BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ BÁO CHÍ CÁCH MẠNG

Báo chí là các loại hình thông tin tuyên truyền như báo, tạp chí, có tính chất đại chúng, được thể hiện qua các ấn phẩm định kỳ hoặc qua các phương tiện thông tin đại chúng khác như: truyền thanh, truyền hình, Internet…”.(Trung tâm từ điển học, Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng, Hà Nội, 2010, tr.54.)

Chuyên đề

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ BÁO CHÍ CÁCH MẠNG

Mục

đích

1 Về kiến thức: Nắm được những nội dung cơ bản và giá trị của TTHCM về BCCM và sự cần thiết phải vận dụng tư tưởng đó trong xây dựng nền báo chí nước ta hiện nay.

3 Về kĩ năng: Biết vận dụng sáng tạo TTHCM về BCCM vào quá trình hoàn thiện nhân cách, kỹ năng của người làm báo và tham gia xây dựng nền BCCM hiện nay.

2 Về thái độ: Trên cơ sở đó củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng đối với nền BCCM Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới hiện nay.

Tài liệu tham khảo:

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,

2002, (bộ 12 tập)

2 Ban tư tưởng văn hóa Trung ương, Tư tưởng Hồ Chí

Minh về văn hóa, Hà Nội, 2003.

3 TS Hồng Vinh, PGS.TS Đào Duy Quát chủ biên, Hồ Chí

Minh với công tác tư tưởng, Hà Nội, 2006.

4 PGS TS Phạm Ngọc Anh – PGS TS Bùi Đình Phong, Hồ

Chí Minh Văn hoá và phát triển, Nxb Chính trị-Hành

chính, Hà Nội, 2009.

* Khái niệm báo chí (Theo từ điển tiếng Việt):

“Báo chí là các loại hình thông tin tuyên truyền như báo, tạp chí, có tính chất đại chúng, được thể hiện qua các ấn phẩm định kỳ hoặc qua các phương tiện thông tin đại chúng khác như: truyền thanh, truyền hình, Internet…”

(Trung tâm từ điển học, Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng,

Hà Nội, 2010, tr.54.)

Khái quát tình hình nghiên cứu tư tưởng

Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng

Trong khoảng 10 năm gần đây, đã có một số công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng như:

-Cuốn sách, Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá, do

Ban Tư tưởng văn hoá Trung ương, xuất bản 2003

-Cuốn sách: Hồ Chí Minh với công tác tư tưởng, do

TS Hồng Vinh và PGS,TS Đào Duy Quát (chủ biên) năm

2006

-Cuốn sách: Hồ Chí Minh văn hoá và phát triển, của

PGS,TS Phạm Ngọc Anh và PGS,TS Bùi Đình Phong, xuất bản năm 2009

• Các công trình nghiên cứu nêu trên chưa đưa ra

một định nghĩa khái quát về tư tưởng báo chí Hồ Chí Minh

• Do vậy, Kế thừa các công trình nghiên cứu đó,

người dạy và người học có nhiệm vụ làm sáng tỏ TTHCM về BCCM, xác định giá trị, ý nghĩa và yêu cầu, biện pháp vận dụng vào xây dựng nền báo chí nước ta hiện nay.

Định nghĩa: TTHCM về BCCM

- Nguyên tắc, phương pháp luận khi định nghĩa khái niệm: tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí.

+ Quán triệt nguyên tắc về mối quan

hệ giữa vật chất và ý thức, tư tưởng và hiện thực.

+ Định nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng phải xuất phát từ định nghĩa khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh.

- Một định nghĩa với tính cách là một giả thuyết khoa

học của vấn đề: TTHCM về BCCM như sau:

TTHCM về BCCM là sản phẩm của sự vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về báo chí vào điều kiện cụ thể của thực tiễn Việt Nam;

bao gồm một hệ thống các quan điểm về vị trí, vai trò, chức năng, tính chất của báo chí và tiêu chuẩn của đội ngũ nhà báo trong quá trình đấu tranh cách mạng của dân tộc;

không chỉ có giá trị lý luận và thực tiễn lịch sử to lớn

mà còn đang là nền tảng lý luận định hướng cho sự nghiệp xây dựng nền báo chí nước ta trong sự nghiệp đổi mới hiện nay.

