nâng cao hiệu lực hiệu quả báo chí tiểu luận cao học

LỜI MỞ ĐẦU Báo chí – truyền thông đương đại đang có những bước phát triển mạnh mẽ, nhanh chóng và toàn diện, thực sự đi vào chiều sâu về cả chất và lượng. So với năm 1986 – thời điểm khởi đầu công cuộc đổi mới, số lượng các cơ quan báo chí, số lượng báo, đài, tạp chí và đội ngũ những người làm báo đã tăng lên gấp 3 – 4 lần. Đó là về lượng, còn về chất, báo chí đang xung kích trên mọi mặt trận, phản ánh mọi lĩnh vực đời sống, đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng cao của nhân dân. Thông qua báo chí, người dân có thể phát biểu ý kiến, nguyện vọng của mình về các vấn đề trong đời sống xã hội, qua đó, thể hiện sự giám sát và phản biện xã hội của mình. Báo chí cũng bám sát các sự kiện, thông tin nhanh nhạy, phân tích trúng các vấn đề trọng điểm và định hướng tư tưởng, hướng dẫn dư luận rõ ràng. Các cơ quan thông tấn, báo chí đã thực hiện tốt chức năng phản biện, mang lại hiệu quả xã hội rõ rệt. Niềm tin của công chúng với các cơ quan truyền thông cũng được nâng lên. Trước tình hình đó, việc nghiên cứu cơ chế tác động của báo chí nổi lên như là một trong những vấn đề cơ bản và bức thiết của lý luận và thực tiễn báo chí đương đại. Vấn đề này nếu được nghiên cứu thoả đáng sẽ có ý nghĩa lý luận cơ bản và ý nghĩa thực tiễn thiết thực; đó là giúp cho chủ thể báo chí nhận thức rõ hơn những vấn đề đặt ra của từng khâu, từng công đoạn trong hoạt động nghề nghiệp, từ việc lựa chọn sự kiện và vấn đề thông tin, sáng tạo tác phẩm đến thời điểm tác động vào dư luận xã hội nhằm tạo ra hiệu lực mạnh mẽ nhất và đạt hiệu quả tốt nhất. Một vấn đề nữa là sau khi tác động vào dư luận xã hội, tạo ra được hiệu lực tuỳ theo tính chất, quy mô và phạm vi tác động của sự kiện thông tin, các ấn phẩm báo chí có đạt được hiệu quả kinh tế xã hội hay không. Vì vậy, việc nghiên cứu tìm cách nâng cao hiệu quả và hiệu lực của báo chí có vai trò quan trọng cả về mặt lý luận (đóng góp cho nghiên cứu về cơ chế tác động của báo chí) và thực tiễn (góp phần tạo ra hiệu lực và hiệu quả mạnh mẽ của báo chí). Trong tiểu luận này, tác giả cũng bàn đến một số lý luận về hiệu lực và hiệu quả, tuy nhiên, tập trung nhiều hơn vào các giải pháp nâng cao hiệu quả và hiệu lực của báo chí trong điều kiện kinh tế xã hội hiện nay.

LỜI MỞ ĐẦU

Báo chí – truyền thông đương đại đang có những bước phát triển mạnh

mẽ, nhanh chóng và toàn diện, thực sự đi vào chiều sâu về cả chất và lượng

So với năm 1986 – thời điểm khởi đầu công cuộc đổi mới, số lượng các cơ quan báo chí, số lượng báo, đài, tạp chí và đội ngũ những người làm báo đã tăng lên gấp 3 – 4 lần Đó là về lượng, còn về chất, báo chí đang xung kích trên mọi mặt trận, phản ánh mọi lĩnh vực đời sống, đáp ứng nhu cầu thông tin ngày càng cao của nhân dân Thông qua báo chí, người dân có thể phát biểu ý kiến, nguyện vọng của mình về các vấn đề trong đời sống xã hội, qua đó, thể hiện sự giám sát và phản biện xã hội của mình Báo chí cũng bám sát các sự kiện, thông tin nhanh nhạy, phân tích trúng các vấn đề trọng điểm và định hướng tư tưởng, hướng dẫn dư luận rõ ràng Các cơ quan thông tấn, báo chí

đã thực hiện tốt chức năng phản biện, mang lại hiệu quả xã hội rõ rệt Niềm tin của công chúng với các cơ quan truyền thông cũng được nâng lên

