các giống khác nhau vẫn có các yêu cầu khác nhau vềđiều kiện ngoại cảnh do đó cần lựa chọn được giống thích hợp cho từng thờiđiểm và từng vùng sinh thái

Những kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của các vùng sinh thái khácnhau đến sự sinh trưởng và phát triển của một số giống hoa lily đãđược nhiều nhà khoa học nghiên cứu Tuy nhiên, Hà Giang chưa cónghiên cứu nào, đây cũng là cơ sở khoa học trong việc đưa cây hoalily lên Hà Giang nghiên cứu và phát triển

Những nghiên cứu về tỷ lệ giá thể đối với cây hoa lily trên thế giới

và ở Việt Nam đã được nhiều nhà khoa học khuyến cáo để sử dụng Tuynhiên, Hà Giang vẫn còn tương đối hiếm những chất nền như: đá trânchâu, than bùn, xơ dừa hoặc các biện pháp kết hợp giữa phân chuồngvới trấu hun điều đó cho thấy sự cần thiết phải lựa chọn và nghiên cứunhững nội dung này để đưa ra những thành phần, tỷ lệ giá thể thích hợpnhất cho cây lily phát triển

Những nghiên cứu về tăng cường khả năng phòng trừ sâu bệnh hại,

đặc biệt bệnh cháy lá sinh lý thường diễn ra ở loài Lilium Đối với giống

hoa lily mẫn cảm với bệnh cháy lá nên dùng canxi nitrate với liều lượng

và nồng độ thích hợp phun đều tán cây là tốt nhất, ngoài ra canxi nitratecòn bổ sung lượng đạm giúp cho cây sinh trưởng và phát triển mạnhhơn Ở Hà Giang chưa có nghiên cứu nào về ảnh hưởng của nồng độ,liều lượng và phương pháp bón canxi nitrate đến sự sinh trưởng và pháttriển của cây hoa lily

Những kết quả nghiên cứu về chất điều hòa sinh trưởng trong nước vàtrên thế giới khá phong phú Các tác giả đã cho rằng: sử dụng các chấtđiều hòa sinh trưởng có tác dụng làm tăng năng suất và phẩm cấp củahoa, tùy vào từng loại chất điều hòa sinh trưởng sẽ có tác dụng khácnhau đến khả năng sinh trưởng khác nhau của giống hoa lily Vì vậy,việc tiến hành nghiên cứu ảnh hưởng của một số chất điều hòa sinhtrưởng đến cây hoa lily trong điều kiện sinh thái của Hà Giang là rấtcần thiết

CHƯƠNG 2

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu

2.1.1 Đối tượng nghiên cứu và đặc điểm của một số giống hoa lily

- Đối tượng gồm 6 giống lily: Robina, Manissa, Belladonna, Conca d’Or,Corso và Sorbonne (đối chứng) (đ/c) Có nguồn gốc nhập nội từ Hà Lan đãqua xử lý lạnh, mầm dài từ 1 - 2 cm, có chu vi củ từ 18 - 20 cm Riêng đốivới củ giống Robina có thêm các nghiên cứu chu vi củ từ 16 - 18 cm và 20 -

22 cm

2.1.2 Thời gian, địa điểm nghiên cứu

- Thời gian: từ tháng 10/2012 đến tháng 01/2017

- Địa điểm: tại xã Ngọc Đường, thành phố Hà Giang (TP Hà Giang)

và xã Quyết Tiến, huyện Quản Bạ (H Quản Bạ)

2.2 Vật liệu nghiên cứu

Các chất điều hòa sinh trưởng: (Atonik, Gibberellin (GA3), Chất điềuhòa sinh trưởng Kích phát tố cho hoa trái Thiên Nông, Canxi NitratCa(NO3)2) nhà lưới, chậu trồng cây, các loại giá thể

2.3 Nội dung nghiên cứu

2.3.1 Nội dung 1: Nghiên cứu một số đặc điểm hình thái và đặc điểm nông sinh học của một số giống hoa lily nhập nội tại Hà Giang