Nội dung của định nghĩa:

+ Cơ sở lý luận và thực thực tiễn của

tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng.

+ Nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh

về báo chí cách mạng.

+ Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng.

CÂU HỎI

Định nghĩa nêu trên đặt ra yêu cầu

gì trong nghiên cứu TTHCM về BCCM?

III Nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ

Chí Minh về báo chí cách mạng.

I CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ BÁO CHÍ CÁCH MẠNG

1 Cơ sở lý luận.

Hồ Chí Minh đã tiếp thu, kế thừa và phát triển quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về vị trí, vai trò của báo chí đối với sự nghiệp cách mạng.

- Báo chí là một thứ vũ khí trong ĐTGC và công cụ quan trọng để bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị.

- BCCM phải có tính đảng sâu sắc, phải là phương tiện tuyên truyền và đấu tranh bảo vệ cương lĩnh, đường lối của Đảng.

- BCCM là lực lượng tiên phong, trận địa ban đầu trong đấu tranh cách mạng của GCVS.

Ăngghen viết:

“Báo chí phải bảo vệ và giải thích rõ yêu cầu của Đảng, thể hiện

rõ những ý kiến, quan điểm của Đảng, đồng thời báo chí phải

đấu tranh với kẻ thù của Đảng, bác bỏ ý kiến tham vọng của

chúng” Và “Báo Đảng là người phát ngôn của Đảng, là đội tiền phong của giai cấp vô sản, là người tuyên bố và bảo vệ luận

C.Mác, Ăngghen về công tác báo chí,

TTXVN 1982, tr.7 (Dẫn theo: Hồ Chí Minh với công tác tưởng)

Lênin cho rằng:

“Báo chí là trận địa ban đầu, từ đó Đảng sẽ

tiến hành cuộc đấu tranh với đối thủ của mình bằng vũ khí tương xứng Báo hàng ngày là công

cụ tuyên truyền cổ động quần chúng không

có gì thay thế được”

(V.I.Lênin, Nói về sách báo, Nxb SGK Mác Lênin, Hà Nội, 1984, tr.18 )

2 Cơ sở thực tiễn.

Theo Đ/C, TTHCM về báo chí cách mạng ra đời trên những cơ sở thực tiễn nào ?

- Chủ nghĩa thực dân ngăn cấm tự do báo chí, hội họp và lập hội, thực hiện chính sách ngu dân để dễ cai trị.

- Thực tiễn xã hội Việt Nam đòi hỏi phải có một phương tiện để tuyên truyền, thức tỉnh tinh thần cách mạng của quần chúng.

- Thực tiễn cũng đòi hỏi cần có một phương tiện

để làm cho GCCN, nhân dân lao động trên thế giới và QTCS hiểu rõ vấn đề thuộc địa.

Trong bài Phong trào cộng sản quốc tế đăng trên tạp chí La revue Communiste ( tạp chí cộng sản) , số 15, tháng 5/1921, Hồ Chí Minh đã viết

Cái mà chúng tôi thiếu để trở thành cộng sản, là những điều kiện cơ bản nhất

để hành động: Tự do báo chí, tự do du lịch, tự do dạy và học, tự do hội họp (tất

cả những điều này đều bị những kẻ khai hoá thuộc địa ngăn cấm chúng tôi một cách dã man)

Hồ Chí Minh, sđd, t1, tr.35-36.

Phát biểu tại phiên họp thứ 22, Đại hội 5 quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc nói:

“Báo chí cộng sản chủ nghĩa có nhiệm vụ làm cho các chiến sĩ của chúng ta hiểu rõ vấn đề thuộc địa, tranh thủ họ tham gia sự nghiệp của chủ nghĩa cộng sản”

Hồ Chí Minh, sdd, t1, tr.195.

II NHÀ BÁO CÁCH MẠNG HỒ CHÍ MINH

- Hồ Chí Minh đã sáng lập ra 9 tờ báo, cụ thể là:

+ Người cùng khổ (Le paria), năm 1922.

+ Tạp chí Quốc tế nông dân, năm 1924.

