Bài thu hoạch cuối khóa của các lớp bồi dưỡng chứng nhận giáo viên hạng chức danh nghề nghiệp
Trang 1ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
LỚP BỒI DƯỠNG THEO TIÊU CHUẨN CHỨC DANH
NGHỀ NGHIỆP GIÁO VIÊN THPT, HẠNG II
BỒI DƯỠNG TẠI TX ĐỒNG XOÀI, BÌNH PHƯỚC
BÀI THU HOẠCH CUỐI KHÓA
ĐỀ TÀI SỐ :
TÊN ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA HỌC VIÊN TRONG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở
TRUNG TÂM GDNN-GDTX CHƠN THÀNH
Họ và tên: NGUYỄN HỮU TRUNG
Ngày sinh: 29/04/1984 Đơn vị công tác: Trung tâm GDNN-GDTX Chơn Thành
Điện thoại: 0945314038
20 Đánh giá kết quả thu hoạch Điểm bằng số: ……….
Điểm bằng chữ: ……….
Cán bộ chấm 1:………
………
Cán bộ chấm 2:………
………
Trang 2Chơn Thành, ngày 09 tháng 07 năm 2018
MỞ ĐẦU
1 Lí do tham gia khóa bồi dưỡng:
Trong những năm gần đây ngành giáo dục nước ta liên tục có những đổi mới mang tính đột phá, toàn diện nhằm nâng cao chất lượng của ngành phù hợp với xu thế của thời đại và đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước trong tình hình mới Tuy nhiên việc đổi mới, cải cách giáo dục trên thực tế còn gặp nhiều rào cản, mâu thuẫn khi thực hiện Đó là mâu thuẫn giữa các phương pháp dạy học hiện đại với phương pháp truyền thống, giữa đòi hỏi của xã hội ngày càng cao và thực tế của ngành giáo dục, giữa giáo dục đạo đức nhân cách với giáo dục kiến thức kĩ năng; giữa giáo dục trong nước và giáo dục thế giới; giữa nhu cầu học tập của học sinh với cơ sở vật chất chưa đáp ứng kịp, giữa yêu cầu đối với giáo viên ngày càng cao với thu nhập của giáo viên đang còn thấp so với mặt bằng chung của xã hội … Mặc dù tham gia công tác dạy học đã 12 năm nhưng bản thân vẫn gặp không ít khó khăn trong việc
áp dụng các phương pháp dạy học phù hợp với yêu cầu đổi mới của ngành giáo dục Chính vì vậy, bản thân đăng kí tham gia lớp bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên THPT hạng II do trường Đại học Huế liên kết với sở Giáo dục Đào tạo Bình Phước tổ chức ở thị xã Đồng Xoài
Sau khóa học bản thân đã được trang bị đầy đủ về lí luận và thực tiễn về công tác đổi mới giáo dục hiện nay Điều này đồng nghĩa với việc bản thân đã giải quyết được những mâu thuẫn gặp phải trong quá trình áp dụng phương pháp dạy học tích cực Bên cạnh đó bản thân nắm được rõ chủ trương đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước về công tác đổi mới căn bản, toàn diện ngành giáo dục từ đó
áp dụng vào thực tiễn công tác giảng dạy Mặt khác sẽ vận dụng thành thạo những kiến thức về nghiệp vụ chuyên môn để thực hiện nhiệm vụ phù hợp với chức danh
Trang 3nghề nghiệp giáo viên THPT hạng II theo quy định tại Thông tư liên tịch số 23/2015/ TTLT-BGDĐT-BNV ngày 16/9/2015 của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Nội vụ quy định mã số và tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên THPT công lập Học xong khóa học bản thân cũng sẽ cố gắng phấn đấu để đạt được chức danh nghề nghiệp giáo viên THPT hạng II theo qui định
2 Đối tượng nghiên cứu
Trong quá trính dạy học ở Trung tâm GGNN-GDTX Chơn Thành, bản thân
đã nỗ lực, cố gắng nhằm đưa ra các giải pháp phát huy vai trò của học viên theo định hướng phát triển năng lực Chính vì vậy, đây sẽ là nội dung mà bản thân hướng tới nghiên cứu trong bài thu hoạch của mình
3 Các nhiệm vụ đặt ra cho bài viết thu hoạch
Đưa ra một số giải pháp phát huy vai trò của học viên theo định hướng phát triển năng lực của bản thân ở Trung tâm GDNN-GDTX Chơn Thành;
Đánh giá được kết quả thu hoạch về lý thuyết và kỹ năng sau khi tham gia khóa bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên THPT hạng II;
Trình bày kế hoạch hoạt động của cá nhân sau khoa học; đồng thời đưa ra những kết luận và đề xuất, kiến nghị;
4 Dự kiến nội dung
Phần 1 Kết quả thu hoạch khi tham gia khóa bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên THPT hạng II