- Nghiên cứu đặc điểm hình thái của một số giống hoa lily nhậpnội trồng tại Hà Giang

- Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của một số giống hoa lily nhậpnội trồng tại Hà Giang

2.3.2 Nội dung 2: Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng giống hoa lily Robina tại TP Hà Giang

- Ảnh hưởng của chu vi củ đến khả năng sinh trưởng, phát triển

và hiệu quả kinh tế đối với giống hoa lily Robina

- Ảnh hưởng của thời điểm trồng đến khả năng sinh trưởng, pháttriển đối với giống hoa lily Robina

- Ảnh hưởng của giá thể đến khả năng sinh trưởng phát triển đốivới giống hoa lily Robina

- Ảnh hưởng của nồng độ phun, liều lượng bón Ca(NO3)2 đến sựsinh trưởng, phát triển và phòng chống bệnh cháy lá sinh lý đối với giốnghoa lily Robina

- Ảnh hưởng của các chất điều hòa sinh trưởng đến khả năng sinhtrưởng và phát triển đối với giống hoa lily Robina.

2.4.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm

Thí nghiệm 2 hai nhân tố: bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh(RCBD); các thí nghiệm còn lại một nhân tố: bố trí theo kiểu ngẫunhiên hoàn toàn (CRD) và kiểu khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD),nhắc lại 3 lần

2.4.2 Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi

* Quan sát mô tả đặc điểm hình thái: Quan sát, mô tả đặc điểm hình

thái thân vảy (củ giống); Quan sát, mô tả đặc điểm hình thái thân; Quansát, mô tả đặc điểm hình thái lá; Quan sát, mô tả đặc điểm hình thái hoa;Quan sát, mô tả đặc điểm hình thái nhị và nhụy hoa;

* Các chỉ tiêu thời kỳ sinh trưởng: Thời gian mọc mầm của củ

(ngày): Đo chiều cao cây (cm); Theo dõi động thái ra lá; Đo đường kínhgốc (cm)

* Các chỉ tiêu thời kỳ phát triển, năng suất, chất lượng

* Phương pháp đánh giá thị hiếu thị trường

* Phương pháp theo dõi sâu, bệnh hại

* Hạch toán hiệu quả kinh tế

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1 Nghiên cứu đặc điểm hình thái và đặc điểm nông sinh học của một số giống hoa lily nhập nội tại Hà Giang

3.1.1 Đặc điểm hình thái của một số giống hoa lily nhập nội vụ Đông năm 2012 tại Hà Giang

3.1.1.1 Đặc điểm hình thái thân vảy (củ) của một số giống hoa lily

Qua kết quả nghiên cứu thân vảy cho thấy các giống lily khác nhauchúng cho đặc điểm thân vảy cơ bản cũng khác nhau Hình dạng thânvảy chủ yếu dạng hình tròn, được cấu tạo nên bởi các vảy củ hợp lại màthành, màu sắc của vảy củ cũng rất đa dạng vàng, tím đỏ, tím nhạt,trắng, trắng phớt vàng Với đặc điểm của thân vảy như trên tương đốithuận lợi cho việc phân biệt giữa các giống qua quan sát trực tiếp bằngmặt thường

3.1.1.2 Đặc điểm hình thái thân của một số giống hoa lily

Các giống lily cơ bản đều có thân trụ tròn, tròn đều từ dưới gốc lênphía trên ngọn Về màu sắc, độ cứng của thân ở các giống lily có sựkhác biệt nhau Giống Belladonna thân có màu xanh đậm độ cứng củathân tương đối mềm và yếu ớt, trong quá trình sản xuất thân cây thường

bị uốn cong và dễ bị đổ Ngược lại giống Robina thân có màu xanh và

có vân tím độ cứng của thân cứng và khỏe, khả năng nâng đỡ cành vàhoa là tương đối tốt Riêng giống Conca d’Or thân cây có màu xanhnhạt, độ cứng của thân cây cứng tuy nhiên lại rất giòn Với yếu tố nàythân cây rất không có lợi nhất là trong quá trình chăm sóc, làm cỏ, tướinước, bón phân dễ làm các cành bị gãy