+ Thanh niên, năm 1925.

+ Công nông, năm 1926.

+ Lính kách mệnh, năm 1927.

+ Thân ái, năm 1928.

+ Đỏ, năm 1929.

+ Việt Nam độc lập, năm 1941.

+ Cứu quốc, năm 1942.

2.1.

Sự

nghiệp báo

chí

HCM.

- Hồ Chí Minh đã để lại một kho tàng tác phẩm báo chí

đồ sộ, phong phú, gồm nhiều thể loại như: chính luận, tiểu phẩm, truyện ký và thơ, ở thể loại nào Người cũng thể hiện là cây bút xuất sắc hàng đầu.

- Hồ Chí Minh làm báo suốt cuộc đời hoạt động cách mạng và đã

để lại hơn 2000 bài báo các loại cùng gần 300 bài thơ, gần 500 trang truyện và ký, Người đã sử dụng khoảng 150 bút danh trên những tác phẩm báo chí xuất sắc của mình.

- Hồ Chí Minh đã viết báo bằng 5 thứ tiếng: Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Việt Nam.

- Hồ Chí Minh đã khai sinh ra nền báo chí cách mạng Việt Nam bằng việc sáng lập tờ báo Thanh Niên, số ra đầu tiên ngày 21/6/1925.

Phong cách

mà chúng ta là những người cùng khổ”.

Hồ Chí Minh, sdd, t1, tr.461, 192.

Năm 1927, trong tác phẩm Đường cách mệnh, Hồ Chí Minh viết:

“Sách này muốn nói cho vắn tắt, dễ hiểu, dễ nhớ

Chắc có người sẽ chê rằng văn chương cụt quằn

Vâng! Đây đã nói việc gì thì nói rất giản tiện, mau mắn,

chắc chắn như 2 lần 2 là 4, không tô vẽ, trang hoàng

gì cả Sách này chỉ ước sao đồng bào xem rồi thì

nghĩ lại, nghĩ rồi thì tỉnh dậy, tỉnh rồi thì đứng lên

đoàn kết nhau mà làm cách mệnh Văn chương và

hy vọng sách này chỉ ở trong hai chữ:

Cách mệnh! Cách mệnh!! Cách mệnh!!!”

- Luôn thể hiện rõ tính mục đích là tuyên truyền, vận động, tập hợp, đoàn kết toàn dân thực hiện

thắng lợi mục tiêu của cách mạng.

Năm 1957, khi tiếp một đoàn nhà văn Liên Xô,

Hồ Chí Minh đã nói:

“Tôi là cây bút tiểu phẩm, nhà chính luận

Gọi là nhà tuyên truyền tôi cũng không tranh cãi, nhà cách mạng chuyên nghiệp là đúng nhất”.

Ruf Bersatxki (Liên Xô):

“Một lần gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh” Báo Văn nghệ, 1980.

- Trước khi viết, luôn điều tra rõ ràng,

- Văn phong giản dị, trong sáng, phù hợp với trình độ nhận thức của đối tượng người đọc.

Trong Sửa đổi lối làm việc, Hồ Chí Minh đã dạy:

“Phải học cách nói của quần chúng

Mỗi tư tưởng, mỗi câu nói, mỗi chữ viết, phải tỏ rõ cái tư tưởng và lòng ước ao của quần chúng Phải luôn dùng những lời lẽ, những thí dụ giản đơn, thiết thực và

dễ hiểu Khi viết, khi nói, phải luôn luôn làm thế nào cho ai cũng hiểu được”

Hồ Chí Minh, sđd, t.5, tr.306

1 Quan điểm Hồ Chí Minh

về vị trí, vai trò, chức năng

và nhiệm vụ của báo chí cách mạng.

2 Quan điểm Hồ Chí Minh

về các tính chất cơ bản của báo chí cách mạng.

III NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

VỀ BÁO CHÍ CÁCH MẠNG

3 Quan điểm Hồ Chí Minh

về đội ngũ những người làm báo.

CÂU HỎI

Báo chí có vị trí, vai trò gì trong sự nghiệp cách mạng?

