CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH DOANH

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH DOANH I. Khái niệm và các yếu tố cấu thành văn hóa kinh doanh 1. Khái niệm văn hóa kinh doanh “Văn hóa kinh doanh là toàn bộ các nhân tố văn hóa được chủ thể kinh doanh chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt động kinh doanh tạo nên bản sắc kinh doanh của chủ thể đó” I. Khái niệm và các yếu tố cấu thành văn hóa kinh doanh 2. Các yếu tố cấu thành văn hóa kinh doanh Triết lý kinh doanh Đạo đức kinh doanh Văn hóa doanh nghiệp Văn hóa doanh nhân

VĂN HÓA KINH DOANH

“Business of Business is

People”

-Herb Kelleher-

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH

DOANH

I Khái niệm và các yếu tố cấu thành văn hóa

kinh doanh

1 Khái niệm văn hóa kinh doanh

“Văn hóa kinh doanh là toàn bộ các nhân tố

văn hóa được chủ thể kinh doanh chọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt

động kinh doanh tạo nên bản sắc kinh

doanh của chủ thể đó”

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH

DOANH

I Khái niệm và các yếu tố cấu thành văn hóa

kinh doanh

2 Các yếu tố cấu thành văn hóa kinh doanh

 Triết lý kinh doanh

 Đạo đức kinh doanh

 Văn hóa doanh nghiệp

 Văn hóa doanh nhân

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH

DOANH

II Triết lý kinh doanh

1 Khái niệm

Ở phương Đông, triết lý = trí (sự nhận thức, hiểu

biết sâu rộng về thế giới) + đạo lý

Ở phương Tây, triết lý (triết học - philosophia) =

philo (yêu) + sophia (sự thông thái) => môn

học về sự thông thái

Là cách xử sự, hành động và lối sống khôn ngoan

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH

DOANH

II Triết lý kinh doanh

1 Khái niệm

Triết lý kinh doanh là những tư tưởng triết học phản

ánh thực tiễn kinh doanh thông qua con đường trải nghiệm, suy ngẫm, khái quát hóa của các chủ thể kinh doanh và chỉ dẫn cho hoạt động kinh doanh.

Triết lý doanh nghiệp là triết lý kinh doanh chung

của tất cả các thành viên của một doanh nghiệp cụ thể

Triết lý doanh nghiệp là sự cụ thể hóa triết lý

kinh doanh vào trong hoạt động sống của một

tổ chức kinh doanh.

“Tại sao tôn giáo lại phồn vinh mà

nhiều ngành sản xuất lại phá sản

mặc dù những sản phẩm họ làm ra

đáp ứng được các nhu cầu thiết yếu

của con người?

Phải chăng sự khác nhau ở chỗ, tôn giáo

dựa trên niềm tin và bằng mọi cố gắng cứu vớt con người , còn chúng

“Suy cho cùng, công việc sản xuất của chúng

ta quyết định không phải là chỉ làm vì

mình mà là để thỏa mãn nhu cầu vật

chất cho nhiều người trong xã hội. ”

Sứ mệnh này chính là nền tảng để xây dựng nên

triết lý kinh doanh của tập đoàn Matsushita Electric sau này Chính việc xây dựng nên

lực hướng tâm chung đó đã giúp cho các

thành viên của công ty hiểu rõ hơn trách

nhiệm của mình, về ý nghĩa của công việc họ đang làm từ đó nỗ lực hơn, hăng say hơn.”

“Tiên phong, đột phá trong lĩnh vực ứng dụng công nghệ hiện đại, sáng tạo đưa ra các giải pháp nhằm tạo ra sản phẩm, dịch vụ mới, chất lượng cao, với giá cước phù hợp đáp ứng nhu cầu và quyền được lựa chọn của khách hàng.

Luôn quan tâm, lắng nghe, thấu hiểu, chia sẻ và đáp ứng nhanh nhất mọi nhu cầu của khách hàng.

Gắn kết các hoạt động sản xuất kinh doanh với các hoạt động nhân đạo, hoạt động xã hội.

Sẵn sàng hợp tác, chia sẻ với các đối tác kinh doanh để cùng phát

triển.

