Cẩm nang làm vườn rau tại nhà cho người mới bắt đầu

Cẩm nang làm vườn cho người mới bắt đầu. Tài liệu hướng dẫn chi tiết cho người mới bắt đầu làm vườn, yêu thích làm vườn, vừa nâng cao sức khỏe, vừa có sản phẩm an toàn, đảm bảo sức khỏe gia đình Nội dung hướng dẫn: giúp bạn trả lời các câu hỏi: khi nào, ở đâu, làm như thế nào ... để có khu vườn đẹp

CẨM NANG LÀM VƯỜN RAU TẠI NHÀ

Cho người mới bắt đầu

Lời mở đầu

Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm đang trở thành mối quan tâm, lo ngại hàng đầu của mọi gia đình, đặc biệt là các bà nội trợ Chắc hẳn mỗi lần đi chợ, bạn đều đắn đo, suy nghĩ, không biết lựa chọn loại rau nào cho gia đình bạn Bạn không khỏi băn khoăn khi trên phương tiện thông tin đại chúng, báo, đài, ti vi hay báo mạng hàng ngày đều phản ánh hiện tượng rau “ăn kích thích” hay “tắm thuốc trừ sâu” trước khi đến với gia đình thân yêu của bạn Hay không đâu xa, ngay trong gia đình bạn đã có thành viên “yếu bụng” bị tiêu chảy, ngộ độc vì ăn rau không rõ nguồn gốc, không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm ngoài chợ

Làm vườn không chỉ cung cấp rau xanh cho gia đình bạn, mà còn có nhiều lợi ích đối với sức khỏe và tinh thần Vì vậy, làm vườn rau tại nhà đang dần trở thành xu hướng sống xanh và thu hút rất nhiều bà nội trợ tham gia

Tuy nhiên, bạn chưa biết bắt đầu từ đâu, chưa có kinh nghiệm, trong khi lượng kiến thức bạn tham khảo trên các trang mạng lại quá nhiều

Cuốn sách với mục đích cung cấp những bí quyết và các bước làm vườn rau tại nhà cho người mới bắt đầu một cách đầy đủ nhất để việc sở hữu vườn rau an toàn ngay tại nhà trở nên nhẹ nhàng và đơn giản hơn Thông qua việc tìm hiểu và

trả lời các câu hỏi: KHI NÀO? Ở ĐÂU? và NHƯ THẾ NÀO?

Nhưng trước hết, chúng ta hãy đi tìm câu trả lời TẠI SAO? Tại sao nên làm vườn? và Tại sao làm vườn lại tốt cho bạn?

TẠI SAO?

Làm vườn không chỉ là thú vui tao nhã, tạo không gian xanh cho gia đình bạn mà còn có nhiều lợi ích sức khỏe

Có một câu nói của John Burroughs mà tôi thấy rất hay và chính xác, đó là

“Tôi đi đến thiên nhiên để được xoa dịu và chữa lành, và để các giác quan của tôi được điều chỉnh lại một lần nữa”

Khi đọc câu nói này, tôi đã hiểu vì sao tôi thực sự thích làm vườn đến vậy, tôi thích cái cảm giác mà tôi có khi trải nghiệm làm vườn: rất thư thái, thoải mái và hạnh phúc

Làm vườn tốt cho tinh thần

Làm vườn có ảnh hưởng trực tiếp với stress Cảnh tượng yên bình, mùi thơm của hoa cỏ cũng như những âm thanh gần gũi từ thiên nhiên sẽ đánh tan mọi căng thẳng, cho bạn một giấc ngủ ngon

Theo khoa học, việc tiếp xúc với ánh sáng mặt trời trong khi làm vườn sẽ tăng tiết serotonin (hormone chống stress tự nhiên) và melatonin (hormon duy trì giấc ngủ), điều này giúp bạn lấy lại cân bằng cuộc sống bằng cách phục hồi nhịp sinh học của cơ thể

Nghiên cứu được công bố năm 2011 trên tạp chí Tâm Lý Học Y Khoa Mỹ khẳng định rằng, làm vườn đã giảm thiểu sự xuất hiện của nhiều hormone gây stress trong máu, điển hình là cortisol

