Các báo cáo và phân tích tài chính trong doanh nghiệp

Các báo cáo và phân tích tài chính trong doanh nghiệp

Các báo cáo và phân tích Tài chính trong

Doanh nghiệp

Các báo cáo tài chính của doanh nghiệp là một bộ báo cáo gồm nhiều loại báo cáo tài chính khác nhau do doanh nghiệp lập và báo cáo cho các tổ chức có liên quan theo quy định

Ở Việt Nam,theo quy định của bộ tài chính thì doanh nghiệp phải lập các BCTC theo định kỳ có thể là tháng, quý hay năm bao gồm các loại báo cáo:

Bảng cân đối kế toán

Báo cáo kết quả kinh doanh

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

Thuyết minh báo cáo tài chính

Bài viết này đi giới thiệu tổng quát đặc điểm của từng loại báo cáo tài chính và tập trung phân tích mối quan hệ của giữa các loại báo cáo trong phân tích TC ,cuối cùng là nói lên ưu điểm và hạn chế của việc phân tích tài chính thông qua 4 loại

báo cáo nêu trên

Mối quan hệ giữa 4 loại báo cáo TC trong phân tích TC

Có thể nói là 4 loại báo cáo tài chính : bảng cân đối kế toán; báo cáo kết quả kinh doanh; báo cáo lưu chuyển tiền tệ; thuyết minh báo cáo tài chính có vai trò quan trọng trong phân tích TC Tùy vào từng đối đối tượng tiếp nhận BCTC có tác dụng riêng.Ví dụ đối với đối tượng bên ngoài công ty như nhà cung cấp hàng hóa và dịch vụ thông qua BCTC họ nắm được tình hình thanh khoản và khả năng trả nợ ngắn hạn của DN từ cơ sở này nhà cung cấp cân nhắc ra quyết định bán hàng và cung cấp dịch vụ hay không; đối với nhà đầu tư qua BCTC họ nắm được khả năng trả nợ dài hạn và khả năng sinh lợi của DN từ đó làm cơ sở để họ ra quyết định có

bỏ tiền đầu tư vào DN hay không.Về mặt nội bộ thông qua BCTC doanh nghiệp

có thể hoạch định và kiểm soát hiệu quả tình hình tài chính ,cải thiện tình hình hoạt động của DN

Trong quá trình phân tích tài chính mỗi BCTC riêng biệt cung cấp một khía cạnh hữu ích khác nhau sẽ không thể nào có được những kết quả mang tính khái quát về tình hình tài chính nếu người làm phân tích không có sự kết hợp giữa các BCTC Bảng cân đối kế toán cho ta cái nhìn về mối tương quan giữa tài sản và nguồn vốn tại điểm hiện tại của DN nhưng không phản ánh được biến động của DN trong kỳ

kế toán do đó cần tới báo cáo kết quả kinh doanh Báo cáo kết quả kinh doanh cung cấp thông tin về doanh thu,chi phí,lợi nhuận DN đạt được trong kỳ từ những nghiệp vụ kinh tế đã thực sự hoàn thành nhưng thực tế việc thanh toán tiền hàng lại diễn ra ở những thời điểm khác nhau điều này không được phản ánh trên báo

cáo kết quả kinh doanh do đó cần tới báo cáo lưu chuyển tiền tệ.Khi phân tích chi tiết từng khoản mục trong 3 BCTC có những biến động nếu nhìn bề ngoài chỉ xét con số ta không thể thấy được bản chất vấn đề vậy nên cần có thuyết minh BCTC

để có thông tin chi tiết lý giải cho mỗi biến động trong từng khoản mục chi tiết của

3 BCTC

Những mặt hạn chế của việc phân tích BCTC

_Có nhiều DN quy mô lớn và hoạt động kinh doanh đa ngành thâm chí hoạt động trong những ngành rất khác nhau do vậy khi phân tích BCTC thông qua các tỷ số tài chính khi đem so sánh với hệ thống các tỷ số bình quân ngành đối với những

DN này là không có ý nghĩa.Do đó ,phân tích qua BCTC thường chỉ có ý nghĩa đối với những công ty nhỏ và không có hoạt động đa ngành

_Lạm phát có thể ảnh hưởng và làm sai lệch thông tin tài chính được ghi nhậ trên BCTC dẫn đến việc phân tích thông qua các tỷ số trở nên sai lệch

_Các yếu tố thời vụ cũng ảnh hưởng đến tình hình hoạt động của DN làm cho các

tỷ số TC có khuynh hướng thay đổi bất thường

_Các tỷ số TC được xây dựng và tính toán trên các BCTC nên mức độ chính xác phụ thuộc rất lớn vào chất lượng và nguyên tắc thực hành kế toán nhưng những việc này lại rất khác nhau giữa các công ty,các ngành và quốc gia do đó thực hành

kế toán có thể sai lệch đi các tỷ số tài chính

_Các nhà quản lý có thể lợi dụng nguyên tắc thực hành kế toán để chủ động tạo ra các BCTC như ý mình muốn và từ đó tạo ra những tỷ số tài chính theo ý đồ của họ.Điều này khiến cho việc phân tích BCTC không còn chuẩn xác khách quan _Khi phân tích DN đôi khi có vài tỷ số rất tốt nhưng lại có tỷ số khác rất xấu làm cho việc đánh giá tình hình TC chung trở nên khó khăn và kém ý nghĩa

