[Luận văn]bước đầu nghiên cứu phản ứng xuân hoá và phản ứng ánh sáng của giống hoa loa kèn lilium formolongo

Thạc sĩ, tiến sĩ, cao học, tự nhiên, kinh tế, nông nghiệp

Bộ giáo dục và đào tạo

trường đại học nông nghiệp I

-

hoàng thị thuý nga

Bước đầu nghiên cứu phản ứng xuân hoá

và phản ứng ánh sáng của giống hoa

loa kèn Lilium formolongo

Luận văn thạc sĩ nông nghiệp

Chuyên ngành: kỹ thuật trồng trọt Mã số: 60.62.01

Người hướng dẫn khoa học: gs.ts nguyễn quang thạch

Hà Nội - 2006

Lời cam đoan

Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và ch−a từng đ−ợc sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này

đã đ−ợc cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn này đã đ−ợc chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày tháng 9 năm 2006

Tác giả

Hoàng Thị Thuý Nga

Lời cảm ơn

Để hoàn thành tập luận văn này, tôi xin được bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới thầy giáo hướng dẫn trực tiếp GS.TS Nguyễn Quang Thạch đã hết sức tận tình giúp đỡ và chỉ bảo tôi trong suốt quá trình thực tập

Xin cám ơn sự giúp đỡ của ban lãnh đạo Viện sinh học Nông nghiệp cùng các anh chị cán bộ, nhân viên của Viện đã tạo điều kiện về phương tiện, vật chất, kỹ thuật, công sức và trí tuệ cho tôi

Xin cám ơn sự giúp đỡ quý báu về chuyên môn của các thầy cô giáo trong bộ môn Công nghệ sinh học và Phương pháp thí nghiệm, trường

Hà Nội, ngày tháng 9 năm 2006 Tác giả

Hoàng Thị Thuý Nga

Mục lục

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt vi

Danh mục bảng biểu vii

Danh mục đồ thị viii

Danh mục ảnh x

Phần thứ nhất: Mở đầu i

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục đích, yêu cầu 2

1.3 ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3

Phần II: Tổng quan tài liệu 4

2.1 Giới thiệu chung về cây hoa loa kèn 4

2.2 Tình hình sản xuất hoa loa kèn trên thế giới và Việt Nam 12

2.3 Các nghiên cứu về phản ứng ánh sáng và phản ứng xuân hóa của cây trồng nói chung và cây loa kèn nói riêng 16

2.4 Các nghiên cứu về cây hoa loa kèn nói chung và cây formolongo nói riêng 21

Phần III: Vật liệu nội dung và phương pháp nghiên cứu 26

3.1 Đối tượng và vật liệu nghiên cứu 26

3.2 Nội dung nghiên cứu 26

3.3 Phương pháp nghiên cứu 28

3.4 Các chỉ tiêu theo dõi 29

Phần IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận 40

4.1 Thí nghiệm tìm hiểu thời gian ngủ nghỉ của củ giống loa kèn 40

4.1.1 Thăm dò thời gian ngủ nghỉ ở điều kiện tự nhiên để củ tự mọc lại ở ruộng loa kèn kết thúc thu hoa ngày 30/5 40 4.1.2 Thăm dò thời gian ngủ nghỉ của củ giống sau khi thu hoa

xong nuôi củ 1 tháng đào củ lên và vùi vào trong cát 42

4.1.3 Thăm dò thời gian ngủ nghỉ của củ giống sau khi thu hoa

xong nuôi củ 1 tháng đào củ lên và trồng luôn xuống đất 42

4.1.4 Thăm dò biện pháp phá ngủ của củ giống sau thu hoạch 33

4.2 Nghiên cứu thời lượng xử lý nhiệt độ thấp của củ đến sự

sinh trưởng, phát triển của cây loa kèn 45

4.2.1 ảnh hưởng của thời lượng xử lý nhiệt độ thấp đến tỷ lệ

mọc mầm của cây loa kèn 46

4.2.2 ảnh hưởng của thời lượng xử lý nhiệt độ thấp đến động thái tăng

trưởng chiều cao cây loa kèn 39

4.2.3 ảnh hưởng của thời lượng xử lý nhiệt độ thấp đến động thái

ra lá của cây loa kèn 41

4.2.4 ảnh hưởng của thời lượng xử lý nhiệt độ thấp đến tỷ lệ ra hoa

của cây hoa loa kèn 43

4.2.5 ảnh hưởng của thời lượng xử lý nhiệt độ thấp đến thời gian sinh

trưởng của cây hoa loa kèn 44

4.2.6 ảnh hưởng của thời lượng xử lý nhiệt độ thấp đến chất lượng

hoa của cây loa kèn 46

4.3 Đánh giá phản ứng ánh sáng đối với khả năng sinh trưởng

phát triển và sự ra hoa của cây loa kèn 49

4.3.1 ảnh hưởng của thời điểm trồng đến tỷ lệ mọc mầm, thời gian

bắt đầu bật mầm, kết thúc bật mầm của củ loa kèn xử lý 50

4.3.2 ảnh hưởng của thời điểm trồng đến động thái tăng trưởng

chiều cao cây 51

4.3.3 ảnh hưởng của thời điểm trồng đến động thái ra lá của cây

loa kèn 55 4.3.4 ảnh hưởng của thời điểm trồng đến thời gian sinh trưởng

của cây hoa loa kèn 57

4.3.5 ảnh hưởng của thời điểm trồng đến tỷ lệ ra hoa của cây loa kèn 63

4.3.6 ảnh hưởng của thời điểm trồng đến chất lượng hoa của cây loa kèn 64

4.4 Nghiên cứu ảnh hưởng của chiếu sáng gián đoạn tới sự sinh truởng phát triển và ra hoa của Lilium formolongo 66

4.4.1 ảnh hưởng của xử lý chiếu sáng gián đoạn đến động thái tăng trưởng chiều cao cây hoa loa kèn 67

4.4.2 ảnh hưởng của việc chiếu sáng gián đoạn đến động thái ra lá của cây hoa loa kèn 69

4.4.3 ảnh hưởng của việc chiếu sáng gián đoạn đến thời gian sinh trưởng của cây hoa loa kèn 71

4.4.4 ảnh hưởng của việc chiếu sáng gián đoạn đến chất lượng hoa loa kèn 73

Phần V: Kết luận và đề nghị 75

5.1 Kết luận 75

5.2 Đề nghị 76

Tài liệu tham khảo 77

Danh môc ch÷ viÕt t¾t

§C: §èi chøng CT: C«ng thøc TGST: Thêi gian sinh tr−ëng

§DCS: §é dµi chiÕu s¸ng

Danh mục bảng biểu

Bảng 4.1: Thời gian ngủ nghỉ của củ giống sau thu hoạch hoa đến khi

củ tự mọc lại 41 Bảng 4.2: Thời gian ngủ nghỉ của củ giống sau thu hoạch vùi trong cát 42 Bảng 4.3: Thời gian ngủ nghỉ của củ giống sau thu hoạch trồng luôn xuống đất 32 Bảng 4.4: Thời gian ngủ nghỉ và thăm dò biện pháp phá ngủ của củ giống 43 Bảng 4.5: ảnh hưởng biện pháp phá ngủ đến tỷ lệ mọc mầm, thời gian

ra nụ, ra hoa của cây 44 Bảng 4.6: ảnh hưởng của việc xử lý nhiệt độ thấp đến tỷ lệ mọc mầm

của củ giống (%) 47 Bảng 4.7: ảnh hưởng của thời lượng xử lý nhiệt độ thấp (4oC) đến

động thái tăng trưởng chiều cao cây loa kèn (cm) 40 Bảng 4.8: ảnh hưởng của thời lượng xử lý nhiệt độ thấp (4oC) củ giống

đến động thái ra lá của cây hoa loa kèn (lá) 42 Bảng 4.9: ảnh hưởng của xử lý nhiệt độ thấp củ giống đến tỷ lệ ra

hoa loa kèn Lilium formolongo (%) 43

Bảng 4.10: ảnh hưởng của thời lượng xử lý nhiệt độ thấp củ giống

đến thời gian sinh trưởng phát triển của cây hoa loa kèn

Lilium formolongo 45

Bảng 4.11: ảnh hưởng của thời lượng xử lý nhiệt độ thấp củ giống đến

chất lượng hoa cắt Lilium formolongo 46 Bảng 4.12: ảnh hưởng của thời điểm trồng đến tỷ lệ mọc mầm của

củ hoa loa kèn formolongo (%) 50 Bảng 4.13: ảnh hưởng của thời điểm trồng đến động thái tăng trưởng

chiều cao cây hoa loa kèn (cm) 52 Bảng 4.14: ảnh hưởng của thời điểm trồng đến động thái tăng trưởng

số lá của cây hoa loa kèn (chiếc) 56

Bảng 4.15: ảnh hưởng của các thời vụ đến thời gian sinh trưởng

của cây hoa loa kèn (ngày) 60 Bảng 4.16: ảnh hưởng của các thời điểm trồng đến tỷ lệ ra hoa loa kèn (%) 63 Bảng 4.17: ảnh hưởng của các thời điểm trồng đến chất lượng hoa loa kèn 65 Bảng 4.18: ảnh hưởng của việc chiếu sáng gián đoạn đến động thái

tăng trưởng chiều cao thân loa kèn sau mọc (cm) 67 Bảng 4.19: ảnh hưởng của việc chiếu sáng gián đoạn đến động thái

ra lá loa kèn sau mọc (chiếc/cây) 69 Bảng 4.20: ảnh hưởng của việc chiếu sáng đến thời gian từ trồng

