ĐỀ XUẤT MỘT SỐ NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ CẢNH QUAN NÚT GIAO THÔNG CẦU VƯỢT Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ ÁP DỤNG THIẾT KẾ CẢI TẠO CẢNH QUAN NÚT GIAO THÔNG THỦ ĐỨC

ĐỀ XUẤT MỘT SỐ NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ CẢNH QUAN NÚT GIAO THÔNG CẦU VƯỢT Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ ÁP DỤNG THIẾT KẾ CẢI TẠO CẢNH QUAN NÚT GIAO THÔNG THỦ ĐỨCĐỀ XUẤT MỘT SỐ NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ CẢNH QUAN NÚT GIAO THÔNG CẦU VƯỢT Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ ÁP DỤNG THIẾT KẾ CẢI TẠO CẢNH QUAN NÚT GIAO THÔNG THỦ ĐỨCĐỀ XUẤT MỘT SỐ NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ CẢNH QUAN NÚT GIAO THÔNG CẦU VƯỢT Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ ÁP DỤNG THIẾT KẾ CẢI TẠO CẢNH QUAN NÚT GIAO THÔNG THỦ ĐỨC

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH



DƯƠNG THỊ MỸ TIÊN

ĐỀ XUẤT MỘT SỐ NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ CẢNH QUAN NÚT GIAO THÔNG CẦU VƯỢT Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ ÁP DỤNG THIẾT KẾ CẢI TẠO CẢNH QUAN

NÚT GIAO THÔNG THỦ ĐỨC

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP NGÀNH CẢNH QUAN & KỸ THUẬT HOA VIÊN

Thành phố Hồ Chí Minh Tháng 7/2009

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP HỒ CHÍ MINH



DƯƠNG THỊ MỸ TIÊN

ĐỀ XUẤT MỘT SỐ NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ CẢNH QUAN NÚT GIAO THÔNG CẦU VƯỢT Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ ÁP DỤNG THIẾT KẾ CẢI TẠO CẢNH QUAN

NÚT GIAO THÔNG THỦ ĐỨC Ngành: Cảnh Quan & Kỹ Thuật Hoa viên

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Người hướng dẫn: Th.S.KTS LÊ ĐÀM NGỌC TÚ

Thành phố Hồ Chí Minh Tháng 7/2009

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING NONG LAM UNIVERSITY – HO CHI MINH CITY



DUONG THI MY TIEN

SUGGESTING SOME PRINCIPLES IN LANDSCAPE DESIGNING FLYOVER INTERCHANGE AT HO CHI MINH CITY AND APPLYING TO IMPROVE THU DUC FLYOVER

INTERCHANGE LANDSCAPING

GRADUATION ESSAY DEPARTMENT OF LANDSCAPING AND ENVIRONMENTAL

HORTICULTURE

Ho Chi Minh City 7/2009

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự chỉ dẫn, giúp đỡ tận tình của cô Thạc sĩ Kiến trúc sư Lê Đàm Ngọc Tú Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến cô

Đồng thời tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy Kiến trúc

sư Đỗ Văn Tâm đã có những góp ý quý báu cho luận văn

Tôi cũng trân trọng cảm ơn các cô chú, anh chị ở Khu quản lý giao thông đô thị số 2 đã có những giúp đỡ tận tình cho tôi trong quá trình thực hiện luận văn

Để hoàn thành được bốn năm học ở giảng đường và thu nhận được nhiều kiến thức quý giá, tôi đã nhận được sự dạy dỗ hết lòng của các thầy cô

ở trường Đại học Nông lâm Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là các thầy cô ở

Bộ môn Cảnh quan và Kỹ thuật hoa viên Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tất cả các thầy cô

Tôi cũng không quên cảm ơn các bạn ở lớp DH05CH luôn bên cạnh giúp đỡ và động viên tôi hoàn thành tốt luận văn

TÓM TẮT

Đề tài nghiên cứu “Đề xuất một số nguyên tắc thiết kế cảnh quan nút giao thông cầu vượt ở Thành phố Hồ Chí Minh và áp dụng thiết kế cải tạo cảnh quan nút giao thông Thủ Đức” được tiến hành tại Thành phố Hồ Chí Minh, từ ngày 15 tháng

02 năm 2009 đến ngày 15 tháng 07 năm 2009, bao gồm:

• Khảo sát hiện trạng cảnh quan các cầu vượt: Văn Thánh, Thủ Đức, Linh Xuân, Ngã Tư Ga, Bình Phước, Sóng Thần, Tân Thới Hiệp, Quang Trung, An Sương

• Tìm hiểu một số mô hình cảnh quan cầu vượt trên thế giới có thể áp dụng cho Thành phố Hồ Chí Minh

• Chọn lọc các nguyên tắc thiết kế cảnh quan có thể áp dụng cho cầu vượt Kết quả thu được: đề xuất được một số nguyên tắc thiết kế cảnh quan các cầu vượt ở Thành phố Hồ Chí Minh, qua đó cũng đưa ra danh mục một số loài cây có thể trồng tại cầu vượt; thiết kế cải tạo cảnh quan cầu vượt Thủ Đức; đề xuất một số giải pháp cải tạo hiện trạng cảnh quan cầu vượt ở Thành phố Hồ Chí Minh

SUMMARY

The thesis “Suggesting some principles in landscape designing flyover interchange at Ho Chi Minh city and applying to improve Thu Duc flyover interchange landscaping ” which is conducted Ho Chi Minh City, from February

20th, 2009 to July 15th, 2009 include:

• Surveying present flyover interchange landscaping: Van Thanh, Thu Đuc, Linh Xuan, Nga Tu Ga, Binh Phuoc, Song Than, Tan Thoi Hiep, Quang Trung, An Suong