Phần 2 Kế hoạch hoạt động của bản thân sau khóa bồi dưỡng
Phần 3 Kết luận và đề xuất
NỘI DUNG PHẦN 1 KẾT QUẢ THU HOẠCH KHI THAM GIA KHÓA BỒI DƯỠNG
1.1 Giới thiệu tổng quan về các chuyên đề học tập.
Sau gần 01 tháng tham gia khóa bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên THPT hạng II, bản thân đã nhận thức được nội dung của 10 chuyên
Trang 4đề Đây là những nội dung hết sức bổ ích và cần thiết cho người quản lí, giáo viên giảng dạy trong việc thực thi nhiệm vụ tại đơn vị đang công tác Với 10 chuyên đề
đã giúp cho học viên nhận thức được nhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn mới trong công tác dạy và học cụ thể như sau:
Chuyên đề 1 “Lý luận về nhà nước và hành chính nhà nước” cung cấp những kiến
thức cơ bản về Nhà nước, bộ máy tổ chức Nhà nước, các khái niệm về quản lý, quản lý Nhà nước, hành chính Nhà nước; các nguyên tắc và các chức năng hành chính Nhà nước, chính sách công và các bước cụ thể trong việc hoạch định chính sách công; quản lý hành chính theo ngành và lãnh thổ
Chuyên đề 2 “Chiến lược và chính sách phát triển giáo dục và đào tạo” cung
cấp những hiểu biết về bối cảnh trong nước và quốc tế đặt ra cho giáo dục Việt Nam, những yêu cầu của xu thế toàn cầu hóa và dự báo xu thế phát triển của giáo dục, quan điểm chỉ đạo đổi mới giáo dục của Đảng và Nhà nước, các chính sách của giáo dục phổ thông giai đoạn hiện nay
Chuyên đề 3 “Quản lý giáo dục và chính sách phát triển giáo dục trong cơ
chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” cung cấp cho học viên hệ thống tri
thức lý luận cơ bản của quản lý nhà nước về giáo dục và hệ thống các chính sách của Nhà nước nhằm đảm bảo xây dựng một nền giáo dục phát triển phù hợp trong
cơ chế thị trường định hướng XHCN
Chuyên đề 4 “Giáo viên THPT với công tác tư vấn học sinh trong trường
THPT”gồm các nội dung vị trí và đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THPT, hoạt
động học tập và sự phát triển trí tuệ của lứa tuổi học sinh THPT, các vấn đề cần lưu
ý về tư vấn học đường cho học sinh THPT, tư vấn hướng nghiệp cho học sinh THPT
Chuyên đề 5 “Tổ chức hoạt động dạy học, xây dựng và phát triển kế hoạch
giáo dục ở trường THPT”cung cấp kiến thức về tổ chức hoạt động dạy học, giáo
dục trong trường THPT, xây dựng và phát triển kế hoạch giáo dục ở trường THPT
Trang 5Chuyên đề 6 “Phát triển năng lực nghề nghiệp giáo viên THPT hạng II”
cung cấp các vấn đề cơ bản về năng lực nghề nghiệp giáo viên, nhấn mạnh đến những yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên THPT và đưa ra các con đường, cách thức tổ chức bồi dưỡng năng lực nghề nghiệp cho đội ngũ giáo viên giáo viên THPT hạng II;
Chuyên đề 7 “Dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh ở
trường THPT” cung cấp cho học viên những kiến thức về dạy học theo định hướng
phát triển năng lực học sinh, phương pháp dạy học hiệu quả, dạy học tích hợp theo chủ đề liên môn
Chuyên đề 8.“Thanh tra kiểm tra và một số hoạt động đảm bảo chất lượng
trường THPT” trình bày mỗi số vấn đề cơ bản về thanh tra kiểm tra hoạt động
chuyên môn chất lượng giao dục, kiểm định chất lượng giáo dục và các biện pháp kiểm soát, nâng cao chất lượng ở trường THPT
Chuyên đề 9.” Sinh hoạt tổ chuyên môn và công tác bồi dưỡng giáo viên
trong trường THPT” gồm các nội dung về hoạt động của tổ chuyên môn trong
trường THPT, tổ chuyên môn với hoạt động chuyên môn nghiệp vụ trường THPT và công tác bồi dưỡng giáo viên, tổ chuyên môn với việc phát triển nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