Chân thành với đồng nghiệp, cùng góp sức xây dựng ngôi nhà chung Viettel”

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH

DOANH

II Triết lý kinh doanh

2 Nội dung của triết lý doanh nghiệp

 Sứ mệnh và các mục tiêu cơ bản của doanh

nghiệp

 Phương thức hành động & các nguyên tắc ứng

xử, giao tiếp kinh doanh đặc thù của doanh

nghiệp

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH

DOANH

II Triết lý kinh doanh

2 Nội dung của triết lý doanh nghiệp

bố lý do tồn tại của doanh nghiệp (quan

điểm, tôn chỉ, nguyên tắc, mục đích kinh

doanh… của doanh nghiệp)

 Sứ mệnh trả lời cho những câu hỏi liên quan

đến sự hình thành và phát triển của doanh nghiệp, doanh nghiệp làm gì, làm vì ai và làm như thế nào.

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH

DOANH

II Triết lý kinh doanh

2 Nội dung của triết lý doanh nghiệp

Hiến dâng mình cho việc cung cấp những sản phẩm hiệu quả cao với giá phải chăng trên

Trung Nguyên đậm đà văn hóa Việt

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH

DOANH

II Triết lý kinh doanh

2 Nội dung của triết lý doanh nghiệp

triết lý doanh nghiệp cần trả lời các câu hỏi:

doanh nghiệp sẽ làm như thế nào để thực

hiện được sứ mệnh và đạt mục tiêu với những nguồn lực và phương tiện gì?

 Niềm tin căn bản của mọi người (nguyên tắc, trung

thành và cam kết hướng dẫn hành vi ứng xử của con người)

 Con đường và nguồn lực nào để hình thành sứ mệnh

Hệ thống giá trị của Oracle

 Luôn tuân thủ luật lệ, quy định

 Nguyên tắc kinh doanh tuân thủ các chuẩn mực

của tập đoàn

Triết lý quản lý doanh nghiệp của một số doanh

nghiệp nổi tiếng

Matsushita: Phục vụ dân tộc bằng con đường hoàn thiện

sản xuất

Honda: Đương đầu với những thách thức gay go nhất

trước tiên

Sony: Tinh thần luôn động não, độc lập sáng tạo

HP: Tiền lãi đó là biện pháp duy nhất thực sự chủ yếu để

đạt những kết quả dài hạn của công ty

IBM: Thực hiện triệt để nhất việc phục vụ người tiêu

Bảy quan niệm kinh doanh của công ty IBM ở

 Trách nhiệm đối với cổ đông

 Mua bán, trao đổi sòng phẳng

 Đóng góp cho công ty

Ba chiến lược chính Samsung

 Nhân lực và con người (quan trọng nhất)

 Công việc kinh doanh tiến hành hợp lý

 Hoạt động kinh doanh là để đóng góp vào sự

phát triển đất nước

ngay ngắn.

 C (Clean): sạch sẽ

Bất cứ cửa hàng chi nhánh của

công ty đều không có mảnh giấy vụn vứt dưới chân khách

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH

DOANH

III Đạo đức kinh doanh

1 Khái niệm

Ở phương Đông, đạo đức = đạo (đường đi, đường

sống của con người) + đức (đức tính, nhân đức, các nguyên tắc luân lý)

Ở phương Tây, đạo đức = moralital (luân lý) - bản

thân mình cư xử và ethigos (đạo lý) – người

khác muốn ta hành xử và ngược lại

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA KINH

DOANH

III Đạo đức kinh doanh

1 Khái niệm

Đạo đức là tập hợp các nguyên tắc, quy tắc, chuẩn

mực xã hội nhằm điều chỉnh, đánh giá hành vi

của con người đối với bản thân và trong quan hệ với người khác, với xã hội

Đạo đức kinh doanh là một tập hợp các nguyên

tắc, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh

giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các

chủ thể kinh doanh

Vi phạm về đạo đức kinh doanh là mối lo ngại ngày càng lớn

Theo kết quả cuộc Điều tra Quốc gia về Đạo đức Kinh doanh năm 2000 do Ethics Resource Center (Mỹ) tiến hành trên 150 000

ng ời lao động của các loại hình tổ chức và công ty Mỹ để xác minh những vấn đề đạo đức chủ yếu của nhân viên và sự đồng thuận ở các loại hình tổ chức, một số phát hiện sau đây rất đáng

l u ý:

 Quy mô tổ chức càng lớn tỷ lệ nhân viên có hành động vi phạm về đạo đức càng nhiều Tổ chức có số nhân viên d ới 500

ng ời có tỷ lệ nhân viên vi phạm là 27%, trong khi tỷ lệ này ở các

tổ chức có quy mô trên 500 ng ời là 37%.