đến nụ và nụ đến nở hoa (ngày) 71 Bảng 4.21: ảnh hưởng của việc chiếu sáng ở các thời kỳ khác nhau

tới chất lượng hoa loa kèn 73

Danh mục đồ thị

Đồ thị 4.1: ảnh hưởng của biện pháp phá ngủ đến thời gian sinh trưởng 44

Đồ thị 4.2: ảnh hưởng của thời lượng xử lý nhiệt độ thấp đến thời gian

và tốc độ mọc mầm của củ giống (%) 48

Đồ thị 4.3: ảnh hưởng của thời lượng xử lý nhiệt độ thấp đến động

thái tăng trưởng chiều cao cây hoa loa kèn (cm) 41

Đồ thị 4.4: ảnh hưởng của việc xử lý nhiệt độ thấp đến thời gian

sinh trưởng hoa loa kèn (ngày) 45

Đồ thị 4.5: ảnh hưởng của các thời điểm trồng khác nhau đến

động thái tăng trưởng chiều cao cây (cm) 53

Đồ thị 4.6: ảnh hưởng của các thời điểm trồng đến thời gian

sinh trưởng của cây hoa loa kèn (ngày) 61

Đồ thị 4.7: ảnh hưởng của việc chiếu sáng gián đoạn đến động thái

tăng trưởng chiều cao thân loa kèn sau mọc (cm) 68

Đồ thị 4.8: ảnh hưởng của việc chiếu sáng gián đoạn đến thời gian

sinh trưởng của cây hoa loa kèn (ngày) 72

Danh mục ảnh

ảnh 4.1: So sánh sự mọc lại củ giống giữa các thí nghiệm 45

ảnh 4.2: Ruộng loa kèn củ giống không xử lý nhiệt độ thấp 48

ảnh 4.3: Ruộng loa kèn củ giống được xử lý nhiệt độ thấp 48

ảnh 4.4: So sánh sự sinh trưởng phát triển của cây

Trong thế giới vô vàn các loài hoa thì hoa loa kèn là một loài hoa đẹp,

đa dạng về chủng loại, có màu sắc phong phú, là giống hoa quý dễ trồng được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng Trong số rất nhiều các loại hoa loa kèn

trắng hiện nay, Lilium formolongo là một loài hoa mới, xuất xứ từ Đài Loan

có nhiều đặc điểm phù hợp cho sản xuất hoa cắt ở quy mô công nghiệp, thân cây to, cứng cáp, nhiều lá, thế đứng thẳng Hoa có màu trắng, bền, cánh hoa dày, số nụ/cành nhiều hoa nở đồng loạt và đặc biệt giống hoa này có khả năng chịu nhiệt Đây là một đặc điểm vô cùng quý báu để du nhập và phát triển loại hoa mới này trong điều kiện khí hậu nóng ở nước ta

Trên thế giới hoa loa kèn được trồng ở nhiều nước, đặc biệt là Châu Âu

ở Hà Lan, cây hoa loa kèn cũng rất phát triển, hàng năm Hà Lan đã sản xuất

được hàng trăm triệu hoa cắt và hoa chậu loa kèn phục vụ cho thị trường tiêu thụ rộng lớn gồm hơn 80 nước ở khắp nơi trên thế giới [42]

ở nước ta diện tích trồng hoa loa kèn còn ở mức khiêm tốn, tập trung chủ yếu ở Đà Lạt, Hải Phòng, Nam Định, Hà Nội …và một số tỉnh khác Riêng Đà Lạt hàng năm sản xuất hàng triệu cành hoa loa kèn cắt phục vụ cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu cho phép thu nhập hàng trăm triệu đồng trên một ha

Nhu cầu nội địa về hoa loa kèn rất lớn nhưng thực tiễn sản xuất và kinh doanh loại hoa này còn nhiều mặt yếu kém Sự hạn chế về diện tích trồng một phần lớn là do thời gian sinh trưởng của cây hoa loa kèn dài, đặc biệt một số giống phản ứng với nhiệt độ và ánh sáng [31]

ở đồng bằng sông Hồng hoa loa kèn thường được trồng vào tháng 10,11 năm trước và cho hoa vào dịp tháng 4-5 năm sau Thời gian cho hoa vào lúc nhu cầu tiêu thụ trên thị trường thấp đồng thời gặp nắng nóng, mưa rào

đầu vụ làm hoa mau tàn, thời điểm có hoa rất ngắn nên giá trị kinh tế của hoa loa kèn chính vụ thấp Đó là lý do tại sao những năm trước người dân ít trồng loại hoa quý này

Để khắc phục thực trạng trên, cần phải tìm các biện pháp kỹ thuật trồng trọt nhằm điều khiển cho chúng nở hoa nhiều vụ trong năm: 20/11, Tết, 8/3… làm cơ sở cho việc xây dựng các biện pháp kỹ thuật điều khiển sự ra hoa theo ý muốn

Việc nghiên cứu phản ứng xuân hóa và ánh sáng của cây hoa loa kèn có tầm quan trọng hàng đầu Tuy nhiên những nghiên cứu về vấn đề này trên

giống loa kèn Lilium formolongo còn chưa được tiến hành ở Việt Nam, từ yêu

cầu thực tiễn và khoa học đã nêu chúng tôi tiến hành đề tài:

“Bước đầu nghiên cứu phản ứng xuân hoá và phản ứng ánh sáng

của giống hoa loa kèn Lilium formolongo”

1.2 Mục đích, yêu cầu

1.2.1 Mục đích

Xác định được những thông số cơ bản về phản ứng xuân hóa và phản

ứng ánh sáng cho sự ra hoa của Lililum formolongo để làm cơ sở cho việc xây

dựng các biện pháp trồng hoa nhiều vụ trong năm

1.2.2 Yêu cầu

- Tìm hiểu thời gian ngủ nghỉ của củ giống sau thu hoạch

- Xác định thời lượng xử lý nhiệt độ thấp thích hợp để phá ngủ củ giống

- Nghiên cứu ảnh hưởng của các thời điểm trồng hoa loa kèn đến sự sinh trưởng, ra hoa và chất lượng hoa Trên cơ sở đó xác định phản ứng ánh sáng đối với sự ra hoa của cây

- Đề xuất được một số biện pháp kỹ thuật cho phép trồng hoa loa kèn trái vụ thành công, đạt hiệu quả cao

1.3 ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

1.3.1 ý nghĩa khoa học của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài cung cấp các dẫn liệu khoa học về phản ứng xuân hóa và phản ứng ánh sáng đối với sự ra hoa của cây hoa loa lèn ở

đồng bằng sông Hồng Từ kết quả đó sẽ bổ sung tài liệu tham khảo giảng dạy

và nghiên cứu về cây hoa loa kèn

1.3.2 ý nghĩa thực tiễn

Từ kết quả nghiên cứu của đề tài giúp chúng tôi bước đầu đề xuất quy

trình sản xuất hoa loa kèn trái vụ

Phần thứ hai Tổng quan tài liệu

2.1 Giới thiệu chung về cây hoa loa kèn

2.1.1 Nguồn gốc, vị trí, phân loại thực vật

2.1.1.1 Nguồn gốc, vị trí

Cây hoa loa kèn thuộc chi Lilium đã được nghiên cứu và thuần hoá gần

100 năm nay từ các loài hoa hoang dại phân bố hầu hết trên các châu lục từ

10o đến 60o vĩ bắc, có nguồn gốc từ Trung Quốc, Nhật Bản, Nam Triều Tiên, California và một số nơi khác Trên thế giới có khoảng 90 loài hoa loa kèn khác nhau phân bố chủ yếu ở nửa bán cầu Bắc từ 63o Bắc ở KamChatka đến

11o Bắc ở Nam ấn Độ [16]

ở Việt Nam, hoa loa kèn trắng Lilium logiflorum Thunb được nhập từ

thời Pháp thuộc, được coi là biểu tượng của sự thanh cao và trang trọng, gồm 2 giống là loa kèn trắng Hải phòng và Loa kèn trắng Nam Định Sự khác nhau của

2 giống này là ở chỗ: giống hoa loa kèn trắng Nam Định có thời gian sinh trưởng ngắn hơn, chiều cao cây thấp hơn, lá và cánh hoa mỏng hơn, nhiều nụ hoa hơn

Trong những năm gần đây, hàng loạt các giống loa kèn màu thuộc nhóm Asiatic, Oriental và các giống loa kèn trắng mới thuộc nhóm Lilium Longiflorum cùng các giống lai giữa chúng đã được du nhập vào Việt Nam

2.1.1.2 Phân loại thực vật

Trong hệ thống phân loại thực vật, cây hoa loa kèn được xếp vào nhóm 1 lá

mầm (Monocotylendones), phân lớp hành (Liliidae), bộ hành (Liliales), họ hành

(Lilicaceae), chi (Lilium) (Võ Văn Chi & Dương Đức Tiến, 1978) [27]

Gần đây, các giống Lilium lai đã được nhập nội và trồng thử ở Việt Nam Chi Lilium có khoảng 90 loài, phân bố chủ yếu ở các vùng ôn đới và

cận nhiệt đới thuộc phía bắc bán cầu Cây dạng thân thảo, sống lâu năm nhờ

rễ củ dạng hành mập, ngoài có lớp vẩy bao bọc Lá đơn, mọc cách, lá dạng hình vảy, hình mũi mác mọc xung quanh thân Hoa có thể mọc riêng lẻ hay cả cụm trên thân, có từ 1-10 nụ lớn Cánh hoa lớn, màu trắng, khi nở ra làm thành dạng loa kèn Bao hoa 6 mảnh dạng cánh chia làm 2 vòng (vòng trong