Ảnh: Sưu tầm

Một lợi ích tuyệt vời của làm vườn nữa đó là cải thiện trí nhớ, giảm nguy cơ mất trí nhớ Nhiều nghiên cứu y khoa đã cho thấy việc thường xuyên tiếp xúc với cây xanh có hiệu quả tốt đối với chứng hay quên

Trong một nghiên cứu năm 2006 được công bố trên tạp chí Y Học Australia, các nhà nghiên cứu đã phân tích 115 trường hợp mất trí ở 1.233 đàn ông (9,3%) và

170 trường hợp trong 1.572 pụ nữ (10,8%) Sau nhiều phân tích đã đưa ra kết luận rằng, làm vườn giúp cải thiện trí nhớ tới 36%

Ảnh: Sưu tầm

Làm vườn, khiến bạn cảm thấy mình không già nua và vô dụng, thấy cuộc sống ý nghĩa hơn Điều này rất tốt cho những người già Người già thường cảm thấy chán nản vì ngày càng phụ thuộc vào người khác Việc chờ đợi cho hạt giống nảy mầm, cây cối đâm chồi, hé nụ, nở hoa sẽ giúp họ vui khi nghĩ đến những ngày sắp đến Tiến Sĩ Brigid Boardman thuộc Hội Hoàng Gia Nghệ Nhân Cây Cảnh cho biết: “Công việc làm vườn là phương thuốc chống nỗi đau buồn và thất vọng” của tuổi già Ngoài ra, việc làm vườn giúp thỏa mãn nhu cầu “làm chủ” của mỗi người, như Tiến Sĩ Boardman nhận xét: “Khi ta có thể làm chủ quyết định trồng gì, bố trí

và chăm nom vườn như thế nào thì ta được thỏa mãn nhu cầu làm chủ Đồng thời, điều đó cũng đáp ứng nhu cầu được trở lại vai trò người chăm nom”

Làm vườn rất tốt cho sức khỏe

Mọi người đều biết rằng tập thể dục rất tốt cho sức khỏe Hầu hết các môn thể thao đều yêu cầu có sự phối hợp nhịp nhàng giữa vận động và hít thở Tuy nhiên, với bầu không khí bị ô nhiễm ở thành thị thì việc tập thể dục của bạn chưa

phải, cơ thể luôn trong trạng thái vận động với các đông tác đa dạng như khom lưng, nâng, kéo, đứng, đi bộ, quỳ và ngồi Quan trong hơn là biện pháp thể dục này được thực hiện trong môi trường trong lành với nhiều cây xanh ít có khói bụi ô nhiễm Tùy thuộc vào cường độ làm vườn, giúp cho bạn có bài tập thể dục phù hợp, bạn sẽ dẻo dai và năng động hơn Nghiên cứu khoa học đã cho thấy, 3 giờ làm vườn vừa sức bằng một giờ tập thể dục Bạn sẽ khỏe mạnh hơn những người nhàn rỗi, có thể giảm 27% nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ, giảm 30% nguy cơ tử vong

Làm vườn giúp bạn giảm khả năng béo phì và chỉ số BMI Bằng cách làm vườn, khả năng béo phì sẽ giảm 46% ở nữ và 62% ở nam giới; đồng thời có chỉ số

BMI thấp hơn so với những người không làm việc này (Chỉ số BMI (Body Mass Index) chính là chỉ số cơ thể được các bác sĩ và các chuyên gia sức khỏe sử dụng

để xác định tình trạng cơ thể của một người nào đó có bị béo phì, thừa cân hay quá gầy hay không Thông thường, người ta dùng để tính toán mức độ béo phì)

Ảnh: Sưu tầm

Trong khi làm vườn, các vi khuẩn trong đất có thể khiến bạn hạnh phúc hơn, giúp tăng nồng độ setoronin trong máu để cải thiện tâm trạng và có sức khỏe ổn định

Làm vườn giúp khuyến khích hơn trong việc tiêu thụ hoa quả và rau xanh, bởi bạn có xu hướng tận hưởng triệt để thành quả lao động ngọt ngào của bạn, cảm giác ăn những thứ bạn làm ra sẽ yên tâm và rất ngon Và đương nghiên là chúng thực sự rất ngon