 Tỷ lệ nhân viên có hành động sai phạm về đạo đức kinh doanh ở các loại hình tổ chức khác nhau là khác nhau Tỷ lệ nhân viên vi phạm ở các tổ chức kinh doanh (for-profit) là 31%, ở các cơ quan chính phủ (government) là 38% và ở các tổ chức phi

vụ lợi (non-profit) là 29%.

Vi phạm về đạo đức kinh doanh là mối lo ngại ngày càng lớn

 Các hành vi vi phạm chủ yếu là hối lộ và tham nhũng, giả mạo chứng từ hồ sơ, quảng cáo lừa gạt, tiêu thụ sản phẩm khiếm khuyết, ăn cắp, thiếu trung thực.

 Một vài công ty đ ợc nêu làm ví dụ: (1) MCI WorldCom, Inc về tội quảng cáo lừa gạt (nộp phạt 100 000 $), (2) Time, Inc về tội quảng cáo gây hậu quả ràng buộc (nộp phạt 4,9 triệu $ sung “hậu quả ràng buộc” (nộp phạt 4,9 triệu $ sung ” (nộp phạt 4,9 triệu $ sung vào quỹ hỗ trợ tiêu dùng), (3) Wal-Mart kiện một cựu chuyên viên lập trình cao cấp về tội tiết lộ bí mật th ơng mại của công ty “hậu quả ràng buộc” (nộp phạt 4,9 triệu $ sung ” (nộp phạt 4,9 triệu $ sung

do đã lén gửi phần mềm quản lý mật Click n Pull cho chủ mới ‘Click n’ Pull’ cho chủ mới ’ Pull’ cho chủ mới ’ Pull’ cho chủ mới.

Phải chăng trong kinh doanh, mọi cách chơi xấu đều đ ợc coi “hậu quả ràng buộc” (nộp phạt 4,9 triệu $ sung ” (nộp phạt 4,9 triệu $ sung

là có thể chấp nhận đ ợc miễn là đạt đ ợc mục đích?

Các khía cạnh của đạo đức kinh doanh

 Vấn đề đạo đức là gì?

 Tr ờng hợp, hoàn cảnh phải lựa chọn trong nhiều cách hành

động khác nhau để chọn ra một cách hành động tốt nhất trên cơ sở quan niệm đúng-sai phổ biến trong xã hội ( chuẩn mực về

đạo lý xã hội )

 Tình huống khó xử có nhiều cách hành động trái ng ợc nhau và buộc một ng ời phải lựa chọn hoặc cách này hoặc cách khác.

 Nguồn gốc các vấn đề đạo đức

 Từ những mâu thuẫn nảy sinh trong/về các lĩnh vực, giữa các cá nhân, tập thể

 Các vấn đề đạo đức nảy sinh:

 Giữa : Các đối t ợng hữu quan

 Trong : Các lĩnh vực chuyên môn (marketing, kỹ thuật, nhân sự, tài chính, quản lý)

 do : Xung đột về quan điểm, quyền lực, phối hợp, lợi ích

§èi t îng h÷u quan chÝnh

 Bªn trong:

 Chñ së h÷u

 Hoµi b·o, gi¸ trÞ tinh thÇn

 Cam kÕt vµ nghÜa vô x· héi

 B¶o toµn vµ ph¸t triÓn tµi s¶n

Vấn đề đạo đức liên quan đến cạnh tranh

Gõy bất ổn trong cạnh tranh Năm 1998, một phũng thớ nghiệm ở thành phố Charlotte (Mỹ) đó phỏt hiện

chất benzen trong 10 chai nước khoỏng Perrier Perrier buộc phải thu hồi tất cả những chai nước hiện đang được bỏn trờn thị trường Sau đú là cuộc chiến khốc liệt giữa hai “người khổng lồ” Pepsi tố cỏo những thoả thuận liờn quan đến Perrier trong việc phõn phối sản phẩm tại Phỏp

