Quy định pháp luật việt nam về bán hàng đa cấp

Pháp luật Việt Nam không ngừng đổi mới và hoànthiện các văn bản pháp lý trong lĩnh vực này nhằm siết chặt quản lý hoạt động bánhàng đa cấp, điển hình là Chính phủ vừa ban hành Nghị định

TRẦM THỊ DIỄM PHƯƠNG

ĐỀ TÀI: “QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT

NAM VỀ BÁN HÀNG ĐA CẤP”

BÁO CÁO THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

TP HỒ CHÍ MINH, NGÀY 17 THÁNG 03 NĂM 2015

TRẦM THỊ DIỄM PHƯƠNG

ĐỀ TÀI: “QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT

NAM VỀ BÁN HÀNG ĐA CẤP”

BÁO CÁO THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

Người hướng dẫn khoa học:

TP HỒ CHÍ MINH, NGÀY 17 THÁNG 03 NĂM 2015

2. Tổng quan đề tài: 1

3. Mục tiêu, đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu đề tài: 2

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài: 2

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài 2

6 Bố cục 2

B PHẦN NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ BÁN HÀNG ĐA CẤP 4

1.1 Khái niệm và đặc điểm 4

1.1.1 Khái niệm 4

1.1.2 Đặc điểm 5

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển bán hàng đa cấp trên thế giới và Việt Nam 5

1.2.1 Trên thế giới 5

1.2.2 Việt Nam 7

1.3 Các mô hình trả thưởng trong bán hàng đa cấp 9

1.3.1 Mô hình nhị phân - Mô hình ma trận 9

1.3.2 Mô hình đều tầng (Sơ đồ một cấp) 10

1.3.3 Mô hình bậc thang ly khai 11

1.4 Vai trò của bán hàng đa cấp 12

CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BÁN HÀNG ĐA CẤP 14

2.1 Sự ra đời của pháp luật trong lĩnh vực quản lý hoạt động kinh doanh đa cấp 14

2.2 Thủ tục đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp 15

2.2.1 Điều kiện đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp: 15

2.2.2 Trình tự, thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp 16

2.2.3 Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp 17

2.2.4 Thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp 17

2.2.5 Tạm ngừng, chấm dứt hoạt động bán hàng đa cấp 18

2.3 Điều kiện về người tham gia bán hàng đa cấp 19

2.4 Các Hành vi bị cấm trong hoạt động bán hàng đa cấp 19

2.5 Xử lý vi phạm 28

3.2 Đề xuất hướng giải quyết 33

C KẾT LUẬN 36

A PHẦN MỞ ĐẦU:

1 Lý do chọn đề tài:

Bán hàng đa cấp là một phương thức kinh doanh xuất hiện ở Việt Nam từ nhữngnăm đầu thế kỷ 21, và đây cũng là loại hình kinh doanh được xem là có triển vọngnhất trong thế kỷ 21 Kinh doanh đa cấp đã không còn xa lạ với người dân ViệtNam, đây là hoạt động bán hàng trực tiếp đến tay người tiêu dùng, do đó tiết kiệmđược nhiều chi phí trung gian, khoản tiền này được dùng vào việc nâng cao chấtlượng sản phẩm và trả thưởng cho người tham gia bán hàng đa cấp, so với hình thứckinh doanh truyền thống thì loại hình kinh doanh này có nhiều ưu điểm vượt trội,tuy nhiên bên cạnh đó cũng tiềm ẩn không ít rủi ro

Dù xuất hiện ở Việt Nam chỉ hơn 10 năm nhưng loại hình kinh doanh này có tốc

độ phát triển rất nhanh, hiện nay đã thu hút hơn 1 triệu ngưới tham gia1 Không thểphủ nhận những lợi ích mà hình thức kinh doanh này mang lại, tuy nhiên, bên cạnh

đó cũng còn tồn tại không ít khó khăn, rất nhiều doanh nghiệp núp bóng dưới hìnhthức bán hàng đa cấp để lừa gạt, chiếm đoạt tài sản của người dân làm thiệt hại lớncho nhiều người và cho xã hội Pháp luật Việt Nam không ngừng đổi mới và hoànthiện các văn bản pháp lý trong lĩnh vực này nhằm siết chặt quản lý hoạt động bánhàng đa cấp, điển hình là Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 42/2014/NĐ-CPngày 14/5/2014 về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp Tuy nhiên, trên thực tế khi

áp dụng vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc

Trên cơ sở nghiên cứu về lý luận, kết hợp với việc liên hệ thực tiễn hoạt độngbán hàng đa cấp, đề tài “Quy định của pháp luật Việt Nam về bán hàng đa cấp” sẽtập trung nghiên cứu những quy định của pháp luật trong hoạt động bán hàng đacấp, và những bất cập còn tồn tại trên thực tế, từ đó đưa ra một số kiến nghị nhằmgóp phần xây dựng và hoàn thiện pháp luật bán hàng đa cấp ở Việt Nam

2 Tổng quan đề tài:

Bán hàng đa cấp đã không còn xa lạ với người dân Việt Nam, tuy nhiên ngườidân chúng ta vẫn chưa thật sự hiểu sâu về loại hình kinh doanh này, Không thể phủnhận những lợi ích mà hình thức kinh doanh này mang lại, tuy nhiên bên cạnh đóvẫn còn tồn tại rất nhiều khó khăn Sau hàng loạt các vụ việc lừa đảo, chiếm đoạt tàisản của các doanh nghiệp bán hàng đa cấp bất chính làm xáo trộn đến đời sống kinh