• Researching somes flyover interchange landscape’s mock – up of foreign country which can be used at Ho Chi Minh City

• Selection somes principles in landscape design, that can be applied to landscape designing flyover interchange

As result to get: suggesting some principles in landscape designing flyover interchange at Ho Chi Minh city, proposing a tree list for designing, improving Thu Duc flyover inetrchange landscaping, suggesting somes solution to improve present flyover interchange landscaping at Ho Chi Minh city

MỤC LỤC

TRANG

Trang tựa i Lời cảm ơn iii Tóm tắt iv Mục lục vi

2.1.2.1 Phân loại và hình dạng 4

2.1.2.2 Yêu cầu khi thiết kế nút giao thông 7

2.1.2.3 Một số nguyên tắc thiết kế nút giao thông khác mức 7

2.2 Các cơ sở, qui định đã có trong việc thiết kế cây xanh liên quan

đến nút giao thông khác mức – cầu vượt 8

2.2.1 Thiết kế cây xanh quảng trường giao thông – Viện qui hoạch và

2.2.2 Tiêu chuẩn Xây dựng Việt Nam TCXDVN 362:2005 Quy hoạch

cây xanh sử dụng công cộng trong các đô thị (Quyết định số

01/2006/QĐ-BXD, ngày 05/01/2006, Bộ Xây dựng) 8

2.3 Đánh giá hiện trạng một số cầu vượt ở Thành phố Hồ Chí Minh 10

2.3.1 Cầu vượt Thủ Đức 10

2.3.4 Cầu vượt Bình Phước 15

2.3.6 Cầu vượt Tân Thới Hiệp 17

2.3.8 Cầu vượt An Sương 20

3 MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 25

3.3.1 Điều tra khảo sát hiện trạng 25

3.3.2 Tổng hợp, phân tích các dữ liệu, tài liệu 26

3.3.4 Đề xuất thiết kế 26

4.1 Kết quả 28

4.2 Thảo luận 29

4.2.1 Một số nguyên tắc thiết kế cảnh quan cầu vượt 29

4.2.1.1 Một số lý thuyết thiết kế áp dụng vào thiết kế cảnh quan cầu

vượt 29 4.2.1.1.1 Các quy luật của nghệ thuật cảnh quan 29

4.2.1.1.3 Các quy luật bố cục 30

4.2.1.1.4 Các mối tương quan giữa các dạng bố cục 31

4.2.1.2 Một số giải pháp thiết kế tham khảo từ những mô hình cầu

vượt trên thế giới 32

4.2.1.2.1 Giải pháp 1: sử dụng dây leo cho phần thân cầu và trụ cầu 32

4.2.1.2.1 Giải pháp 2: sử dụng màu sắc tương phản mạnh và đường

nét đơn giản 32

4.2.1.2.3 Giải pháp 3: sử dụng đường nét tương tự đường nét của kiến

trúc cầu 33 4.2.1.3 Nguyên tắc thiết kế 34

4.2.2.Thuyết minh thiết kế cảnh quan cầu vượt Thủ Đức 47

4.2.3 Đề xuất cải tạo cảnh quan một số cầu vượt tại Thành phố Hồ

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Hình 2.1 Sơ đồ một số nút giao thông khác mức 6