Trước tình hình đó, việc nghiên cứu cơ chế tác động của báo chí nổi lên như là một trong những vấn đề cơ bản và bức thiết của lý luận và thực tiễn báo chí đương đại Vấn đề này nếu được nghiên cứu thoả đáng sẽ có ý nghĩa

lý luận cơ bản và ý nghĩa thực tiễn thiết thực; đó là giúp cho chủ thể báo chí nhận thức rõ hơn những vấn đề đặt ra của từng khâu, từng công đoạn trong hoạt động nghề nghiệp, từ việc lựa chọn sự kiện và vấn đề thông tin, sáng tạo tác phẩm đến thời điểm tác động vào dư luận xã hội nhằm tạo ra hiệu lực mạnh mẽ nhất và đạt hiệu quả tốt nhất Một vấn đề nữa là sau khi tác động vào dư luận xã hội, tạo ra được hiệu lực tuỳ theo tính chất, quy mô và phạm vi tác động của sự kiện thông tin, các ấn phẩm báo chí có đạt được hiệu quả kinh

tế - xã hội hay không

Vì vậy, việc nghiên cứu tìm cách nâng cao hiệu quả và hiệu lực của báo chí có vai trò quan trọng cả về mặt lý luận (đóng góp cho nghiên cứu về cơ chế tác động của báo chí) và thực tiễn (góp phần tạo ra hiệu lực và hiệu quả mạnh mẽ của báo chí) Trong tiểu luận này, tác giả cũng bàn đến một số lý

luận về hiệu lực và hiệu quả, tuy nhiên, tập trung nhiều hơn vào các giải pháp nâng cao hiệu quả và hiệu lực của báo chí trong điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay

Sơ đồ cơ chế tác động của báo chí

Thực tiễThực

tiễn

(sự

kiện

và

vấn

đề

thời

sự)

Chủ

thể

(nhà

báo)

Thông điệp (tác phẩm

và sản phẩm báo chí

Kênh truyền thông (báo in,

PT,

TH, báo điện tử…)

Ý thức quần chún

g (hay công chún g)

Nhận thức (chính trị) Hiểu biết (tri thức tổng hợp)

Thái độ, hành vi

Hiệu lực Hiệu quả tác động

Hiệu quả tác động

Mối quan hệ giữa hiệu lực và hiệu quả

I - Hiệu lực của báo chí

1 Khái niệm

- Là hiệu ứng xã hội – tác động thực tế do ấn phẩm báo chí tạo ra, là khả năng thu hút sự chú ý của công chúng và dư luận xã hội Hiệu lực tác động của báo chí chính là năng lực tạo sự quan tâm, thu hút sự chú ý của công chúng, tạo ra những chấn động dư luận xã hội, khơi thức, truyền dẫn, có thể định hướng và điều hoà dư luận xã hội

- Hiệu lực có thể phù hợp hay không phù hợp với yêu cầu của chủ thể Bởi mỗi ấn phẩm truyền thông một khi đã được xã hội hoá thì khó có thể kiểm soát được những chấn động xã hội do nó tạo ra, thậm chí càng cố gắng kiểm soát thì năng lực chấn động càng lớn

- Hiệu lực của ấn phẩm báo chí phụ thuộc vào các yếu tố:

+ tính chất, quy mô, năng lực và và mối quan hệ tác động của sự kiện

và vấn đề thông tin trong mối quan hệ với công chúng và dư luận xã hội

+ sức thuyết phục và độ tin cậy của nguồn tin

+ thời điểm thông tin (mức độ quan tâm của dư luận xã hội, tâm lí và tâm trạng của công chúng, bối cảnh trong nước và quốc tế…)

+ vai trò, vị thế xã hội của sản phẩm báo chí

2 Các giải pháp nâng cao hiệu lực báo chí

2.1 Bám sát thực tiễn cuộc sống

Để nâng cao hiệu lực tác động của mình, báo chí cần phải thông tin đến bạn đọc mọi vấn đề nảy sinh trong mọi lĩnh vực đời sống, lên tiếng thay quần chúng nhân dân những vấn đề nảy sinh khúc mắc trong đời sống xã hội hoặc những vấn đề mà người dân quan tâm, cần thông tin Để làm được điều này, báo chí phải bám sát vào thực tiễn cuộc sống Thêm vào đó, hiệu lực báo chí

là năng lực tạo sự quan tâm, thu hút sự chú ý của công chúng, tạo ra những chấn động dư luận xã hội, khơi thức, truyền dẫn, có thể định hướng và điều hoà dư luận xã hội Mà muốn tạo sự quan tâm, thu hút sự chú ý của công chúng thì bắt buộc các vấn đề mà nhà báo, phóng viên phản ánh trong tác phẩm báo chí phải đáp ứng được nhu cầu thông tin của bạn đọc, thông tin đến bạn đọc những vấn đề mà công chúng, dư luận xã hội đang quan tâm Mà muốn làm được điều này, nhà báo, phóng viên phải bám sát thực tiễn