1 Theo số liệu thống kê của Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công thương nghiep/hon-mot-trieu-nguoi-viet-ban-hang-da-cap-2911908.html.

http://video.vnexpress.net/doanh-tế - xã hội, pháp luật Việt Nam đã bắt đầu có sự quan tâm về loại hình kinh doanhnày bằng cách đưa ra hàng loạt các quy định nhằm siết chặt hoạt động bán hàng đacấp, tuy nhiên trên thực tế vẫn còn tồn tại rất nhiều khó khăn, vướng mắc, cần giảiquyết tốt trong thời gian sắp tới, để loại hình kinh doanh này ngày càng phát triểnhơn nữa.

3 Mục tiêu, đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu đề tài:

Mục tiêu nghiên cứu đề tài là thực trạng hoạt động bán hàng đa cấp ở Việt Nam,cũng như những quy định Pháp luật của nước ta trong lĩnh vực này, Qua đó đưa ramột số kiến nghị, đề xuất về mặt quản lý để hoạt động kinh doanh này ngày càng đivào quy củ và phát huy những lợi thế của nó

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là thực trạng bán hàng đa cấp và các quy địnhcủa Pháp luật về bán hàng đa cấp ở Việt Nam thông qua các văn bản quy phạmpháp luật

Phạm vi nghiên cứu của đề tài là tập trung vào thực trạng của hoạt động bánhàng đa cấp ở Việt Nam, quy định của pháp luật hiện hành trong lĩnh vực này Cụthể việc nghiên cứu sẽ tập trung vào các văn bản quy phạm pháp luật, các đề tàinghiên cứu khoa học, các thông tin về lĩnh vực này trên báo, đài và các trang thôngtin đại chúng khác

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài:

Nghiên cứu, tổng hợp các nội dung về bán hàng đa cấp trên các bài viết, bài báo,các trang mạng thông tin truyền thông

Nghiên cứu, phân tích, đối chiếu, đánh giá các quy định Pháp luật về bán hàng

đa cấp ở Việt Nam

So sánh, đối chiếu với các quy định trên thế giới

5 Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài

Qua tìm hiểu, phân tích, đánh giá về hoạt động bán hàng đa cấp, tác giả cũng cóđưa ra một số ý kiến đề xuất nhằm góp phần làm hoàn chỉnh quy định pháp luậtViệt Nam trong lĩnh vực này, và đây cũng có thể được sử dụng như một tài liệutham khảo cho những ai muốn tìm hiểu về hoạt đông bán hàng đa cấp

6 Bố cục

Phần mở đầu

Chương 1: Giới thiệu về loại hình kinh doanh đa cấp

Chương 2: Quy định của pháp luật Việt Nam về hình thức kinh doanh đa cấpChương 3: Thực tiễn hoạt động bán hàng đa cấp trên thị trường Việt NamPhần kết luận

B PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ BÁN HÀNG ĐA CẤP

1.1 Khái niệm và đặc điểm

1.1.1 Khái niệm

Từ góc độ Kinh tế: Kinh doanh tiếp thị mạng lưới (tiếng Anh: Multi-levelMarketing Tiếp thị đa cấp) hoặc Kinh doanh theo mạng (Network Marketing) hayBán hàng đa cấp chính thống (tên gọi thông dụng tại Việt Nam) là thuật ngữ chungdùng để chỉ một phương thức marketing sản phẩm Đây là hoạt động kinh doanh/bán hàng trực tiếp đến tay người tiêu dùng, họ có thể trực tiếp đến mua hàng tạicông ty (hoặc qua một nhà phân phối duy nhất) mà không phải thông qua các đại lýhay cửa hàng bán lẻ Nhờ vậy, hình thức này tiết kiệm rất nhiều chi phí từ tiền sânbãi, kho chứa, vận chuyển hàng hóa, khuyến mại, quảng cáo và các chương trìnhtiếp thị khác Số tiền này thay vào đó, được dùng để trả thưởng cho nhà phân phối

và nâng cấp, cải tiến sản phẩm (do đó chất lượng sản phẩm của ngành hàng bánhàng trực tiếp thường cao và liên tục được nâng cấp) Đây là phương thức tiếp thịtận dụng chính thói quen của người tiêu dùng: khi sử dụng sản phẩm, dịch vụ tốtthường chia sẻ cho người thân, bạn bè và những người xung quanh Nhà phân phối

có vai trò như những đại lý Họ dùng những kết quả sử dụng của bản thân và nhữngngười quen biết để thu hút khách hàng Qua việc làm đó họ đem về lượng kháchhàng cho công ty và bản thân họ Ngoài ra họ còn có thể tìm kiếm những đối táckhác để có thể trở thành nhà phân phối cùng làm việc với mình, việc này được quản

lý bằng mã số Khi đó, mã số của một nhà phân phối mới được kết nối với mã sốcủa người bảo trợ (tiếng Anh: Sponsor) của anh ta.2

Từ góc độ Pháp luật: Kinh doanh theo phương thức đa cấp là hình thức kinhdoanh thông qua mạng lưới người tham gia gồm nhiều cấp, nhiều nhánh khác nhau,trong đó, người tham gia được hưởng hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ích kinh tếkhác từ hoạt động kinh doanh của mình và của mạng lưới do mình xây dựng.3

2 http://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_doanh_%C4%91a_c%E1%BA%A5p

3 Theo quy định tại Khoản 2, Điều 3 Nghị định Số 42/2014/NĐ-CP của Chính Phủ ngày 14 tháng 05 năm

2014 về Quản lý hoạt động bán hàng đa cấp

Hình 1 Sơ đồ mạng lưới kinh doanh đa cấp.