Chuyên đề 10 “Xây dựng mối quan hệ trong và ngoài nhà trường để nâng
cao chất lượng giáo dục và phát triển trường THPT”gồm các nội dung xã hội hóa
giáo dục và xây dựng xã hội học tập, xây dựng môi trường giáo dục; phát triển quan
hệ giữa các trường THPT với các bên liên quan; chính quền địa phương các cấp, cộng đồng cha mẹ học sinh, các cơ sở GD khác, giao lưu trong nước và quốc tế…
1.2 Kết quả thu hoạch về lý thuyết qua đề tài: Một số giải pháp phát huy vai
trò của học viên trong quá trình dạy học theo định hướng phát triển năng lực ở Trung tâm GDNN-GDTX Chơn Thành
Sau một thời gian đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh đã thu được nhiều kết quả đáng khích lệ khi chất lượng giáo dục
Trang 6không ngừng được nâng cao Tuy nhiên sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, thông tin truyền thông cũng với sự bùng nổ của quá trình toàn cầu hóa đã tác động đến mọi mặt của đời sống xã hội mà con người ở mỗi nước cũng phải nhanh chóng thay đổi nếu không muốn bị tụt hậu
Giáo dục đào tạo luôn được xem là quốc sách hàng đầu ở Việt Nam, điều đó được khẳng định trong các nghị quyết của các lần đại hội Đảng và được cụ thể hóa bằng các chính sách của nhà nước như việc đầu tư cơ sở vật chất cho giáo dục, tăng ngân sách cho chi giáo dục, chính sách ưu đãi trong giáo dục Dẫu vậy, để bắt kịp với sự phát triển giáo dục trên thế giới, nền giáo dục Việt Nam phải tiếp tục có những sự đổi mới phù hợp với xu thế phát triển của thời đại
Với sự phát triển của công nghệ thông tin truyền thông, giáo dục thế giới đang
có những thay đổi manh mẽ để ứng dụng các tiến bộ vào phục vụ công tác giáo dục Trong đó có việc thay đổi phương pháp được đặc biệt chú trọng từ việc dạy học nội dung sang dạy học kĩ năng phương pháp tự học, tự lĩnh hội tri thức cho người học nhằm phát huy cao nhất khả năng tự nhận thức và sáng tạo của người học Từ dạy học rập khuôn máy móc sang nền giáo dục mở với phương châm dạy học theo nhu cầu của người học và nhu cầu của xã hội
Nhận thấy được điều đó, tại Hội nghị Trung ương 8 khóa XI năm 2013, BCH Trung ương Đảng đã ban hành nghị quyết số 29-NQ/TW “về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” trong đó khẳng định rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và
Trang 7học”; “Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và công nhận Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá cuối kỳ, cuối năm học; đánh giá của người dạy với
tự đánh giá của người học; đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và của xã hội”
Như vậy Nghị quyết 29-NQ/TW của BCH Trung ương Đảng đã chỉ rõ con đường, phương pháp, mục tiêu, cách thức về công tác đổi mới giáo dục Để phát huy vai trò của học sinh theo định hướng phát triển năng lực lấy người học làm trung tâm trong quá trình dạy học chương trình THPT cần kết hợp nhiều giải pháp khác nhau nhằm khắc phục những hạn chế của các phương pháp truyền thống và phát huy những vấn đề tiến bộ, tích cực trong những phương pháp hiện đại cụ thể như sau:
- Cải tiến các phương pháp dạy học truyền thống: Tất cả các phương pháp dạy học truyền thống như thuyết trình, đàm thoại, luyện tập đều có vai trò, vị trí hết sức quan trọng do vậy việc đổi mới phương pháp dạy học không phải là xóa bỏ các phương pháp truyền thống mà đó là sự kế thừa và phát triển các phương pháp truyền thống cho phù hợp với xu thế thời đại Để làm được điều này người giáo viên trước hết cần nắm vững những yêu cầu và sử dụng thành thạo các kỹ thuật của chúng trong việc chuẩn bị cũng như tiến hành bài lên lớp, chẳng hạn như kỹ thuật mở bài,
kỹ thuật trình bày, giải thích trong khi thuyết trình, kỹ thuật đặt các câu hỏi và xử lý các câu trả lời trong đàm thoại, hay kỹ thuật làm mẫu trong luyện tập Để khắc phục những hạn chế của phương pháp truyền thống phải kết hợp sử dụng các phương pháp dạy học mới, đặc biệt là những phương pháp và kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh Chẳng hạn có thể tăng cường tính tích cực nhận thức của học sinh trong thuyết trình, đàm thoại theo quan điểm dạy học giải quyết vấn đề theo chủ đề, chủ điểm
Trang 8- Kết hợp đa dạng các phương phương pháp dạy học truyền thống: Với sự phát triển của mạng internet, việc dạy học truyền thống sẽ càng trở nên hấp dẫn và hiệu quả hơn rất nhiều nếu kết hợp với nhiều phương pháp dạy học tích cực mới như cho học viên làm việc nhóm, giao các vấn đề để học viên thuyết trình, sử dụng phương pháp đóng vai để làm sáng tỏ vấn đề Tuy nhiên tùy vào đặc trưng cụ thể tầng môn học, tầng bài học, tầng chuyên đề cụ thể để giáo viên có thể sử dụng kết hợp nhiều phương pháp để tạo nên phương án tối ưu nhất giúp học viên có phương pháp tốt trong việc tự tìm ra kiến thức cho bản thân Tuy nhiên việc kết hợp nhiều phương pháp đặc biệt là phương pháp thảo luận nhóm cũng mất nhiều công sức và thời gian của giáo viên đặc biệt là thời lượng tiết dạy trong 45 phút thường không đảm bảo
- Vận dụng dạy học giải quyết có vấn đề: nhằm phát triển năng lực tư duy, khả năng nhận biết và giải quyết vấn đề Người học được đặt trong một tình huống có vấn đề, đó là tình huống chứa đựng mâu thuẫn nhận thức, thông qua việc giải quyết vấn đề, giúp học sinh lĩnh hội tri thức, kỹ năng và phương pháp nhận thức Dạy học giải quyết vấn đề là con đường cơ bản để phát huy tính tích cực nhận thức của học sinh, có thể áp dụng trong nhiều hình thức dạy học với những mức độ tự lực khác nhau của học sinh Dạy học giải quyết có vấn đề sẽ giúp người học bị kích thích, tò
mò và hứng thú với khám phá kiến thức mới Trong thực tiễn dạy học hiện nay, dạy học giải quyết vấn đề thường chú ý đến những vấn đề khoa học chuyên môn mà ít chú ý hơn đến các vấn đề gắn với thực tiễn Điều này làm ảnh hưởng đến phương châm “ học đi đôi với hành” trong giáo dục
-Vận dụng dạy học theo tình huống: đây là một quan điểm dạy học, trong đó việc dạy học được tổ chức theo một chủ đề phức hợp gắn với các tình huống thực tiễn cuộc sống và nghề nghiệp Quá trình học tập được tổ chức trong một môi trường học tập tạo điều kiện cho học sinh kiến tạo tri thức theo cá nhân và trong mối tương tác xã hội của việc học tập Các chủ đề dạy học phức hợp là những chủ
đề có nội dung liên quan đến nhiều môn học hoặc lĩnh vực tri thức khác nhau, gắn với thực tiễn Trong nhà trường, các môn học được phân theo các môn khoa học
Trang 9chuyên môn, còn cuộc sống thì luôn diễn ra trong những mối quan hệ phức hợp Vì vậy sử dụng các chủ đề dạy học phức hợp góp phần khắc phục tình trạng xa rời thực tiễn của các môn khoa học chuyên môn, rèn luyện cho học sinh năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp, liên môn, gắn lí thuyết với thực hành để đảm bảo “ học đi đôi với hành”
- Vận dụng dạy học định hướng hành động: Dạy học định hướng hành động là quan điểm dạy học nhằm làm cho hoạt động trí óc và hoạt động chân tay kết hợp chặt chẽ với nhau Trong quá trình học tập, học sinh thực hiện các nhiệm vụ học tập
và hoàn thành các sản phẩm hành động, có sự kết hợp linh hoạt giữa hoạt động trí tuệ và hoạt động tay chân Đây là một quan điểm dạy học tích cực hoá và tiếp cận toàn thể Vận dụng dạy học định hướng hành động có ý nghĩa quan trong cho việc thực hiện nguyên lý giáo dục kết hợp lý thuyết với thực tiễn, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội
- Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và công nghệ thông tin hợp lý hỗ trợ dạy học:Với sự quan tâm của các cấp các ngành, việc xây dựng cơ sở vật chất đầu tư cho các cơ sở giáo dục ngày càng được chú trọng Việc cung cấp đồ dùng, thiết bị dạy học, thiết bị thí nghiệm thực hành được đặc biệt chú trọng trong những năm gần đây đã góp phần to lớn vào công cuộc đổi mới phương pháp dạy học tích cực Các phòng thí nghiệm, phòng thực hành, các công cụ hỗ trợ dạy học như máy chiếu, máy tính xách tay, tivi, đầu máy Tuy vậy cần nên phát huy tính sáng tạo của giáo viên đối với việc khuyến khích giáo viên tự làm đồ dùng dạy học đáp ứng được nhu cầu thực tiễn đặt ra trong quá trình dạy học
Hiện nay với sự phát triển của công nghệ thông tin truyền thông thì đó vừa là nội dung dạy học vừa là phương tiện dạy học trong dạy học hiện đại Việc khai thác mạng internet giúp giáo viên và học sinh có nhiều luồng thông tin liên quan đến nội dung dạy học làm cho bài dạy sinh động và phong phú hơn Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học hỗ trợ giáo viên bằng các hình ảnh, âm thanh, mô phỏng những thí nghiệm một cách trực quan sinh động và dễ dàng hơn rất nhiều
Trang 10Việc chia sẻ tài nguyên giáo dục cũng được thực hiện dễ dàng hơn hơn nhiều bằng cách sử dụng trường học kết nối Việc học tập cũng có thể được thực hiện trực tuyến bằng các bài giảng E-Learning; trao đổi học tập bằng thư điện tử hoặc các trang mạng xã hội giữa người dạy và người học
- Sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo: Kỹ thuật dạy học là những cách thức hành động của của giáo viên và học sinh trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học Các kỹ thuật dạy học là những đơn vị nhỏ nhất của phương pháp dạy học Có những kỹ thuật dạy học chung, có những kỹ thuật đặc thù của từng phương pháp dạy học, ví dụ kỹ thuật đặt câu hỏi trong đàm thoại Ngày nay người ta chú trọng phát triển và sử dụng các
kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực, sáng tạo của người học như “động não”, Bản đồ tư duy
- Chú trọng các phương pháp dạy học đặc thù bộ môn: Phương pháp dạy học
có mối quan hệ biện chứng với nội dung dạy học Vì vậy bên cạnh những phương pháp chung có thể sử dụng cho nhiều bộ môn khác nhau thì việc sử dụng các phương pháp dạy học đặc thù có vai trò quan trọng trong dạy học bộ môn Các phương pháp dạy học đặc thù bộ môn được xây dựng trên cơ sở lý luận dạy học bộ môn Mỗi môn học có đặc thù riêng khác nhau nên giáo viên cần lưu ý khi lựa chọn các phương pháp phù hợp tránh rập khuôn máy móc sẽ làm cho người học nhàm chán
- Bồi dưỡng phương pháp học tập tích cực cho học sinh: Phương pháp học tập một cách tự lực đóng vai trò quan trọng trong việc tích cực hoá, phát huy tính sáng tạo của học sinh Có những phương pháp nhận thức chung như phương pháp thu thập, xử lý, đánh giá thông tin, phương pháp tổ chức làm việc, phương pháp làm việc nhóm, có những phương pháp học tập chuyên biệt của từng bộ môn Bằng nhiều hình thức khác nhau, cần luyện tập cho học sinh các phương pháp học tập chung và các phương pháp học tập trong bộ môn Để học sinh chủ động học tập điều quan trọng là phải tạo được sự hào hững thích thú của người học đối với môn học