Để làm được điều này, đòi hỏi nhà báo phải có kỹ năng phát hiện ra những vấn đề thực sự quan trọng, phản ánh và phân tích sắc sảo một cách toàn diện, có hệ thống toàn bộ tiến trình của sự kiện và hoàn cảnh, của nguyên nhân và kết quả, đưa ra được những kết luận mang tính xây dựng, những kiến nghị, giải pháp phù hợp, có tính khả thi nhằm giải quyết những vấn đề của thực tiễn, truyền bá những kinh nghiệm

Phân tích một cách hời hợt, không chỉ ra được bản chất của vấn đề mà chỉ kêu gọi xóa bỏ những nhược điểm chung chung, không đưa ra được những kiến nghị, đề xuất cụ thể và phù hợp thì không những không mang lại một kết quả nghiêm túc nào, mà còn làm tổn hại đến uy tín của báo chí Chỉ có phân tích sâu sắc, đánh giá và kết luận chính xác, đề nghị có tính xây dựng mới đảm bảo cho báo chí có hiệu lực, có uy tín trước công chúng, trước xã hội

Đối với nhà báo, để nâng cao hiệu lực của bài viết - cần bám sát thực tiễn, tích cực tham gia nghiên cứu việc giải quyết các vấn đề của thực tiễn vừa mới nảy sinh trong thực tiễn Công việc này đòi hỏi phải đi sâu nghiên cứu cả quá trình bởi vì chỉ có như vậy mới có thể giải thích được những vấn đề còn chưa rõ, phản ánh được những sự kiện với các chứng cứ mới, đưa ra được những kết luận, đề xuất, kiến nghị những giải pháp cụ thể, phù hợp, có sức thuyết phục, biết tạo ra sự phối hợp hành động để giải quyết vấn đề một cách

có tổ chức giữa các cá nhân và cơ quan báo chí, giữa cơ quan báo chí với các

cơ quan chức năng khác nhau, giữa báo chí và xã hội nói chung

Ví dụ, về kinh tế, báo chí phải có trách nhiệm cung cấp kịp thời những thông tin chính xác, kịp thời, có giá trị Có thể kể tới một số lĩnh vực thông tin kinh tế cần như: thông tin thị trường, hàng hoá (bao gồm thông tin giá cả, sức tiêu thụ, thị hiếu và xu hướng biến đổi thị hiếu tiêu dùng), thông tin thị trường tài chính (tiền tệ, vốn, giá cả, cổ phiếu, sự vận động của các dòng tài chính), thị trường lao động, vật tư, thiết bị, đặc biệt là thị trường công nghệ (chu kỳ công nghệ, sự chuyển giao công nghệ)… Về xã hội, báo chí cần phát hiện

những vấn đề bức xúc trong đời sống xã hội, những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống, tới quyền lợi của nhân dân…

Trong thực tế, trong những năm gần đây, báo chí đã có nhiều lần bám sát thực tiễn cuộc sống, làm tốt nhiệm vụ phát hiện và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của quần chúng nhân dân Nhiều sự việc đáng chú ý trên các lĩnh vực khác nhau đã được báo chí đưa tin, phản ánh tích cực, qua đó, đã thu hút được sự quan tâm của công chúng; có những vụ việc được báo chí “phanh phui” đã tạo ra những chấn động dư luận xã hội Ví dụ, tháng 12 năm 2003, Báo Tuổi trẻ đã gây chấn động dư luận xã hội khi đăng tải clip và bài viết phê phán, lên án gay gắt hành vi bạo hành trẻ em tại cơ sở mầm non tư thục Phương Anh (ở phường Hiệp Bình Phước, quận Thủ Đức, TPHCM), sau bài viết này, đã tạo được luồng dư luận lên án gay gắt việc bạo hành trẻ em cũng như đặt dấu hỏi lớn với công tác quản lý hoạt động của các cơ sở mầm non tư thục Hay mới đây, VTV24 với một loạt các phóng sự phát hiện các hành vi vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm đã làm công chúng “choáng váng” như:

“Kinh hoàng cảnh lợn chết được phù phép thành lợn Mán”, “Phát hoảng với quy trình làm ra pate, xúc xích bẩn”, “Kinh hoàng với quá trình sản xuất và chế biến mỡ bẩn”…

Một cảnh trong phóng sự “Kinh hoàng cảnh lợn chết được phù phép thành

lợn Mán” của VTV24

Tuy nhiên, vẫn có nhiều trường hợp báo chí chưa phát huy được tính hiệu lực của mình khi không kịp thời phản ánh những vấn đề bức thiết của đời sống mà người dân quan tâm Ví dụ, từ cuối tháng 10/2016, trên mạng Internet xuất hiện một số bình luận xuyên tạc chủ trương, chính sách kinh tế của Nhà nước, từ đó bịa đặt thông tin Việt Nam chuẩn bị đổi tiền, dàn dựng hình ảnh mẫu tiền mới, bịa đặt rằng những mẫu tiền này đã được in và chuyển

từ Trung Quốc về Việt Nam Các đối tượng kêu gọi người dân rút hết tiền khỏi ngân hàng để mua vàng, ngoại tệ, kèm theo các bình luận phỉ báng chính quyền và kích động chống phá Trong đó fanpage “Vịt Bầu” với gần 70.000 lượt “like” liên tục đăng các thông tin bịa đặt liên quan đến việc Việt Nam đổi tiền Do có lượng theo dõi lớn nên thông tin bịa đặt mà trang này đăng tải lan truyền rất nhanh trên không gian mạng, góp phần hình thành và lan truyền tin đồn thất thiệt Tuy nhiên, phải đến giữa tháng 12, khi cơ quan công an xác định được đối tượng tung tin đồn thì các báo mới đồng loạt đưa tin về vấn đề này Việc không bám sát đời sống, vì thế không kịp thời thông tin làm giảm hiệu lực của báo chí rất nhiều

2.2 Bản lĩnh và tích cực, không né tránh những vấn đề phức tạp

Muốn nâng cao hiệu lực, báo chí cần phải có sự bản lĩnh và tích cực, không né tránh những vấn đề phức tạp Bởi thực chất, những vấn đề phức tạp luôn là những vấn đề mà công chúng quan tâm nhất, tuy nhiên, đôi khi, các cơ quan báo chí vẫn còn “ngần ngại” trong việc tiếp cận và tìm hiểu, phản ánh những vấn đề phức tạp vì nhiều lí do Để tìm hiểu và phản ánh những vấn đề phức tạp, báo chí cần bản lĩnh và tích cực, không né tránh những vấn đề phức tạp (ví dụ như những sai phạm của các tổ chức, cá nhân, các vụ tham nhũng, tiêu cực…)

Những năm qua, báo chí đã chủ động tham gia giám sát và phản biện

xã hội, đấu tranh phản bác các luận điệu thù địch, sai trái, phòng chống tham nhũng, tiệu cực và tệ nạn xã hội… Đặc biệt là trong phòng, chống tham

nhũng – 1 vấn đề phức tạp, báo chí đã đóng vai trò là một chủ thể khơi nguồn phản biện xã hội một cách mạnh mẽ nhất

Trên thực tế, nhiều vụ tiêu cực lớn, dù thủ đoạn, hành vi tham nhũng có tinh vi, phức tạp cũng đã được báo chí lật tẩy Ví dụ, điển hình một câu chuyện đang thu hút sự chú ý của dư luận hiện nay là câu chuyện liên quan đến ông Trịnh Xuân Thanh, nguyên Phó Chủ tịch tỉnh Hậu Giang Từ một chuyện tưởng như “cỏn con” là cái biển số xe trắng – xanh lẫn lộn, giờ đây, sau điều tra của báo chí và kết luận của Uỷ ban Kiểm tra Trung ương, người dân mới “ngã ngửa” với con đường thăng tiến của vị nguyên Phó Chủ tịch tỉnh Hậu Giang Trịnh Xuân Thanh