Một sự kiện gõy hoang mang khỏc: Người ta phỏt hiện phũng thớ nghiệm

Charlotte trước đú được trang bị một dụng cụ phõn tớch mới đặc biệt nhạy bộn Dụng cụ cũ khụng thể phõn tớch được những chất bị lờn ỏn Ngoài ra, theo “cựu bỏo cỏo viờn” của nhúm “Trớ tuệ kinh tế” thuộc Cảnh sỏt liờn bang FBI, việc đối chiếu nhiều nguồn tin chứng tỏ rẳng, những mỏy múc này đó được “cho khụng” phũng thớ nghiệm trong khuụn khổ cộng tỏc với Coca-Cola Coca-Cola đó cú một cơ sở sản xuất tại Charlotte, cũn Perrier khụng thể lấy lại thị trường, năm 1999, Perrier

bị Nestle thụn tớnh.

Bôi nhọ đối thủ

Những người sử dụng Internet hay vào địa chỉ Europe-2 cuối năm 1997

đầu năm 1998 có thể tìm thấy trang Web mang tên “anti-NRJ” (NRJ là một sóng phát thanh âm nhạc) Trang Web có chứa virus này tự động gửi tới các địa chỉ khác với nội dung kiểu như “NRJ chuyên phát sóng âm nhạc của quỷ dữ, kích thích lên não con người, lòng căm thù sẽ trỗi dậy”… Đơn khiếu nại được gửi đi, mọi việc được đưa ra ánh sáng Năm 2001, toá án kết tội Europe-2

“mưa toán bất chính” buộc phải bồi thường thiệt hại 76.220 euro

Mua chuộc nhân viên

Pat Yen Yang, 70 tuổi, tổng giám đốc Four Pillars, một hãng của Đài Loan

sản xuất giấy dính, chỉ định bay đến Cleveland để dự giải US Open tại NewYork nhưng đã bị FBI bắt giữ vì camera ở sân bay đã ghi được cảnh Yang đang bóc một phong bì ghi “địa chỉ mật”, tập đoàn Avery Denison

Từ năm 1989, Yang đã mua những bí mật sản xuất của Avery Denison từ

Ten Hong Lee, nhân viên biến chất Trước đó, Lee đã bị quay phim khi lấy cắp tư liệu mật và bị FBI bắt giữ, đã chấp nhận hợp tác Tại sân bay, Lee đã dàn xếp cuộc giao tư liệu cuối cùng và Yang đã bị tóm ngay sau đó Toà án kết tội Yang 6 tháng tù treo và phạt 250.000 USD.

Ăn theo nhãn hiệu nổi tiếng

Casino đã giành được quyền sản xuất các lưỡi dao lắp vừa với dao cạo

của hãng Gillette Sau đó, Gillette kiện Casino ra toà vì bao bì của lưỡi dao Casino quá giống với Gillette khiến người tiêu dùng không thể phân biệt sự khác nhau giữa hai sản phẩm, song Toà phúc thẩm khẳng định Casino đã thiết kế nhãn hiệu riêng của mình trên bao bì theo “phong cách rất rõ ràng” và màu sắc đang sử dụng không gợi nhớ đến màu sắc của Gillette Tương tự như vậy, năm 2001, Gillette

đã thắng một vụ kiện chống lại Monoprix vì những lưỡi dao của Monoprix mang thương hiệu “Country” nhưng bao bì sử dụng màu sắc của Gillette

Ám sát thư ký Alain Damian, chuyên gia an ninh kinh tế, trường đại học Marue la Vallee, đã

khám phá ra một vụ giám điệp công nghệ tinh vi Delta USA, một hãng công nghệ cao của Mỹ, đã tìm cách lấy cắp bí mật của hàng Alpha France, Pháp, mục đích giành toàn bộ thị trường châu Á Để đạy được mục đích, Delta USA đã nghĩ ra cách thay thế bà thư ký Michelle của giám đốc phát triển bằng một nữ gián điệp để có thể tiếp cận được chiếc tủ chứa các thông tin quan trọng Một buổi tối, khi bà Michelle và một người bạn đang lái xe trên đường thì một chiếc xe khác đâm thẳng vào họ Hai người không chết nhưng bị thương rất nặng Ông chủ Alpha France buộc phải tìm người thay thế Chỉ 6 tháng sau, người thư ký mới đã lấy được những thông tin bí mật trong tủ 3 năm sau nữa, kinh doanh của Alpha France ở châu Á sụt giảm đến 90%.

