Loại bỏ các hạt hữu cơ trong nước cấp Hình thức lọc nước đơn giản nhất là để nước trong ao lắng một thời gian cho các hạt hữu cơ tự chìm xuống đáy rồi mới lấy nước vào ao nuôi.. Tuy loại
Trang 1Thûúng maåi Thuãy saãn / söë 164 / Thaáng 8/2013
SÛÅ KIÏÅN / BÒNH LUÊÅN
108
nguồn nước cấp chất lượng tốt
Tuy nhiên, nếu nguồn nước cấp
có chứa nhiều vật chất hữu cơ, sẽ rất khó kiểm soát hàm lượng ôxy trong ao do quá trình vi khuẩn phân hủy các chất hữu cơ này
Khi đó cần phải lọc bỏ các hạt chất hữu cơ trong nguồn nước cấp
Loại bỏ các hạt hữu cơ trong nước cấp
Hình thức lọc nước đơn giản nhất là để nước trong ao lắng một thời gian cho các hạt hữu cơ
tự chìm xuống đáy rồi mới lấy nước vào ao nuôi Nhưng lượng ôxy trong nước lúc này chỉ còn lại rất ít, do đã bị vi khuẩn tiêu hao phần lớn trong quá trình phân hủy chất hữu cơ
Một cách khác nhanh chóng hơn rất nhiều là dùng các bộ lọc
cơ học để loại bỏ các hạt hữu
cơ (ví dụ dùng các trống lọc)
Các bộ lọc này hoạt động khá
hiệu quả và có thể loại bỏ bất
kỳ loại hạt hữu cơ nào tùy theo kích cỡ mắt lọc - thường là từ 30 đến 80 micron Tuy loại bỏ được ngay lập tức các hạt hữu cơ và không làm tiêu hao ôxy trong nước, nhưng các bộ lọc kiểu này thường ‘ngốn’ khá nhiều năng lượng khi vận hành
Cách thứ ba để loại bỏ các phần tử hữu cơ trong nước là
sử dụng sử dụng bộ lọc đệm
cố định (fixed-bed filter) Loại lọc này còn được gọi là “bộ lọc cưỡng bức” Nước được đưa qua một
thùng chứa đầy các vật liệu lọc sinh học (đệm) có tỷ lệ diện tích
bề mặt rất lớn so với thể tích của chúng Các đệm (bộ lọc) sinh học này sẽ làm giảm vận tốc chảy của nước và các hạt hữu cơ sẽ
bị kẹt lại trên bề mặt khổng lồ của bộ lọc đó Ngoài việc giữ lại hầu hết các hạt hữu cơ, bộ lọc sinh học còn có tác dụng xử lý
hạt nhỏ lơ lửng, trong
đó có nhiều loại hạt hữu cơ Khi phân hủy, các thành
phần hữu cơ này sẽ làm tiêu hao
ôxy hòa tan trong nước Vì vậy,
để đảm bảo ôxy cho cá hô hấp,
bước đầu tiên là phải loại bỏ các
thành phần hữu cơ đó
Các hạt hữu cơ thâm nhập
vào nước ao nuôi theo 2 con
đường: có sẵn trong nước cấp
và do chính vật nuôi sản sinh ra
(thức ăn thừa, phân cá)
Trang trại nuôi cá truyền
thống
Trong trang trại nuôi cá
truyền thống, người ta cho nước
chảy liên tục qua ao nuôi, hoặc
định kỳ thay nước cho ao theo
tần suất phụ thuộc vào kích cỡ
và mật độ của cá trong ao
Thường thì sẽ không phải
sử dụng bộ lọc nếu trang trại có
Có rất nhiều yếu tố táC động lên hiệu quả kinh tế Của một trại nuôi Cá nếu muốn
Cá luôn khỏe mạnh, tăng trưởng tốt và tiêu tốn ít thứC ăn thì một trong những yếu tố mấu Chốt Chính là đảm bảo môi trường nướC nuôi sạCh và giàu oxy.
Nước sạch - yếu tố thiết yếu cho trại nuôi cá
Thức ăn
Thức ăn thừa (các hạt)
Amoniac thải qua mang (hòa tan)
Phân (các hạt)
Ao cá
Hệ thống lọc nước
Bộ lọc trống loại bỏ các hạt
Bộ lọc sinh học đệm linh động
Bộ lọc sinh học đệm cố định
Trang 2Thûúng maåi Thuãy saãn / söë 164 / Thaáng 8/2013 109
SÛÅ KIÏÅN / BÒNH LUÊÅN
khỏi việc làm rơi vãi thức ăn Cá
có tiêu hóa được thức ăn thì mới lớn được, nhưng cũng như mọi loài động vật khác, chúng phải bài tiết ra chất thải Cá thải ra amoniac qua mang (và qua da nhưng ở mức thấp hơn) và thải phân qua hậu môn
Với cá, amoniac là độc tố - và nếu trại nuôi cá muốn sử dụng lại một phần hay toàn bộ nước nuôi thì trước hết phải loại bỏ amoniac (Khác với trại nuôi truyền thống, ammonia sẽ mặc nhiên được xả thẳng ra ngoài khi thay nước)
của cá và cuối cùng là hiệu quả kinh tế của việc nuôi cá
Vì thế, ngoài việc lọc nước cấp, các trại nuôi kiểu mới này cũng sẽ phải liên tục lọc nước trong quá trình nuôi
Loại bỏ các hạt hữu cơ và chất hòa tan trong nước
Người nuôi cá ai cũng biết rằng để nuôi với mật độ cao cần phải cân bằng các nhu cầu sinh
lý của cá với chất lượng nước và thức ăn một cách rất khéo léo, thông minh
Khi cho cá ăn không thể tránh