Báo chí đưa tin về “vụ” Trịnh Xuân Thanh

Bên cạnh đó, nhiều vụ án tham những điển hình như vụ tham nhũng của Lã Thị Kim Oanh và đồng phạm tại Công ty Tiếp thị và thương mại, vụ băng nhóm tội phạm Năm Cam, hay vụ PMU 18 phanh phui một loạt các vụ việc phạm pháp của một số cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Bộ Giao thông Vận tải,

và gần đây nhất là những sai phạm nghiêm trọng trong giao đất, thu hồi đất, cưỡng chế thu hồi đất của huyện Tiên Lãng (Hải Phòng), giải toả ở Văn Giang (Hưng Yên)…

Khi đề cập đến những vấn đề quan trọng, đụng chạm tới những người thờ ơ im lặng hay những người tìm mọi cách để bác bỏ những bài báo hoặc những giải pháp báo chí đề xuất Trong những trường hợp như vậy cơ quan

báo chí phải gửi tới họ lời nhắc nhở và yêu cầu trả lời, bổ sung tư liệu, tóm tắt nội dung Khi họ cố tình thờ ơ hoặc trả lời đại khái cho qua chuyện - có thể

đăng bài đó dưới dạng “Trả lời những bài báo đã đăng” Nếu sức mạnh của

cơ quan báo chí còn chưa đủ thì có thể đặt những câu hỏi thích hợp với các cấp ủy Đảng, Chính quyền và các cơ quan thanh tra, kiểm tra các cấp

2.3 Chú trọng công tác tổ chức

Đấu tranh cho hiệu lực của các bài viết là công việc của cả cơ quan báo chí, cho nên khi có các bài đụng chạm đến các cơ quan và tổ chức xã hội sẽ

có hiệu quả hơn khi thành lập tổ chuyên môn: kiểm tra tư liệu, theo dõi sát từng bước của hoạt động, xác định các bước đi phù hợp Khi tiến hành các

vụ việc lớn cần có đủ thời gian để tổng hợp, nhận xét, đánh giá, kiểm tra xem trong khoảng thời gian đó bản chất sự việc phát triển theo hướng nào để phối hợp hoạt động nhằm đạt kết quả cao nhất Đưa vấn đề lên báo thì phải theo cho đến cùng, tránh tình trạng bỏ dở chỉ làm mất uy tín của cơ quan báo

2.4 Nâng cao bản lĩnh chính trị và kỹ năng nghiệp vụ của nhà báo

Đấu tranh cho hiệu lực của các bài viết đòi hỏi nhà báo phải có bản lĩnh chính trị và trình độ chuyên môn, phải bám sát tình hình thực tiễn, có mối liên

hệ, có các cuộc tiếp xúc, trao đổi công tác thường xuyên với các cấp ủy Đảng

và Chính quyền các cấp

Kiên định thực hiện và đấu tranh cho việc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, Pháp luật của Nhà nước Cuộc đấu tranh như vậy đòi hỏi phải kiên định, liên tục, dũng cảm và phải thường xuyên tự kiểm tra, rút kinh nghiệm

2.5 Kiên định đấu tranh để nâng cao hiệu lực báo chí

Vấn đề này có liên quan trực tiếp tới kết quả của hoạt động báo chí Thực tiễn báo chí đã chỉ ra rằng không phải bài báo nào khi được đăng tải cũng đề xuất được những biện pháp giải quyết vấn đề nêu ra một cách cụ thể, cũng đưa ra được những giải pháp hữu hiệu, có tính khả thi để giải quyết những vấn đề nảy sinh trong mọi mặt của thực tiễn Bởi vậy, trong các Văn kiện của Đảng và Nhà nước luôn yêu cầu báo chí phải đẩy mạnh hơn nữa cuộc đấu tranh để nâng cao hiệu lực của các tác phẩm báo chí

* Đấu tranh để nâng cao hiệu lực của báo chí là cuộc đấu tranh để thực hiện chức năng quản lý, giám sát xã hội của báo chí Kết quả của cuộc đấu tranh này có liên quan trực tiếp đến việc thực hiện chức năng tư tưởng của báo chí Khi công chúng biết được rằng những vấn đề báo chí phản ánh, những đề xuất, những kiến nghị của báo chí được tiếp thu, được giải quyết thì uy tín của báo chí, lòng tin vào báo chí sẽ tăng lên, và như vậy, mức độ ảnh hưởng, sự tác động của báo chí tới công chúng, tới xã hội cũng sẽ tăng lên

