PHẦN I : MỞ ĐẦU I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Mỗi môn học ở tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển những cơ sở ban đầu rất quan trọng ở nhân cách con người. Trong các môn học ở tiểu học cùng với môn Tiếng Việt, môn Toán có vị trí rất quan trọng vì: Các kiến thức, kĩ năng của môn Toán có rất nhiều ứng dụng trong cuộc sống, chúng rất cần thiết cho người lao động, rất cần thiết để học các môn học khác và học tiếp Toán ở Trung học. Các kiến thức, kĩ năng của môn Toán ở tiểu học được hình thành chủ yếu bằng thực hành, luyện tập và thường xuyên được ôn tập, củng cố, phát triển, vận dụng trong học tập và trong đời sống. Như chúng ta đã biết, căn cứ vào sự phát triển tâm, sinh lí của học sinh Tiểu học mà cấu trúc nội dung môn Toán rất phù hợp với từng giai đoạn phát triển của học sinh. Ở lớp 3, các em được học các kiến thức, kĩ năng ở thời điểm kết thúc của giai đoạn 1, chuẩn bị học tiếp giai đoạn sau, cho nên các em phải nắm được chắc tất cả các cơ sở ban đầu về giải toán nói riêng, tất cả các kĩ năng khác nói chung. Đặc biệt, ở lớp 3 sang học kì II, các em bắt đầu được làm quen với các dạng toán hợp cơ bản, trong đó có dạng toán liên quan rút về đơn vị. Dạng toán này có rất nhiều ứng dụng trong thực tế, nó đòi hỏi các em phải có kĩ năng giải toán tốt, kĩ năng ứng dụng thực tế trong hàng ngày. Sau khi dạy giải toán ở lớp 3 tôi thấy các em nắm được kĩ năng giải toán của giáo viên truyền đạt tới như là một văn bản của lí thuyết, còn nó có ứng dụng vào thực tế như thế nào đó thì chưa cần biết. Đó là điều băn khoăn, suy nghĩ cho chúng ta. Có những bài toán các em làm xong, không cần thử lại, không cần xem thực tế áp dụng như thế nào, cứ để kết quả như vậy mặc dù có thể sai. Đó là những tác hại lớn khi học toán. Xuất phát từ tình hình thực tế học sinh như vậy, tôi mong muốn có những sáng kiến về phương pháp giúp các em giải toán dạng toán có liên quan đến rút về đơn vị ở lớp 3 đến thời điểm này, tôi đã nghiên cứu xong, sau đây tôi sẽ trình bày để các đồng chí đóng góp ý kiến với đề tài: “Giúp các em học sinh lớp 3 giải tốt bài toán liên quan đến rút về đơn vị”. II. MỤC ĐÍCH ĐỀ TÀI: Dựa trên thực trạng dạy và học môn Toán ở lớp 3 nói chung, dạy học sinh giải bài toán liên quan đến rút về đơn vị nói chung, tôi muốn đưa ra một số ý kiến đổi mới để giúp các em nắm chắc được cách giải dạng toán này một cách sâu sắc, tránh không còn bị nhầm lẫn, giúp các em nắm vững bài và yêu thích môn Toán hơn. Từ đó các em có vốn kĩ năng tính toán chính xác ở những lúc cần thiết trong cuộc sống, tránh được những sai sót có thể xảy ra. Tạo cho các em có tác phong học tập và làm việc có suy nghĩ, có kế hoạch, có kiểm tra, có tinh thần hợp tác, độc lập và sáng tạo, có ý chí vượt khó khăn, cẩn thận, kiên trì, tự tin. III. LỊCH SỬ ĐỀ TÀI: Phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học là sự vận dụng các phương pháp dạy học Toán nói chung cho phù hợp với mục tiêu, nội dung, các điều kiện dạy học. Do đặc điểm nhận thức của học sinh Tiểu học, trong quá trình dạy học Toán, giáo viên thường phải vận dụng linh hoạt các phương pháp trực quan, thực hành, gợi mở, vấn đáp, giảng giải,… tùy theo mức độ ở từng lớp. Từ trước cho tới nay có không ít các đồng chí giáo viên đã từng nghiên cứu về việc vận dụng các phương pháp này vào dạy các dạng toán ở các khối lớp. ở lớp 3, chắc cũng có nhiều đồng chí đã từng nghiên cứu, tìm tòi các phương pháp, hình thức tổ chức dạy một dạng toán, một kiểu bài nào đó. Tôi cũng vậy, sau nhiều năm nghiên cứu, tích lũy , viết sáng kiến kinh nghiệm dạy học của mình, tôi đã có một ít vốn kinh nghiệm giảng dạy ở tất cả các môn. Song, giờ đây, tôi muốn cùng các đồng chí nghiên cứu tiếp với vấn đề: “Giúp các em học sinh lớp 3 giải tốt các bài toán liên quan đến rút về đơn vị”. Nhìn lại về quá trình dạy dạng toán này, về cơ bản thì ai cũng thể cho rằng các em dễ tiếp thu, dễ làm bài, dễ nhớ, ít sai. Nhưng đi sâu hơn nữa, theo cái nhìn chủ quan của tôi, với dạng toán này các em cũng có những nhầm lẫn đáng tiếc nếu như các em không nắm chắc đặc điểm cơ bản, phương pháp giải cơ bản của hai kiểu bài trong dạng toán này. Nếu hướng dẫn học sinh từng kiểu bài một trong một tiết thì các em làm bài gần như theo khuôn mẫu, ít sai sót. Nếu hướng dẫn học sinh luyện tập song song cả hai kiểu bài hoặc học xong cả hai kiểu bài rồi, các em mà không nắm vững sẽ sai nhầm dễ dàng. Điều này sẽ xảy ra với các em học lực trung bình, trung bình yếu. Cho nên, việc nghiên cứu phương pháp giúp các em giải tốt dạng toán này ở lớp 3 sẽ phải dần từng bước được khắc phục, đổi mới, kích thích học theo nhận thức chủ đạo của học sinh thì chất lượng mới cao, phát huy tính tư duy, độc lập, sáng tạo ở tất cả học sinh. IV. PHẠM VI ĐỀ TÀI: Từ những năm trước, tôi đã nghiên cứu rất nhiều phương pháp dạy học và năm học 2012 2013, tôi đặc biệt đã chú trọng đến phương pháp dạy dạng toán: “Bài toán có liên quan đến rút về đơn vị” ở lớp 3. Mục đích chính là giúp các em có một kĩ năng giải toán và phân loại dạng toán tốt, tạO cơ sở tốt cho các em học tốt dạng toán về đại lượng tỉ lệ thuận và đại lượng tỉ lệ nghịch sau này. Thực chất ở dạng bài toán này, chúng ta đã phân loại cho các em thành hai kiểu bài theo chương trình học. Cho nên cái chính là tôi muốn giúp các em không những có phương pháp tốt giải hai kiểu bài này mà còn giúp các em có kĩ năng nhận biết, so sánh, đối chiếu sự giống nhau và khác nhau ở hai kiểu bài, từ đó các em tránh được nhầm lẫn đáng tiếc xảy ra. Vậy nên, chúng ta phải có phương pháp khéo léo phù hợp với quá trình nhận thức của các em, giúp các em nhẹ nhàng tiếp thu, không gò bó, nhớ được sâu sắc kĩ năng giải.