Vấn đề đạo đức liên quan đến nhân sự Cụng nhõn ở Nike chỉ được trả mức lương tối thiểu, khụng đủ

chi phớ để mua thực phẩm, trang trải chi phớ chỗ ở, y tế và giỏo dục cho một gia đỡnh nhỏ

Tỡnh trạng lạm dụng cụng nhõn lờn đến 35% tổng số cụng

nhõn của Nike, tức khoảng 280.000 cụng nhõn

Trong số 479 nhà mỏy được kiểm tra trong năm 2009, cú 168

khụng đạt tiờu chuẩn của Nike 1/5 cơ sở khụng cú hợp

đồng lao động, kể cả sử dụng lao động trẻ em hoặc buộc cụng nhõn làm suốt 7 ngày/tuần và khụng cú giờ nghỉ giải lao 1/20 cơ sở sử dụng lao động tự nhõn, đội ngũ quản lý thụ bạo và thường kiểm tra phụ nữ cú thai hay khụng.

Cây ca cao được trồng nhiều ở Tây Phi do điều kiện phù hợp về

khí hậu và thổ nhưỡng Bờ Biển Ngà cung cấp khoảng 50% nhu cầu chocolate của thế giới, một số nước láng giềng như Mali và các nước còn lại cung cấp 30% Sau khi thu hoạch, hạt ca cao được bán qua khâu trung gian, sau đó xuất khẩu cho các công ty sản xuất chocolate như Hershey và Mars

Để cắt giảm chi phí sản xuất, các chủ nông trại thường sử dụng

lao động trẻ em, trong đó có hàng ngàn trẻ em dưới 15 tuổi Các em này bị bắt cóc hoặc bị cha mẹ ruồng bỏ Hầu hết

các em đến từ các nước như Mali, Burkina Faso và Togo Những tên buôn người chỉ mất 100 USD và hứa hẹn với bố

mẹ các em rằng sẽ dạy buôn bán và tìm việc cho các em

Thực tế, những trẻ em này không được trả lương, luôn bị đói,

bị đánh đập thường xuyên, buộc phải làm việc từ 60 giờ đến 100 giờ/tuần, làm cả đêm lẫn ngày Nhiều trẻ thường xuyên bị giới chủ tra tấn, hành hạ

Chúng sẽ nhận hậu quả lớn hơn nếu tìm đường trốn thoát Có

gần 300.000 trẻ em, đa số dưới 14 tuổi, đang lao động tại các nông trại ca cao ở Tây Phi trong điều kiện rất nguy hiểm cho sức khỏe và tính mạng

Riêng ở Bờ Biển Ngà, nước sản xuất ca cao lớn nhất thế giới,

có ít nhất 6.000 trẻ em là nô lệ lao động tại một số nông trại ca cao Chúng do chủ trại mua về, có khi với giá chỉ 28USD/trẻ và lao động không công

Hershey và Mars kiểm soát 2/3 thị trường chocolate thế giới với 13 tỷ USD doanh thu hàng năm Hàng loạt đại gia khác

về chocolate cũng nhập nguyên liệu từ các nước có nô lệ

lao động trẻ em gồm: Ben & Jerry’s, Cadbury, Nestle,

Godiva, Kraft, See’s Candies và Toblerone.

Mars, Hershey, Nestle và nhiều hãng khác phủ nhận trách

nhiệm đối với tình trạng nô lệ trẻ em ở Tây Phi vì cho rằng

họ không thể kiểm soát công việc tại các nước khác Thực

ra, với thế mạnh về kinh tế, họ hoàn toàn có thể gây áp lực với các nông trại vi phạm luật lao động Thế nhưng, các tập đoàn này muốn duy trì lợi nhuận cao nên làm ngơ để có thể mua nguyên liệu với giá rẻ hơn so với những lao động hợp pháp cung cấp.

Trẻ em bị bóc lột sức lao động tại trang trại trồng ca cao

ở châu Phi.

Vấn đề đạo đức liên quan đến nhân sự

Tìm đ ợc việc làm thật là khó Đối với Chuck lại còn khó hơn

nhiều Sau khi tìm đ ợc việc làm là thanh tra viên ở một nhà

máy ở New Orleans, Chuck chỉ có thể giữ đ ợc chỗ làm việc

mới này đúng một tuần Sau khi đ ợc gọi ra toà làm chứng lần

nữa cho vụ nhà máy Comache Peak, khi trở lại chỗ làm việc mới Chuck đã bị sếp gọi lên và tuyên bố sa thải vì bị coi là kẻ

không đáng tin cậy Thậm chí các chủ cũ còn không cho Chuck cơ hội để tìm một việc làm khác, “Hai hôm tr ớc ngày đ

ợc mời đến phỏng vấn ở nhà máy điện Clinton, bang Illinois,

theo lịch hẹn, họ đã gọi điện cho tôi và nói rằng họ không thể tiếp nhận tôi bởi vì tôi là kẻ hay sinh chuyện Tôi đã cố thử tìm việc ở các nhà máy khác, nh ng kết cục, tôi nhận ra rằng tôi đã

có tên trong sổ đen của họ”

Chuck đã phải làm đủ mọi nghề để kiếm sống, nh lái, lái

xe công trình theo giờ, thậm chí để thoát khỏi tình trạng tuyệt vọng anh ta đã phải đi nhặt vỏ đồ hộp dọc xa lộ để bán cho những ng ời thu mua nhôm vụn Cuối cùng,

Chuck cũng tìm đ ợc chỗ làm ổn định với c ơng vị nhân

viên thanh tra chất l ợng ở một bộ phận hàng không của

công ty LTV, và có thể đứng vững trên đôi chân của

mình về mặt tài chính Nh ng vết th ơng tâm lý vẫn không thể liền sẹo Điều đặc biệt làm cho gia đình anh ta đau

đớn nhất là việc mất đi những ng ời bạn Anh ta nói,

“trong con mắt nhiều ng ời, kẻ cáo-giác cũng cùng một duộc với bọn chỉ điểm Mọi ng ời đều coi họ là kẻ phản

bội”

Anh ta hầu nh không muốn kể về những gì đã làm, những mất mát mà anh ta phải gánh chịu, nh ng lại khẳng định

sẽ vẫn hành động nh vậy nếu thấy cần thiết Khi bị gặng hỏi, anh ta chỉ nói “chẳng có gì làm bằng chứng về những hậu quả vật chất tôi đ ợc h ởng, ngoại trừ những gì tôi đã mất Nh ng tôi biết, tôi chính là l ỡi dao sắc để ngăn chặn họ xin đ ợc giấy phép nghiệm thu để rồi sau

đó có thể lại phải khắc phục những hậu quả khôn l ờng Tôi biết tôi đã hành động đúng Và tôi cũng biết tôi luôn có giấc ngủ thanh thản Tôi luôn ngủ ngon nh một

đứa trẻ”

Vấn đề đạo đức liên quan đến nhân sự

Jeffrey Wigand, một quan chức cũ của công ty Brown &

Williamson Tobacco Corporation và là tiến sĩ sinh hoá

chuyên nghiên cứu về hooc môn, đã đề xuất với công ty một ph ơng án sản xuất thuốc lá an toàn hơn Nh ng công

ty đã không đồng ý với ph ơng án của ông và cắt mọi khoản hỗ trợ cho công trình nghiên cứu của ông Khi ông

tố cáo công ty đã che dấu những thông tin liên quan đến tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ con ng ời, ông bị xa thải Lời tố cáo của Wigand đã dẫn đến việc các công ty thuốc lá đã bị kiến và phải bồi th ờng hàng trăm tỷ đô la

Có thể thấy hành động của một ng ời có thể làm thay đổi cả một ngành lớn.

Tổng giá trị hàng hoá thất thoát do nhân viên ở các cửa

hàng bách hoá ở Mỹ tăng 34% trong ba năm qua và ở

mức 12, 85 tỷ đôla mỗi năm Thiệt hại trung bình cho các chủ cửa hàng do bị mất cắp hàng hoá là khoảng 158,86 đôla cho mỗi vụ việc; trong đó thiệt hại do nhân viên lấy cắp là 1.004,35 đôla mỗi vụ Các chủ cửa hàng đã đặt camera ở các gian hành, phòng thử

đồ và quầy trả tiền để theo dõi khách hàng và cả nhân viên Một số công ty ở Mỹ đã cung cấp dịch vụ xác minh nhân thân nhân viên bán hàng Họ đã l u giữ số liệu của 750 000 nhân viên trên phạm vi toàn liên bang Chi phí mỗi lần xác minh là từ 2 đến 4 đôla.