3.1.1.3 Đặc điểm hình thái lá của một số giống hoa lily

Độ cứng của lá phụ thuộc rất nhiều vào độ dày, mỏng của phiến lá,giống Conca d’Or có phiến lá dày rõ ràng độ cứng của lá sẽ cứng vàngược lại giống Belladonna có phiến lá mỏng lá rất mềm và yếu Cácgiống còn lại có độ dày phiến lá tương đối dày và có độ cứng của látrung bình Các giống có gân lá nổi rõ rất dễ quan sát như giốngSorbonne (đ/c), Conca d’Or và Corso, các giống còn lại đều có gân láchìm Như vậy, đặc điểm hình thái lá của các giống hoa lily được trồngtại Hà Giang đều mang nét đặc trưng của giống

3.1.1.4 Đặc điểm hình thái hoa của một số giống hoa lily

Các tính trạng của bộ phận hoa biểu hiện trên các giống được trồngtại Hà Giang cũng tương tự như một số địa điểm khác như: Gia Lâm(Hà Nội), Mộc Châu (Sơn La) đã nghiên cứu, giống Belladonna hoamàu vàng, mùi thơm (nhiều), hoa quay ngang, cánh hoa dày GiốngSorbonne hoa hướng lên trên (đứng), màu hoa phớt hồng, mùi thơm(nhiều) đây thể hiện đặc tính của giống (Lê Thu Hương và cs., 2011),(Trịnh Khắc Quang và cs., 2011).

Bảng 3.1 Đặc điểm hình thái hoa của một số giống hoa lily vụ Đông

năm 2012 tại Hà Giang

Giống

Màu sắc chính của hoa Trạng

thái của bao hoa khi nở theo trục dọc

Mức độ uốn cong ra của cánh hoa

Mức độ gợn sóng của mép cánh hoa

Kiểu gợn sóng của mép cánh hoa

Hươn g thơm

Vùn g biên cánh hoa

Vùn g tiếp xúc với ống tràng

Robina đậmĐỏ đậmĐỏ đậmĐỏ

Xan h vàng Xiên

Trắn g phớt vàng

Vàn

g Xiên Ít Yếu Mịn Nhiều

Belladonna Vàng Vàng Vàng Vàng Ngang Trung

Vàng phớt trắng

Vàn

g Ngang

Trun g bình Yếu Mịn

Trung bình

Corso Hồng Hồng Hồng Hồng

vàng Đứng Ít Mạnh Thô Nhiều

Sorbonne hồngPhớt hồngPhớt hồngPhớt Hồng đỏ Đứng Trung

bình

Trung bình

Mịn và thô Nhiều

3.1.1.5 Đặc điểm hình thái nhị và nhụy của một số giống hoa lily

Hoa lily thuộc dạng hoa lưỡng tính gồm có nhị và nhụy trên cùngmột bao hoa Nhị bao gồm có chỉ nhị và bao phấn, nhụy bao gồm cóđầu nhụy, vòi nhụy và bầu nhụy Mỗi bộ phận của chúng đều có đặcđiểm, hình thái và chức năng riêng, mục đích là để duy trì nòi giống

3.1.2 Đặc điểm nông sinh học của một số giống hoa lily nhập nội vụ Đông năm 2012 và 2013 tại Hà Giang

3.1.2.1 Đặc điểm đặc trưng của hai vùng nghiên cứu thí nghiệm

- Vùng núi thấp thành phố Hà Giang mùa mưa (từ tháng 4 đến tháng8) và mùa khô (từ tháng 9 đến tháng 3 năm sau), nhiệt độ trung bình từ

20 – 30 oC, vào mùa Đông nhiệt độ giao động trong khoảng từ 5 oC – 22

oC Lượng mưa trung bình khá, khoảng 1.750 mm/năm, có độ cao trungbình 500 m so với mặt nước biển