So với loại hình kinh doanh truyền thống thì bán hàng đa cấp rất linh hoạt vềthời gian và địa điểm bán hàng

Kinh doanh chủ yếu là các sản phẩm chăm sóc về sắc đẹp và sức khỏe conngười Dòng thực phẩm chức năng chiếm khoảng 90%

Đề cao hoạt động đội nhóm, có sự chia sẽ và giúp đỡ nhau giữa những ngườitrong cùng mạng lưới

1.2 Lịch sử hình thành và phát triển bán hàng đa cấp trên thế giới và Việt Nam.

1.2.1 Trên thế giới 4

4 http://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_doanh_%C4%91a_c%E1%BA%A5p.

Kinh doanh theo mạng gắn liền với tên tuổi của nhà hóa học người Mỹ KarlRenborg (1887-1973) Ông là người đầu tiên đã ứng dụng ý tưởng tiếp thị mạnglưới vào trong cuộc sống.

Giữa những năm 1920-1930, Karl Renborg lần đầu tiên chế tạo ra những sảnphẩm dinh dưỡng bằng phương pháp cạo sắt từ những chiếc đinh gỉ trộn thêm vàokhẩu phần ăn và các loại rau cỏ khác nhau

Năm 1927, Karl Renborg về Mỹ và bắt đầu chế biến các chất bổ sung dinhdưỡng khác nhau dựa trên cỏ linh lăng là một loại cỏ có chứa rất nhiều vitamin,khoáng chất, đạm và nhiều vi chất có ích khác Theo đó ông đã đưa ra một ý tưởngkinh doanh, mà sau này đã phát triển thành một ngành kinh doanh tiên tiến ÔngRenborg đề nghị các bạn của ông giới thiệu chất bổ sung dinh dưỡng này cho ngườiquen của họ, nếu người quen của họ mua sản phẩm thì ông hứa sẽ trả hoa hồng, nhờ

đó mà thông tin về các chất bổ sung dinh dưỡng có lợi bắt đầu được truyền bá rộngrãi Doanh thu bán hàng của công ty tăng vượt quá sức tưởng tượng

Năm 1934, ông sáng lập ra công ty Vitamins California và nhờ phương phápphân phối mới này, khi người tiêu dùng cũng trở thành người phân phối sản phẩm,công ty của ông đã nhanh chóng đạt doanh số 7 triệu USD mà không mất một đồngquảng cáo Sự độc đáo ở chỗ nhờ tiết kiệm được chi phí quảng cáo và các khâutrung gian (đại lý, bán lẻ, kho bãi…) nên những người tham gia vào hệ thống củaông có thể nhận được thù lao cao hơn và lợi nhuận được sử dụng trong việc chếbiến và nâng cao chất lượng sản phẩm Nên giá trị sản phẩm cũng ngày được nângcao hơn

Cuối năm 1939 đầu 1940, Renborg đổi tên công ty thành Nutrilite Products theotên sản phẩm và vẫn giữ nguyên phương pháp tiêu thụ

Năm 1940 là năm khởi đầu của kinh doanh đa cấp và Renborg được coi là ông

tổ của ngành kinh doanh này

Sau đó hàng loạt các công ty kinh doanh theo phương thức này cũng lần lượt rađời, có thể kể đến là Amway, Lô hội,…

Tuy nhiên vào đầu thập niên 1970, việc bán hàng đa cấp lại chịu sức ép từ nhiềuphía khác nhau Năm 1975, trong hội đồng liên bang Hoa Kỳ có những người phảnđối kinh doanh đa cấp và quy kết nó với cái gọi là "hình tháp ảo" - một hình thức

kinh doanh bất hợp pháp Đây là đòn đánh đầu tiên của chính phủ vào kinh doanh

1.2.2 Việt Nam

Kinh doanh đa cấp bắt đầu bước chân vào thị trường Việt Nam từ những nămđầu thế kỷ 21 Mặc dù đây là ngành nghề kinh doanh còn mới nhưng thu hút đượcrất nhiều sự quan tâm và có tốc độ phát triển rất nhanh5

Đến thời điểm cuối năm 2004, tại Việt Nam đã có khoảng 20 Công ty bán hàng

đa cấp phân phối sản phẩm chủ yếu về ngành chăm sóc sức khoẻ và sắc đẹp.6 Bắtđầu xuất nhiều công ty lừa đảo, bán hàng đa cấp bất chính làm cho dư luận lên tiếngphản đối kinh doanh đa cấp

Trước những dư luận, phản đối kịch liệt của người dân về loại hình kinh doanhnày Pháp luật Việt Nam bắt đầu có sự điều chỉnh về lĩnh vực này Ngày 01-07-

2005, luật Cạnh tranh có hiệu lực thi hành trong đó có những điều khoản quy định

về bán hàng đa cấp, đây là văn bản pháp lý đầu tiên của Việt Nam điều chỉnh về bánhàng đa cấp, tiếp sau đó là hàng loạt các văn bản pháp lý khác được ban hành.Năm 2006, 2007 được xem là giai đoạn phục hồi của kinh doanh đa cấp tại ViệtNam, khi mà hàng loạt các công ty tăng dần doanh số sau giai đoạn bị báo chí và dưluận đánh tơi tả 7

5 Theo ông Bạch Văn Mừng, Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, trên thế giới, tốc độ tăng trưởng trung bình

về doanh thu và số lượng người tham gia bán hàng đa cấp chỉ đạt 10-15% Trong khi đó, tại Việt Nam, tốc độ đến 120-150%, cá biệt có doanh nghiệp đạt tốc độ tăng trưởng 200% Theo bài viết “Kinh doanh đa cấp, thật

và ảo” Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam truong-chieu-thang-dung/1056648/

http://www.doanhnhansaigon.vn/chuyen-lam-an/bai-1-tang-6 nam&catid=38&Itemid=77&lang=vi

http://www.mlma.org.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=63%3Aban-hang-a-cp-ti-vit-7 http://kinhdoanhdacap.vn/mlm/postst11_Kinh-doanh-da-cap-tai-Viet-nam.aspx

Năm 2010, Bán hàng đa cấp đạt lợi nhuận 2.799 tỷ đồng, tăng gấp 4 lần so với

614 tỷ đồng của 4 năm trước đó

Năm 2011 kinh doanh đa cấp bùng nổ mạnh mẽ và tạo thành một làn sóng tạiViệt Nam, trở thành một trong những kênh phân phối sản phẩm chính thức, bêncạnh các phương thức phân phối khác như: bán hàng qua đại lý, bán hàng theocatalog, bán hàng qua truyền hình

Tính đến tháng 6/2013, theo báo cáo của Bộ Công Thương, nước Việt Nam đã

có 88 doanh nghiệp được cấp giấy đăng ký tổ chức bán hàng đa cấp8

Doanh thu của các doanh nghiệp bán hàng đa cấp không ngừng tăng qua cácnăm

Năm 2006 Năm 2009 Năm 2012 0

Hình 2 Biểu đồ thể hiện doanh thu bán hàng đa cấp qua các năm.9

Trên thế giới có hơn 30.000 công ty phân phối hàng theo mô hình bán hàng đacấp Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam đã và đang đón tiếp khá nhiều doanhnghiệp bán hàng đa cấp quốc tế đến tìm hiểu tình hình kinh doanh đa cấp tại ViệtNam Những chuyến viếng thăm này hứa hẹn, việc đầu tư vào thị trường Việt Namcủa các doanh nghiệp bán hàng đa cấp quốc tế sẽ còn tiếp tục trong thời gian tới

8 Theo báo cáo của Hiệp hội bán hàng đa cấp https://www.youtube.com/watch?v=VqysPewY55k - Xây dựng hành lang pháp lý cho bán hàng đa cấp VTV9.

9 Theo báo cáo của Hiệp hội bán hàng đa cấp https://www.youtube.com/watch?v=VqysPewY55k - Xây dựng hành lang pháp lý cho bán hàng đa cấp VTV9.

1.3 Các mô hình trả thưởng trong bán hàng đa cấp 10

1.3.1 Mô hình nhị phân - Mô hình ma trận

Mô hình nhị phân là một dạng của mô hình ma trận và là mô hình ma trận dạngđơn giản nhất Mô hình nhị phân cho phép mỗi nhà phân phối được và chỉ đượctuyển mộ thêm 2 nhà phân phối thuộc tầng 1 và bắt buộc 2 nhánh của mình phảiluôn phát triển đồng đều (nếu không thực hiện được điều này thì nhà phân phối sẽkhông được chi trả hoa hồng hoặc chỉ hưởng ở nhánh yếu hơn)

Mô hình ma trận được nâng cấp từ mô hình nhị phân, nhà phân phối sẽ đượctuyển nhiều hơn con số 2 người Tùy theo chính sách quy định, sơ đồ hạn chế độlớn và số người trong mức một của bạn Ví dụ, sơ đồ 3x6 cho phép bạn tuyển vào 3người ở mức một và giới hạn mức 6 là mức chi trả hoa hồng cuối cùng

Mô hình sẽ không bền vững vì nhiều lý do: Nếu giả sử chúng ta tham gia vào 2dạng mô hình này, và chúng ta đã bảo trợ đủ số người tối đa vào thế hệ thứ nhất củamình Nếu bây giờ có một người bạn thân của chúng ta cũng muốn tham gia vàodoanh nghiệp, nếu chúng ta vẫn muốn cho bạn mình tham gia, thì buộc lòng phảiđặt người đó vào những vị trí thấp hơn ở những thế hệ dưới Hơn nữa, tốc độ pháttriển đội nhóm của người tầng dưới sẽ luôn chậm hơn những người tuyến trên.Chính vì những lý do trên mà mô hình ma trận (và nhị phân) bị quy kết vào

“hình tháp ảo” và bị cấm (hoặc kiểm tra hoạt động rất gắt gao) tại các nước trên thếgiới

- Tính đơn giản: Mô hình ma trận cho phép tạo ra tính đơn giản trong công việc.Trong sơ đồ ma trận, chúng ta chỉ cần chăm lo, chịu hoàn toàn trách nhiệm đào tạocho những người ở mức một của chúng ta và có thể ngồi ở nhà để người đỡ đầutuyển người cho mạng lưới của chúng ta Sơ đồ ma trận rất đơn giản để giải thíchcho những người mới Mô hình ma trận thích hợp để sử dụng phân phối các sảnphẩm đặc thù mà tính xoay vòng sản phẩm nhỏ hoặc không có, để tránh sự bão hòacủa thị trường

- Hiệu ứng con đỉa: Mô hình ma trận thu hút những người không muốn làm việcnhiều và/hoặc thiếu kiến thức trong lĩnh vực kinh doanh theo mạng Các kế hoạch

ma trận theo kiểu phân chia các khoản hoa hồng có khuynh hướng khá “xã hội”.Ban thưởng cho những nhà phân phối tích cực ít hơn các nhà phân phối lười biếng

10

http://mlma.org.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=64%3Acac-mo-hinh-tr-thng&catid=38%3Atim-hiu-v-mlm&Itemid=77&lang=vi

Các nhà phân phối xuất sắc nhận được sự đền đáp ít hơn so với thời gian và sức lực

mà mình bỏ ra, bởi vì phần lớn các khoản hoa hồng bị người ta hút mất như nhữngcon đỉa, mạng lưới của họ đầy rẫy những kẻ ranh mãnh và lười biếng

- Sự giới hạn: Mô hình ma trận hạn chế quy mô tổ chức Chẳng hạn, trong matrận 3x4, chúng ta không bao giờ có thể có quá 120 người trong mạng lưới tầngdưới

- Biến thể: Một số chính sách của mô hình ma trận (hay nhị phân) cho phéptuyển vào số lượng không hạn chế (để bù bắp sự thiếu hụt do có thành viên nghỉviệc hoặc làm việc không hiệu quả), tuy nhiên, quá trình làm việc vẫn chỉ dựa trênmột số người nhất định, khi có 3 người trong mạng lưới, chúng ta sẽ là thành viêncấp một, khi giúp cho ba người này đạt cấp một, chúng ta sẽ đạt cấp hai Điều nàylàm cho tính thống nhất (đoàn kết) của đội nhóm bị hạn chế

1.3.2 Mô hình đều tầng (Sơ đồ một cấp)

Mô hình đều tầng cho phép nhà phân phối tuyển không giới hạn nhà phân phốituyến dưới, tức là không phải tuyển với số lượng tuyến dưới bắt buộc, có thể là mộtngười, hai người, ba người hay bao nhiêu người tùy thích Nhà phân phối đượchưởng hoa hồng hay phần trăm hoa hồng từ đội nhóm của mình là như nhau đối vớicùng một thế hệ, các thế hệ có thể có mức phần trăm giống hoặc khác nhau Để bảođảm tính công bằng giữa người vào trước và vào sau nên mô hình đều tầng chỉ chophép hưởng tối đa ba thế hệ, bốn thế hệ hay năm thế hệ (tùy theo chính sách củamỗi công ty) Thêm một điều nữa là nếu cho hưởng tối đa các thế hệ thì xảy ra tìnhtrạng: tiền dùng để chi trả hoa hồng cho nhà phân phối sẽ lớn hơn giá trị sản phẩm(giả sử cứ ở mỗi thế hệ công ty sẽ chi trả cho nhà phân phối 5% thì tới thế hệ thứ 10

đã có 50% dùng để chi trả hoa hồng, và để đến thế hệ 20 con số đã lên tới 100%) vìthế người tham gia chỉ được hưởng đến một mức nhất định nào đó

Vì mô hình này không có sự thoát ly cho nên kế hoạch một cấp chi trả chochúng ta một số ít mức Về mặt lý thuyết, chúng ta có thể bổ sung sự thiếu sót nàybằng cách tuyển mộ một số lượng lớn người vào mức một của chúng ta Nhưng,mặc dù các sơ đồ một cấp không giới hạn số lượng người được chúng ta đỡ đầu, thìvẫn có sự hạn chế cơ học về tính hiệu quả của việc đỡ đầu Do sự hạn chế mức chitrả nên có thể những người ở mức trên sẽ không cần chăm sóc, giúp đỡ những tầngmình không được hưởng hoa hồng (nếu chính sách quy định chỉ cho hưởng đến tầng

5 thì chăm sóc tầng 6, tầng 7 sẽ không mang lại lợi ích gì) và như thế không mangtính nhân bản và bền vững

1.3.3 Mô hình bậc thang ly khai

Bậc thang ly khai là mô hình tiên tiến nhất hiện nay Nó cho phép mỗi nhà phânphối được tuyển tuyến dưới với số lượng tùy thích (cũng giống như mô hình đềutầng) Ngoài hệ thống thế hệ, bậc thang ly khai còn tạo ra một hệ thống cấp bậc Ởmỗi cấp bậc, nhà phân phối được hưởng hoa hồng cá nhân khác nhau, là hoa hồngđội nhóm cũng khác nhau tùy vào cấp bậc của nhà phân phối tuyến dưới Vì thế, môhình cho phép nhà phân phối hưởng không giới hạn thế hệ mà vẫn bảo đảm đượctính công bằng

Đặc trưng của Bậc thang ly khai là hệ thống được quản lý theo hệ thống cấp bậc,tức là phần trăm (%) hoa hồng sẽ được phân chia theo hệ thống cấp bậc Mỗi cấpbậc sẽ có mức hoa hồng riêng và hoa hồng khối lượng (giá trị thặng dư) sẽ đượctính dựa trên số dư từ % hoa hồng cao trừ đi % hoa hồng thấp hơn Ví dụ, A thamgia vào mạng lưới và hiện giờ anh đang ở cấp bậc, mà tại đó anh nhận được 12%,

và trong đội nhóm của anh có B hiện đang hưởng mức 5%, như vậy, A sẽ nhậnđược 7% giá trị hàng hóa do B tiêu thụ được, và cho dù B ở bất cứ tầng nào trong

hệ thống A vẫn nhận được giá trị 7% (miễn là giữa hai người không có người có cấpbậc cao hơn B) Như vậy, hệ thống sẽ luôn bảo đảm rằng nó tồn tại và công bằng.Khi các nhà phân phối trong mạng lưới tầng dưới của chúng ta đạt đến trạng tháivượt cấp nhất định thì họ sẽ “bứt ra” khỏi nhóm của chúng ta Chúng ta sẽ khôngcòn nhận được các khoản hoa hồng trực tiếp từ các sản phẩm của họ hay là mạnglưới của họ bán nữa Tuy nhiên chúng ta vẫn sẽ tiếp tục nhận được một khoản lợitức hoa hồng nhỏ từ khối lượng của nhóm các nhà phân phối đã tách ra và từ mạnglưới của họ Nên nhớ rằng, phần trăm hoa hồng nhỏ nhưng từ một mạng lưới lớn

Ưu điểm: Trong số các sơ đồ kinh doanh thì sơ đồ bậc thang bảo đảm khả năngđạt được phúc lợi lớn nhất Vấn đề ở chỗ là các đặc trưng thoát ly cho phép chúng taxây dựng tổ chức lớn hơn và lấy ra được các khoản hoa hồng từ nhiều cấp hơn các

sơ đồ kiểu khác

Mô hình này cho phép chúng ta nhận được các khoản hoa hồng ở nhiều mức hơnbất kỳ sơ đồ nào khác Nếu như nhà phân phối có một tổ chức 6 mức của mình thìđiều đó có nghĩa là chúng ta sẽ nhận được các khoản hoa hồng từ số hàng hóa bánđược ở mức thứ 12 của chúng ta Mô hình này cho phép thu về các khoản thu nhập

từ mức thứ 20, độ sâu này trong các mô hình khác không thể đạt tới

Bậc thang ly khai đem đến một độ rộng không hạn chế Chúng ta có thể bảo trợvào tầng 1 của mình bao nhiêu người tùy khả năng của chúng ta Những người do

chúng ta bảo trợ cũng có thể bảo trợ như thế Do đó, Chúng ta có thể mở rộng mãimãi khi xây dựng mạng lưới tầng dưới rộng lớn của mình, có khi lên tới hàng chụcnghìn nhà phân phối.

1.4 Vai trò của bán hàng đa cấp

Phía doanh nghiệp: Doanh nghiệp không cần bỏ ra 1 khoản tiền lớn cho quảngcáo và chi phí cho nhiều khâu trung gian là các đại lý và cửa hàng bán lẻ, chi phívận chuyển như trong mô hình kinh doanh truyền thống, Khoản tiền tiết kiệm từ cácchi phí trung gian có thể dùng để nâng cao chất lượng sản phẩm, uy tín công tyđược tăng cao, sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thương trường cũng ngày càngvững mạnh Doanh nghiệp có một lượng khách hàng lớn đồng thời là nhà phân phốisản phẩm của mình và như vậy nhiều khách hàng của công ty có thêm thu nhập để

có điều kiện sử dụng sản phẩm, điều này góp phần làm tăng doanh số của công ty(kích cầu)

Người tham gia bán hàng đa cấp: không cần đầu tư nhiều vốn, làm việc tự do,không cần kinh nghiệm, trình độ học vấn vì sẽ được đào tạo, phù hợp cho mọi lứatuổi, mọi tầng lớp trong xã hội Người tham gia ban hàng đa cấp còn có nhiều cơhội mở rộng quan hệ, được nhiều người giúp đỡ, hỗ trợ, và có thể hưởng nhiều lợiích (tùy thuộc vào chính sách của công ty)

Xã hội: Hình thức kinh doanh này là một trong những phương pháp kích cầu rấtmạnh, tạo nhiều công ăn việc làm cho xã hội, nhà nước có thêm nguồn thu thuế lớn

từ các doanh nghiệp bán hàng đa cấp (tính đến hết năm 2013, các doanh nghiệp bánhàng đa cấp đã đóng góp vào ngân sách nhà nước hơn 1000 tỷ đồng11) Người tiêudùng trong nước được tiếp cận với hàng hóa chất lượng mà giá cả phải chăng

Kết luận chương 1:

Bán hàng đa cấp với những ưu điểm vượt trội so với kinh doanh truyền thống,

do đó, dù mới xuất hiện ở Việt Nam trong những năm gần đây nhưng lại có tốc độphát triển rất nhanh, và hứa hẹn trong thời gian tới nó sẽ còn tiếp tục phát triển hơnnữa Do đặc thù của loại hình kinh doanh này khá phức tạp, nên nhiều người chưahiểu đúng về bán hàng đa cấp, chưa có cái nhìn khách quan Hơn thế nữa, trong thờigian qua, có nhiều doanh nghiệp lợi dụng kẽ hở của pháp luật trong việc quản lýhoạt động bán hàng đa cấp, lợi dụng danh nghĩa là doanh nghiệp bán hàng đa cấp,