Trang 1PHẦN I : MỞ ĐẦU
I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Mỗi môn học ở tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển những
cơ sở ban đầu rất quan trọng ở nhân cách con người Trong các môn học ở tiểu họccùng với môn Tiếng Việt, môn Toán có vị trí rất quan trọng vì: Các kiến thức, kĩnăng của môn Toán có rất nhiều ứng dụng trong cuộc sống, chúng rất cần thiết chongười lao động, rất cần thiết để học các môn học khác và học tiếp Toán ở Trung học.Các kiến thức, kĩ năng của môn Toán ở tiểu học được hình thành chủ yếu bằng thựchành, luyện tập và thường xuyên được ôn tập, củng cố, phát triển, vận dụng trong họctập và trong đời sống
Như chúng ta đã biết, căn cứ vào sự phát triển tâm, sinh lí của học sinh Tiểuhọc mà cấu trúc nội dung môn Toán rất phù hợp với từng giai đoạn phát triển của họcsinh Ở lớp 3, các em được học các kiến thức, kĩ năng ở thời điểm kết thúc của giaiđoạn 1, chuẩn bị học tiếp giai đoạn sau, cho nên các em phải nắm được chắc tất cảcác cơ sở ban đầu về giải toán nói riêng, tất cả các kĩ năng khác nói chung Đặc biệt,
ở lớp 3 sang học kì II, các em bắt đầu được làm quen với các dạng toán hợp cơ bản,trong đó có dạng toán liên quan rút về đơn vị Dạng toán này có rất nhiều ứng dụngtrong thực tế, nó đòi hỏi các em phải có kĩ năng giải toán tốt, kĩ năng ứng dụng thực
tế trong hàng ngày Sau khi dạy giải toán ở lớp 3 tôi thấy các em nắm được kĩ nănggiải toán của giáo viên truyền đạt tới như là một văn bản của lí thuyết, còn nó có ứngdụng vào thực tế như thế nào đó thì chưa cần biết Đó là điều băn khoăn, suy nghĩcho chúng ta Có những bài toán các em làm xong, không cần thử lại, không cần xemthực tế áp dụng như thế nào, cứ để kết quả như vậy mặc dù có thể sai Đó là nhữngtác hại lớn khi học toán Xuất phát từ tình hình thực tế học sinh như vậy, tôi mongmuốn có những sáng kiến về phương pháp giúp các em giải toán dạng toán có liênquan đến rút về đơn vị ở lớp 3 đến thời điểm này, tôi đã nghiên cứu xong, sau đây tôi
sẽ trình bày để các đồng chí đóng góp ý kiến với đề tài: “Giúp các em học sinh lớp 3
giải tốt bài toán liên quan đến rút về đơn vị”.
Trang 2II MỤC ĐÍCH ĐỀ TÀI:
Dựa trên thực trạng dạy và học môn Toán ở lớp 3 nói chung, dạy học sinh giảibài toán liên quan đến rút về đơn vị nói chung, tôi muốn đưa ra một số ý kiến đổimới để giúp các em nắm chắc được cách giải dạng toán này một cách sâu sắc, tránhkhông còn bị nhầm lẫn, giúp các em nắm vững bài và yêu thích môn Toán hơn Từ đócác em có vốn kĩ năng tính toán chính xác ở những lúc cần thiết trong cuộc sống,tránh được những sai sót có thể xảy ra Tạo cho các em có tác phong học tập và làmviệc có suy nghĩ, có kế hoạch, có kiểm tra, có tinh thần hợp tác, độc lập và sáng tạo,
có ý chí vượt khó khăn, cẩn thận, kiên trì, tự tin
III LỊCH SỬ ĐỀ TÀI:
Phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học là sự vận dụng các phương pháp dạyhọc Toán nói chung cho phù hợp với mục tiêu, nội dung, các điều kiện dạy học Dođặc điểm nhận thức của học sinh Tiểu học, trong quá trình dạy học Toán, giáo viênthường phải vận dụng linh hoạt các phương pháp trực quan, thực hành, gợi mở, vấnđáp, giảng giải,… tùy theo mức độ ở từng lớp Từ trước cho tới nay có không ít cácđồng chí giáo viên đã từng nghiên cứu về việc vận dụng các phương pháp này vàodạy các dạng toán ở các khối lớp ở lớp 3, chắc cũng có nhiều đồng chí đã từngnghiên cứu, tìm tòi các phương pháp, hình thức tổ chức dạy một dạng toán, một kiểubài nào đó Tôi cũng vậy, sau nhiều năm nghiên cứu, tích lũy , viết sáng kiến kinhnghiệm dạy học của mình, tôi đã có một ít vốn kinh nghiệm giảng dạy ở tất cả các
môn Song, giờ đây, tôi muốn cùng các đồng chí nghiên cứu tiếp với vấn đề: “Giúp
các em học sinh lớp 3 giải tốt các bài toán liên quan đến rút về đơn vị” Nhìn lại về
quá trình dạy dạng toán này, về cơ bản thì ai cũng thể cho rằng các em dễ tiếp thu, dễlàm bài, dễ nhớ, ít sai Nhưng đi sâu hơn nữa, theo cái nhìn chủ quan của tôi, vớidạng toán này các em cũng có những nhầm lẫn đáng tiếc nếu như các em không nắmchắc đặc điểm cơ bản, phương pháp giải cơ bản của hai kiểu bài trong dạng toán này.Nếu hướng dẫn học sinh từng kiểu bài một trong một tiết thì các em làm bài gần nhưtheo khuôn mẫu, ít sai sót Nếu hướng dẫn học sinh luyện tập song song cả hai kiểubài hoặc học xong cả hai kiểu bài rồi, các em mà không nắm vững sẽ sai nhầm dễ
Trang 3dàng Điều này sẽ xảy ra với các em học lực trung bình, trung bình yếu Cho nên,việc nghiên cứu phương pháp giúp các em giải tốt dạng toán này ở lớp 3 sẽ phải dầntừng bước được khắc phục, đổi mới, kích thích học theo nhận thức chủ đạo của họcsinh thì chất lượng mới cao, phát huy tính tư duy, độc lập, sáng tạo ở tất cả học sinh.