Ảnh: Sưu tầm

Ngoài ra, làm vườn còn hữu ích trong điều trị bệnh

Từ thời Ai Cập cổ đại, việc đưa bệnh nhân ra làm vườn như một phương pháp trị liệu đã được biết đến nhưng cho tới nay phương pháp này chưa được áp dụng rộng rãi

Năm 2014, Chính phủ Ba Lan đã theo bước Thụy Sĩ tiên phong triển khai thực hiện ý tưởng xây dựng một khu vườn làm nơi trị liệu thần kinh tại làng Ruskie Piaski, miền Đông nước này

Theo nhà sinh vật học Bozena Szewczyk-Taranek, tác giả của khóa huấn luyện phương pháp trị liệu làm vườn tại Đại học Nông nghiệp Krakow, môi trường thiên nhiên tại các khu vườn kích thích rất nhiều giác quan của con người

Việc bệnh nhân hít thở mùi thơm của các loại hoa lá, cỏ cây, chạm vào chúng và thậm chí có thể bị đau nếu bị gai cắm đều có những tác dụng trị liệu nhất

định Chỉ bằng việc đưa bệnh nhân ra khỏi phòng để hít thở không khí tự nhiên cũng đã mang lại những cải thiện đáng kể về mặt thể chất

Các chuyên gia cũng cho rằng liệu pháp trị liệu này có thể kích thích hoạt động trí tuệ và các hoạt động xã hội của bệnh nhân, khiến họ trở nên tự tin hơn và cảm thấy có ích hơn

Vậy là, có động lực mạnh mẽ rồi nhé, hãy trải nghiệm ngay thôi!

KHI NÀO có thể bắt đầu?

Câu trả lời là ngay bây giờ Không có lý do gì có thể ngăn cản bạn bắt đầu

Và bất kỳ ai cũng có thể làm vườn, không phân biệt người già, trẻ nhỏ hay giới tính Việc của bạn là lựa chọn phương thức làm vườn phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình

Ảnh: Sưu tầm

Luôn sẵn có các loại giống cây trồng để bạn bắt đầu Có những loại có thể trồng quanh năm, và có những loại chỉ có thể trồng theo mùa hoặc nên trồng theo mùa để đảm bảo sự phát triển thuận lợi của cây

Hãy tìm hiểu mùa trồng các loại cây để lựa chọn nhé

Ở ĐÂU?

Hãy quan sát thật kỹ, lựa chọn khu vực phù hợp để trồng các loại cây

Quan sát khu vực muốn làm vườn rau

Trước khi làm vườn rau tại nhà, bạn phải quan sát cẩn thận, xem có thể trồng rau ở những khu vực nào và quyết định sẽ sử dụng mảnh đất đó như thế nào? Gợi ý các khu vực có thể trồng rau như: cạnh hàng rào; lối cổng vào; trên ban công, sân thượng; hay mảnh đất trống,

Các yếu tố bạn cần quan tâm ngoài đất trồng, đó là: Ánh sáng và nước Vì ánh sáng và nước là 2 yếu tố cần thiết, không thể thiếu và quyết định sự thành công của bạn Khu vực bạn dự định trồng cây có ánh nắng mặt trời chiếu vào không? Có thuận tiện tưới tiêu không? Tưới tiêu như thế nào?

Nếu tất cả câu trả lời đều là ok (có) thì bạn có thể bắt đầu trở thành “người làm vườn” rồi đó

Ngoài các vấn đề trên, bạn có thể quan tâm đến các yếu tố sau để có thể trồng rau hiệu quả và nâng cao năng suất cây trồng: Khoảng đất đó to hay nhỏ? Diện tích là bao nhiêu? Thời gian chiếu bao lâu? Khu vực nào nhận được nhiều ánh nắng mặt trời nhất? Hướng gió như thế nào? Sử dụng nước mưa như thế nào? Độ

pH của đất ra sao? Nhiệt độ trung bình ở khu vực đó là bao nhiêu?