Việc phân tích BCTC ở Việt Nam

Từ năm 1990 khi nền kinh tế Việt Nam chuyển sang kinh tế thị trường và có sự xuất hiện ngày càng nhiều các loại hình DN trong nền kinh tế việc phân tích

BCTC mới được thật sự bắt đầu.Ở Việt Nam các DN nhà nước hầu như chưa có sự quan tâm đến phân tích BCTC còn đối với các loại hình DN khác như công ty trách nhiệm hữu hạn, DN tư nhân hay các công ty hợp doanh hiện nay hầu như là

những DN nhỏ nguồn lực còn nhiều hạn chế,trình độ quản lý DN còn non kém do

đó mà cũng chẳng có nhu cầu phân tích BCTC

Hiện nay, khi cho vay đối với đối tượng khách hàng là DN các ngân hàng thương mại đều yêu cầu các DN phải có BCTC làm căn cứ cho vay bắt buộc trước khi quyết định cho vay.Quy định này đã thúc đẩy và buộc các DN ở Việt Nam phải chú ý hơn đến việc lập BCTC

Tuy nhiên,việc lập BCTC và phân tích BCTC ở Việt Nam vẫn còn mang tính chất đối phó hơn là tìm kiếm,cung cấp thông tin chính xác cho khách hàng.Sự ra đời của thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian gần đây khiến cho việc tiến hành phân tích BCTC của các DN niêm yết diễn ra thường xuyên hơn và các tỷ số tài chính nhằm đáp ứng nhà đầu tư công khai và rộng rãi hơn.Hoạt động này được diễn ra thường xuyên nhất là ở các công ty chứng khoán tuy nhiên do công tác kiểm toán BCTC chưa tốt và chế độ kế toán còn đang trong quá trình hoàn thiện nên chất lượng thông tin trên BCTC chưa cao dẫn tới là phân tích BCTC ở Việt Nam chưa chính xác

Ngoài ra,xét trong điều kiện thực hành nguyên tắc kế toán và môi trường kinh doanh ở Việt Nam có những đặc thù riêng nên việc phân tích BCTC ở Việt Nam

có đặc điểm của riêng nó,cụ thể là :

_Phân tích BCTC ở Việt Nam ít khi được tiến hành vì mục đích đánh giá và kiểm soát bởi các nhà quản lý trong nội bộ công ty mà chủ yếu do ngân hàng hay công

ty chứng khoán là những người bên ngoài DN tiến hành

_ Phân tích BCTC ở Việt Nam gặp trở ngại lớn là không có dữ liệu bình quân ngành để so sánh.Điều này làm giảm đi phần nào ý nghĩa trong việc đánh giá tình hình TC của DN

_Báo cáo kết quả kinh doanh của các DN Việt Nam không tách bạch rõ ràng các khoản chi phí tiền thuê và lãi vay nên ít khi các nhà phân tích sử dụng tỷ số đo lường khả năng thanh toán lãi vay và khả năng trả nợ, chỉ có ngân hàng và chủ nợ

là những đối tượng coi trọng tỷ số này nên họ phải tìm cách tách phần chi phí này

từ chi phí hoạt động tài chính

_Đứng trên góc độ nhà đầu tư và cổ đông, chỉ tiêu ROE (lợi nhuận ròng thuộc về

cổ đông) là chỉ số rất được nhà đầu tư quan tâm.Tuy nhiên ở Việt Nam báo cáo kết quả kinh doanh mới chỉ dừng lại ở chỗ báo cáo lợi nhuận là bao nhiêu trong khi thực tế không phải tất cả lợi nhuận ròng đều thuộc về cổ đông do công ty phải trích lập một số quỹ khác (như quỹ trích dự phòng tổn thất các khoản đầu tư tài chính,quỹ dự phòng tổn thất hàng tồn kho,quỹ dự phòng nợ phải thu khó đòi,quỹ

dự phòng bảo hành sản phẩm hàng hóa và công trình xây lắp, quỹ dự phòng trợ cấp việc làm,quỹ dự phòng nợ phải trả) nên chỉ tiêu lợi nhuận ròng dễ gây sai lệch lợi nhuận kỳ vọng cho cổ đông

_Mức độ tin cậy của số liệu trên BCTC không cao,kể cả các BCTC đã qua kiểm toán nên kết quả phân tích và đánh giá tình hình tài chính công ty thông qua phân tích BCTC thường chỉ có giá trị tham khảo hơn là phản ánh đúng thực trạng

Bài viết là sự tổng hợp kiến thức trên nhiều nguồn tư liệu khác nhau, với hi vọng đem tới cho độc giả cái nhìn toàn diện nhất về Các báo cáo TCDN ở Việt Nam hiện nay Tri thức là vô tận rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các bạn

để bài viết được hoàn thiện hơn