IV PHẠM VI ĐỀ TÀI:
Từ những năm trước, tôi đã nghiên cứu rất nhiều phương pháp dạy học và
năm học 2012- 2013, tôi đặc biệt đã chú trọng đến phương pháp dạy dạng toán: “Bài
toán có liên quan đến rút về đơn vị” ở lớp 3 Mục đích chính là giúp các em có một
kĩ năng giải toán và phân loại dạng toán tốt, tạO cơ sở tốt cho các em học tốt dạngtoán về đại lượng tỉ lệ thuận và đại lượng tỉ lệ nghịch sau này Thực chất ở dạng bàitoán này, chúng ta đã phân loại cho các em thành hai kiểu bài theo chương trình học.Cho nên cái chính là tôi muốn giúp các em không những có phương pháp tốt giải haikiểu bài này mà còn giúp các em có kĩ năng nhận biết, so sánh, đối chiếu sự giốngnhau và khác nhau ở hai kiểu bài, từ đó các em tránh được nhầm lẫn đáng tiếc xảy ra.Vậy nên, chúng ta phải có phương pháp khéo léo phù hợp với quá trình nhận thức củacác em, giúp các em nhẹ nhàng tiếp thu, không gò bó, nhớ được sâu sắc kĩ năng giải
Trang 4
PHẦN II: NỘI DUNG VÀ GIẢI PHÁP
LÍ LUẬN:
Quá trình dạy học Toán 3 phải góp phần thiết thực vào việc hình thànhphương pháp suy nghĩ, phương pháp học tập và làm việc tích cực, chủ động, khoahọc, sáng tạo cho học sinh Cho nên, giáo viên cần tổ chức hoạt động học tập thườngxuyên tạo ra các tình huống có vấn đề, tìm các biện pháp lôi cuốn học sinh tự pháthiện và giải quyết vấn đề bằng cách hướng dẫn học sinh tìm hiểu kĩ năng vấn đề đó,huy động các kiến thức và các công cụ đã có để tìm ra con đường hợp lí nhất giải đáptừng câu hỏi đặt ra trong qua trình giải quyết vấn đề, diễn đạt các bước đi trong cáchgiải, tự mình kiểm tra lại các kết quả đã đạt được, cùng các bạn rút kinh nghiệm vềphương pháp giải Tuy nhiên, để tổ chức được các hoạt động học tập, giáo viên cầnxác định được: Nội dung toán cần cho học sinh lĩnh hội là gì? Cần tổ chức các hoạtđộng như thế nào? Mặt khác, nội dung dạy giải toán ở lớp 3 được sắp xếp hợp lí, đanxen và tương hợp với mạch kiến thức khác, phù hợp với sự phát triển nhận thức củahọc sinh lớp 3 Dạy học giải toán có lời văn là một trong những con đường hìnhthành và phát triển trình độ tư duy của học sinh Các em biết phát hiện và tự giảiquyết vấn đề, tự nhận xét so sánh, phân tích, tổng hợp, rút ra quy tắc ở dạng khái quátnhất định
Tuy nhiên, giáo viên phải chủ động tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt độngtheo chủ đích nhất định với sự trợ giúp đúng mức của giáo viên, của sách giáo khoa
và đồ dùng dạy học, để mỗi cá nhân học sinh “ khám phá” tự phát hiện và tự giải