3, vòng ngoài 3), có 6 nhị, bao phấn vàng dài Bầu hoa hình trụ, đầu nhuỵ chia

3 thuỳ Quả nang có ba góc và ba nang, quả nang có nhiều hạt, quả khi chín nứt theo 3 đường nứt dọc [30]

Theo hệ thống phân loại học của Comber (1949), Lighty (1968) và De

Jong (1974) thì chi Lilium được chia làm 7 nhóm: Martagon, Pseudolirium,

Lilium (Liriotypus), Archelirion, Sinomartagon, Leucolirion, và Daurolirion

1 Martagon: L hansonii, L martagon, L tsingauense

2 Pseudolirium: L canadense, L michiganense, L pardalinum

3 Lilium (Liriotypus): L candidum, L chalcedonicum, L

monadelphum

4 Archelirion: L auratum, L speciosum, L nobilissimum, L

alexandrae, L japonicum, L rubellum, Oriental hybrids

5 Sinomartagon: L dauricum, L davidii, L concolor, L pumilum,

L cernuum, L amabile, L leichtlinii, L tigrinum, L lankongense, L duchartrei, L bulbiferum, Asiatic hybrids

6 Leucolirion: L sulphurenum, L formosanum, L longiflorum, L

regale, Aurelian hybrids

7 Daurolirion: L henryi

Tuy nhiên, ở Royal Horticultural Society (RHS) hiện giờ đang lưu hành một khóa phân loại khác Các loài hay các thứ loài được xếp vào các nhóm

được đánh số thứ tự theo số La Mã từ I-IX, việc phân loại này được căn cứ vào

các đặc trưng riêng của từng nhóm Khóa phân loại này được công bố trên The

Internatinonal Lilium formolongo Register (RHS 1982-2006):

(I) Asiatic hybrids ra hoa sím ®−îc t¹o ra tõ c¸c loµi L amabile, L

bulbiferum, L cernuum, L concolor, L davidii, L x hollandicum, L lancifolium, L leichtlinii, L x maculatum vµ L pumilum

(Ia) C¸nh hoa qu¨n, mang 1 hoa hoÆc 1 côm hoa d¹ng t¸n

(Ib) C¸nh hoa cã viÒn ngoµi

(Ic) Hoa rñ xuèng

(II) Con lai cña nhãm Martagon víi mét trong hai bè mÑ lµ mét d¹ng

h×nh th¸i cña L hansonii hoÆc L martagon

(III) Con lai cña L candidum, L chalcedonicum vµ c¸c loµi loa kÌn Ch©u

¢u (trõ L martagon vµ L bulbiferum)

(IV) Con lai cña c¸c loµi loa kÌn Ch©u Mü

(V) C¸c con lai t¹o ra tõ L formosanum vµ L longiflorum

(VI) Loa kÌn Trumpet vµ Aurelian hybrids t¹o ra tõ c¸c loµi Asiatic, L

henryi nh−ng trõ L auratum, L japonicum, L rubellum vµ L speciosum

(VIa) Hoa cã d¹ng h×nh kÌn Trumpet

(VIb) Hoa loe h×nh b¸t

(VIc) Hoa cã d¹ng dÑt (hay c¸c ®Çu c¸nh uèn cong xuèng)

(VId) Hoa uèn cong xuèng

(VII) Con lai cña c¸c gièng loa kÌn Asiatic nh−: L auratum, L japonicum,

L rubellum vµ L soeciosum (Oriental hybrids)

(VIIa) Hoa cã d¹ng h×nh kÌn Trumpet

(VIIb) Hoa loe h×nh b¸t

(VIIc) Hoa cã d¹ng dÑt

(VIId) Hoa uèn cong xuèng

(VIII) TÊt c¶ c¸c con lai cßn l¹i kh«ng thuéc c¸c nhãm trªn

(IX) TÊt c¶ c¸c loµi loa kÌn tù nhiªn

2.1.2 Đặc điểm hình thái, đặc tính sinh trưởng phát dục và yêu cầu ngoại

cảnh của cây loa kèn

2.1.2.1 Đặc trưng hình thái

Thân vẩy (củ): Củ loa kèn được coi là mầm dinh dưỡng lớn của cây Nó

là hình ảnh thu nhỏ của sự phát triển hình thái của cây Một củ già gồm: đế củ, vẩy già, vảy mới ra, trục thân sơ cấp, thứ cấp và đỉnh sinh trưởng Củ (thân vẩy) là sự kết hợp nhiều đời Vì vậy, chất lượng phát dục của nó chịu ảnh hưởng ngoại cảnh ít nhất 2 thế hệ vẩy và điều kiện trồng và chăm sóc

Củ to hay nhỏ được đo bằng chu vi và trọng lượng củ Số lượng vẩy nhiều, sinh trưởng sung mãn thì chất lượng tốt

Củ dùng để sản xuất hoa cắt nhất thiết phải là củ được gây nhân từ vảy, tức là củ đầu năm chưa ra hoa, sang năm thứ hai củ có chu vi củ trên 10cm mới ra hoa tốt

Rễ: Rễ của loa kèn có hai loại rễ thân và rễ gốc Rễ thân là rễ mọc ra từ thân ở phía dưới mặt đất có tác dụng nâng đỡ cho thân cây, hút nước và chất dinh dưỡng, tuổi thọ của rễ này là 1 năm Rễ gốc hay còn gọi là rễ được sinh ra

từ gốc của củ, có nhiều nhánh Đây là loại rễ to, sinh trưởng khỏe là cơ quan chủ yếu hút nước và chất dinh dưỡng chủ yếu, tuổi thọ của rễ này tới 2 năm

Thân: Trục thân củ hoa loa kèn là do mầm dinh dưỡng co ngắn lại tạo

thành Trục thân chia ra trục thân sơ cấp và trục thân thứ cấp Sau khi phá ngủ trục sơ cấp ở trên mầm nách trục thân là vùng vươn dài thứ nhất, mầm đỉnh co ngắn, vươn lên mặt đất, lá trên bắt đầu mở ra, khi cây ra nụ thì số lá đã được

cố định, chiều cao cây quyết định bởi số lá và chiều dài đốt, số lá chịu ảnh hưởng của chất lượng củ giống, điều kiện và thời gian xử lý lạnh củ giống Thường thì số mầm lá đã được cố định trước khi trồng Vì vậy, chiều cao vẫn chủ yếu quyết định bởi chiều dài đốt, trong điều kiện ánh sáng yếu, ngày dài,

nhiệt độ thấp và xử lý trước khi bảo quản lạnh lâu đều có tác dụng kéo dài đốt thân Ngược lại ánh sáng mạnh, ngày ngắn, nhiệt độ cao lại ức chế đốt kéo dài Ví dụ: Nhiệt độ ngày từ 20-30oC, cứ tăng thêm 5oC cây sẽ giảm độ lớn 10cm, cứ tăng thêm 2oC cây có thể thấp đi 2cm Xử lý chiếu sáng trước khi ra

nụ 4-5 tuần hiệu quả rõ nhất

Lá: Loa kèn có nhiều lá mọc rải rác theo vòng rộng, hình thoi dài, khá đều đặn, phiến lá thẳng, đầu lá hơi nhọn, không có cuống hoặc cuống ngắn Độ lớn của lá tùy theo điều kiện trồng, số lá thường từ 50-150 Lá có chiều rộng từ 1,8-2,8cm, chiều dài lá từ 9-12cm, lá mềm, bóng có màu xanh nhạt

Củ con và mầm nách: Loa kèn có các củ con ở gần thân rễ, kích thước

và số lượng củ con tùy thuộc và khả năng sinh trưởng, phát triển của cây mẹ cũng như phụ thuộc vào điều kiện trồng, chu vi của củ con từ 3-6 cm, số lượng

củ con từ 1-3 củ ở nách lá còn có mầm nách, hình tròn hoặc hình bầu dục, khi già có màu nâu chu vi mầm nách từ 0,5-1,5cm

Hoa: Hoa loa kèn trắng Lilium formolongo thường hơi nghiêng, tạo

thành 3 góc so với mặt phẳng nằm ngang khoảng 45-60o Hoa có hình loa kèn, màu trắng, chiều rộng cánh hoa từ 5-7cm, chiều dài cánh hoa từ 14-18cm,

đường kính hoa từ 10-12cm, cánh hoa hơi cong Bao hoa 6 mảnh dạng cánh có

6 nhị, bao phấn vàng dài, bầu hoa hình trụ, đầu nhụy chia 3 thùy, vòi hoa ngắn hơn trục, trục hoa nhỏ đầu phình to có 3 khía tử phòng ở trên Hoa có hương thơm đậm đà, hoa cắt có độ bền khoảng 6-10 ngày

Quả: Quả loa kèn là loại quả nẻ, hình tròn dài, mỗi quả có vài trăm hạt,

mỗi quả có 3 ngăn, hạt dẹt tròn xung quanh có khoảng trên 600 hạt Quả loa kèn có chiều dài 8-10 cm, đường kính hạt 15-22mm, 1 gam có 700-800 hạt Trong điều kiện khô lạnh, hạt có thể giữ được 3 năm [30]

2.1.2.2 Đặc tính sinh trưởng phát dục

* Quy luật sinh trưởng tự nhiên: Nói chung quá trình sinh dục tự

nhiên của hoa ly có 4 giai đoạn:

1 Từ khi gieo hạt đến nảy mầm, lá bắt đầu sinh trưởng, giai đoạn này hoàn toàn dựa vào dinh dưỡng trong củ

2 Từ lá sinh trưởng đến xuất hiện, giai đoạn này lá sinh trưởng mạnh, sản phẩm quang hợp được vận chuyển xuống rễ

3 Giai đoạn ra hoa từ khi ra hoa đến khi tàn hoa: Giai đoạn này trọng lượng chất khô ở tất cả các bộ phận của cây đều tăng nhanh đặc biệt là ở củ

4 Từ khi tắt hoa đến thu hoạch: Lúc này cây đã ngừng sinh trưởng chỉ có củ con tiếp tục hoạt động

* Đặc điểm phát dục: Giai đoạn sinh trưởng phát dục của hoa loa kèn

gồm: Phát triển trục thân, ra nụ, ra hoa, kết hạt, chết Củ giống vùi trong đất sau khoảng 60-70 ngày mới nảy mầm Nếu củ giống được đem xử lý lạnh (phá ngủ) thì khi trồng xuống đất đến khi mầm vươn lên khỏi mặt đất chỉ cần 2 tuần lễ Xử lý lạnh không tốt thời gian gieo trồng gặp lạnh thì có thể kéo tới 5 tuần Từ lúc mọc mầm đến khi ra nụ khoảng 60-75 ngày tùy từng thời vụ, từ ra

nụ đến ra hoa từ 25-35 ngày, từ nở hoa đến tạo quả từ 8-12 ngày

Sự phân hóa hoa: Cây loa kèn là cây ngày dài do vậy khi thời gian

chiếu sáng trong ngày tăng dần quá trình phân hóa hoa được hình thành Củ loa kèn xử lý lạnh ở 5oC từ 3-5 tuần, sau khi trồng khoảng 8-13 ngày đỉnh sinh trưởng mầm rút ngắn, đã bắt đầu hình thành mầm hoa nguyên thủy Mỗi mầm hoa nguyên thủy này lại kèm theo 1-2 mầm khác Khi củ đã qua xử lý lạnh thì trước khi trồng củ có thể mọc mầm và phân hóa hoa Vì vậy nếu không trồng kịp thời sẽ bất lợi cho phát dục mầm hoa Số lượng mầm hoa nguyên thủy chịu ảnh hưởng lớn của điều kiện sinh trưởng vụ trước và chất lượng của củ giống [30]

Sự ra hoa: Sự phân hóa hoa và số lượng mầm hoa chịu ảnh hưởng lớn

của điều kiện trồng nhưng tốc độ phát dục của nụ và hoa lại chịu ảnh hưởng

lớn của điều kiện sau khi trồng Nhị đực và nhị cái của Lilium formolongo

cùng chín một lúc Sau khi thụ tinh 8-12 ngày, tử phòng bắt đầu phình to ánh sáng mạnh tạo ra sự bại dục của nụ, đồng thời còn gây cháy lá, việc xử lý che nắng sẽ giảm thui nụ Ngược lại ánh sáng yếu (đặc biệt vào mùa đông) cũng làm thui nụ ảnh hưởng đến chất lượng hoa

Quả chín sau nở hoa khoảng 2 tháng Khi quả có màu vàng sẽ nứt ra hạt

có cánh có thể phát tán theo gió Sau khi thu hoạch hoa (hoặc quả) thân lá khô héo, lúc này có thể thu hoạch củ để làm giống

2.1.2.3 Yêu cầu ngoại cảnh

Nhiệt độ: Lilium formolongo có khả năng chịu nóng, ưa khí hậu lạnh và

ẩm Nhiệt độ thích hợp ban ngày từ 20-28oC, ban đêm 13-17oC, dưới 5oC và trên 30oC cây sinh trưởng kém, hoa dễ bị mù Giai đoạn đầu nhiệt độ thấp có lợi cho sinh trưởng của rễ và sự phân hoá hoa

ánh sáng: là cây ưa cường độ ánh sáng trung bình, khoảng 70-80% ánh

sáng tự nhiên là tốt nhất, đặc biệt với cây con Vì vậy nếu trồng vụ hè thu cần phải che bớt ánh sáng, tạo cường độ ánh sáng thích hợp từ 12000-15000lux nhất là thời kỳ cây cao 20-30cm Ngược lại mùa đông trồng trong nhà thiếu

ánh sáng, nhị đực sẽ sản sinh Ethylen dẫn đến nụ bị rụng nhiều Do vậy cần

bỏ bớt nilong che phủ hoặc lưới để tăng cường độ ánh sáng tự nhiên cho cây

Nước: Thiếu nước hoặc nước quá nhiều ảnh hưởng đến sinh trưởng,

phát dục của Lilium formolongo Thời kỳ đầu cây rất cần nước, khi ra hoa

giảm bớt nước Nhiều nước dễ làm cho củ bị thối, rụng nụ Cây hoa loa kèn ưa không khí ẩm ướt, thích hợp nhất là 70-85% và cần ổn định Nếu độ ẩm biến

động lớn dễ dẫn đến hiện tượng thối củ hoặc cháy lá

Không khí: là cây khá mẫn cảm với Ethylen, cây ưa không khí thoáng

mát có đầy đủ oxi để hô hấp tốt

Đất: ưa nhiều loại đất nhưng đất cát pha dễ thấm nước, giầu mùn là tốt

nhất, Lilium formolongo rễ nông nên đất dễ thoát nước rất quan trọng, rất mẫn

cảm với muối, nồng độ muốn trong đất cao, cây không hút được nước ảnh hưởng tới sinh trưởng, ra hoa Nói chung hàm lượng muối trong đất không được cao quá 1,5mg/cm2, lượng hợp chất Clo không được vượt 1,5mmol/lít

Cây loa kèn sinh trưởng phát triển tốt trên đất giàu chất hữu cơ, trung

tính (pH 6,0-7,0), thoát nước tốt, nhiệt độ thích hợp cho sự ra rễ là 16-17oC, cho

sự ra hoa và sinh trưởng của nụ hoa là 21-23oC, ánh sáng đầy đủ [30]

Phân bón: Lilium formolongo cần dinh dưỡng cao nhất là 3 tuần đầu

sau khi trồng Thời gian này cây con dễ bị độc do muối Muối trong đất do 3 nguồn: Phân bón, nước tưới và tồn dư sẵn có trong đất Vì vậy, để tránh bị ngộ

độ muối trước khi trồng 6 tuần cần phải phân tích đất Loa kèn cũng mẫn cảm với hợp chất chlo, yêu cầu lượng chlo trong đất dưới 1,5mmol/lit nếu không

sẽ hại rễ Giống này cũng mẫn cảm với Flo, nếu hàm lượng Flo trong không khí cao dễ gây cháy lá Vì vậy không được bón phân có chứa Flo như phân muối Photphát Super, cần bón loại phân hàm lượng Flo thấp, như Ca(HPO4) Nếu đất thiếu canxi cây dễ bị vàng khô ngọn, lá kém phát triển Yêu cầu phân của cây loa kèn không cao thường vào mùa xuân chỉ bón một ít lúc ra hoa là

đủ, muốn cho củ to khi ra hoa bón 1-2 lần P, K [30]

2.1.3 Giá trị kinh tế và sử dụng

Chi Lilium có rất nhiều loài khác nhau, có nhiều màu sắc đa dạng hấp

dẫn và phong phú, hoa có đặc điểm to, có giá trị thưởng thức cao Hoa được sử dụng trong ngày lễ, ngày tết, được trang trí trong hội trường công viên, làm quà tặng rất trang trọng, trong gia đình hoa mamg hương thơm mát dịu, màu sắc thanh nhã, làm tăng vẻ đẹp, tăng sức sống cho mọi người

Ngoài ra hoa còn dùng để tinh chế dầu thơm cung cấp cho ngành công nghiệp mỹ phẩm, nước hoa, bánh kẹo

Đối với ngành y hoa này có tác dụng làm thuốc chữa bệnh như: L Brownii Bên cạnh việc phục vụ nhu cầu giải trí thưởng thức…hoa loa kèn còn mang lại nguồn lời kinh tế khá cao Hiện nay trên thị trường các loài hoa loa kèn mới được bán với giá khá cao từ 5.000 - 20.000đ/ cành

2.2 Tình hình sản xuất hoa loa kèn trên thế giới và Việt Nam

2.2.1 Tình hình sản xuất hoa loa kèn trên thế giới

Hoa loa kèn là một trong những loại hoa đẹp đang rất được ưa chuộng trên thị trường hoa hiện nay Bởi vì nhu cầu về hoa, nhu cầu thưởng thức cái

đẹp của con người đã trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết và là nguồn thu khổng

lồ, nguồn lợi ích to lớn cho các nước sản xuất hoa Nổi bật trên thị trường hoa

trên thế giới phải kể đến hoa loa kèn (Lilium) Loài hoa này đã xuất hiện trong

cuộc sống của con người, đặc biệt là trong cuộc sống của người dân châu Âu

đã từ rất lâu đời Trong bất kì một lễ hội nào dù lớn hay nhỏ của họ ta cũng dễ dàng nhận thấy sự có mặt của loài hoa này Nhu cầu tiêu thụ cũng như sản xuất hoa loa kèn ngày càng tăng, điển hình là ở một số nước như: Hà Lan, Pháp, Đức, Italia, Canada, Bỉ