để thực hiện những hành vi lừa đảo nhằm chiếm đoạt tài sản của người dân làm cho

11 Theo số liệu thống liệu thống kê từ Cục Quản Lý Cạnh Tranh- Bộ Công Thương http://vietnamnet.vn/vn/kinh-te/187545/manh-tay siet ban-hang-da-cap.html

người dân mất lòng tin vào bán hàng đa cấp, ảnh hưởng uy tín đến những doanhnghiệp bán hàng đa cấp chân chính Mặt khác, lại có nhiều người tin tưởng vàonhững doanh nghiệp bán hàng đa cấp một cách mù quáng, nhẹ dạ tin vào những lờichào "mật ngọt chết ruồi" đầy hấp dẫn của nhân viên bán hàng đa cấp mà nhiềungười trở thành nạn nhân của các công ty lừa đảo12.

Để tránh những trường hợp trên xảy ra, chúng ta cần trang bị cho mình nhữngkiến thức cần thiết để bảo vệ bản thân và những người xung quanh Hơn nữa, cácquy định pháp luật phải chặt chẽ hơn nữa nhằm bảo vệ tốt quyền lợi của người tiêudùng, cũng như những doanh nghiệp bán hàng đa cấp chân chính, các nhà làm luậtcần dự phòng được những tình huống xấu có thể xãy ra, có thể tham khảo kinhnghiệm của các nước phát triển trong lĩnh vực này, nhằm tránh sự lạc hậu, lỗi thờicủa pháp luật Ngoài ra cần có biện pháp xử lý mạnh những doanh nghiệp bán hàng

đa cấp bất chính vừa mục đích xử phạt vừa răn đe các doanh nghiệp khác, để bánhàng đa cấp được phát triển lành mạnh ở thị trường Việt Nam

12 http://nld.com.vn/kinh-te/bay-ban-hang-da-cap-20131111082256161.htm

CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BÁN HÀNG ĐA CẤP

2.1 Sự ra đời của pháp luật trong lĩnh vực quản lý hoạt động kinh doanh

đa cấp.

Kinh doanh đa cấp bắt đầu xuất hiện ở Việt Nam từ năm 200013, tuy nhiên thờiđiểm này, ở Việt Nam chưa có bất kì một văn bản pháp luật nào điều chỉnh về lĩnhvực này

Đến thời điểm cuối năm 2004, tại Việt Nam đã có khoảng 20 Công ty bán hàng

đa cấp phân phối sản phẩm chủ yếu về ngành chăm sóc sức khoẻ và sắc đẹp Để hoànhập với xu hướng chung của thế giới cũng như đáp ứng tình hình thực tế tại ViệtNam hành lang pháp lý về kinh doanh theo mạng đã dần hình thành:

Ngày 01-07-2005, luật Cạnh tranh có hiệu lực thi hành trong đó có những điềukhoản quy định về bán hàng đa cấp

Ngày 24-08-2005, Nghị định 110/2005/NĐ-CP của chính phủ về Quản lý hoạtđộng bán hàng đa cấp được ban hành phần nào đã tạo ra một hành lang pháp lý đểbảo vệ các công ty và nhà phân phối chân chính Tuy nhiên, nghị định vẫn cònnhiều kẽ hở khiến cho một số công ty lợi dụng

Ngày 08-11-2005, Bộ thương mại ban hành thông tư hướng dẫn một số nội dungtại Nghị định 110/2005/NĐ-CP về quản lý bán hàng đa cấp

Năm 2008, trong bối cảnh thế giới lâm vào khủng hoảng kinh tế, đại gia làngcông nghệ là FPT cũng đã nhảy vào bán hàng đa cấp với sự ra đời của FPT Network(FN), thành viên của FPT Telecom với kỳ vọng hình thức kinh doanh này sẽ giúpFPT Telecom tiết giảm những chi phí quản lý, chi phí quảng cáo, giảm thiểu nhữngrủi ro và tạo ra sự đột phá trong việc kinh doanh14

Đầu tháng 10, năm 2009, Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam được thành lập.Hiệp hội được thành lập và bổ nhiệm bà Trương Thị Nhi (Tổng giám đốc công tyTNHH TM Lô Hội, nhà đại diện tại Việt Nam của tập đoàn Forever Living ProductsHoa Kỳ) là chủ tịch nhiệm kỳ 2009-2014

13 cap-bat-chinh-va-hop-phap&catid=38%3Atim-hiu-v-mlm&Itemid=77&lang=vi

http://mlma.org.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=248%3Anhan-dien-kinh-doanh-da-14 http://kinhdoanhdacap.vn/mlm/postst11_Kinh-doanh-da-cap-tai-Viet-nam.aspx

Ngày 31 tháng 03 năm 2010, Hiệp hội bán hàng đa cấp Việt Nam (VietnamMLMA) chính thức ra mắt tại Hà Nội

Bán hàng đa cấp đã phát triển một cách bùng nổ, mặc dù pháp luật Việt Nam đã

có sự điều chỉnh tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập Do đó, Ngày 14 tháng