1 Quan điểm HCM về vị trí, vai trò, chức năng

- Báo chí là một binh chủng tiên phong trong đấu tranh cách mạng, giành độc lập dân tộc, cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, con người mới.

* Vai trò:

- Báo chí là một trong những phương tiện quan trọng không thể thiếu của hoạt động cách mạng.

- Báo chí là cầu nối của ý Đảng, lòng dân, góp phần tăng cường mối quan hệ giữa Đảng với dân, là thước đo tinh thần dân chủ và thể hiện trình độ văn hoá, khoa học của một xã hội.

- Báo chí là vũ khi đấu tranh để bảo vệ nền tảng

tư tưởng của Đảng và những giá trị đích thực của con người.

b Chức năng, nhiệm vụ

* Chức năng: Theo Hồ Chí Minh, báo chí cách mạng có 3 chức năng.

- Chức năng tuyên truyền, cổ động

- Chức năng huấn luyện, giáo dục

- Chức năng tổ chức và lãnh đạo.

* Nhiệm vụ:

Theo Hồ Chí Minh, báo chí cách mạng có 5 nhiệm vụ sau:

- Vạch trần âm mưu, thủ đoạn, hành động tàn bạo của kẻ thù và những cái sai, cái xấu, những biểu hiện vi phạm các chuẩn mực đạo đức xã hội.

- Giải thích cho nhân dân hiểu rõ mục tiêu, nhiệm vụ của cách mạng trong từng thời kỳ cụ thể.

- Giải thích cho nhân dân hiểu chính sách của Đảng, chính phủ và phản ánh nguyện vọng của nhân dân cho Đảng và Chính phủ biết.

- Cổ vũ, động viên nhân dân trong đấu tranh cách mạng, huấn luyện dân chúng, hướng dẫn dân chúng cách tổ chức lực lượng của mình.

- Kêu gọi toàn dân đoàn kết, hăng hái thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và tin tưởng vào thắng lợi của cách mạng.

2 Quan điểm HCM về các tính chất cơ bản của

BCCM.

* Tính đảng, tính chiến đấu?

- Mọi hoạt động của báo chí đều phải đặt dưới sự lãnh

đạo của Đảng, phục vụ cho mục tiêu, lý tưởng của Đảng, đấu tranh cho ĐLDT và CNXH.

- Mọi hoạt động báo chí phải nhằm vạch mặt kẻ thù,

tuyên truyền mục tiêu của cách mạng, lý tưởng của Đảng, biểu dương và phê phán những cái sai, cái xấu, đấu tranh chống các quan điểm sai trái bảo vệ đường lối của Đảng.

* Tính nhân dân, tính đại chúng?

- BCCM phải lấy ND làm mục tiêu phục vụ, bảo vệ lợi ích, nguyện vọng chính đáng của ND

- Báo chí phải chú ý đến đối tượng người đọc, cách viết phù hợp với trình độ của đại đa số ND.

- Báo chí phải đáp ứng nhu cầu thông tin của mọi tầng lớp

ND, cập nhật kiến thức mới, nâng cao dân trí, truyền bá những giá trị văn hóa tốt đẹp, xây dựng con người mới, đời sống mới.

- Báo chí phải là diễn đàn dân chủ của ND, thu hút tài năng, trí tuệ của toàn xã hội, không ngừng nâng cao tính trí tuệ, hấp dẫn của báo chí.

* Tính đa dạng và chân thực?

- Báo chí phải có nhiều sản phẩm khác nhau với nội dung, hình thức có tính đặc trưng, đáp ứng nhu cầu đa dạng của các tầng lớp ND.

- Mọi thông tin trên báo chí phải bảo đảm tính trung thực, chỉ ra được bản chất và mối liên hệ bên trong của các sự kiện, được đưa tin đúng lúc, đúng dung lượng cần thiết và đúng với đường lối, quan điểm của Đảng.

3 Quan điểm HCM về đội ngũ những

- Để làm tròn vai trò người CSCM trên mặt trận báo chí, người làm báo phải thực sự

có đạo đức cách mạng.

* Người làm báo phải có lập trường chính trị vững vàng.