- Vùng núi cao xã Quyết Tiến, huyện Quản Bạ nằm ở độ cao trungbình 900 m so với mực nước biển, gió mùa Đông Bắc kéo dài từ tháng

11 đến tháng 3 năm sau, thời tiết lạnh, khô, ít mưa, tuy nhiên sươngmuối mù mịt, độ ẩm không khí cao (trung bình từ 90 - 100%)

3.1.2.2 Thời gian và tỷ lệ mọc mầm của một số giống hoa lily vụ Đông năm 2012 và 2013 tại Hà Giang

Bảng 3.2 Thời gian và tỷ lệ mọc mầm của các giống hoa lily trong

vụ Đông năm 2012 và 2013 tại Hà Giang

6 ngà y

8 ngà y

10 ngày ngày4 ngày6 ngày8

10 ngà y

98,0 0

100,

-Manissa 85,0 92,7 98,0 100 82,00 87,00 95,00 100 Belladonna 72,5 88,3 97,0 100 66,6 75,0 97,4 100

7 0 0 Conca d’Or 75,8 81,2 95,6 100 73,00 81,00 94,00 100

Corso 78,2 85,6 94,5 100 76,50 88,70 96,50 100 Sorbonne

(đ/c 2) 77,5 86,6 95,0 100 76,00 80,00 98,00 100Nhiệt độ có ảnh hưởng đến khả năng mọc mầm của các giống lily, ở

cả hai vụ (vụ Đông năm 2012 và 2013) tại H Quản Bạ thời gian mọc mầmcủa các giống lily chậm hơn 1 – 3 ngày so với địa điểm trồng tại TP HàGiang Giống Robina có thời gian mọc mầm sớm nhất: Tất cả các giốngđều có tỷ lệ mọc mầm 100%

3.1.2.3 Đặc điểm sinh trưởng của một số giống hoa lily vụ Đông năm

2012 và 2013 tại Hà Giang

Kết quả xử lý thống kê cho thấy địa điểm và giống có sự tươngtác rất rõ tới chỉ tiêu chiều cao cây (vụ Đông năm 2012) và số lá/cây (vụĐông năm 2013) (p<0,05), tuy nhiên địa điểm và giống không ảnhhưởng tới đường kính gốc ở cả 2 thời vụ (năm 2012 và 2013) chắc chắn

ở độ tin cậy 95% (p>0,05)

Bảng 3.3 Đặc điểm sinh trưởng của một số giống hoa lily trong vụ

Đông năm 2012 và 2013 tại Hà Giang

Địa

điểm Giống

Vụ Đông năm 2012 Vụ Đông năm 2013

Chiều cao cây (cm)

Đường kính gốc (cm)

Số lá/

cây (lá)

Chiều cao cây (cm)

Đường kính gốc (cm)

Số lá/ cây (lá)

(đ/c 1) 85,8 0,62 60,8 87,8 0,63 58,87Robina 98,6 0,67 55,6 99,5 0,67 56,63

Ở cả hai thời vụ (2012 và 2013) thời tiết ở vùng cao H Quản Bạ,

có nhiệt độ trung bình ngày thấp đã ảnh hưởng đến các chỉ tiêu về pháttriển, làm kéo dài thời gian từ trồng đến hình thành nụ của các giống từ

2 - 10 ngày (trừ giống Corso); thời gian từ trồng đến nụ hoa chuyểnmàu từ 10 – 18 ngày và thời gian từ trồng đến thời điểm hoa nở từ 12 –

19 ngày Do vậy trong sản xuất cần căn cứ vào tình hình thời tiết hằng năm

mà xác định thời vụ trồng phù hợp cho các giống để có thể thu hoạch hoatheo thời điểm dự kiến

Bảng 3.4 Đặc điểm các thời kỳ phát triển của một số giống hoa lily vụ Đông năm 2012 và 2013 tại Hà

Từ trồng

- hoa đầu tiên nở

Từ trồng

- ra nụ

Từ trồng

- nụ chuyển màu

Từ trồng

- hoa đầu tiên nở