ở Hà Lan, năm 1964 mới chỉ có 79ha trồng hoa loa kèn, năm 1970 đã tăng lên 228ha, trước năm 1985, ở Hà lan chủ yếu trồng các giống Asiatic với diện tích trên 1400ha, những năm gần đây có trồng thêm các giống Oriental

và Lilium longiflorum Đến năm 1996 diện tích tăng rất nhiều đạt 3570ha Năm 1997, diện tích trồng hoa loa kèn đứng thứ hai trong tổng diện tích hoa cắt trồng bằng củ, chỉ xếp sau diện tích trồng hoa Tulip Hoa loa kèn được phát triển mạnh trong những năm gần đây do người Hà Lan đã lai tạo ra rất nhiều

giống mới có hoa đẹp, chống chịu sâu bệnh tốt, năng suất cao kết hợp với việc ứng dụng thành công kỹ thuật điều khiển ra hoa đã có thể sản xuất hoa quanh năm Năm 2001, khoảng 90% diện tích trồng Asiatic và Oriental, diện tích giành cho trồng Asiatic và Oriental tương đối ngang bằng nhau với trên 1900ha cho mỗi loại, hàng năm cung cấp trên 1 tỷ củ giống các loại [42] Và

đạt diện tích trên 5000ha vào năm 2001, Hà Lan đã sản xuất 1 tỷ cành loa kèn và tổng doanh thu được 1,5 tỷ USD hoa loa kèn đứng thứ 5 trong tổng số 10 loại hoa cắt được sản xuất nhiều với doanh thu đạt 237 triệu guilder Hàng năm,

Hà Lan xuất khẩu hàng trăm triệu hoa cắt và chậu hoa loa kèn sang thị trường tiêu thụ của hơn 80 nước trên thế giới Năm 2002, diện tích trồng hoa loa kèn tiếp tục tăng lên với tổng diện tích là 4523 ha [42]

ở Canada, trong năm 2000 đã sản xuất ra 17,13 triệu cành loa kèn màu

và 4,39 triệu chậu hoa đó Trong khi năm 1998 là 11,28 triệu cành và 4,20 triệu chậu Còn ở châu á nước đứng đầu về sản xuất hoa loa kèn màu phải kể

đến Nhật Bản, tổng diện tích trồng hoa là 1558 ha thì hoa loa kèn đã là 508 ha

và cho sản lượng hoa này khoảng 15,068 triệu yên Nhật [36]

ở Châu á, Đài Loan cũng là nước có công nghệ trồng hoa loa kèn tiên tiến nhất hiện nay Năm 2001, Đài Loan có 490ha diện tích trồng hoa loa kèn,

và hoa loa kèn cắt cành đã bổ sung vào kim ngạch xuất khẩu của nước này là 7,4 triệu USD Năm 2003, Đài Loan xuất khẩu hoa loa kèn cắt cành sang thị trường Nhật Bản thu về hơn 10 triệu USD, và nhập khẩu 4 triệu USD củ loa kèn giống từ Netherlands (Hye Kyung Rhee và cộng sự, 2005) [36]

Nhật Bản cũng được xếp vào nước sản xuất hoa loa kèn lớn, với 4.600ha diện tích trồng hoa (1992) với sản lượng đạt giá trị 900 triệu yên thì hoa loa kèn đứng vị trí thứ tư Kenia mỗi năm xuất khẩu hoa cắt sang Châu Âu khoảng

65 triệu USD trong đó riêng hoa loa kèn chiếm 35% ở khu vực Đông Bắc á,

Hàn Quốc là nước xuất khẩu hoa lớn nhất Năm 2002 Hàn Quốc có 15.000ha trồng hoa, giá trị sản lượng 700 triệu USD, trong đó hoa loa kèn là cây có hiệu

quả cao nhất và ngày càng chiếm tỷ lệ cao trong thị trường hoa thế giới [8]

2.2.2 Tình hình sản xuất hoa loa kèn ở Việt Nam

ở Việt Nam cây hoa này hiện đang được trồng phổ biến tại Đà lạt, Nam

Định, Hà nội và Hải phòng (ngoài ra một số các tỉnh khác cũng trồng hoa này với diện tích nhỏ) với tổng diện tích 80 ha, mỗi năm có khoảng 8 vạn củ giống

được xử lý cho sản xuất trái vụ, chiếm diện tích 25% diện tích trồng hoa loa kèn chính vụ Riêng Đà Lạt hàng năm sản xuất hàng triệu cành hoa loa kèn cắt nhằm phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu, thu nhập hàng trăm triệu

đồng mỗi ha trồng [42]

Theo số liệu điều tra của Viện Di truyền Nông nghiệp, tại một số địa phương, hoa là cây trồng cho thu nhập khá Chẳng hạn ở Hà Nội, so với sản xuất 2 lúa 1 màu trong cùng thời điểm, trên cùng một đơn vị diện tích thì trồng hoa có lợi nhuận cao hơn gần 12 lần ở Thái Bình, có doanh nghiệp trồng hoa đã thu lãi tới 160 triệu đồng/ha/năm, hay ở Lâm Đồng, bình quân cho mức lãi 250 - 300 triệu đồng/ha/năm từ sản xuất hoa … Chính những khoản thu hấp dẫn này đã kích thích nghề trồng hoa phát triển nhanh Hiện nay, cả nước có trên 5.700ha diện tích trồng hoa (2003), tập trung ở Hà Nội (khoảng 1.500ha), Lâm Đồng (1.400ha), Hải Phòng (730ha), TP.Hồ Chí Minh (600ha) [32] Diện tích hoa lớn như vậy đã đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng của thị trường, nhất là ở các thành phố lớn, dự kiến đến năm 2010 diện tích trồng hoa sẽ còn tăng nhiều, trong đó Hà Nội đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2010 phát triển trên 2.500ha diện tích trồng hoa - cây cảnh cung cấp cho thị trường Thủ đô [15] Tính riêng ở Hà Nội có khoảng 300 cửa hàng bán các loại hoa chất lượng cao Đó là chưa kể lực lượng hùng hậu, các hàng hoa nhỏ

và cả những người bán rong Ước tính, lượng hoa tiêu thụ từ các nguồn trên ở mức hơn 1 triệu cành các loại trong 1 ngày [15]

Hoa của Việt Nam cũng đã được xuất khẩu Riêng lượng hoa xuất khẩu của một công ty 100% vốn nước ngoài ở Đà Lạt đã đem lại doanh thu trên 4 triệu USD/năm Theo phân tích của các chuyên gia, nhu cầu tiêu thụ hoa sẽ ngày càng tăng cả ở thị trường trong nước lẫn quốc tế Nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường, Việt Nam có kế hoạch phát triển diện tích trồng hoa lên khoảng 10.000 ha, với sản lượng 3,5 tỷ cành và đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 60 triệu USD vào năm 2010 Theo đó, một số vùng sản xuất chính đã

được quy hoạch, gồm Hà Nội, TP.HCM, Sapa (Lào Cai), Đà Lạt (Lâm Đồng), Hải Phòng, Vĩnh Phúc, Thái Bình, …[32]

Hiện nay, trong cơ cấu, hoa hồng vẫn chiếm 35-40%, hoa cúc chiếm 30%, còn lại là lay ơn, cẩm chướng, thược dược, hoa huệ, đồng tiền, lan, Căn

25-cứ theo nhu cầu trong nước và xuất khẩu cần chú trọng công tác nhập, chọn tạo

và nhân nhanh các giống hoa chất lượng cao, nhất là hoa cúc, hồng, lay ơn, đồng tiền, hoa hồng môn, hoa phăng, phong lan và loa kèn [32]

Ngoài việc phục vụ nhu cầu giải trí, thưởng thức cái đẹp của con người, hoa loa kèn còn mang lại lợi nhuận kinh tế đáng kể Kinh doanh, sản xuất hoa loa kèn mang lại hiệu quả kinh tế cao, đặc biệt trong những năm gần đây hoa cũng đang là mặt hàng xuất khẩu được chú trọng và trong danh mục đề tài trọng

điểm cấp nhà nước giai đoạn 2006-2010 cũng đề cập tới việc mở rộng diện tích

và tạo giống mới hoa loa kèn để phục vụ cho nội tiêu và xuất khẩu Trên thị trường hiện nay, hoa loa kèn được bán với giá phổ biến là 10.000-20.000 VNĐ/cành có tối thiểu 5 bông, đôi khi tăng lên 50.000-60.000 VNĐ/cành trong các ngày lễ tết ở Thành phố Hồ Chí Minh trong dịp Tết Bính Tuất 2006, theo người bán hàng cho biết ngoài cúc, layơn thì loa kèn vẫn là một trong ba loại hoa chủ lực của thị trường tết, riêng hoa loa kèn được người dân ưa chuộng do thời gian chơi lâu, dáng hoa sang trọng quí phái nên giá tương đối cao, khoảng 10.000-15.000đ/cành lúc thiếu hàng, thậm chí nhảy vọt lên gấp 2-3 lần trong dịp

tết nhưng vẫn tiêu thụ được Vì thế nếu đầu tư vào các giống loa kèn mới với giá bán cao hơn thì lợi nhuận thu được còn tăng gấp nhiều lần (Báo doanh nghiệp

đầu tư, 28/01/2006) [33]