5 năm 2014, Chính phủ ban hành nghị định 42/2014/NĐ-CP, bao gồm các quy định

về hoạt động bán hàng đa cấp và quản lý hoạt động bán hàng đa cấp Nghị định này

có hiệu lực từ 1 tháng 7 năm 2014 thay thế nghị định 110/2005/NĐ-CP của Chínhphủ về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp, với nhiều quy định tiến bộ nhằm gópphần thúc đẩy quản lý trong hoạt động bán hàng đa cấp

Ngày 30 tháng 07 năm 2014, Thông tư 24/2014/TT-BCT của Bộ Công thươngđược ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết thi hành một số điều của Nghị định42/2014/NĐ-CP

Để tránh trường hợp lạc hậu luật pháp phải liên tục được cập nhật và hoàn thiện

để bắt kịp thời đại Trong năm vừa qua với sự ra đời của những văn bản pháp luậttrong lĩnh vực này, đã mang lại luồng gió mới cho hoạt động bán hàng đa cấp, giúpthị trường Việt Nam sàng lọc những doanh nghiệp làm ăn bất chính, góp phần bảo

vệ tốt lợi ích của tiêu dùng

2.2 Thủ tục đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp

2.2.1 Điều kiện đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp:

Tổ chức đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp phải đáp ứng các điều kiện sau:15

Là doanh nghiệp được thành lập tại Việt Nam theo quy định của pháp luật, cóđăng ký kinh doanh ngành bán lẻ theo phương thức đa cấp

Vốn pháp định của doanh nghiệp đăng ký kinh doanh ngành bán lẻ theo phươngthức đa cấp là 10 tỷ đồng Ngoài ra doanh nghiệp bán hàng đa cấp phải ký quỹ mộtkhoản tiền tương đương 5% vốn điều lệ nhưng không thấp hơn 5 tỷ đồng (năm tỷđồng) tại một ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính, đây lànhững quy định mới của Nghị định số 42/2014/NĐ-CP, xuất phát từ thực tiễn hoạtđộng bán hàng đa cấp đã gây ra những bất bình cho cộng đồng xã hội thời gian qua,

do có những doanh nghiệp kinh doanh theo phương thức bán hàng đa cấp biếntướng, lừa đảo; Nghị định số 42/2014/NĐ-CP đã đưa ra cơ chế sàng lọc cơ bản từkhâu gia nhập thị trường bằng cách tăng vốn pháp định và số tiền ký quỹ bằng cáchnày có thể đảm bảo khả năng tài chính của doanh nghiệp trong việc xây dựng cơ sở

15 Điều 7 Nghị định 42/2014/NĐ-CP, quy định về điều kiện đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp.

vật chất, tổ chức mạng lưới một cách bền vững và hiệu quả, và bảo vệ lợi ích chongười tham gia bán hàng đa cấp.

Hàng hóa kinh doanh theo phương thức đa cấp phù hợp với nội dung ghi trongGiấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đầu tư

Có đủ điều kiện kinh doanh hoặc được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinhdoanh theo quy định của pháp luật trong trường hợp kinh doanh hàng hóa kinhdoanh có điều kiện

Có Quy tắc hoạt động, Chương trình trả thưởng, Chương trình đào tạo cơ bảnkhông trái quy định của pháp luật

Thành viên hợp danh đối với công ty hợp danh, chủ sở hữu doanh nghiệp tưnhân, thành viên đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, cổ đông sáng lập đối vớicông ty cổ phần, người đại diện theo pháp luật đối với công ty trách nhiệm hữu hạn,công ty cổ phần phải là những cá nhân chưa từng giữ một trong các chức vụ nêutrên tại doanh nghiệp bán hàng đa cấp đã bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hoạtđộng bán hàng đa cấp theo quy định pháp luật

2.2.2 Trình tự, thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng

đa cấp

Cục Quản lý cạnh tranh có trách nhiệm tiếp nhận, thẩm định và cấp Giấy chứngnhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp cho doanh nghiệp đăng ký hoạt động bánhàng đa cấp Trình tự, thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đacấp phải qua các bước như tiếp nhận hồ sơ, thẩm định hồ sơ, và cuối cùng là cấpgiấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp16 Về thẩm quyền cấp giấychứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp đã có sự đổi mới, theo quy địnhtrước kia thẩm quyền này thuộc về Sở Thương mại hoặc Sở Thương mại – Dulịch17, nhưng nay thuộc về Cục Quản lý cạnh tranh Việc chuyển giao thẩm quyềnnhư vậy là hoàn toàn hợp lý Bởi vì, các cơ quan cạnh tranh có trách nhiệm trongviệc nhận diện các hình thức bán hàng đa cấp bất chính, kiểm tra về nội dung cácchương trình bán hàng, chương trình đào tạo người tham gia nhờ vậy có thể ngănchặn được các doanh nghiệp bán hàng đa cấp bất chính ngay từ đầu làm giảm đượcthiệt hại cho xã hội

16 Chi tiết các bước được thực hiện theo quy định tại Điều 3 thông tư số 24/2014/TT-BCT của Bộ Công thương, ngày 30/7/2014 Quy định chi tiết thi hành một số điều của Nghị định số 42/2014/NĐ-CP ngày 14/5/2014 của Chính phủ về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp.

17 Quy định tại điều 16 Nghị định Số: 110/2005/NĐ-CP ngày 24/8/2005của Chính phủ Về quản lý hoạt động bán hàng đa cấp