Hình 2.2 Nền trồng thuần cỏ lá gừng và triền ta luy trồng Cúc hoa vàng 11

Hình 2.3 Đất bị cỏ dại xâm chiếm 11

Hình 2.4 Chân cầu bị chiếm làm nơi buôn bán 12

Hình 2.5 Triền taluy dưới cầu chưa trồng cây 12

Hình 2.6 Dải phân cách trên cầu 12

Hình 2.7 Chân cầu vượt Linh Xuân không có cây xanh 13

Hình 2.8 Hông cầu là các tấm bêtông hình lục giác có khe hở 13

Hình 2.9 Triền taluy trống, dưới cầu chỉ có cây tạp 14

Hình 2.10 Bồn hoa cắt tỉa dạng ngôi sao trong hình tròn 14

Hình 2.11 Dưới cầu có diện tích đất trồng cây nhưng bị bỏ trống 15

Hình 2.12 Bên hông cầu được che bằng cây Huyền diệp và Lá trắng 15

Hình 2.13 Phần hầm có đường dành cho người đi bộ và công

nhân bảo dưỡng 16

Hình 2.14 Bên hông cầu trồng cỏ lá gừng, phần hầm là các nắp cống 16

Hình 2.15 Phần hầm bị chiếm làm quán cà phê 17

Hình 2.16 Chuối hoa được trồng ven chân cầu vượt Tân Thới Hiệp 17

Hình 2.18 Nền trồng cỏ lá gừng tốt và phần hông cầu không được che 19

Hình 2.19 Trang trí cây dọc chân cầu vượt Quang Trung 19

Hình 2.20 Cây che hông cầu 19

Hình 2.21 Cây không đủ cao để che phần bêtông xấu 20

Hình 2.22 Cây trồng bên hông cầu vượt An Sương 21

Hình 2.23 Giàn dây leo bìm bìm đặt giữa thảm cỏ 21

Hình 2.24 Trắc bách diệp rất tốt nhưng chưa được cắt tỉa nên trông lộn

Hình 2.25 Cỏ lá gừng dưới chân cầu bị giẫm đạp 22

Hình 2.26 Cây trồng bên hông cầu chưa che được các mảng bê tông xấu 22

Hình 2.27 Mảng xanh khá đẹp mắt dưới chân cầu 23

Hình 2.28 Dải cây xanh che chắn bên hông cầu 23

Hình 4.6 Minh họa dạng đường nét cảnh quan mềm mại, uyển chuyển 34

Hình 4.7 Những hàng vừa che hông cầu vượt tạo thành nhịp điệu đẹp 35

Hình 4.8 Minh họa cây có hình dáng đặc biệt làm điểm nhấn 35

Hình 4.9 Sự hài hòa của đường nét tạo thành tổng thể đẹp 36

Hình 4.10 Sự hợp lý của tỷ lệ các loại đường nét 36

Hình 4.11 Sự kết hợp của các dạng đường nét trong tổng thể 37

Hình 4.12 Họa tiết được tạo ra từ những đường cong 37

Hình 4.13 Minh họa dạng họa tiết từ đường nét cứng rắn 38

Hình 4.14 Minh họa việc sử dụng hai tông màu nóng – lạnh trong thiết kế

Hình 4.15 Minh họa sử dụng tông màu lạnh trong thiết kế cảnh quan 40

Hình 4.16 Lá trắng (Cordia latifolia Roxb.) được cắt với chiều cao thấp,

vừa không che khuất tầm nhìn vừa có tác dụng định hướng xe cộ ở chỗ ngã

Hình 4.17 a& b Minh họa mảng xanh cầu vượt kết nối mảng xanh đường

phố và các khu lân cận 42

Hình 4.18 Cây vàng anh (Saraca dives) 43

Hình 4.19 Minh họa dạng taluy thẳng đứng và hông cầu 44

Hình 4.20 Minh họa cách che chân cầu bằng hàng cây 44

Hình 4.21 Minh họa dạng giàn áp sát, trồng cây hoặc dây leo 45

Hình 4.22 Dây leo thằn lằn (Ficus pumila) bò lên chân cầu 45

Hình 4.23 Minh họa dạng taluy có dốc thoải 45 Hình 4.24 a,b&c Minh họa giải pháp thiết kế cho taluy cầu vượt có dốc

Hình 4.25 Mặt bằng hiện trạng cảnh quan cầu vượt Thủ Đức 47

Hình 4.26 Mặt bằng cánh hoa thị hướng Bắc và Nam của cầu vượt 48

Hình 4.27 Mặt bằng cánh hoa thị phía Đông của cầu vượt 48

Hình 4.28 Mặt bằng cánh hoa thị phía Tây của cầu vượt 49

Hình 4.29 Các họa tiết trang trí cầu vượt 49 Hình 4.30 Mặt bằng phần hầm chui cầu vượt 50 Hình 4.31 Minh họa giải pháp dùng dây leo che chân cầu và hông cầu 51

Hình 4.32 Minh họa giải pháp đổi màu nền cho taluy 51

DANH SÁCH CÁC BẢNG

HÌNH TRANG

Bảng 1 Danh sách các loài thực vật đang được trồng ở nút giao Thủ Đức 55

Bảng 2 Danh sách các loài thực vật đang được trồng ở cầu vượt Sóng Thần 56

Bảng 3 Danh sách các loài thực vật đang được trồng ở cầu vượt Bình

Bảng 6 Danh sách các loài thực vật đang được trồng ở cầu vượt An Sương 59

Bảng 7 Danh sách các loài thực vật đang được trồng ở cầu vượt Văn

Thánh 60

Bảng 8 Danh sách các loài thực vật đang được trồng tại các cầu vượt ở

Bảng 9 Danh mục thực vật có thể dùng để che chân cầu 67

Bảng 10 Danh mục thực vật có bóng râm nhưng không che khuất tầm nhìn

Bảng 11 Danh mục cây hoa nền, cỏ 75

Bảng 12 Danh mục dây leo trong thiết kế cảnh quan cầu vượt 81

Bảng 13 Danh mục thực vật chịu bóng trồng ở hầm chui 84

Bảng 14 Danh mục thực vật trong thiết kế cảnh quan cầu vượt Thủ Đức 87

Chương 1 ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1 Đặt vấn đề

Trong hơn mười năm trở lại đây, với những thành tựu của công cuộc đổi mới, đời sống kinh tế và văn hóa nước ta có nhiều tiến bộ rõ rệt, nhất là tại các thành phố lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, … Trong đó, thành phố được xem là đô thị phát triển hàng đầu hiện nay với chức năng là trung tâm công nghiệp, thương mại, dịch vụ, văn hóa và khoa học kỹ thuật chính là Thành phố

Hồ Chí Minh

Nhờ có vị trí thuận lợi, phía Đông tiếp giáp các khu công nghiệp trọng điểm như Bình Dương, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu, cho nên thành phố đã thu hút một lượng lớn dân cư trong cả nước Chính vì vậy, thành phố luôn luôn quá tải về dân số

và các phương tiện giao thông Để đáp ứng nhu cầu giao thông ngày một lớn đặc biệt là tại các đường vành đai, cửa ngõ vào trung tâm thành phố, tại các khu công nghiệp, khu dân cư đông đúc, khu du lịch, … - nơi mà lưu lượng giao thông cơ giới lớn, thành phố đã tiến hành xây dựng một số cầu vượt để đảm bảo phân luồng giao thông thuận lợi, tránh tắc nghẽn giao thông và hạn chế tối đa tai nạn giao thông Theo mục đích sử dụng cũng như ý nghĩa, có thể chia cầu vượt thành hai loại: cầu vượt bộ hành dành cho người đi bộ và cầu vượt dành cho xe cộ Cầu vượt dành cho

xe cộ là một nút giao thông trọng điểm, hằng ngày tiếp nhận một lượng rất lớn xe cộ qua lại, đồng thời cũng là nơi có diện tích không gian trống lớn, mức độ ô nhiễm bụi, khói rất cao Vì vậy, cảnh quan tại các cầu vượt này vừa phải hòa hợp với kiến trúc cầu vừa phải hòa hợp với cảnh quan xung quanh, vừa tránh che khuất tầm nhìn

giao thông, vừa góp phần tăng cường diện tích mảng xanh thành phố, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tạo vẻ đẹp thẩm mỹ, làm cho cầu bớt khô cứng hơn