Tuy hoa loa kèn đem lại giá trị kinh tế rất cao cho người sản xuất nhưng

ở nước ta do hoa loa kèn mới được phát triển nên gặp không ít khó khăn về giống, sâu bệnh và còn do cả điều kiện tự nhiên đem lại nên nghề trồng hoa chưa được phát triển lắm, diện tích hoa loa kèn trong tổng diện tích trồng hoa nói chung còn hạn chế Hiện nay chưa có một con số thống kê chính xác về diện tích trồng hoa loa kèn ở Việt Nam nhưng chắc chắn diện tích trồng hoa loa kèn đã tăng một cách đáng kể Chỉ cần nhìn vào sự xuất hiện ngày càng nhiều cửa hàng hoa tại những thành phố lớn và trong các chủng loại hoa cắt bán tại các cửa hàng này không thể thiếu những cành hoa loa kèn [8]

2.3 Các nghiên cứu về phản ứng ánh sáng và phản ứng xuân

hóa của cây trồng nói chung và cây loa kèn nói riêng

Có rất nhiều thực vật mà nhiệt độ thấp có ảnh hưởng sâu sắc đến sự khởi đầu và phát triển của cấu trúc sinh sản Với những cây hàng năm thì ảnh hưởng nhiệt độ đến sự ra hoa thường là thứ yếu sau ảnh hưởng của quang chu

kỳ Nhưng với cây hai năm thì ngược lại, trong năm đầu chúng duy trì ở trạng thái dinh dưỡng, năm sau khi trải qua một thời gian lạnh dài thì chúng ra hoa Nếu những thực vật này không được tác động bởi nhiệt độ thấp thì phần lớn chúng được giữ lại ở trạng thái sinh trưởng phát triển dinh dưỡng không xác

định Người ta đã chứng minh rằng phần lớn những cây hai năm khi được xử

lý lạnh nhân tạo và kèm theo quang chu kỳ thích hợp thì chúng có thể ra hoa ngay trong mùa sinh trưởng đầu tiên, tức là có thể biến cây hai năm thành cây một năm bằng biện pháp xử lý lạnh [18]

Qua các thực nghiệm về xử lý bởi nhiệt độ thấp thuật ngữ gọi là "xuân

hoá" có vai trò như là một yếu tố cảm ứng sự ra hoa Klipart (1857) đã thành

công trong việc biến lúa mì đông thành lúa mì mùa xuân mà chỉ cần cho nảy mầm nhẹ và bảo quản hạt của chúng trong điều kiện nhiệt độ thấp cho đến khi

đem gieo vào mùa xuân Từ lâu người ta đã chứng minh được rằng cơ quan tiếp nhận (cảm thụ) phản ứng nhiệt độ là đỉnh sinh trưởng của thân Chỉ cần

đỉnh sinh trưởng chịu tác động của nhiệt độ thấp cũng có thể gây nên sự phân hoá mầm hoa Như vậy, đối với sự cảm nhận quá trình xuân hoá cần có các tế bào đang phân chia của đỉnh sinh trưởng Tuy nhiên, phản ứng nhiệt độ của cây thường đi kèm theo phản ứng ánh sáng của chúng Hai tác nhân này có tác dụng bổ xung cho nhau [18]

Trên thế giới và ở Việt Nam có rất nhiều nghiên cứu về phản ứng xuân hoá và phản ứng ánh sáng cho nhiều loại cây trồng Tuy nhiên trên cây hoa loa kèn vấn đề này vẫn còn mới mẻ chưa có nhiều tác giả nghiên cứu Vì vậy, những nghiên cứu trên cây loa kèn còn hạn chế

Năm 1988, Vũ Quang Sáng đã nghiên cứu ảnh hưởng của việc xử lý nhiệt độ thấp đến sinh trưởng, phát triển và năng suất tỏi cho thấy trong điều kiện nhiệt độ dưới 6oC nếu thời gian xử lý lạnh càng dài thì thời gian sinh trưởng càng được rút ngắn, thời gian bảo quản được lâu, củ không bị thối nhưng năng suất giảm nhiều so với đối chứng Tuy nhiên thời gian xử lý tốt nhất là 15 ngày, ở khoảng thời gian này sẽ rút ngắn được thời gian sinh trưởng của cây từ 8-12 ngày đồng thời tăng năng suất hơn so với đối chứng, thời gian bảo quản củ cũng được lâu hơn, tỷ lệ củ thối ít hơn [17]

Năm 1986, Hoàng Minh Tấn, Nguyễn Quang Thạch, Mai Thị Tân đã nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ thấp lên cây mạ xuân IR8 Thí nghiệm

được tiến hành ở các tuổi mạ khác nhau, giai đoạn nứt nanh đến 5 lá với thời gian xử lý lạnh khác nhau (1-10 ngày ở 5oC) Kết quả như sau: Mức độ mẫn cảm của cây mạ IR8 đối với nhiệt độ thấp tăng dần từ giai đoạn nứt nanh đến

gian đoạn 3 lá, sau đó có một bước nhảy rất đột ngột về tính chống chịu ở nhiệt độ thấp ở giai đoạn từ 4 lá trở đi Trong phạm vi từ 1-9 ngày bị lạnh ở

5oC cây mạ không biểu hiện tình trạng chết ngay sau khi bị lạnh mà chỉ chết sau khi đưa ra ngoài Nhiệt độ thấp ở mức độ khác nhau đã ức chế mạnh quá trình sinh trưởng của cây mạ, giảm tốc độ sinh trưởng về chiều cao, giảm tốc

độ ra lá và làm chết lá, thay đổi màu sắc lá, làm giảm diện tích lá, giảm hàm lượng diệp lục và làm giảm cường độ quang hợp rất rõ rệt nên đã làm giảm sự tích lũy chất khô Đặc biệt nhiệt độ thấp đã làm tăng độ thiếu hụt bão hòa nước trong lá, chứng tỏ cây mạ mất cân bằng nước nghiêm trọng và đây là một trong những nguyên nhân quan trọng làm cây mạ chết [20]

Năm 1990, Hoàng Minh Tấn, Nguyễn Quang Thạch, Nguyễn Kim Thanh đã nghiên cứu hiệu quả của nhiệt độ thấp trong quá trình bảo quản đến sinh trưởng, phát triển và hình thành năng suất khoai tây Củ giống thí nghiệm

là Ackersengen có kích thước 1 cm được chia làm 2 công thức: bảo quản ở nhiệt độ bình thường (đối chứng) và bảo quản ở nhiệt độ 5-10oC ở trong tủ lạnh Kết qủa cho thấy: Nhiệt độ thấp trong quá trình bảo quản khoai tây giống đã kìm hãm sự phân hủy tinh bột thành đường, giảm sự bay hơi nước, giảm cường độ hô hấp, do đó mà giảm tỷ lệ hao hụt về trọng lượng và tăng tỷ

lệ củ thành giống Bảo quản nhiệt độ thấp, cây khoai tây tỏ ra ưu thế về sinh trưởng, hoạt động quang hợp, tích lũy chất khô và cuối cùng là tăng năng suất

rõ rệt Như vậy, nhiệt độ thấp trong bảo quản đã kìm hãm sự hóa già của củ giống khoai tây làm cho củ giống trẻ về sinh lý [19]

Năm 1994, Phạm Thị Cậy nghiên cứu về ảnh hưởng của xử lý nhiệt độ thấp và GA3 đến sinh trưởng và phát triển của một số cây học hành tỏi

Liliaceae Kết quả đã rút ngắn thời gian sinh trưởng của cây và tác dụng của

GA3 đã làm cho cây sinh trưởng phát triển tốt hơn [2]

Năm 1997, Hoàng Minh Tấn và Cao Ngọc Thuý nghiên cứu về hiệu quả

của xử lý nhiệt độ thấp ở các thời gian khác nhau 10 ngày, 20 ngày, 30 ngày ở

điều kiện nhiệt độ 50C và không xử lý (đối chứng) hoa loa kèn trắng (Lilium

Longiflirum) Kết quả xử lý củ giống 20 ngày đã giúp cho củ nảy mầm trong 1

tháng và rút ngắn thời gian sinh trưởng từ 193 ngày xuống 114 ngày Đồng thời xử lý nhiệt độ thấp làm chiều cao cây và số lá giảm nhiều so với đối chứng [27]

Năm 1997, Nguyễn Mạnh Khải và cộng sự làm thí nghiệm trên cây hoa loa kèn trắng và phát hiện làm tăng chiều cao cây, số bông khi kéo dài thời gian chiếu sáng và phun GA3 nhiều lần trên cây hoa loa kèn trái vụ [12]

Nhiệt độ là yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát dục của Lilium

formolongo và ảnh hưởng quan trọng nhất đến sự nảy mầm của hạt, sự phát

dục thân và sự sinh trưởng của lá Nhiệt độ có ảnh hưởng tương đối rõ tới sự nảy mầm [30]

Xử lý củ giống 4,5oC trong 3-5 tuần, sau trồng khoảng 13-20 ngày thì bắt đầu nảy mầm Nếu củ giống không xử lý lạnh thì phải sau 55-60 ngày mới bắt đầu mọc mầm Từ khi củ nảy mầm khỏi mặt đất đến khi ra hoa thì tốc độ

ra lá độ dài của thân tương quan với nhiệt độ không khí Nhiệt độ còn là nhân

tố quan trọng điều tiết sự phân hóa và ra hoa Lilium formolongo cũng cần có

một số ngày nhiệt độ thấp nhất định để thực hiện phân hóa mới ra hoa được Giai đoạn từ nụ đến ra hoa nhiệt độ ngày 25oC, đêm 20oC thì cây ra hoa sớm

và có nhiều nụ Nhiệt độ và ánh sáng còn ảnh hưởng đến sự phát triển củ, nhiệt độ thấp thời gian chiếu sáng trong ngày dài củ sẽ to hơn Vì vậy, vào mùa đông mỗi ngày cần tăng thêm 4h chiếu sáng nâng chế độ chiếu sáng lên trên 16h/ngày có tác dụng làm cho cây thấp rõ rệt, đồng thời tăng tỷ lệ ra hoa, giảm số hoa bại dục Chiếu sáng gián đoạn ở nhiệt độ thích hợp có thể rút ngắn thời gian ra hoa của giống hoa loa kèn Từ khi ra nụ đến ra hoa nhiệt độ ngày 21,1oC, ban đêm 18,3oC sẽ ra hoa sớm và giảm lượng nụ bị bại dục [30]