- Nhà báo cách mạng phải luôn đứng vững trên lập trường GCVS, nắm chắc CNMLN, kiên định mục tiêu ĐLDT gắn liền CNXH.

- Kiên quyết đấu tranh với các quan điểm,

tư tưởng phi vô sản, bảo vệ CNMLN trước

sự chống phá của kẻ thù.

* Phải không ngừng nâng cao trình độ nghiệp vụ

* Thường xuyên tu dưỡng đạo đức nghề nghiệp, rèn luyện phong cách, đạo đức, lối sống.

- Người làm báo phải luôn có đức tính trung thực, trung thành với sự nghiệp cách mạng của Đảng, lợi ích nguyện vọng của quảng đại QCND.

- Người làm báo phải luôn rèn luyện phong cách chuyên môn, phẩm chất Liêm, Chính, lối sống trong sạch.

IV VẬN DỤNG TTHCM VỀ BCCM TRONG SỰ NGHIỆP

XÂY DỰNG NỀN BÁO CHÍ NƯỚC TA HIỆN NAY

Từ giá trị lịch sử và hiện thực của tư tưởng Hồ Chí Minh về báo chí cách mạng.

Tự

nghiên

cứu

Từ đặc điểm tình hình và thực trạng nền báo chí nước ta hiện nay.

Từ yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và vai trò của báo chí trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay.

3.1 Sự cần thiết phải vận dụng TTHCM về BCCM trong sự nghiệp xây dựng nền báo chí nước ta

hiện nay.

3.2 Mục tiêu, yêu cầu, giải pháp xây dựng

nền báo chí cách mạng hiện nay theo

tư tưởng Hồ Chí Minh.

* Mục tiêu:

- Báo chí phải góp phần tích cực vào việc thực hiện thắng lợi NQ Đại hội XI của Đảng và Cương lĩnh xây dựng đất nước (Sửa đổi, bổ sung năm 2011)

- Góp phần tích cực, có hiệu quả vào cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng.

- Khắc phục những hạn chế, khuyết điểm kéo dài của báo chí, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động

* Yêu cầu:

- Báo chí phải đóng vai trò quan trọng trong bảo

vệ, phát triển CNMLN, TTHCM

- Đội ngũ nhà báo phải là lực lượng nòng cốt

trong công tác tư tưởng của Đảng

- Báo chí phải thực sự là tiếng nói của Đảng,

Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội và là diễn đàn dân chủ của nhân dân đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng

* Giải pháp:

Phát huy tiềm lực và ưu

điểm; hạn chế, khắc phục các

yếu kém, khuyết điểm Tích

cực đấu tranh chống tham

Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đào tạo bồi dưỡng phẩm chất chính trị, trình độ nghiệp vụ, năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ nhà báo.

KẾT LUẬN

HCM đã để lại cho Đảng và dân tộc ta một di sản to lớn về BCCM, bao gồm hệ thống các quan điểm sâu sắc và toàn diện về công tác báo chí và một kho tàng các tác phẩm báo chí đồ sộ

Những quan điểm, tư tưởng của Người về BCCM có giá trị lịch sử và hiện thực to lớn, đang soi sáng cho sự nghiệp xây dựng nền BCCM nước ta trong thời kỳ bùng nổ thông tin như hiện nay.

Trong bài “Sen của loài người”, nhà thơ Chế

Lan Viên đã viết:

“Cuộc đời của Bác đâu phải một cuộc đời, mà là tổng hợp nhiều cuộc đời

Người thủy thủ có lịch sử 10 năm đi biển, ngang dọc các đại dương trên thế giới

Người làm báo lỗi lạc ở những thủ đô văn hóa lớn Nhà thơ, nhà hiền triết có cái hồn yên tĩnh, trầm mặc của những vòm trời màu mây phương Đông

Cuộc đời nào cũng đẹp, các văn phong của Người lối nào cũng tài năng

Nhưng cuối cùng, Người đã vì ta chỉ sống có một cuộc đời: Cuộc đời lãnh đạo chúng ta làm cách mạng Chỉ viết có một lối văn, lối văn giản dị, thuần phác Chỉ mang một cái tên: “Bác” mà con cháu ta sẽ nhớ đến muôn đời!”.