Từ hướng Đông Bắc đi vào thành phố, cầu vượt Thủ Đức là một trong những cây cầu được xây dựng với quy mô hiện đại nhằm phân luồng giao thông, tránh tình trạng kẹt xe ngay cửa ngõ thành phố Đồng thời với vị trí giáp khu công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh và khu đô thị Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, mảng xanh tại cầu vượt Thủ Đức không chỉ có nhiệm vụ làm đẹp cho cầu, làm điểm nhấn trên trục đường giao thông xa lộ Hà Nội, để lại dấu ấn cho du khách vừa đặt chân đến thành phố mà còn phải có chức năng kết nối và hòa hợp với mảng xanh của các khu quy hoạch lân cận kể trên

1.2 Lý do chọn đề tài

Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng phát triển và hình thành ngày càng nhiều các cầu vượt giao thông, tuy nhiên, việc nghiên cứu cảnh quan và đưa ra một số hướng dẫn, quy tắc thiết kế cũng như các quy định đã có hiện nay phần lớn chỉ tập trung vào cảnh quan đường phố nói chung mà chưa có một hướng dẫn cũng như quy tắc, quy định cụ thể nào về thiết kế cảnh quan các nút giao thông đặc biệt là nút giao dưới dạng cầu vượt Đồng thời, hiện nay cảnh quan một số cầu vượt chưa đáp

ứng được các nhiệm vụ đã nêu Do đó, việc chọn đề tài “Đề xuất một số nguyên tắc

thiết kế cảnh quan nút giao thông cầu vượt ở Thành phố Hồ Chí Minh và áp dụng thiết kế cải tạo cảnh quan nút giao thông Thủ Đức” nhằm góp phần bổ

sung, cải tạo cảnh quan cầu vượt dành cho xe cộ hiện tại phục vụ công tác thiết kế cảnh quan

Chương 2 TỔNG QUAN

2.1 Nút giao thông – cầu vượt

- Định hướng chuyển động cho xe chạy, giảm tốc độ, tăng tốc độ

- Thực hiện các công việc như nhập dòng, trộn dòng, tách dòng, giao cắt với các luồng xe khác

- Thực hiện cho xe chuyển làn (từ ngoài vào trong, từ trong ra ngoài, …)

Vì vậy, tại nút giao thông thường xảy ra hiện tượng ùn tắc giao thông, là nơi thường xảy ra tai nạn giao thông và là nguyên nhân làm giảm năng lực thông hành của xe cộ từ các tuyến đường vào nút

2.1.1.2 Phân loại

Ta có thể phân loại các nút giao thông theo nhiều cách khác nhau như sau:

- Phân loại theo độ cao mặt bằng của các tuyến hướng các luồng xe chạy ra vào nút: giao nhau ngang mức (tất cả các luồng xe ra vào nút từ các hướng đều đi lại trên cùng một mặt bằng) và giao nhau khác mức (sử dụng các công trình cầu vượt, hầm chui có cao độ khác với cao độ mặt bằng để loại bỏ sự giao cắt giữa các luồng xe đi vuông góc hoặc cắt chéo nhau)

- Phân loại theo mức độ phức tạp của nút giao thông: nút giao thông đơn giản, nút giao thông có đảo trên các tuyến phụ vào nút, nút giao thông phân luồng hoàn chỉnh, nút giao thông khác mức

- Phân loại theo sơ đồ tổ chức giao thông: nút giao thông không có điều khiển, nút giao thông có điều khiển cưỡng bức, nút giao thông tự điều chỉnh, nút giao thông khác mức, nút giao thông tổ hợp

2.1.2 Nút giao thông khác mức – cầu vượt

Tuy nút giao thông ngang mức là loại hình giao thông phổ biến do giá thành thi công rẻ nhưng nó tồn tại khá nhiều nhược điểm như: có nhiều “điểm nguy hiểm”

do các luồng xe giao, cắt, nhập, tách trong phạm vi nút làm giảm an toàn giao thông, dễ gây tai nạn, đồng thời làm giảm tốc độ xe chạy dẫn tới hậu quả là giảm khả năng thông hành của nút Do đó, khi lưu lượng xe chạy vào nút lớn, để đảm bảo

an toàn xe chạy, tránh ùn tắc giao thông và tăng khả năng thông hành của nút, cần thiết phải xây dựng nút giao thông khác mức

Tại các nút giao thông khác mức, trong mọi trường hợp đều phải xây dựng một trong các công trình như: cầu cạn, cầu vượt, hầm chui, bán hầm

Hiệu quả của việc xây dựng nút giao thông khác mức biểu thị ở các mặt sau:

- Bảo đảm an toàn cho xe chạy trong nút bởi đã triệt tiêu hoàn toàn các xung đột nguy hiểm của các luồng xe theo hướng ra vào nút

- Do không có giao cắt nên các luồng xe ra vào nút chỉ thực hiện việc tách, nhập dòng nên rút ngắn được các hành trình qua nút Từ đó, tăng khả năng thông hành xe của nút giao thông

- Ngoài ra, ở các nút giao thông khác mức trong thành phố do các dòng xe qua lại không bị kẹt, ùn tắc nên đã bảo vệ và cải thiện môi trường đô thị như giảm tiếng ồn, giảm lượng khí thải…