Trả lời được những câu hỏi ở trên thì cơ hội thành công của việc làm vườn rau tại nhà cho người mới bắt đầu như bạn đã tăng lên rất nhiều

Ảnh: Sưu tầm

Lựa chọn khu vực trồng

Sau khi quan sát, chắc hẳn bạn đã lựa chọn được khu vực lý tưởng để bắt đầu khởi động tạo khu vườn trong mơ của mình Hãy định hình trong đầu hoặc viết ra giấy tất cả các ý tưởng của bạn Và chỉ cần một ít thời gian, bạn hãy sắp xếp lại chúng cho phù hợp hơn với khu vườn của bạn Gọi một các “sang” hơn, đó là khâu thiết kế và lập kế hoạch

Thiết kế và lập kế hoạch là khâu quan trọng, quyết định sự thành công hay sự thất bại của bất kỳ công việc gì Kế hoạch là xác định mục tiêu và cách tốt nhất để đạt được mục tiêu đó Nếu lập kế hoạch tốt, bạn sẽ thành công ngay từ lần trồng đầu tiên, bạn sẽ tạo ra khu vườn vừa đẹp nên thơ, vừa cung cấp một lượng lớn rau sạch cho gia đình; hoặc chí ít bạn cũng cung cấp một lượng lớn rau sạch cho gia đình Nếu kế hoạch không tốt, bạn sẽ lúng túng trong quá trình thực hiện và kết quả

có khi bạn không thu được cọng rau nào cả

Bạn cần phân tích, xác định nhu cầu rau xanh của gia đình Liệt kê các loại rau, nghiên cứu, tìm hiểu đặc tính của chúng để sắp xếp, phân khu cho phù hợp và trồng xen kẽ để có thể tận dụng tối đa không gian vườn rau nhà bạn và nâng cao năng suất, hiệu suất làm vườn

Ví dụ: Một số loại rau thân leo như dưa chuột, đậu đỗ, … thì ưu tiên trồng sát vào khu hàng rào Các loại leo giàn như bầu, bí xanh, su su, mướp, … thì bắc giàn cho leo bên trên, phía dưới tận dụng trồng cây ưa bóng mát như gừng, … Hoặc cho leo giàn nghiêng ra phía bờ ao, hồ hặc lối đi để tận dụng không gian Và nhớ nguyên tắc “mùa trồng rau ấy”, vì mỗi loại rau đều phù hợp với mùa nhất định, không nên trồng rau trái mùa, dễ bị sâu bệnh và khó phát triển

Hiện nay, ngoài phương pháp trồng rau trên đất truyền thống, có rất nhiều phương pháp, mô hình trồng rau mới không cần sử dụng đất, bạn có thể tìm hiểu như: trồng rau thủy canh, khí canh, …

Căn cứ vào các quan sát ở phần 1, bạn có thể đã có nhiều phương án cho việc thiết kế khu vườn rau của gia đình, tận dụng tối đa các khu vực có thể trồng rau Ví

dụ trên ban công, sân thượng: có thể trồng vào các thùng xốp hoặc trong chậu, hoặc hiện đại hơn có thể lắp đặt hệ thống trồng rau thủy canh, khí canh; khu vực có đất trống thì có thể trồng rau theo phương pháp truyền thống trực tiếp xuống khu đất hoặc sử dụng giải pháp vườn nâng

Thiết lập, lựa chọn phương án tưới tiêu Hiện nay có nhiều phương pháp tưới tiêu hiện đại, tiết kiệm công sức và nguồn nước Bạn có thể tìm hiểu phương pháp tưới nhỏ giọt, phun tia, phun mưa,…

Gợi ý một số ý tưởng xây dựng khu vườn:

Nếu bạn sở hữu một mảnh vườn rộng, bạn có thể thỏa sức trồng các loại cây, loại rau theo ý muốn Điều bạn cần lưu ý đó là cách trồng và chăm sóc cây để sở hữu khu vườn trong mơ thôi

Ảnh: Sưu tầm

Đối với khu vườn có diện tích nhỏ; bạn phải tính toán, sắp xếp cho hợp lý, tận dụng tối đa không gian khu vườn

Ảnh: Sưu tầm

Nếu gia đình bạn không có khu đất nào trống, bạn có thể trồng rau vào thùng xốp, chậu hoặc các dụng cụ làm vườn được thiết kế, bán sẵn trên thị trường Việc của bạn là chọn mẫu phù hợp với từng vị trí bạn muốn trồng cây

