nguồn gốc, vai trò sinh học quan trọng của các vitamin

ĐẠI CƯƠNG • Là những hợp chất hữu cơ rất cần thiết cho sự sống • Vai trò chuyển hóa các chất, đảm bảo sự sinh trưởng và hoạt động bình thường của cơ thể • Không được tổng hợp trong cơ

VITAMIN

1 ĐẠI CƯƠNG

• Là những hợp chất hữu cơ rất cần thiết cho sự sống

• Vai trò chuyển hóa các chất, đảm bảo sự sinh trưởng và

hoạt động bình thường của cơ thể

• Không được tổng hợp trong cơ thể

Đặc điểm

Chia thành 2 nhóm:

• Vitamin tan trong nước: vit nhóm B và vit C

• Vitamin tan trong dầu: vit A, D, E, K

Phân loại

2 VITAMIN TAN TRONG LIPID

Nguồn gốc:

• Động vật: gan cá, thịt, sữa, lòng đỏ trứng,…

• Thực vật: rau xanh, quả màu vàng cam,…

Cấu tạo:

• Động vật: retinol , retinal, acid retinoic

• Thực vật: β-caroten (tiền chất vitamin A)

2.1 Vitamin A

Vai trò sinh học

• Thị giác: Tham gia tổng hợp Rhodopsin → Ảnh hưởng đến

quá trình thu nhận ánh sáng của mắt

• Sự tăng trưởng của da, xương, răng, thần kinh, phôi thai

• Duy trì tính toàn vẹn của tế bào biểu mô

• Chất chống oxy hóa, tăng sức đề kháng của cơ thể

→Thiếu vit A: bệnh quáng gà, khô mắt

→Thừa vit A: nhiễm độc với triệu chứng: da chóc vảy, rụng tóc, chán ăn, nhức đầu, ói mửa,…

+ Ở gan: nhóm –OH được thêm vào ở C25→ 25-hydroxy

cholecalciferol (calcifediol)

+ Ở thận: nhóm –OH được thêm vào ở C1 và C25→

1,25-Dihydroxy cholecalciferol (calcitriol)

Vai trò sinh học

• Tăng hấp thu calci, phospho ở ruột

• Tăng huy động calci từ xương vào máu

• Cần sự phát triển của xương, răng, hoạt động của mô thần kinh, bắp thịt

• Nhu cầu hàng ngày khoảng 400UI

→Thiếu vit D→ còi xương (trẻ em), loãng xương (người lớn)

→Thừa vit D → ứ đọng calci ở các mô mềm và thận

Vai trò sinh học

• Chất chống oxy hóa, chống các gốc tự do gây thoái hóa

tế bào→ tác dụng bảo vệ tế bào

• Tham gia vào điều hòa quá trình sinh sản

→Thiếu vit E ảnh hưởng đến quá trình tạo phôi và cơ quan

sinh sản bị thoái hóa

Gồm 3 loại: K1, K2, K3

• Vit K1 (Phylloquinone): Thực vật (bắp cải, rau má, cà

chua, bắp, sữa, lòng đỏ trứng, đậu nành, khoai tây, …)

• Vit K2 (Menaquinone): Vi khuẩn ruột gram (+)

• Vit K3 (Menadione): Chế phẩm tổng hợp

2.4 Vitamin K

3 VITAMIN TAN TRONG NƯỚC

Nguồn gốc:

• Men bia, mầm lúa mì, cám gạo, các loại hạt ngũ cốc, gan thận,…

Cấu tạo:

3.1 Vitamin B1 (Thiamin)

Vai trò sinh học

• Là co-enzym của quá trình sinh tổng hợp hay thoái hóa các hợp chất α-cetonic bởi enzym transketolase

• Thiếu vit B1→ Rối loạn chuyển hóa→ Ảnh hưởng đến

hoạt động của hệ thần kinh→ Bệnh tê phù (Beriberi), viêm

dây thần kinh

Vai trò sinh học

• Là thành phần cấu tạo coenzym FMN và FAD→ Tham gia các phản ứng oxy hóa khử

• Duy trì sự toàn vẹn của tế bào biểu mô

• Cần cho sự hoạt động bình thường của da, niêm mạc, hệ thần kinh ngoại vi

Vai trò sinh học

• Là thành phần cấu tạo của coenzym NAD và NADP → vai

trò trong vận chuyển điện tử

• Thiếu vit B3 → bệnh pellagra (viêm da), viêm loét niêm mạc tiêu hóa, rối loạn tâm thần

Vai trò sinh học

• Là thành phần cấu tạo của coenzym A

• Là thành phần chủ yếu của ACP

→ Thiếu Vit B5 → Thiếu máu (nguyên liệu tổng hợp hem)

Nguồn gốc:

• Men bia, hạt ngũ cốc, thịt bò, gan, thận,…

Cấu tạo:

3.5 Vitamin B6

• Tham gia cấu tạo coenzym của carboxylase→ vai trò quan

trọng trong quá trình sinh tổng hợp acid béo

Nguồn gốc:

• Men bia, rau xanh, gan, thận,…

Cấu tạo:

3.7 Vitamin B9 (Acid folic)

(Para amino benzoic acid)

→Thiếu acid folic→ ảnh hưởng đến sự tạo thành

hồng cầu→ bệnh thiếu

máu

Nguồn gốc:

• Tự nhiên: gan, thận, não, trứng, sữa,…

• Trong cơ thể, vi khuẩn ruột tổng hợp B12

• Trong công nghiệp: B12 được điều chế từ Streptomyces

Griseus

• Chứa 1 nguyên tử Co trong phân tử

• Là coenzym tham gia phản ứng chuyển hóa aa và acid béo

• Kích thích tạo máu, vai trò trong sự phân chia, tái tạo tế bào

→Thiếu B12→ bệnh thiếu máu, những biểu hiện hệ thần kinh trung ương

3.8 Vitamin B12 (Cobal amin)

• Thúc đẩy sự hấp thu sắt→ Quá trình tạo máu

• Chất chống oxy hóa → tác động lên sự tổng hợp kháng thể→ tăng đề kháng

→ Thiếu vit C→ Bệnh Scorbut

3.9 Vitamin C (Acid ascorbic)

Mục tiêu

vitamin

quan trọng của các Vit

thiếu các vitamin