nước bằng vi sinh, bởi vi khuẩn
sinh sôi trên đệm sẽ chuyển hóa
amoniac thành nitrat Mặc dù xử
lý vi sinh không phải là mục tiêu
chính của bộ lọc, nhưng đó cũng
là một tác dụng phụ tích cực của
loại lọc nước này
Có thể rửa sạch bộ lọc đệm cố
định bằng cách phun dòng nước
hoặc không khí áp suất cao vào
thùng lọc theo chiều ngược lại
Phần bùn thu được (chứa toàn là
các chất hữu cơ) có thể đưa vào
ao chứa bùn, bể biogas hoặc để
làm phân bón nông nghiệp
Trang trại nuôi cá hiện đại
Các trang trại nuôi cá mới
thường được thiết kế để có thể
tái sử dụng một phần hay toàn
bộ nước nuôi Tuy nhiên, có một
thực tế là sau khi ăn, cá sẽ bài tiết
Chất thải mà cá bài tiết ra chủ
yếu là phần thức ăn không hấp
thụ được – trong đó đa số là chất
hữu cơ Những chất thải này dễ
dàng tan rã thành vô số các hạt
hữu cơ lơ lửng trong nước
Dù có thể một số hoặc gần hết
các hạt hữu cơ này sẽ chìm xuống
thành bùn ở đáy ao, nhưng cách
tốt nhất để đảm bảo chất lượng
nước là ngay lập tức loại bỏ
chúng Nếu để lâu, các phần tử
hữu cơ cùng bùn đáy ao sẽ hấp
thu ôxy và dẫn đến làm cạn kiệt
ôxy trong nước
Nhiều hạt hữu cơ có thể gây
kích thích đối với mang cá hoặc
trở thành vật trung gian phát tán
mầm bệnh và ký sinh trùng Tất cả
những yếu tố này đều ảnh hưởng
tiêu cực đến sức khỏe, tốc độ tăng
trưởng, khả năng hấp thụ thức ăn
Thức ăn
Thức ăn thừa (các hạt) Amoniac thải qua mang
(hòa tan)
Phân (các hạt)
Ao cá
Hệ thống lọc nước
Bộ lọc trống loại bỏ các hạt
Bộ lọc sinh học đệm linh động
Bộ lọc sinh học đệm cố định
Mẫu bộ lọc sinh học đệm cố định trước khi lắp đặt
Trang 3Thûúng maåi Thuãy saãn / söë 164 / Thaáng 8/2013
SÛÅ KIÏÅN / BÒNH LUÊÅN
110
Do đó, việc loại bỏ các hạt hữu
cơ trước khi đưa nước qua bộ lọc sinh học là rất quan trọng Quá trình tiền xử lý này thường được thực hiện bằng bộ lọc cơ học
Bước tiến mới trong công nghệ lọc nước là sử dụng bộ lọc sinh học đệm linh động với các viên lọc sinh học liên tục di chuyển xoay vòng trong môi trường nước Đó sẽ là nơi chuyển hóa amonniac thành nitrat đồng thời hấp thụ các chất hữu cơ – và
do đó cần có ôxy Vi khuẩn sẽ phát triển nhanh chóng trên một chất nền gọi là màng lọc sinh học
(bio-film).
Các mảnh màng lọc sinh học
và hạt hữu cơ có thể lọt qua được
bộ lọc cơ học sẽ bị bộ lọc tiếp theo – bộ lọc sinh học đệm cố định - chặn lại Bộ lọc sinh học cố định
sẽ loại bỏ nốt những hạt hữu cơ nhỏ nhất và làm cho nước trở thành ‘tưoi mới’ Các chất hữu
cơ cũng bị hấp thu ở bộ lọc này
Vật liệu lọc sinh học
Trước kia, người ta sử dụng các vật liệu lọc sinh học là sỏi,
đá, cát… Tuy nhiên, ngày nay, loại vật liệu làm từ nhựa tỏ ra có hiệu quả vượt trội trong việc làm sạch nước
RK Bio-Elements là một loại
vật liệu lọc sinh học nhựa có tỷ lệ diện tích bề mặt tiếp xúc so với
m3, rất ít thấm nước và dễ làm sạch
Tốc độ chuyển hóa: 530 gam
ngày
Rất ít thấm nước, chỉ khoảng
15 mm cột nước
Thiết kế độc đáo tạo nhiều không gian để thu hút được nhiều chất bẩn và các hạt hữu
cơ bám vào trước khi phải làm sạch
Việc làm sạch cũng được thực hiện rất dễ dàng
VIDATEC
Như đã nêu trên, chất hữu cơ
trong chất thải cá làm tiêu hao
ôxy và gây ra những tác động
tiêu cực khác
Amoniac có thể được chuyển
hóa thành nitrat – một chất vô
hại đối với cá, kể cả ở nồng độ
cao Phương trình chuyển hóa
nhờ vi khuẩn và khí ôxy này có
dạng sau:
NH4 + 2O2 = NO3 + H2O + 2H
Quá trình này diễn ra tự nhiên
trong ao, nhưng nếu được đưa
vào bộ lọc sinh học thì sẽ hiệu
quả hơn và dễ kiểm soát hơn
Bộ lọc sinh học là nơi cho vi
khuẩn phát triển Một thùng
chứa đầy vật liệu lọc với tiết diện
đủ lớn cho vi khuẩn sinh trưởng
và hàm lượng ôxy đủ cao để
vi khuẩn chuyển hóa amoniac
thành nitrat
Tuy nhiên, nếu có quá nhiều
hạt hữu cơ lọt vào bộ lọc sinh
lọc thì có khả năng những loại vi
khuẩn khác sinh sôi trong đó và
lấn át vi khuẩn chuyển hóa nitrat
Vật liệu lọc sinh học RK Bio-Elements