Ảnh: Sưu tầm

Nếu gia đình bạn quá chật, có thể sử dụng giải pháp vườn treo, tận dụng các vật liệu nhẹ, có sẵn như vỏ chai coca, các vật liệu khác

Ảnh: Sưu tầm

Vậy là đã sắp xếp, bố trí xong Hãy bắt tay làm vườn ngay thôi

và cung cấp cho câu nhiều chất vi sinh có lợi cũng như nước và các chất khoáng

Vì vậy vườn rau cũng sẽ đạt năng suất cao hơn

Tất cả các loại đất đều có thể trồng cây Tuy nhiên các loại đất giàu dinh dưỡng, tơi xốp như: đất thịt, đất phù sa, đất pha cát có thể trồng cây mà không cần phải cải tạo nhiều Các loại đất khác như: đất nhiễm phèn, đất chua, … bạn phải cải tạo nhiều để cây có thể phát triển tốt

Nếu bạn sở hữu một mảnh đất giàu dinh dưỡng thì tuyệt vời, bạn có thể bắt tay ngay vào công việc làm vườn để tạo vườn rau mơ ước

Nếu mảnh đất đó không được phì nhiêu, giàu dinh dưỡng, thì một trong những cách nhanh nhất để tạo ra lớp đất màu mỡ khi làm vườn rau tại nhà cho người mới bắt đầu như bạn chính là làm vườn nâng Vườn nâng giàu chất hữu cơ kết hợp với phân chuồng, phân hữu cơ, các chất vi sinh hoặc cát Việc đầu tư vào vườn nâng có rất nhiều lợi ích về mặt kinh tế: cách định hình khu vườn cho phép trồng nhiều cây hơn trong một không gian (ước tính sản lượng tăng gấp 4 lần so với vườn thông thường)

Nói một cách đơn giản, vườn nâng là: tạo một khuôn bao có kích thước tùy thuộc vào diện tích, khu vực bạn muốn trồng cây, sau đó lấp đầy đất dinh dưỡng vào khuôn bao đó Bạn có thể mua đất tại các cửa hàng bán đất trồng cây hoặc có thể mua đất tại các khu vực trồng lúa, trồng hoa mầu ở các vùng nông thôn Đối với đất có độ sét hoặc cát cao, bạn có thể trộn thêm các chất dinh dưỡng như các loại phân: phân hữu cơ, phân vi sinh,

Phân hữu cơ là hợp chất hữu cơ hình thành từ phân người, phân động vật, lá

và cành cây, than bùn, hay các chất hữu cơ khác thải loại từ nhà bếp Nên tận dụng những loại rác thải hữu cơ hàng ngày để làm phân bón vì nó giúp đất hấp thụ nhiều chất dinh dưỡng hơn và cải thiện cấu trúc của đất Bạn có thể tạo ra phân hữu cơ bằng cách ủ hoặc để hoai mục tự nhiên lá cây, vỏ trái cây Hoặc có thể mua sản phẩm phân chuồng (lợn, gà, trâu bò) đã ủ hoai mục, đảm bảo độ tơi xốp

Đất cần phải được làm tơi, nhặt sạch cỏ dại, tàn dư cây trồng từ vụ trước, nếu

có điều kiện nên đảo đất và phơi ải (phơi nắng) 8-10 ngày để đất thông thoáng, giúp cây sinh trưởng tốt, đồng thời hạn chế sâu bệnh cư trú trong đất

Cách ủ và tận dụng phân hữu cơ

- Hoặc các loại vật liệu tự thiết kế vườn nâng như: gạch, đá, bê tông, gỗ, nhựa, hoặc bất kỳ vật liệu nào bạn cảm thấy phù hợp, có thể tận dụng như vỏ tôn, sắt, …

Vật liệu pro-xi măng Vật liệu tôn Vật liệu gạch xây

Ảnh: Sưu tầm

Những loài thực vật địa phương nên luôn là sự lựa chọn ưu tiên hàng đầu khi bạn làm vườn rau tại nhà vì đó là những loài dễ trồng nhất và năng suất nhất đặc biệt là đối với những người mới bắt đầu Nhìn chung, những loài thực vật địa phương có khả năng chống chịu sâu bệnh và thời tiết địa phương tốt hơn

Ảnh: Sưu tầm