quyết bài toán thông qua việc biết thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức mới, với cáckiến thức liên quan đã học, với kinh nghiệm của bản thân Đó là các cơ sở để các emhọc giải tốt dạng toán rút về đơn vị nói riêng, học giải dạng toán hợp nói chung
I.THỰC TRẠNG:
Trong nhiều năm theo dõi học sinh học Toán, đặc biệt là hai năm gần đây,tôi trực tiếp theo dõi các em học sinh lớp 3 giải toán nói riêng, tôi thấy các em có một
Trang 5thói quen không tốt cho lắm đó là: đọc đầu bài qua loa, sau đó giải bài toán ngay, làmxong không cần kiểm tra lại kết quả, khi trả bài các em mới biết là mình sai Đối vớidạng toán này, khi giáo viên hướng dẫn xong kiểu bài 1, các em làm bài khá tốt, ítnhầm lẫn, nhưng còn sai nhiều trong tính toán, đến khi dạy xong kiểu bài 2, các emlàm bài có phần nhầm lẫn nhiều hơn, nhiều em thực hiện ở các bước 2 đáng lẽ làphép chia thì các em lại làm phép nhân ( giống ở kiểu bài 1) Song tôi đã để ý, quansát các em làm bài ở lớp mỗi khi dự giờ, thăm lớp, các em đã có sự nhầm lẫn đángtiếc xảy ra Để nắm được thực trạng học sinh lớp 3 giải dạng toán này cụ thể như thếnào, tôi đã tiến hành ra hai bài toán, thuộc hai kiểu bài của dạng toán này như sau rồicho các em làm bài trong thời gian là 20 phút để nắm được kết quả.
* Nguyên nhân có kết quả như vậy là do phần lớn các em còn chủ quan khi
làm bài, chưa nhớ kĩ các phương pháp giải dạng toán này Mặt khác, cũng có thể
Trang 6là các em chưa được củng cố rõ nét về 2 kiểu bài trong dạng toán này nên sự sai
đó không tránh khỏi Còn nữa, đây là các bài toán áp dụng rất thực tế mà các emquên mất phương pháp thử lại nên kết quả đưa ra rất đáng tiếc
* Xuất phát từ tình hình thực tế của năm 2012- 2013, tôi đã mạnh dạn đổi mới
phương pháp dạy dạng toán này Mục đích chính giúp các em có phương pháp giảitoán nói chung, phương pháp giải dạng toán có liên quan đến rút về đơn vị nói riêng.Làm cho các em biết chủ động thực hiện giải toán không giập theo khuôn máy móc
mà phải dựa vào tư duy, phân tích tổng hợp từ bản thân
II.NỘI DUNG CẦN GIẢI QUYẾT:
Xuất phát từ tình hình thực tế, để các em nắm vững được phương pháp giải bàitoán liên quan đến rút về đơn vị, tôi lần lượt nghiên cứu phương pháp dạy giải dạngtoán này theo các kiểu bài với từng bước sau:
Bước 1: Giúp các em nắm chắc phương pháp chung để giải các bài toán.
Bước 2: Hướng dẫn học sinh nắm chắc phương pháp giải bài toán liên quan đến
rút về đơn vị bằng phép tính chia, nhân
Bước 3: Hướng dẫn học sinh nắm chắc phương pháp giải bài toán liên quan đến
rút về đơn vị bằng hai phép chia
Bước 4: Luyện tập, so sánh cách giải và củng cố kiến thức cho học sinh.