II - Hiệu quả của báo chí

1 Khái niệm

Là những hiệu ứng xã hội và nhận thức, thái độ, hành vi của công chúng phù hợp với mong đợi của nhà truyền thông Thể hiện ở các mặt: tần suất và cường độ tiếp xúc, giao tiếp của công chúng với các sản phẩm báo chí; năng lực tác động, khả năng chi phối của các sản phẩm báo chí đến công chúng; thông tin phản hồi của công chúng; vai trò xã hội hoá cá nhân và các giá trị phổ biến

Kết quả tác động của báo chí tới công chúng được thể hiện ở những sự thay đổi (không những chỉ trong nhân sinh quan, thế giới quan, dư luận xã hội, trong ý thức lịch sử của công chúng, mà còn thay đổi trong từng bộ phận hợp thành của ý thức đại chúng: trong tri thức, trong quan điểm, trong những khái niệm, trong sự giác ngộ, ước muốn, những mục đích, trong tư duy ) Đồng thời, những sự thay đổi đó sẽ làm thay đổi khuynh hướng, đặc điểm thái

độ, hành vi trong các lĩnh vực lao động, đời sống xã hội, sinh hoạt, giải trí, nghỉ ngơi Có sự thay đổi như vậy là do tiếp nhận thông tin báo chí Kết quả của sự tác động như vậy được thể hiện như là sự xuất hiện của những cái mới nào đó, như là sự tiếp nhận để bổ sung, phát triển những cái đã có, như là sự thay thế, sửa đổi những cái đã cũ, đã lỗi thời trong ý thức và trong hành vi của công chúng

Đánh giá hiệu quả của hoạt động báo chí là phải đánh giá kết quả đạt được so với những mục tiêu mà nhà báo đặt ra cho mình Nhưng mục tiêu nhà

báo đặt ra lại là những yếu tố chủ quan Để xác định mức độ khách quan của những mục tiêu ấy cần phải xem xét những cơ sở để xác định mục tiêu Nhà báo có thể đặt ra cho mình mục tiêu dễ dàng đạt được (ví dụ: thu hút sự chú ý của công chúng vào một sự kiện văn hóa hay thể thao nào đó); hoặc có thể đặt

ra mục tiêu phức tạp và lâu dài (ví dụ: giáo dục thế giới quan cách mạng cho thanh thiếu niên; phòng chống tham nhũng hay cải cách giáo dục ) - một công việc đòi hỏi thời gian dài, phức tạp, không thể có kết quả ngay được Bởi vậy, vấn đề hiệu quả thực tế của hoạt động báo chí chính là vấn đề phải đặt ra và thực hiện cho kỳ được những mục tiêu quan trọng đối với xã hội một cách khách quan Cơ sở để xác định mục tiêu một cách khách quan như vậy là nhu cầu thông tin khách quan của công chúng, của xã hội

Đối với hoạt động báo chí, xác định nhu cầu thông tin của công chúng

có nghĩa là phải xác định được những loại thông tin nào: thông tin trong nước hay quốc tế; thông tin chính trị hay kinh tế; biểu dương hay phê phán; văn nghệ hay khoa học thường thức cần phải đưa đến công chúng, và cần phải chuyển tải dưới hình thức nào để thu được kết quả là có sự thay đổi trong ý thức, trong quan hệ với thực tiễn của họ ở mức cao nhất nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho họ trong quá trình thực hiện những nhiệm vụ của thực tiễn

Nhưng nhu cầu thông tin được phản ánh ở sự khác biệt, sự chênh lệch giữa trạng thái đã đạt được, trạng thái đã có sẵn của ý thức với trạng thái tốt nhất, trạng thái cần phải đạt tới của ý thức Do đó, hiệu quả báo chí là mức độ thỏa mãn nhu cầu thông tin của công chúng có trù tính đến cả khả năng hoạt động của báo chí, cả khả năng tiếp nhận thông tin của công chúng, có nghĩa là phải trù tính đến khả năng thực tế cả của báo chí, cả của công chúng

2 Nâng cao tính hiệu quả của báo chí

Nói một cách khái quát, hiệu quả tác động của báo chí được thể hiện qua nhận thức, thái độ và hành vi của công chúng xã hội, của nhân dân nói chung về những vấn đề cơ bản, bức xúc, thiết thực của tiến trình phát triển