Bên cạnh đó, quan niệm đầu tiên về quang chu kỳ tức là sự thích nghi của cây đối với độ dài khác nhau của ngày và đêm đã được Garner và Alard (1920)

đề cập đến khi nghiên cứu sự ra hoa của một đột biến thuốc lá có tên là Mariland Mamooth Nó không ra hoa khi các cây thuốc lá khác ra hoa, họ đưa vào nhà kính để tránh băng giá thì đến dịp Noen mới ra hoa Hạt của nó đem gieo năm sau và cây thuốc lá này cũng có phản ứng tương tự Họ có phát hiện

ra rằng vào dịp Noen là thời gian có độ dài chiếu sáng ngắn nhất, chứng tỏ cây rằng cây thuốc lá này rất mẫn cảm với ngày ngắn Khi trồng chúng trong điều kiện chiếu sáng ngày ngắn nhân tạo thì chúng ra hoa bình thường Họ cũng lần lượt phát hiện ra nhiều cây khác phản ứng với ánh sáng ngày ngắn đối với sự ra hoa như đậu tương, thuốc lá, cúc và cũng có những cây khác lại phản ứng với

ánh sáng ngày dài: lúa mỡ, bắp cải, spinat…Từ đó, học thuyết về quang chu kỳ

đó được xây dựng ảnh hưởng của quang chu kỳ không chỉ biểu hiện ở sự ra hoa của cây mà còn ở các quá trình phát sinh hình thái khác: củ khoai tây được hình thành trong ánh sáng ngày ngắn còn căn hành thì ngày dài…[18]

Lilium formolongo là cây ngày dài, thiếu ánh sáng chẳng những ảnh

hưởng tới phân hoá hoa mà còn ảnh hưởng tới sự sinh trưởng phát dục của hoa Mùa đông nếu không có chiếu sáng gián đoạn thì hoa sẽ bị bại dục Vào mùa đông mỗi ngày chiếu sáng thêm 8 giờ (3350 lux) kéo dài thời gian chiếu sáng lên 16giờ -24 giờ thì cây sẽ lùn đi nhiều, ra hoa nhanh hơn và giảm số hoa bị bại dục Miller (1989) cho biết ánh sáng ít (ngày ngắn) làm tăng chiều cao cây, làm cho đốt và cuống hoa dài ra, phẩm chất hoa giảm Các giống thuộc dòng Asiatic như Connecticut king, Enchantment nếu không chiếu sáng gián đoạn vào mùa đông thì mầm hoa sẽ bị bại dục, củ có chu vi 9-10 cm tăng lên nhiều [30]

Năm 1984 Koutepas, đã nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ thấp đến sự hình thành củ trong quá trình sinh trưởng và nở hoa của hoa tulip như sau: Các loại củ tulip giữ ở nhiệt độ 5oC trong 10-12 tuần sau đó đem trồng trên diện

tích 250m2 vào đầu tháng 11 trong nhà kính chống nóng và trồng ngoài ruộng Kết quả cho thấy số củ giữ trong nhà kính sau từ 59,1 - 69,5 ngày trồng thì bắt

đầu nở hoa Còn số củ đem trồng ngoài ruộng thì phải sau từ 91,4-127,7 ngày trồng thì mới nở hoa Số hoa nở trong nhà kính cũng to hơn số hoa trồng ngoài ruộng Chiều cao của những cây trồng trong nhà kính cũng cao hơn những cây trồng bên ngoài (53,8 cm so với 48,6 cm) Như vậy, nhiệt độ thấp có kết hợp với nhà kính chống nóng đã rút ngắn được thời gian ra hoa và chất lượng hoa cũng cao hơn so với trồng trong điều kiện ngoài đồng ruộng không có thiết bị chống nóng [41]

Năm 1989, Miharest đã nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ thấp mùa

đông trong năm 1984-1985 trên cây đậu và cây mơ đã kết luận như sau: Mùa

đông năm 1984 - 1985 là mùa đông lạnh nhất trong 30 năm qua, nhiệt độ trung bình trong tháng 1, tháng 2 là -6,4 và -8oC với ngưỡng nhiệt độ trên thì cây mơ chịu lạnh tốt hơn cây đậu, đặc biệt là thời kỳ ra hoa khi gặp điều kiện nhiệt độ trên cây đậu chết từ 10,6-98,7% trong khi cây mơ chỉ bị chết 10,0-47,0% [44]

J.M VanTuyl (2005) nghiên cứu mối liên quan giữa chiếu sáng và tỷ lệ bại dục của nụ với 5 giống của dòng Asiatic: Connecticut king, Enchantment, Pirat, Tobasco, Uncle sam… cho biết khi cường độ chiếu sáng tăng lên thì tỷ

lệ bại dục của nụ giảm đi rõ rệt [38]

2.4 Các nghiên cứu về cây hoa loa kèn nói chung và cây lilium

formolongo nói riêng

2.4.1 Một số nghiên cứu về phương pháp và kỹ thuật nhân giống cây hoa

loa kèn

2.4.1.1 Gieo hạt

Khi hạt chín thu hái hạt, cất trữ đến mùa xuân năm sau đem gieo Sau khi gieo 20-30 ngày hạt nảy mầm ở Việt Nam, cách gieo hạt này cây con

trải qua thời gian dài mới ra hoa và tỷ lệ ra hoa thấp nên không thích hợp cho trồng ở vùng đồng bằng sông Hồng vì vậy phương pháp này ít phổ biến

Các nghiên cứu về cây hoa loa kèn thường tập trung vào các biện pháp nhân giống vô tính Ngoài ra còn tiến hành nhập và trồng thử nghiệm các giống mới có triển vọng cho năng suất cao, phẩm chất tốt phù hợp với điều kiện khi hậu của Việt Nam đặc biệt là khí hậu miền Bắc Trong những năm gần đây, việc nhập và nghiên cứu khảo nghiệm các giống hoa loa kèn được tiến hành tại nhiều cơ quan nghiên cứu, điền hình là Viện di truyền nông nghiệp và Viện sinh học Nông nghiệp trường ĐHNN I - Hà nội

Trong thực tiễn sản xuất hoa loa kèn thường có một số phương pháp nhân giống vô tính:

Việc lựa chọn mô nuôi cấy rất quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến chất lượng, số lượng của củ cây con, củ nhỏ sau này Khi sản xuất cây giống hoa loa kèn vảy củ đã trở thành nguồn nguyên liệu chính cho việc nuôi cấy mô Đây là nguyên liệu nuôi cấy ban đầu thích hợp nhất đối với cây hoa loa kèn Một số tác giả đã nghiên cứu về việc sử dụng vảy củ để nuôi cấy có tính tiện lợi, dễ thành công, có hiệu quả cao hơn nhiều so với sử dụng các bộ phân khác từ cây hoa loa kèn Sau khi chọn mẫu được khử trùng rồi đưa vào môi trường nuôi cấy khởi động thích hợp về tỷ lệ và hàm lượng các chất điều tiết

sinh trưởng để kích thích mẫu cấy phát sinh hình thái chồi, callus, phôi vô tính Tiếp theo đưa vào giai đoạn nhân nhanh, giai đoạn tăng kích thước củ Giai đoạn này quyết định đến hệ số nhân và kích thước củ của quy trình nhân giống in vitro Kết thúc giai đoạn này,các chồi, củ đưa vào môi trường ra rễ để tạo cây (củ) hoàn chỉnh có đủ lá, thân, rễ (tuỳ từng đối tượng nghiên cứu)

Kết thúc quy trình tạo cây con, củ nhỏ trong phòng thí nghiệm thì các cá thể đạt được tiêu chuẩn trên được đưa ra vườn ươm ở giai đoạn trồng cây ở vườn ươm đòi hỏi cần có điều kiện sống (nhiệt độ, ánh sáng, nước ) thích hợp

để cây sinh trưởng phát triển Đối với cây hoa loa kèn, cây con in vitro phải

được trồng ở vườn ươm ít nhất 2-3 vụ mới tạo được củ giống thành thục

Đây là giai đoạn chuyển cây con in vitro từ trạng thái dị dưỡng sang trạng thái sống hoàn toàn độc lập, vì vậy cần thiết phải tìm được điều kiện thích hợp để cây sống và sinh trưởng tốt

Năm 1979, Taykama cho rằng: nếu môi trường chứa 30g/l sacaroza thì

để phá ngủ cho củ loa kèn cần xử lý ở nhiệt độ 5 0c trong 70 ngày nếu hàm lượng đường lên đến 90g/l thì thời gian cần đến 120-140 ngày [46]

Năm 1984, Van và Blom đã tìm hiểu vai trò nhiệt độ thấp khi xử lý các

củ mẹ cho nuôi cấy Việc xử lý củ giống trong điều kiện nhiệt độ thấp 0 0C kéo dài 10-12 tháng đã làm giảm sự bổ sung α-NAA đóng vai trò quyết định