Để giải quyết được nhiệm vụ trên, tôi càng bám sát vào các phương pháp,hình thức tổ chức dạy học toán ở Tiểu học nói chung, của lớp 3 nói riêng sao cho phùhợp và nhận thức của học sinh, các em có hứng thú tốt khi học tốt, tạo không khí lớphọc sôi nổi, chất lượng cao
III.GIẢI PHÁP:
Muốn cho học sinh giải tốt bài toán liên quan đến rút về đơn vị, trước tiên chúng ta
phải hướng dẫn các em nắm chắc được những bước cần thực hiện khi giải toán nóichung đã
Trang 71/Hướng dẫn học sinh nắm chắc phương pháp chung để giải các bài toán:
Mỗi bài toán các em có làm tốt được hay không đều phụ thuộc vào cácphương pháp giải toán được vận dụng ở mỗi bước giải bài toán đó Cho nên, chúng
ta cần hướng dẫn học sinh nắm được các bước giải bài toán như sau:
* Bước 1: Đọc kĩ đề toán.
* Bước 2: Tóm tắt đề toán.
* Bước 3: Phân tích bài toán.
* Bước 4: Viết bài giải.
* Bước 5: Kiểm tra lời giải và đánh giá cách giải.
Cụ thể yêu cầu đối với học sinh như sau:
a/ Đọc kĩ đề toán: Học sinh đọc ít nhất 3 lần mục đích để giúp các em nắm được
ba yếu tố cơ bản Những “ dữ kiện” là những cái đã cho, đã biết trong đầu bài,
“những ẩn số” là những cái chưa biết và cần tìm và những “điều kiện” là quan hệgiữa các dữ kiện với ẩn số
Cần tập cho học sinh có thói quen và từng bước có kĩ năng suy nghĩ trên cácyếu tố cơ bản của bài toán, phân biệt và xác định được các dữ kiện và điều kiện cầnthiết liên qua đến cái cần tìm, gạt bỏ các tình tiết không liên quan đến câu hỏi, pháthiện được các dữ kiện và điều kiện không tường minh để diễn đạt một cách rõ rànghơn Tránh thói quen xấu là vừa đọc xong đề đã làm ngay
b/ Tóm tắt đề toán: Sau khi đọc kĩ đề toán, các em biết lược bớt một số câu chữ,làm cho bài toán gọn lại, nhờ đó mối quan hệ giữa cái đã cho và một số phải tìm hiện
rõ hơn Mỗi em cần cố gắng tóm tắt được các đề toán và biết cách nhìn vào tóm tắt ấy
mà nhắc lại được đề toán
Thực tế có rất nhiều cách tóm tắt bài toán, nếu các em càng nắm được nhiềucách tóm tắt thì các em sẽ càng giải toán giỏi Cho nên, khi dạy tôi đã truyền đạt cáccách sau tới học sinh:
Trang 8- Bài toán cho biết gì?
- Bài toán hỏi gì?
- Muốn tìm cái đó ta cần biết gì?
- Cái này biết chưa?
- Còn cái này thì sao?
- Muốn tìm cái chưa biết ta cần dựa vào đâu? Làm như thế nào?
Hướng dẫn học sinh phân tích xuôi rồi tổng hợp ngược lên, từ đó các em nắmbài kĩ hơn, tự các em giải được bài toán
d/ Viết bài giải: Dựa vào sơ đồ phân tích, quá trình tìm hiểu bài, các em sẽ dễdàng viết được bài giải một cách đầy đủ, chính xác Giáo viên chỉ việc yêu cầu họcsinh trình bày đúng, đẹp, cân đối ở vở là được, chú ý câu trả lời ở các bước phải đầy
đủ, không viết tắt, chữ và số phải đẹp
Trang 9e/ Kiểm tra lời giải và đánh giá cách giải:
Qua quá trình quan sát học sinh giải toán, chúng ta dễ dàng thấy rằng học sinhthường coi bài toán đã giải xong khi tính ra đáp số hay tìm được câu trả lời Khigiáo viên hỏi: “ Em có tin chắc kết quả là đúng không?” thì nhiều em lúng túng Vìvậy việc kiểm tra, đánh giá kết quả là không thể thiếu khi giải toán và phải trở thànhthói quen đối với học sinh Cho nên khi dạy giải toán, chúng ta cần hướng dẫn các
em thông qua các bước:
- Đọc lại lời giải
- Kiểm tra các bước giải xem đã hợp lí yêu cầu của bài chưa, các câu văn diễnđạt trong lời giải đúng chưa
- Thử lại các kết quả vừa tính từ bước đầu tiên
- Thử lại kết quả đáp số xem đã phù hợp với yêu cầu của đề bài chưa
Đối với học sinh giỏi, giáo viên có thể hướng các em nhìn lại toàn bộ bàigiải, tập phân tích cách giải, động viên các em tìm các cách giải khác, tạo điều kiệnphát triển tư duy linh hoạt, sáng tạo, suy nghĩ độc lập của học sinh
2/ Hướng dẫn học sinh nắm chắc phương pháp giải bài toán liên quan đến rút về đơn vị bằng phép tính chia ,nhân ( kiểu bài 1):
Để học sinh nắm chắc phương pháp giải kiểu bài toán này, tôi đã tiến hànhdạy ngay ở trên lớp theo phương pháp và hình thức sau:
a/ Kiểm tra bài cũ: Để nhắc lại kiến thức cũ và chuẩn bị cho kiến thức mới cần
truyền đạt, tôi ra đề như sau:
“Mỗi can chứa được 5 lít mật ong Hỏi 7 can như vậy chứa được bao nhiêu lít mậtong?”