2.1.2.1 Phân loại và hình dạng

Tùy thuộc vào lưu lượng xe chạy và cấp hạng kỹ thuật của các tuyến đường vào nút (cùng cấp – khác cấp, đường chính – đường phụ, …), số lượng đường vào nút, điều kiện địa hình, điều kiện phát triển mặt bằng, yêu cầu về giao thông hiện tại

và trong tương lai mà mỗi nút giao thông là một công trình kiến trúc có hình dạng khác nhau, áp dụng các sơ đồ hình học khác nhau

Nút giao thông khác mức có thể chia thành hai nhóm: nhóm hoàn chỉnh và nhóm không hoàn chỉnh

- Nhóm hoàn chỉnh bảo đảm xe chạy theo mọi hướng (chính hoặc phụ) đều liên tục, không có giao cắt

- Nhóm không hoàn chỉnh cho phép một số hướng phụ có giao cắt

Theo đó, các dạng nút giao thông khác mức có một số hình dạng như sau: dạng loa kèn (hoặc hình ống), dạng chữ Y có một cầu, hoặc ba cầu vượt dạng bóng đèn (quả lê), dạng hoa thị đầy đủ và không đầy đủ với nửa hoa thị đối xứng, bất đối xứng, dạng hình thoi, …

Sơ đồ một số nút giao thông khác mức:

Hình 2.1 Sơ đồ một số nút giao thông khác mức

2.1.2.2 Yêu cầu khi thiết kế nút giao thông

An toàn: là tiêu chuẩn cao nhất khi thiết kế nút giao thông Chưa có nước nào

đề cập tới tiêu chuẩn an toàn khi thiết kế nút giao thông nhưng nếu xảy ra hai vụ tai nạn chết người một năm được xem là nút giao thông nguy hiểm cần có biện pháp giải quyết

Thông thoáng: về mặt năng lực thông hành có một dự trữ cho đường phụ có thể qua được đường chính không gây nên ách tắc

Hiệu quả: qua các chỉ tiêu tổng hợp về kỹ thuật và kinh tế, chứng minh tính khả thi của phương án nút giao thông về nhiều mặt như kinh tế, chính trị, văn hóa,

xã hội, …

Thẩm mỹ: nút giao thông phải hòa hợp và tôn tạo cảnh quan khu vực

2.1.2.3 Một số nguyên tắc thiết kế nút giao thông khác mức

- Vị trí nút giao thông: tại khu vực không bằng phẳng nên bố trí nút giao thông nằm ở thung lũng để có tầm nhìn bao quát chung

- Các đường đi vào nút nên giao nhau dưới một góc vuông để có thể dễ dàng

- Thận trọng khi quyết định loại biển báo, vị trí, số lượng để hướng dẫn, tổ chức giao thông trong nút, tránh gây rối lọan hoặc không rõ ràng cho người lái xe khi xe chạy trong nút

- Các nhánh rẽ (rẽ vào và rẽ ra) bố trí luôn ở phía bên phải

- Các đường nhánh rẽ (nhánh nối rẽ phải và rẽ trái) phải được lựa chọn sơ đồ thích hợp, phù hợp với cấp đường và năng lực thông hành trong tương lai Năng lực

thông hành của các nhánh rẽ phụ thuộc vào tốc độ thiết kế của xe đi trên nhánh rẽ, năng lực thông hành của chỗ đi vào đường chính

2.2 Các cơ sở, qui định đã có trong việc thiết kế cây xanh liên quan đến nút giao thông khác mức – cầu vượt

Hiện nay vẫn chưa có qui định cụ thế về thiết kế cảnh quan cầu vượt ở Việt Nam, sau đây là một số qui định của Bộ Xây Dựng về qui hoạch, thiết kế cây xanh

đô thị nói chung và cây xanh đường phố nói riêng

2.2.1 Thiết kế cây xanh quảng trường giao thông – Viện qui hoạch và thiết kế tổng hợp (Bộ Xây Dựng) (1978)

Đảo giao thông: tổ chức cây xanh phụ thuộc vào tính chất và lưu lượng giao thông Có khi tổ chức thành vườn dạo, có khi tạo nên điểm không cho người vào… chủ yếu trồng cây đảm bảo hướng dẫn giao thông đồng thời tạo điểm nhấn về cảnh quan cho đường phố với điều kiện không cản trở tầm nhìn của người lái xe

Quảng trường đầu đường phố hoặc ở góc phố: để điều chỉnh lượng xe hoặc người, việc trồng cây chủ yếu phục vụ cho người qua lại được vui mắt, nếu diện tích tương đối lớn có thể tổ chức như kiểu vườn dạo

Quảng trường bến bãi ô tô: thường bố trí ở ranh giới ngoại ô và nội thành trên tuyến đường chính dẫn vào trung tâm thành phố Yêu cầu tổ chức cây xanh là làm sao gây được ấn tượng đầu tiên tốt đẹp cho người mới vào thành phố

2.2.2 Tiêu chuẩn Xây dựng Việt Nam TCXDVN 362:2005 Quy hoạch cây xanh

sử dụng công cộng trong các đô thị (Quyết định số 01/2006/QĐ-BXD, ngày 05/01/2006, Bộ Xây dựng)

- Thiết kế cây xanh sử dụng công cộng đô thị phải phù hợp với quy hoạch xây dựng đô thị được duyệt, góp phần cải thiện môi trường, phục vụ các hoạt động vui chơi, giải trí, văn hoá, thể thao và mỹ quan đô thị

- Tổ chức hệ thống cây xanh sử dụng công cộng phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, khí hậu, môi trường, cảnh quan thiên nhiên, điều kiện vệ sinh, bố cục không gian kiến trúc, quy mô, tính chất cũng như cơ sở kinh tế kỹ thuật, truyền thống tập quán cộng đồng của đô thị

- Tổ chức không gian xanh sử dụng công cộng phải tận dụng, khai thác, lựa chọn đất đai thích hợp, phải kết hợp hài hoà với mặt nước, với môi trường xung quanh, tổ chức thành hệ thống với nhiều dạng phong phú : tuyến, điểm, diện Tuyến

là các dải cây xanh đường phố, ven kênh rạch, sông ngòi; điểm là các vườn hoa công cộng; diện hoặc mảng là các công viên các cấp trong đô thị

- Cây xanh đường phố phải thiết kế hợp lí để có được tác dụng trang trí, phân cách, chống bụi, chống ồn, phối kết kiến trúc, tạo cảnh quan đường phố, cải tạo vi khí hậu, vệ sinh môi trường, chống nóng, không gây độc hại, nguy hiểm cho khách

bộ hành, an toàn cho giao thông và không ảnh hưởng tới các công trình hạ tầng đô thị, đường dây, đường ống, kết cấu vỉa hè mặt đường

- Cây xanh ven kênh rạch,ven sông phải có tác dụng chống sạt lở, bảo vệ bờ, dòng chảy, chống lấn chiếm mặt nước

- Cây xanh đường phố phải là mối liên kết các điểm, diện cây xanh để trở thành hệ thống cây xanh công cộng

- Trong các khu ở, trung tâm đô thị, khu công nghiệp, công trình thị chính, khu du lịch và giao thông phải phân bổ hệ thống cây xanh sử dụng công cộng hợp

lý Đối với đô thị cũ, do mật độ xây dựng quá cao nên chọn giải pháp cân bằng quỹ cây xanh bằng việc bổ sung các mảng cây xanh lớn ở vùng ven Khi mở rộng đô thị khu cũ, nếu có thể nên cải tạo xây dựng những vườn hoa nhỏ và bãi tập

- Trên khu đất cây xanh sử dụng công cộng có các di tích văn hoá, lịch sử đã được xếp hạng không được xây dựng các công trình gây ô nhiễm môi trường xung quanh và các công trình khác không có liên quan đến việc phục vụ nghỉ ngơi giải trí

- Khi cải tạo xây dựng đô thị cũ hoặc chọn đất xây dựng đô thị mới cần khai thác triệt để và sử dụng hợp lí các khu vực có giá trị về cảnh quan thiên nhiên như đồi núi, rừng cây, đất ven sông, suối, biển, hồ Đặc biệt là hệ thống mặt nước cần giữ gìn khai thác gắn với không gian xanh để sử dụng vào mục đích tạo cảnh quan môi trường đô thị

- Khi cải tạo xây dựng đô thị cũ và thiết kế quy hoạch đô thị mới cũng như quy hoạch xây dựng các điểm dân cư cần nghiên cứu bảo tồn hoặc sử dụng hợp lí nhất các khu cây xanh hiện có kể cả các cây trồng cổ thụ có giá trị

- Trong các công viên, vườn hoa…tuỳ tính chất, quy mô mà bố trí thích hợp

hệ thống hạ tầng kỹ thuật như thiết bị cấp thoát nước, chiếu sáng và các công trình phục vụ khác

- Khi tiến hành trồng cây trong công viên vườn hoa… cần lưu ý khoảng cách giữa công trình ở xung quanh tiếp giáp với cây trồng như: cây bụi, cây thân gỗ cách tường nhà và công trình từ 2 m đến 5 m, cách đường tàu điện từ 3 m đến 5 m, cách vỉa hè và đường từ 1,5 m đến 2 m, cách giới hạn mạng điện 4 m, cách các mạng đường ống ngầm từ 1 m đến 2 m

- Khi thiết kế công viên, vườn hoa phải lựa chọn loại cây trồng và giải pháp thích hợp nhằm tạo được bản sắc địa phương, dân tộc và hiện đại, không xa lạ với tập quán địa phương Ngoài ra, lựa chọn cây trồng trên các vườn hoa nhỏ phải đảm bảo sự sinh trưởng và phát triển không ảnh hưởng đến tầm nhìn các phương tiện giao thông

2.3 Đánh giá hiện trạng một số cầu vượt ở Thành phố Hồ Chí Minh

2.3.1 Cầu vượt Thủ Đức

- Vị trí:

+ Phía Bắc giáp khu Đại học quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh

+ Phía Nam giáp khu công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh

+ Phía Đông giáp phường Tân Phú, quận 9

+ Phía Tây giáp phường Linh Trung, quận Thủ Đức

- Một số đặc điểm về kiến trúc và xây dựng:

+ Nếu phân loại theo cao độ mặt bằng của các tuyến hướng các luồng xe chạy ra vào nút thì đây được xem là nút giao thông khác mức (giao nhau lập thể) Nếu phân loại theo tổ chức giao thông thì đây là nút giao nhau khác mức kiểu hoa thị đầy đủ

+ Chất liệu xây dựng: bê tông cốt thép

+ Màu sắc: chủ đạo là màu xám trắng

- Về cảnh quan:

+ Phần nền (trừ triền taluy) chỉ trồng thuần cỏ lá gừng, tuy rằng mức độ phát triển tốt nhưng thiếu đa dạng về màu sắc và chủng loại, không có sự tổ hợp về chủng loại, hình dạng, màu sắc giữa các loài

+ Rất nhiều phần đất nền còn bỏ hoang và bị cỏ dại xâm chiếm

+ Nền phía dưới chân cầu bị chiếm làm chỗ buôn bán và nơi chờ khách của các xe ôm

+ Triền taluy dưới cầu còn bỏ trống

Danh mục các loài thực vật đang được trồng ở nút giao Thủ Đức (Phụ lục 1, Bảng 1)

Hình 2.2 Nền trồng thuần cỏ lá gừng và triền ta luy trồng Cúc hoa vàng

Hình 2.3 Đất bị cỏ dại xâm chiếm

Hình 2.4 Chân cầu bị chiếm làm nơi buôn bán

Hình 2.5 Triền taluy dưới cầu chưa trồng cây

Hình 2.6 Dải phân cách trên cầu

2.3.2 Cầu vượt Linh Xuân

- Vị trí: phường Linh Xuân, quận Thủ Đức

- Một số đặc điểm về kiến trúc và xây dựng:

+ Kích thước: dài 120,8m; rộng 17,6m

+ Là loại hình nút giao thông khác mức không hoàn chỉnh (một số hướng giao nhau có cắt nhau)

+ Chất liệu: bêtông cốt thép

+ Màu sắc: xanh, nâu xám

+ Giữa các tấm bêtông hình lục giác có khe hở lớn, các tấm bêtông này

có sọc lồi lõm đều nhau

+ Chân cầu không có diện tích trồng cây mà hoàn toàn bằng bêtông

- Cảnh quan: không có cây xanh

Hình 2.7 Chân cầu vượt Linh Xuân không có cây xanh

Hình 2.8 Hông cầu là các tấm bêtông hình lục giác có khe hở

2.3.3 Cầu vượt Sóng Thần

- Vị trí: phường Bình Chiểu, quận Thủ Đức, giáp khu công nghiệp Sóng Thần

là nơi có lưu lượng xe ra vào rất đông

- Một số đặc điểm kiến trúc và xây dựng:

+ Còn nhiều cỏ tạp, cây trồng lộn xộn, sức sống không đều, có phần chưa

có cỏ nền mà bị có dại xâm chiếm

+ Một số bồn hoa cắt tỉa khá đẹp gồm các hình dạng: ngôi sao trong hình tròn, hình chữ nhật, hình tròn, hình tam giác

+ Taluy trống, trơ phần bêtông ra làm mất mỹ quan

+ Chân cầu có phần được che nhưng không đẹp, có phần không được che Danh sách các loài thực vật đang được trồng ở cầu vượt Sóng Thần (Phụ lục

1, bảng 2)

Hình 2.9 Triền taluy trống, dưới cầu chỉ có cây tạp

Hình 2.10 Bồn hoa cắt tỉa dạng ngôi sao trong hình tròn

Hình 2.11 Dưới cầu có diện tích đất trồng cây nhưng bị bỏ trống

2.3.4 Cầu vượt Bình Phước

- Vị trí: phường Hiệp Bình Phước, quận Thủ Đức

- Một số đặc điểm về kiến trúc và xây dựng:

Hình 2.13 Phần hầm có đường dành cho người đi bộ và công nhân bảo dưỡng 2.3.5 Cầu vượt Ngã tư Ga

- Vị trí: phường Thạnh Lộc, quận 12, là nơi giao nhau của các đường đi Thủ Đức, Bình Dương, Gò Vấp, và đường ra An Sương

- Đặc điểm về kiến trúc và xây dựng:

+ Kích thước: dài 245,25m; chiều rộng khống chế 15,6m

+ Phân loại: nút giao khác mức không hoàn chỉnh

+ Màu sắc: xám trắng, nâu

+ Chất liệu: bêtông cốt thép

+ Phần hầm không có diện tích trồng cây mà chủ yếu là các nắp cống, người dân dựng quán cà phê và xe ôm

- Cảnh quan: chỉ có Cỏ lá gừng trồng dọc hai bên chân cầu

Hình 2.14 Bên hông cầu trồng cỏ lá gừng, phần hầm là các nắp cống

Hình 2.15 Phần hầm bị chiếm làm quán cà phê

2.3.6 Cầu vượt Tân Thới Hiệp

- Vị trí: phường Tân Thới Hiệp, quận 12

- Đặc điểm về kiến trúc và xây dựng:

+ Bên hông trồng chuối hoa thành hàng

+ Tiểu đảo trồng Cúc hoa vàng

+ Phần hầm có thể thay thế bêtông bằng cây

Danh sách các loài thực vật đang được trồng ở cầu vượt Tân Thới Hiệp (Phụ lục 1, Bảng 4)

Hình 2.16 Chuối hoa được trồng ven chân cầu vượt Tân Thới Hiệp

Hình 2.17 Tiểu đảo trồng Cúc hoa vàng

2.3.7 Cầu vượt Quang Trung

- Vị trí: ranh giới giữa phường Trung Mỹ Tây và phường Đông Hưng Thuận, quận 12, giáp khu Công viên phần mềm Quang Trung là giao nhau của các hướng

đi Thủ Đức, Hóc Môn, và ra An Sương

- Đặc điểm về kiến trúc và xây dựng:

+ Phần bên hông cầu cây che chưa đủ cao để che phần bêtông xấu

+ Có phần bêtông bên hông cầu chưa được che

Danh sách các loài thực vật đang được trồng ở cầu vượt Quang Trung (Phụ lục 1, Bảng 5)

Hình 2.18 Nền trồng cỏ lá gừng tốt và phần hông cầu không được che

Hình 2.19 Trang trí cây dọc chân cầu vượt Quang Trung

Hình 2.20 Cây che hông cầu

Hình 2.21 Cây không đủ cao để che phần bêtông xấu

2.3.8 Cầu vượt An Sương

- Vị trí: phường Trung Mỹ Tây và phường Đông Hưng Thuận, quận 12, là nơi giao nhau của các hướng đi Tây Ninh, vào Thành phố, Thủ Đức, Hóc Môn, cửa ngõ vào Thành phố

- Đặc điểm về kiến trúc và xây dựng:

+ Kích thước: dài 245,7m; rộng 17m; cao 4,5m

+ Phân loại: giao nhau khác mức hoàn chỉnh

+ Bên hông cầu chưa đẹp

Danh sách các loài thực vật đang được trồng ở cầu vượt An Sương (Phụ lục

1, Bảng 6)

Hình 2.22 Cây trồng bên hông cầu vượt An Sương

Hình 2.23 Giàn dây leo Bìm bìm đặt giữa thảm cỏ

Hình 2.24 Trắc bách diệp rất tốt nhưng chưa được cắt tỉa nên trông lộn xộn

Hình 2.25 Cỏ lá gừng dưới chân cầu bị giẫm đạp

Hình 2.26 Cây trồng bên hông cầu chưa che được các mảng bê tông xấu 2.3.9 Cầu vượt Văn Thánh

Hình 2.27 Mảng xanh khá đẹp mắt dưới chân cầu

Hình 2.28 Dải cây xanh che chắn bên hông cầu

Hình 2.29 Thảm cỏ nhung phát triển tốt và đẹp

Hình 2.30 Hồ nước và đường dạo

+ Nhiều loài đang trồng phát triển tốt, trang trí đẹp mắt nhưng bên cạnh

có một số loài không thích hợp trồng ở cầu vượt biểu hiện sức sống không tốt

+ Đa số các phần chân cầu, taluy, phần hầm chui chưa trang trí đẹp, cây phát triển không đều

Danh sách các loài thực vật đang được trồng tại các cầu vượt ở Thành phố Hồ Chí Minh (Phụ lục 1, Bảng 8)

Chương 3 MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN

• Một số đặc điểm về kiến trúc và xây dựng

• Hiện trạng cây xanh trang trí: các chủng loại cây xanh đang sử dụng, hình thức trang trí, hiệu quả trang trí cảnh quan, …

- Tìm hiểu một số mô hình cảnh quan nút giao thông cầu vượt đẹp trên thế giới có thể ứng dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất một số nguyên tắc thiết kế cảnh quan nút giao thông cầu vượt

- Ứng dụng thiết kế cảnh quan nút giao thông Thủ Đức

3.3 Phương pháp nghiên cứu

3.3.1 Điều tra khảo sát hiện trạng

- Khảo sát số cầu vượt dành cho xe cộ hiện có và vị trí của chúng: quan sát

và ghi nhận vị trí của cầu, xác định cầu là nơi giao nhau của các hướng giao thông huyết mạch nào

- Khảo sát các đặc điểm về kiến trúc và xây dựng của các cầu vượt: quan sát màu sắc, chất liệu, kích thước, đường nét chính của cầu, vẽ phác thảo mô hình tại thực địa và xem xét cầu vượt này thuộc loại hình nút giao thông nào

- Điều tra, khảo sát các loại cây xanh, cây hoa, cây kiểng, cỏ đang sử dụng; các hình thức trang trí và hiệu quả trang trí cảnh quan cầu vượt đó, vẽ phác thảo mô hình cảnh quan tại thực địa và chụp hình mô hình bố trí cảnh quan tại đó

- Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến mảng xanh cầu vượt: đất trồng, chế độ cấp thoát nước, không gian sinh trưởng, tác động giao thông và tác động con người

- Đối với cầu vượt Thủ Đức: ngoài việc thu thập các số liệu cần thiết về kiến trúc cảnh quan nơi đây còn thập các tư liệu về kích thước, cao độ, các yếu tố chiếu sáng, lưới điện, và hệ thống cấp thoát nước thông qua bản vẽ mặt bằng hiện trạng; tìm hiểu về văn hóa và lịch sử của vị trí xây dựng cầu và mảng xanh cầu, xem xét các mối liên hệ của cầu và cảnh quan lân cận trong hiện tại và qui hoạch tương lai

3.3.2 Tổng hợp, phân tích các dữ liệu, tài liệu

- Hệ thống hóa các đặc điểm chính của cầu vượt và các chủng loại thực vật đang được sử dụng (1)

- Tìm hiểu và phân tích cảnh quan một số mô hình cầu vượt trên thế giới và đưa ra một số mô hình có thể ứng dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh (2)

- Nghiên cứu các nguyên tắc bố cục cảnh quan đồng thời kết hợp với (1) và (2) để đưa ra nguyên tắc thiết kế cảnh quan cầu vượt

- Phân tích và chỉ ra các loài sẽ tiếp tục sử dụng được và đề xuất thêm một số loài phù hợp (nếu có) dựa trên các nguyên tắc thiết kế đã đưa ra và các tiêu chuẩn lựa chọn cây trồng đường phố và công viên của Sở Giao Thông Vận Tải Thành phố

Hồ Chí Minh

- Phương pháp chuyên gia: sau khi đưa ra một số nguyên tắc thiết kế trên, tham khảo ý kiến của một số chuyên gia như các kiến trúc sư, các chuyên gia về cây xanh

3.3.4 Đề xuất thiết kế

- Thiết kế sơ phác bằng vẽ tay

- Thể hiện các bản vẽ bằng các phần mềm như: Autocad 2D, 3Ds max, Photoshop

- Thống kê các loài cây bằng phần mềm Microsoft Excel

- Viết báo cáo luận văn bằng phần mềm Microsoft Word