đến sự tái sinh chồi, số chồi trên vảy và sự tăng trưởng của củ về trọng lượng khi dùng ở nồng độ thấp ở nồng độ cao tác dụng của α -NAA hoàn toàn ngược lai Trong nuôi cấy, BA hoàn toàn không ảnh hưởng đến sự tái sinh chồi song lại thúc đẩy sinh trưởng của các chồi tái sinh [48] [49]

Năm 1994, Duong Tan Nhut đã công bố kết quả nghiên cứu giống huệ tây bằng phương pháp nuôi cấy vảy củ nhằm đưa ra một giải pháp hữu hiệu khắc phục hiện tượng thoái hóa giống trầm trọng tại Đà Lạt hiện nay Vảy củ

được khử trùng bằng HgCl2 2% trong 5 phút sau đó cấy trên môi trường MS

có bổ sung cả thành phần vitamin, chất hữu cơ và saccarose Sau khi tạo được cây con trong ống nghiệm có thể tiếp tục nhân bằng cách tách vảy củ được tạo thành đem cấy trong môi trường nhân nhanh [34]

2.4.1.3 Nhân giống bằng củ

Đây là phương pháp nhân giống cổ truyền của bà con nông dân Sau khi thu hoạch củ, củ đem cất giữ bảo quản 4-5 tháng trong tối rồi đem trồng ở vụ sau Phương pháp này đơn giản dễ làm song hệ số nhân giống thấp, không ngăn chặn được sự lây lan của virus do sử dụng củ giống đã bị nhiễm virus qua nhiều năm

2.4.1.4 Nhân giống từ vảy củ

Sau khi có củ mẹ, ta tách vảy củ rồi trồng ngửa vảy củ xuống nền giá thể thích hợp Sau đó nuôi trồng 2 tháng thấy trên vảy củ xuất hiện chồi và củ nhỏ Các chồi và củ nhỏ này được nuôi trong 2-3 vụ sẽ thu được củ hoa loa kèn trưởng thành Đây là phương pháp nhân giống cho hệ số nhân giống cao, Tuy nhiên, nếu dùng củ mẹ bị nhiễm thì sự lây lan sang các vảy vẫn còn tồn tại Thời gian tạo củ giống thương phẩm khi dùng phương pháp này cũng khá dài

2.4.1.5 Nhân giống từ củ con phát sinh trên cây mẹ

Cây hoa loa kèn sau khi thu hoạch một thời gian ở vị trí gần gốc và

đỉnh ngọn sinh ra những củ con Tách những củ con này đem trồng, nuôi lớn

để tăng khối lượng củ Hiện nay, ở Việt Nam đã xuất hiện một số kho lạnh chuyên dùng để xử lý lạnh củ giống nên phương pháp nhân giống này đang

2.4.2.2 Làm đất và lên luống

Luống trồng rộng trung bình từ 1-1,2m, cao từ 25-30cm Bón phân lót trước khi trồng: phân chuồng đã hoai mục 15 tấn, P2O5 100kg cho 1 ha tránh dùng supe lân

- Lần 1: Khi cây cao 10 cm

- Lần 2: Khi cây cao 20 cm

- Lần 3: Khi cây cao 50 cm

2.4.2.5 Phòng trừ sâu bệnh

Cây loa kèn thường gặp một số loại sâu bệnh chủ yếu sau:

- Rệp là loại phổ biến nhất: biểu hiện lá cây xoăn lại, ngọn quăn queo,

nụ hoa bị thui chột, hoa không nở được hoặc dị dạng, méo mó Nhện cũng thường gặp trên ruộng loa kèn Có thể dùng Karate 2,5 EC để phòng trừ

- Bệnh thối hỏng rễ cây, bệnh phấn trắng, bệnh đốm lá, đốm hoa do nấm gây ra làm giảm giá trị thương phẩm hoa cắt Cần phòng trừ định kỳ và khi thấy xuất hiện bệnh là phải phun thuốc ngay Có thể dùng Anvil, Score, Topsin, Ridomil … [30]

Phần thứ ba Vật liệu nội dung

và phương pháp nghiên cứu

3.1 Đối tượng và vật liệu nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng

Củ Lilium formolongo nhập từ Côn Minh Trung Quốc có chu vi từ 12-14 cm

3.1.2 Địa điểm nghiên cứu

Viện Sinh học Nông nghiệp - Trường ĐHNNI- Hà Nội

3.1.3 Thời gian nghiên cứu

Từ tháng 5/2005-8/2006

3.2 Nội dung nghiên cứu

3.2.1 Thí nghiệm 1: Bước đầu tìm hiểu thời gian ngủ nghỉ và biện pháp phá ngủ nghỉ của củ giống sau thu hoạch

- Nội dung 1: Thăm dò thời gian ngủ nghỉ của củ giống ở điều kiện tự

nhiên: Thu hoạch hoa xong (30/5) để củ tự mọc lại

- Nội dung 2: Thăm dò thời gian ngủ nghỉ của củ giống: Sau thu hoa

30/5 nuôi củ 30 ngày đến (30/6) đào củ xong vùi trong cát

- Nội dung 3: Thăm dò thời gian ngủ nghỉ của củ giống: Sau thu hoa

30/5 nuôi củ 30 ngày đến (30/6) đào củ xong trồng luôn

- Nội dung 4: Thăm dò biện pháp phá ngủ của củ giống:

CT1 (ĐC): Đào củ xong 30/6 trồng luôn xuống đất

CT2: Đào củ xong 30/6 đem xử lý nhiệt độ thấp 4-5oC trong 30 ngày

đến 30/7 đem trồng

Theo dõi sự mọc mầm của củ giống

3.2.2 Thí nghiệm 2: Xác định thời gian xử lý nhiệt độ thấp (4-5 o C) củ

giống đến sự sinh trưởng, phát triển của cây hoa loa kèn

3.2.3 Thí nghiệm 3: Đánh giá phản ứng ánh sáng đối với khả năng sinh

trưởng phát triển và sự ra hoa của cây thông qua các thời điểm trồng khác nhau

Thí nghiệm trồng liên tục củ giống được xử lý nhiệt độ thấp (40 ngày) CT1: Thời điểm trồng tháng 7/2005

3.2.4 Thí nghiệm 4: Nghiên cứu ảnh hưởng của việc chiếu sáng gián

đoạn ở các thời kỳ khác nhau của cây tới sự sinh trưởng phát triển

và ra hoa của cây hoa loa kèn

CT1: (Đối chứng) không xử lý chiếu sáng

CT2: Xử lý chiếu sáng sau 15 ngày mọc

CT3: Xử lý chiếu sáng sau 30 ngày mọc

CT4: Xử lý chiếu sáng sau 45 ngày mọc

CT5: Xử lý chiếu sáng sau 60 ngày mọc

Thời điểm trồng là vào tháng 10/2005 Phương pháp xử lý ngay sau khi cây mọc 15, 30, 45, 60 ngày Xử lý chiếu sáng gián đoạn bằng cách lắp hệ thống bóng công suất 100W, mật độ 10m2/bóng, độ cao bóng 1-1,2m so với ngọn loa kèn Thời lượng chiếu sáng như nhau kéo dài liên tục 30 ngày, thời gian chiếu sáng gián đoạn từ 22h-1h

3.3 Phương pháp nghiên cứu

3.3.1 Phương pháp điều tra

Tiến hành điều tra trong sản xuất, mỗi điểm trung bình lấy 10 cây

3.3.2 Phương pháp thí nghiệm

Các thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCB) với

3 lần nhắc lại Quan sát đo đếm các chỉ tiêu theo dõi, mỗi công thức 30 cây, mỗi lần nhắc lại 10 cây, các chỉ tiêu về động thái được ghi nhận 10 ngày 1 lần

3.3.3 Các yếu tố phi thí nghiệm

3.3.3.1 Điều kiện khí hậu, đất đai

Thí nghiệm được bố trí trên khu vực đồng bằng sông Hồng, mang các

đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa, đất trồng là đất thịt nhẹ

- Tưới nước giữ ẩm, làm cỏ thường xuyên,

- Bón thúc 3 lần trong quá trình sinh trưởng

- Che lưới đen cho cây sau mọc ở thời vụ hè thu

3.4 Các chỉ tiêu theo dõi

1 Tỷ lệ mọc mầm (%):

- Tỷ lệ sống của cây (%) = x 100

Tổng số cây trồng Tổng chiều cao cây

2 Chiều cao trung bình của cây (cm) =

Tổng số cây theo dõi

Tổng số lá của các cây

3 Số lá trung bình của cây (lá/cây) =

Tổng số cây Tổng chiều dài cành hoa

4 Chiều dài cành hoa (cm) =

Tổng số cây

5 Tổng số lá/cây = Tổng lá ban đầu + Tổng lá mới

6 Động thái ra lá (lá/10 ngày):

Số lá ra sau mọc cách nhau 10 ngày, lá mới nhất là lá trên cùng đã mở

7 Tốc độ ra lá = Số lá mới xuất hiện/cây/10 ngày

8 Thời gian bắt đầu xuất hiện nụ (ngày):

Số ngày từ khi trồng đến khi có 10% số cây xuất hiện nụ

9 Thời gian từ xuất hiện nụ đến ra hoa (ngày):

Số ngày từ khi xuất hiện10% số cây nụ đến khi có 10% số cây ra hoa

Số ngày từ khi hoa cắt đạt độ chín thu hoạch đến khi hoa tàn

Phương pháp xử lý số liệu theo chương trình Excel và IRRISTAT