Với bài này, học sinh dễ dàng giải được như sau:
Bài giải
Bảy can như vậy chứa được số lít mật ong là:
Trang 10* Giới thiệu bài: Dựa vào bài toán kiểm tra bài cũ, giáo viên vừa củng cố, vừa
giới thiệu bài ngày hôm nay các em được học
* Hướng dẫn học sinh giải bài toán 1: Có 35 l mật ong chia đểu vào 7 can Hỏi
mỗi can có mấy lít mật ong?
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc đầu bài( 3 em)
- Hướng dẫn học sinh tóm tắt bài toán ( sử dụng phương pháp hỏi đáp):
+ Bài toán cho biết gì? (35 lít mật ong đổ đều vào 7 can)
+ Bài toán hỏi gì? ( 1 can chứa bao nhiêu lít mật ong)
+ Giáo viên yêu cầu học sinh nêu miệng phần tóm tắt để giáo viên ghi bảng:
7 can: 35 l
1 can: … l ?.
- Hướng dẫn học sinh phân tích bài toán để tìm phương pháp giải bài toán
- Giáo viên yêu cầu học sinh làm vào bảng con
- Giáo viên đưa bài giải đối chiếu
Trang 11- Giáo viên giới thiệu Bài toán cho ta biết số lít mật ong có trong 7 can, yêucầu chúng ta tìm số lít mật ong trong 1 can, để tìm được số lít mật ong trong 1 can,chúng ta thực hiện phép chia Bước này gọi là rút về đơn vị, tức là tìm giá trị củamột phần trong các phần.
- Giáo viên cho học sinh nêu miệng kết quả một số bài toán đơn giản để ápdụng, củng cố như:
5 bao: 300kg hoặc 3 túi: 15 kg
1 bao: … kg? 1 túi: … kg?
* Hướng dẫn học sinh giải bài toán 2: Có 35 lít mật ong chia đều vào 7 can Hỏi 2
can có mấy lít mật ong?
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọc kĩ đầu bài ( 3 lần)
- Yêu cầu học sinh nêu tóm tắt bài toán – Giáo viên ghi bảng( Phương pháp hỏiđáp)
7 can: 35 l
2 can: … l?
- Hướng dẫn học sinh phân tích bài toán: ( Phương pháp hỏi đáp)
+ Muốn tính được số lít mật ong có trong 2 can ta phải biết gì? ( 1 canchứa được bao nhiêu lít mật ong)
+ Làm thế nào để tìm được số lít mật ong có trong 1 can? ( Lấy số lítmật ong trong 7 can chia cho 7)
+ Yêu cầu học sinh nhẩm ngay 1 can: …l?
+ Yêu cầu học sinh nêu cách tính 2 can khi đã biết 1 can
(Lấy số lít mật ong có trong 1 can nhân với 2)
- Một học sinh nêu lần lượt bài giải Giáo viên ghi bảng
Bài giải
Số lít mật ong có trong mỗi can là: