Nhận thức của người dân về phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn phường đông thanh, thành phố đông hà, tỉnh quảng trị

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN ------KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC NHậN THứC CủA NGƯờI DÂN VềPHÂN LOạI RÁC THảI SINH HOạT TạI NGUồN TRÊN ĐịA BÀN PHƯờNG ĐÔNG THANH, T

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN

- -KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

NHậN THứC CủA NGƯờI DÂN VềPHÂN LOạI RÁC THảI SINH HOạT TạI NGUồN TRÊN ĐịA BÀN PHƯờNG ĐÔNG THANH, THÀNH PHốĐÔNG HÀ, TỉNH QUảNG TRị

Sinh viên thực hiện: Giáo viên hướng dẫn

Hồ Thị Ái Quỳnh TS Nguyễn Quang Phục Lớp: K48 KT & QL TNMT

Trang 2

đỡ của nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân Với tình cảm sâu sắc, chân thành, cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến tất cả các cá nhân và cơ quan đã tạo điều kiện giúp đỡ trong quá trình học tập và nghiên cứu đề tài.

Trước hết tôi xin gửi tới các thầy cô khoa Kinh tế và Phát triển trường Đại học Kinh tế Huế lời chào trân trọng, lời chúc sức khỏe và lời cảm ơn sâu sắc Với

sự quan tâm, dạy dỗ, chỉ bảo tận tình chu đáo của thầy cô, đến nay tôi đã có thể hoàn thành luận văn, đề tài:

"Nhận thức của người dân về phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn phường Đông Thanh, thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị ".

Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới thầy giáo – TS Nguyễn Quang Phục đã quan tâm giúp đỡ, hướng dẫn trực tiếp, đưa ra những lời khuyên cũng như những nhận xét, đánh giá chân thành nhất để giúp tôi hoàn thành tốt luận văn này trong thời gian qua.

Không thể không nhắc tới sự chỉ đạo của Chi cục bảo vệ môi trường tỉnh Quảng Trị cùng sự giúp đỡ nhiệt tình của các anh chị Phòng Tuyên truyền và Bảo tồn đa dạng sinh học, đã tạo điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong suốt thời gian thực tập tại Chi cục bảo vệ môi trường.

Với điều kiện thời gian cũng như kinh nghiệm còn hạn chế của một sinh viên, đề tài này không thể tránh được những thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự chỉ bảo, đóng góp ý kiến của các thầy cô để đề tài của mình được hoàn thiện hơn.

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Trang 3

LỜI CẢM ƠN i

MỤC LỤC ii

DANH MụC CÁC CHỮ VIẾT TẮT v

DANH MỤC BảNG vi

DANH MỤC BIỂU ĐỒ vii

DANH MỤC HÌNH viii

DANH MỤC SƠ ĐỒ ix

TÓM TẮT NGHIÊN CỨU x

PHầN I: ĐặT VấN Đề 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

3 Phương pháp nghiên cứu 3

3.1 Phương pháp thu thập số liệu 3

3.2 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

4.1 Đối tượng nghiên cứu 4

4.2 Phạm vi nghiên cứu 4

PHầN II: NộI DUNG VÀ KếT QUả NGHIÊN CứU 5

CHƯƠNG 1: TổNG QUAN Về VấN Đề NGHIÊN CứU 5

1.1 Cơ sở lý luận 5

1.1.1 Tổng quan về rác thải sinh hoạt 5

1.1.1.1 Khái niệm 5

1.1.1.2 Nguồn phát sinh rác thải sinh hoạt 5

1.1.1.3 Thành phần 7

1.1.1.4 Tác động của rác thải sinh hoạt đến môi trường và sức khỏe cộng đồng 8

1.1.2 Tổng quan về phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn 9

Trường Đại học Kinh tế Huế

Trang 4

1.1.2.2 Sự cần thiết của việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn 10

1.1.2.3 Lợi ích việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn 11

1.1.2.4 Trách nhiệm của người tham gia phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn 12

1.1.2.5 Mô hình phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn 13

1.1.3 Khái niệm nhận thức 14

1.2 Cơ sở thực tiễn 15

1.2.1 Một số kinh nghiệm phân loại rác thải sinh hoạt trên thế giới 15

1.2.2 Tình hình phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn ở Việt Nam 18

CHƯƠNG 2: NHậN THứC CủA NGƯờI DÂN Về PHÂN LOạI RÁC THảI SINH HOạT TạI NGUồN TRÊN ĐịA BÀN PHƯờNG ĐÔNG THANH, THÀNH PHố ĐÔNG HÀ, TỉNH QUảNG TRị 24

2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và môi trường tại phường Đông Thanh 24

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 24

2.1.1.1 Vị trí địa lý 24

2.1.1.2 Thời tiết khí hậu 24

2.1.1.3 Địa hình đất đai 26

2.1.1.4 Đặc điểm thổ nhưỡng 26

2.1.1.5 Chế độ thủy văn 27

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 27

2.1.2.1 Dân số và nguồn lao động 27

2.1.2.2 Những kết quả thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu 28

2.1.2.3 Những kết quả đạt được trên các lĩnh vực 29

2.1.3 Môi trường trên địa bàn phường 31

2.2 Thực trạng phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn phường Đông Thanh… 32

2.2.1 Thành phần và khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh trên địa bàn phường 32

2.2.1.1 Nguồn gốc phát sinh và thành phần rác thải sinh hoạt 32

2.2.1.2 Khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh 33

2.2.1.3 Thành phần RTSH 34

Trang 5

2.2.3 Tình hình phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn tại phường Đông Thanh 38

2.2.4 Nhận thức trong việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn của người dân 41

2.2.4.1 Thông tin chung của các hộ gia đình thông qua phiếu điều tra 42

2.2.4.2 Nhận thức của người dân về tầm quan trọng của phân loại RTSH tại nguồn 43

2.2.4.3 Sự sẵn lòng tham gia của người dân khi chương trình phân loại rác tại nguồn được triển khai 44

2.2.4.4 Khó khăn trong việc phân loại rác thải theo ý kiến của người dân 46

2.2.4.5 Đề xuất các giải pháp phân loại rác tại nguồn theo ý kiến của người dân 48

2.3 Những ưu điểm và hạn chế khi thực hiện công tác phân loại rác thải sinh hoạt tại phường .49

CHƯƠNG 3: Đề XUấT CÁC GIảI PHÁP NHằM GIÚP CHO VIệC THựC HIệN PHÂN LOạI RÁC THảI SINH HOạT TạI NGUồN TRÊN ĐịA BÀN PHƯờNG ĐÔNG THANH CÓ HIệU QUả HƠN TRONG TƯƠNG LAI 51

3.1 Đề xuất phương án phân loại và lưu trữ rác thải sinh hoạt tại nguồn 51

3.2 Áp dụng các công cụ kinh tế 52

3.3 Giải pháp về kỹ thuật 53

3.4 Giải pháp về cơ chế, chính sách 54

3.5 Giải pháp về mặt tài chính, đầu tư 55

3.6 Giải pháp về tăng cường sự tham gia của cộng đồng 55

PHầN III: KếT LUậN VÀ KIếN NGHị 57

1 Kết luận 57

2 Kiến nghị 58

2.1 Đối với chính quyền địa phương 58

2.2 Đối với người dân sinh sống trên địa bàn phường 58

TÀI LIỆU THAM KHẢO 59

Trang 6

UBND : Ủy ban nhân dân

TP : Thành phố

TX : Thị xãTNHH MTV : Trách nhiệm hữu hạn một thành viên

MT & CTĐT : Môi trường và công trình đô thịRTSH : Rác thải sinh hoạt

CN – TTCN : Công nghiệp – Tiểu thủ công nghiệpTMDV : Thương mại dịch vụ

HTX : Hợp tác xãUBMT : Ủy ban mặt trậnCTR : Chất thải rắnHVS : Hợp vệ sinh

NN : Nhà nước

Trang 7

Bảng 1 Định nghĩa thành phần của rác thải sinh hoạt 7

Bảng 2 Kết quả thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - xã hội qua 3 năm 28

Bảng 3 Tỷ lệ hộ dân thu gom chất thải rắn tại các phường 36

Bảng 4 Thói quen xử lý rác thải sinh hoạt của người dân 37

Bảng 5 Cách thức phân loại RTSH của người dân 40

Bảng 6 Thông tin chung của các hộ gia đình thông qua phiếu điều tra 42

Bảng 7 Kiểm định One Sample T.Test đánh giá mức độ sẵn lòng của người dân trong việc tham gia phân loại rác tại nguồn 45

Bảng 8 Ý kiến của người dân về nguyên nhân làm cho công tác phân loại rác tại nguồn gặp khó khăn 47

Bảng 9 Ý kiến đóng góp của người dân 48

Trang 8

Biểu đồ 1 Nguồn gốc phát sinh rác thải sinh hoạt 32Biểu đồ 2 Thành phần RTSH tại phường Đông Thanh 34Biểu đồ 3 Nhận thức của người dân về tầm quan trọng của phân loại RTSH tại nguồn 43

Trang 9

Hình 1 Mô hình phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn 13 Hình 2 Thùng rác phân loại tại Hà Nội 18

Trang 10

Sơ đồ 1 Các nguồn phát sinh rác thải sinh hoạt 6

Sơ đồ 2 Sơ đồ thu gom rác thải tại phường Đông Thanh - Đông Hà - Quảng Trị 35

Sơ đồ 3 Mô hình phân loại rác thải sinh hoạt 39

Trang 11

Hiện trạng môi trường ở phường Đông Thanh đang ở mức báo động Vấn đề ônhiễm môi trường đã và đang trở thành nỗi bức xúc của người dân Nguyên nhân là doviệc quản lý rác thải còn nhiều bất cập, xử lý chất thải không đúng quy định,… làmcho nguồn nước, không khí nơi đây bị ô nhiễm trầm trọng Việc phân loại rác thải sinhhoạt tại nguồn còn là một khái niệm khá mới mẻ với người dân, họ chưa hiểu rõ đượctầm quan trọng của việc phân loại rác thải Ngoài ra, vấn đề nan giải hiện nay là côngtác xử phạt các hành vi xả rác thải không đúng quy định tại cấp phường chưa thực hiệntốt, dẫn đến ý thức của người dân về tuân thủ pháp luật chưa cao Nguyên nhân chủyếu là lực lượng xử phạt của phường ít và kiêm nhiệm; quy định xử phạt chưa thật sựrăn đe nên hiệu quả xử phạt không cao Chính vì những lý do nêu trên, tôi quyết địnhchọn đề tài “Nhận thức của người dân về phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn phường Đông Thanh, thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị” làm đề tài

nghiên cứu Thông qua quá trình nghiên cứu đề tài này sẽ làm rõ được tình hình phânloại rác thải sinh hoạt tại nguồn tại phường Đông Thanh cũng như đưa ra được thêmcác giải pháp nhằm giúp cho công tác phân loại rác thải được tiến hành có hiệu quảhơn

Từ số liệu sơ cấp: Là thông tin thu thập được từ 60 hộ gia đình và nhân viên thugom rác thải về tình hình thực hiện phân loại rác tại nguồn thông qua phỏng vấn trựctiếp và được thực hiện bằng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên

Trang 12

Phương pháp thu thập số liệu

Phương pháp xử lý và phân tích số liệu

 Kết quả nghiên cứu

Qua quá trình nghiên cứu và tìm hiểu về nhận thức của người dân về phân loạirác thải sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn phường Đông Thanh, đề tài đã thu đượcnhững kết quả sau:

Về thực trạng phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn: trên địa bàn phường chưađược triển khai các chương trình phân loại rác tại nguồn, số hộ thực hiện phân loạichiếm tỷ lệ nhỏ

Về nhận thức của người dân về phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn: kiến thứccủa người dân về phân loại rác còn hạn chế, đa số không xem trọng việc phân loại rác

và không hiểu rõ được tầm quan trọng của vấn đề này Họ không sẵn sàng tham giaphân loại rác nếu như chương trình này được triển khai áp dụng trên địa bàn phường

Trang 13

PHầN I: ĐặT VấN Đề

1 Lý do chọn đề tài

Hiện nay, Việt Nam đang trên con đường đổi mới, hội nhập và ngày càng pháttriển trên mọi phương diện Nhu cầu của con người ngày càng cao, đòi hỏi sự pháttriển để phù hợp với nhu cầu đó Song hành cùng với sự phát triển đó là những nguy

cơ về ô nhiễm môi trường Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc môi trường bị ônhiễm mà một trong số đó là việc phân loại, thu gom, xử lý rác thải thải ra từ hoạtđộng sinh hoạt và sản xuất của người dân chưa hiệu quả

Một trong những giải pháp để giải quyết vấn đề này là phân loại rác thải sinhhoạt tại nguồn Phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn nhằm tách các loại chất thải nguyhại ra khỏi thành phần chất thải rắn hữu cơ, để nâng cao hiệu quả của hệ thống tái chế,

sử dụng một cách có hiệu quả các nguồn tài nguyên và năng lượng Các chuyên gia vềmôi trường cho rằng việc phân loại rác tại nguồn sẽ góp phần tiết kiệm được tàinguyên, mang lại lợi ích cho Nhà nước nguồn thải từ việc tận dụng phế liệu tái chế vàphân compost tự chế biến Không những thế, nó còn góp phần nâng cao nhận thứccộng đồng về bảo vệ và sử dụng hợp lý tài nguyên và môi trường, giảm thiểu ô nhiễm,đồng thời còn tiết kiệm chi phí thu gom, vận chuyển, xử lý; thay đổi thói quen và ýthức của cộng đồng trong việc phân loại và thải bỏ rác thải đúng quy định Câu chuyệnphân loại rác thải tại nguồn không phải bây giờ mới được đề cập đến Hơn 10 nămtrước đây, ở nhiều địa phương, việc phân loại rác sinh hoạt ngay từ đầu nguồn đã đượcthực hiện với mong muốn nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tái sử dụng nguồnthải nhưng đến nay vẫn chưa thể triển khai trên diện rộng Đến nay, việc quản lý,thống kê và trao đổi công việc vẫn phải thực hiện bằng văn bản Điều này gây bất lợi

và khó khăn cho công tác thống kê số liệu để làm cơ sở xây dựng kế hoạch thực hiệnchương trình phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn nói riêng, hệ thống quản lý rác thảisinh hoạt nói chung

Đông Thanh là một phường thuộc thành phố Đông Hà, chủ yếu là hoạt động

Trang 14

Vấn đề ô nhiễm môi trường đã và đang trở thành nỗi bức xúc của người dân Nguyênnhân là do việc quản lý rác thải còn nhiều bất cập, xử lý chất thải không đúng quyđịnh,… làm cho nguồn nước, không khí nơi đây bị ô nhiễm trầm trọng Việc phân loạirác thải sinh hoạt tại nguồn còn là một khái niệm khá mới mẻ với người dân, họ chưahiểu rõ được tầm quan trọng của việc phân loại rác thải Ngoài ra, vấn đề nan giải hiệnnay là công tác xử phạt các hành vi xả rác thải không đúng quy định tại cấp phườngchưa thực hiện tốt, dẫn đến ý thức của người dân về tuân thủ pháp luật chưa cao.Nguyên nhân chủ yếu là lực lượng xử phạt của phường ít và kiêm nhiệm; quy định xửphạt chưa thật sự răn đe nên hiệu quả xử phạt không cao.

Chính vì những lý do nêu trên, tôi quyết định chọn đề tài “Nhận thức của người dân về phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn trên địa bàn phường Đông Thanh, thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị” làm đề tài nghiên cứu Thông qua quá

trình nghiên cứu đề tài này sẽ làm rõ được tình hình phân loại rác thải sinh hoạt tạinguồn tại phường Đông Thanh cũng như đưa ra được thêm các giải pháp nhằm giúpcho công tác phân loại rác thải được tiến hành có hiệu quả hơn

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Nghiên cứu nhận thức của người dân về phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồntrên địa bàn phường Đông Thanh, từ đó đề xuất các giải pháp giúp cho việc thực hiệnphân loại rác thải tại nguồn được thực hiện có hiệu quả tốt hơn trong tương lai

Trang 15

3 Phương pháp nghiên cứu

3.1 Phương pháp thu thập số liệu

 Đối với nguồn số liệu thứ cấp:

Được thu thập từ một số diễn đàn mạng có liên quan đến đề tài, tài liệu thu thậpqua các nghiên cứu trước của một số tác giả

Tài liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của phường Đông Thanh được thuthâp từ UBND phường Đông Thanh

Những tài liệu và số liệu liên quan đến rác thải sinh hoạt được thu thập từ Chicục bảo vệ môi trường tỉnh Quảng Trị và Công ty cổ phần MT & CTĐT Đông Hà

 Đối với nguồn số liệu sơ cấp:

Là thông tin thu thập được từ 60 hộ gia đình và nhân viên thu gom rác thải vềtình hình thực hiện phân loại rác tại nguồn thông qua phỏng vấn trực tiếp và được thựchiện bằng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên

Hỏi trực tiếp người được phỏng vấn để thu thập thông tin Cụ thể ở đây là

phỏng vấn trực tiếp nhân viên thu gom rác thải của phường Đông Thanh cùng vớingười dân sinh sống trên địa bàn phường thông qua phiếu khảo sát được chuẩn bị từtrước

Quá trình điều tra được thực hiện như sau:

Bước 1: Xác định tổng thể chung

Bước 2: Xác định danh sách mẫu

Bước 3: Xác định phương pháp chọn mẫu Đề tài nghiên cứu lựa chọn phươngpháp điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên

Bước 4: Xác định quy mô mẫu: vì là điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên nên sẽ cócông thức tính cỡ mẫu phù hợp

Trang 16

Bước 5: Xác định các chỉ thị để nhận diện đơn vị mẫu trong thực tế Đối vớimẫu là ngẫu nhiên thì phải xác định rõ cách thức chọn mẫu từng đơn vị trong tổng thểchung vào mẫu nhằm đảm bảo mọi đơn vị đều có khả năng được chọn như nhau.

Bước 6: Kiểm tra và đánh giá quá trình chọn mẫu Tất cả các mẫu được lựachọn đều là các hộ gia đình sống cố định và lâu năm trên địa bàn phường Đông Thanh

3.2 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu

Từ những số liệu thu thập được và từ kết quả điều tra phỏng vấn sẽ tiến hàngthống kê, phân tích, xử lý để đưa ra những kết quả làm căn cứ cho bài báo cáo

Sử dụng một số nhóm hàm thông dụng như: toán học, thống kê, chuỗi, trong Excel

để thống kê lại các số liệu và vẽ biểu đồ, hàm SPSS để tiến hành xử lý số liệu điều trabảng hỏi

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Các vấn đề liên quan đến phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn trên địa bànphường Đông Thanh, thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị

Đối tượng khảo sát: Người dân sinh sống trên địa phường và người thu gom rácthải sinh hoạt trên địa bàn phường

Trang 17

PHầN II: NộI DUNG VÀ KếT QUả NGHIÊN CứU

CHƯƠNG 1: TổNG QUAN Về VấN Đề NGHIÊN CứU

xử lý chất thải… Trong đó, rác sinh hoạt chiếm tỉ lệ cao nhất Số lượng, thành phầnchất lượng rác thải tại từng quốc gia, khu vực là rất khác nhau, phụ thuộc vào trình độphát triển kinh tế, khoa học, kỹ thuật Bất kỳ một hoạt động sống của con người, tạinhà, công sở, trên đường đi, tại nơi công cộng…, đều sinh ra một lượng rác đáng kể.Thành phần chủ yếu của chúng là chất hữu cơ và rất dễ gây ô nhiễm trở lại cho môitrường sống nhất Cho nên, rác sinh hoạt có thể định nghĩa là những thành phần tàntích hữu cơ phục vụ cho hoạt động sống của con người, chúng không còn được sửdụng và vứt trả lại môi trường sống”

1.1.1.2 Nguồn phát sinh rác thải sinh hoạt

Từ các khu dân cư: Bao gồm các khu dân cư tập trung, những hộ dân cư táchrời Nguồn rác thải chủ yếu là: thực phẩm dư thừa, thuỷ tinh, gỗ, nhựa, cao su, còn

có một số chất thải nguy hại

Từ các trung tâm thương mại: Quầy hàng, nhà hàng, chợ, văn phòng cơ quan,khách sạn, Các nguồn thải có thành phần tương tự như đối với các khu dân cư (thựcphẩm, giấy, catton, )

Từ các viện nghiên cứu, cơ quan, trường học, các công trình công cộng: lượngrác thải tương tự như đối với rác thải dân cư và các hoạt động thương mại nhưng khốilượng ít hơn

Trang 18

Từ xây dựng: Xây dựng mới nhà cửa, cầu cống, sửa chữa đường xá, dỡ bỏ cáccông trình cũ Chất thải mang đặc trưng riêng trong xây dựng: sắt thép vụn, gạch vỡ,các sỏi, bê tông, các vôi vữa, xi măng, các đồ dùng cũ không dùng nữa.

Từ các dịch vụ đô thị, sân bay: Vệ sinh đường xá, chỉnh tu các công viên, bãibiển và các hoạt động khác Rác thải bao gồm cỏ rác, rác thải từ việc trang trí đườngphố

Từ các trạm xử lý nước thải và từ các ống thoát nước của thành phố: Từ quátrình xử lý nước thải, nước rác, các quá trình xử lý trong công nghiệp Nguồn thải làbùn, làm phân compost,

Từ các hoạt động sản xuất công nghiệp: Bao gồm chất thải phát sinh từ các hoạtđộng sản xuất công nghiệp và tiểu thủ công, quá trình đốt nhiên liệu, bao bì đóng góisản phẩm, Nguồn chất thải bao gồm một phần từ sinh hoạt của nhân viên làm việc

Từ các hoạt động sản xuất nông nghiệp: Nguồn chất thải chủ yếu từ các cánhđồng sau mùa vụ, các trang trại, các vườn cây, Rác thải chủ yếu thực phẩm dư thừa,phân gia súc, rác nông nghiệp, các chất thải ra từ trồng trọt, từ quá trình thu hoạch sảnphẩm, chế biến các sản phẩm nông nghiệp

(Nguồn: Công ty môi trường tầm nhìn xanh – http://www.gree-vn.com/)

Sơ đồ 1 Các nguồn phát sinh rác thải sinh hoạt

Các hoạt động kinh tế xã hội của con người

Các quá trình

phi sản xuất

Rác thải sinh hoạt

Hoạt độngsống và táisản sinh conngười

Các hoạtđộng quản lý

Các hoạtđộng giaotiếp và đốingoại

Trang 19

1.1.1.3 Thành phần

Bảng 1 Định nghĩa thành phần của rác thải sinh hoạt

1 Các chất cháy được

a Giấy Các vật liệu làm từ giấy bột và giấy

Các túi giấy, mảnh bìa,giấy vệ sinh,…

b Hàng dệt Có nguồn gốc từ các sợi Vải, len, nilon,…

Đồ dùng bằng gỗ nhưbàn, ghế, đồ chơi, vỏdừa,

e Chất dẻo Các vật liệu và sản phẩm được chế

tạo từ chất dẻo

Phim cuộn, túi chất dẻo,chai, lọ Chất dẻo, cácđầu vòi, dây điện,…

f Da và cao su

Các vật liệu và sản phẩm được chếtạo từ da và cao su

Bóng, giày, ví, bang caosu,

2 Các chất không cháy

a Các kim loại sắt

Các vật liệu và sản phẩm được chếtạo từ sắt mà dễ bị nam châm hút

Vỏ hộp, dây điện, hàngrào, dao, nắp lọ,…

b Các kim loại phi

Chai lọ, đồ đựng bằngthủy tinh, bóng đèn,…

d Đá và sành sứ

Bất kỳ các loại vật liệu không cháykhác ngoài kim loại và thủy tinh

Vỏ chai, ốc, xương,gạch, đá, gốm,…

3 Các chất hỗn hợp

Tất cả các vật liệu khác khôngphân loại trong bảng này Loại này

có thể chia thành hai phần: kíchthước lớn hơn 5mm và loại nhỏhơn 5mm

Đá cuội, cát, đất, tóc,…

(Nguồn: Integrated Solid Waste Management, McGRAW-HILL 1993)

Trang 20

1.1.1.4 Tác động của rác thải sinh hoạt đến môi trường và sức khỏe cộng đồng

Rác khi thải vào môi trường gây ô nhiễm, đất, nước, không khí Ngoài ra, rácthải còn làm mất vệ sinh công cộng, làm mất mỹ quan môi trường Rác thải là nơi trúngụ và phát triển lý tưởng của các loài gây bệnh hại cho người và gia súc Rác thải ảnhhưởng tới môi trường nhiều hay ít còn phụ thuộc vào nền kinh tế của từng quốc gia,khả năng thu gom và xử lý rác thải, mức độ hiểu biết và trình độ giác ngộ của mỗingười dân Khi xã hội phát triển cao, rác thải không những được hiểu là có ảnh hưởngxấu tới môi trường mà còn được hiểu là một nguồn nguyên liệu mới có ích nếu chúng

ta biết cách phân loại chúng, sử dụng theo từng loại

Ảnh hưởng đến môi trường không khí: Nguồn rác thải từ các hộ gia đìnhthường là các loại thực phẩm chiếm tỷ lệ cao trong toàn bộ khối lượng rác thải ra Khíhậu nhiệt đới nóng ẩm và mưa nhiều ở nước ta là điều kiện thuận lợi cho các thànhphần hữu cơ phân huỷ, thúc đẩy nhanh quá trình lên men, thối rữa và tạo nên mùi khóchịu cho con người Các chất thải khí phát ra từ các quá trình này thường là H2S, NH3,

CH4, SO2, CO2

Ảnh hưởng đến môi trường nước: Theo thói quen nhiều người thường đổ rác tại

bờ sông, hồ, ao, cống rãnh Lượng rác này sau khi bị phân huỷ sẽ tác động trực tiếp vàgián tiếp đến chất lượng nước mặt, nước ngầm trong khu vực Rác có thể bị cuốn trôitheo nước mưa xuống ao, hồ, sông, ngòi, kênh rạch, sẽ làm nguồn nước mặt ở đây bịnhiễm bẩn Mặt khác, lâu dần những đống rác này sẽ làm giảm diện tích ao hồ, giảmkhả năng tự làm sạch của nước gây cản trở các dòng chảy, tắc cống rãnh thoát nước.Hậu quả của hiện tượng này là hệ sinh thái nước trong các ao hồ bị huỷ diệt Việc ônhiễm các nguồn nước mặt này cũng là một trong những nguyên nhân gây các bệnhtiêu chảy, tả, lỵ trực khuẩn thương hàn, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khoẻ cộng đồng

Ảnh hưởng của rác thải tới môi trường đất: Trong thành phần rác thải có chứanhiều các chất độc, do đó khi rác thải được đưa vào môi trường thì các chất độc xâmnhập vào đất sẽ tiêu diệt nhiều loài sinh vật có ích cho đất như: giun, vi sinh vật, nhiềuloài động vật không xương sống, ếch nhái làm cho môi trường đất bị giảm tính đa

Trang 21

dạng sinh học và phát sinh nhiều sâu bọ phá hoại cây trồng Đặc biệt hiện nay sử dụngtràn lan các loại túi nilôn trong sinh hoạt và đời sống, khi xâm nhập vào đất cần tới 50

- 60 năm mới phân huỷ hết và do đó chúng tạo thành các "bức tường ngăn cách" trongđất hạn chế mạnh đến quá trình phân huỷ, tổng hợp các chất dinh dưỡng, làm cho đấtgiảm độ phì nhiêu, đất bị chua và năng suất cây trồng giảm sút

Ảnh hưởng của rác thải đối với sức khoẻ con người: Trong thành phần rác thảisinh hoạt, thông thường hàm lượng hữu chiếm tỉ lệ lớn Loại rác này rất dễ bị phânhuỷ, lên men, bốc mùi hôi thối Rác thải không được thu gom, tồn đọng trong khôngkhí, lâu ngày sẽ ảnh hưởng đến sức khoẻ con người sống xung quanh Chẳng hạn,những người tiếp xúc thường xuyên với rác như những người làm công việc thu nhặtcác phế liệu từ bãi rác dễ mắc các bệnh như viêm phổi, sốt rét, các bệnh về mắt, tai,mũi họng, ngoài da, phụ khoa Hàng năm, theo tổ chức Y tế thế giới, trên thế giới có 5triệu người chết và có gần 40 triệu trẻ em mắc các bệnh có liên quan tới rác thải Nhiềutài liệu trong nước và quốc tế cho thấy, những xác động vật bị thối rữa trong hơi thối

có chất amin và các chất dẫn xuất sufua hyđro hình thành từ sự phân huỷ rác thải kíchthích sự hô hấp của con người, kích thích nhịp tim đập nhanh gây ảnh hưởng xấu đốivới những người mắc bệnh tim mạch

1.1.2 Tổng quan về phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn

1.1.2.1 Khái niệm

Theo Wikipedia: “Phân loại rác thải là một chu trình mà rác thải được chia rathành nhiều phần khác nhau Phân loại có thể diễn ra theo phương thức thủ công tạinhà hoặc được thu gom bởi dịch vụ hoặc phân loại một cách tự động bằng máy Phânloại bằng tay là phương thức sử dụng đầu tiên trong lịch sử Phân loại rác tại nguồn làmột chủ trương hoàn toàn đúng đắn bởi rác thải nếu chỉ chôn lấp thông thường sẽ gâyrất nhiều lãng phí như: tốn diện tích lớn cho việc xây dựng, chi phí vận hành các bãichôn lấp; nguy cơ gây ô nhiễm môi trường ”

Trang 22

1.1.2.2 Sự cần thiết của việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn

Kinh tế - xã hội nước ta hiện nay ngày càng phát triển, đặc biệt là tốc độ pháttriển công nghiệp và đô thị Bên cạnh những lợi ích mang lại từ quá trình công nghiệphóa, hiện đại hóa, nước ta cũng phải đối mặt với nhiều vấn đề môi trường phát sinh là

hệ quả của quá trình phát triển như: lượng rác thải gia tăng, trong đó vấn đề quản lýrác thải ngày càng trở nên bức xúc đặc biệt là rác thải sinh hoạt

Rác thải sinh hoạt có thành phần phức tạp và hầu hết chưa được phân loại tạinguồn đã gây khó khăn trong việc lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp Điều này đã dẫnđến chi phí thu gom, xử lý rác thải tăng cao, đồng thời gây lãng phí tài nguyên thiênnhiên

Hiện nay, rác thải sinh hoạt phát sinh phần lớn được chôn lấp hoàn toàn nên gâylãng phí tài nguyên thiên nhiên và làm tăng diện tích đất bãi chôn lấp Đồng thời, dẫnđến chi phí thu gom và xử lý rác thải tăng cao, đặc biệt là chi phí cho việc xử lý rácthải thứ cấp và không đáp ứng được các yêu cầu theo quy định

Thực hiện nhiệm vụ phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn trong thời kỳ pháttriển kinh tế - xã hội như hiện nay là một nhiệm vụ rất khó khăn, nhưng nhận thứcđược đây là một định hướng đúng, lâu dài nhằm nâng cao ý thức của người dân về bảo

vệ môi trường; tăng hiệu quả trong công tác quản lý rác thải phát sinh; giảm áp lực rấtlớn cho hoạt động xử lý rác thải, như: tận dụng khối lượng lớn rác thải có khả năngphân hủy sinh học để chế biến thành phân compost, phân hữu cơ, tận dụng triệt để cácloại rác thải khác thông qua các hoạt động tái sử dụng, tái chế và tái sinh năng lượng.Đồng thời, làm giảm diện tích bãi chôn lấp, giảm chi phí xử lý khối lượng rác thải cần

xử lý

Vì vậy, việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn là cần thiết để góp phần làmtiền đề từng bước cải thiện, đổi mới, hoàn thiện hệ thống kỹ thuật quản lý rác thải, đảmbảo định hướng phát triển bền vững, tiết kiệm tài nguyên, nâng cao ý thức bảo vệ củacộng đồng nhằm đạt được những mục tiêu bảo vệ môi trường mà Chính phủ đề ra

Trang 23

1.1.2.3 Lợi ích việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn

Lợi ích kinh tế:

Phân loại rác thải sinh hoạt mang lại nhiều lợi ích kinh tế Trước hết, nó tạonguồn nguyên liệu sạch cho sản xuất phân compost Rác thải sinh hoạt phần lớn có khảnăng tái sinh, tái chế như nilon, thủy tinh, nhựa, giấy, kim loại,

Khối lượng rác thải sinh hoạt có thể phân hủy (rác thực phẩm) chiếm khoảng75%, còn lượng rác thải có khả năng tái sinh tái chế chiếm khoảng 25% Nếu biết tậnthu rác thực phẩm, xã hội sẽ thu được hàng trăm tỉ đồng từ việc giảm chi phí chôn lấprác và bán phân compost

Chi phí xử lý 1 tấn rác thải rắn sinh hoạt là 250.000 đồng Giảm khối lượng rácmang đi chôn lấp, diện tích đất phục vụ cho việc chôn lấp rác cũng sẽ giảm đáng kể.Bên cạnh đó, thành phố cũng sẽ giảm được gánh nặng chi phí trong việc xử lý nước rỉrác cũng như xử lý mùi

Lợi ích môi trường:

Ngoài lợi ích kinh tế có thể tính toán được, việc phân loại rác thải tại nguồn cònmang lại nhiều lợi ích đối với môi trường Khi giảm được khối lượng rác thải sinh hoạtphải chôn lấp, khối lượng nước rỉ rác sẽ giảm Nhờ đó, các tác động tiêu cực đến môitrường cũng sẽ giảm đáng kể như: giảm rủi ro trong quá trình xử lý nước rỉ rác, giảm ônhiễm nguồn nước ngầm, nước mặt

Diện tích bãi chôn lấp thu hẹp sẽ góp phần hạn chế hiệu ứng nhà kính do khícủa bãi chôn lấp Ở các bãi chôn lấp, các khí chính gây nên hiệu ứng nhà kính gồm

CH4, CO2, NH3 Theo báo cáo đầu tư chương trình khu xử lý chất thải rắn Đa Phước,tương ứng với một tấn rác thải sinh hoạt lưu lượng khí tạo ra là 266 m3, trong đó chủyếu là khí CH4 Khí CH4 có khả năng tác động ảnh hưởng đến tầng ôzôn cao gấp 21lần so với CO2 Việc giảm chôn lấp rác thải có thể phân hủy kéo theo việc giảm lượngkhí làm ảnh hưởng đến tầng ôzôn

Trang 24

Việc tận dụng các rác thải có thể tái sinh tái chế giúp bảo tồn nguồn tài nguyênthiên nhiên Thay vì khai thác tài nguyên để sử dụng, chúng ta có thể sử dụng các sảnphẩm tái sinh tái chế này như một nguồn nguyên liệu thứ cấp Chẳng hạn, chúng ta cóthể sử dụng lượng nhôm có trong chất thải rắn sinh hoạt thay vì khai thác quặng nhôm.Nhờ đó, chúng ta vừa bảo tồn được nguồn tài nguyên, vừa tránh được tình trạng ônhiễm do việc khai thác quặng nhôm mang lại.

Lợi ích xã hội:

Phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn góp phần nâng cao nhận thức của cộngđồng trong việc bảo vệ môi trường Để công tác phân loại này đạt được hiệu quả nhưmong đợi, các ngành các cấp phải triệt để thực hiện công tác tuyên truyền hướng dẫncho cộng đồng Lâu dần, mỗi người dân sẽ hiểu được tầm quan trọng của việc phânloại rác thải sinh hoạt cũng như tác động của nó đối với môi trường sống

Lợi ích xã hội lớn nhất do hoạt động phân loại rác thải tại nguồn mang lại chính

là việc hình thành ở mỗi cá nhân nhận thức bảo vệ môi trường sống

1.1.2.4 Trách nhiệm của người tham gia phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn

Trách nhiệm của các chủ nguồn thải:

Phân loại chất thải rắn theo đúng yêu cầu

Bỏ rác vào đúng túi và đúng thùng

Không bỏ rác ra lòng, lề đường, hè phố, trước mặt nhà, khi chưa đến giờ thu gom ráchoặc chưa có tín hiệu của người thu gom

Chỉ giao rác còn lại cho người thu gom rác còn lại theo đúng lịch thu gom

Không sử dụng thùng và túi nilon do Nhà nước cung cấp cho mục đích khác

Trách nhiệm của người chủ quản:

Cấp phát thùng, túi đến từng hộ dân

Tích cực tuyên truyền dưới nhiều hình thức đến các chủ nguồn thải

Trang 25

1.1.2.5 Mô hình phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn

(Nguồn: Cộng đồng xanh, 2015)

Hình 1 Mô hình phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn

Việc thực hành phân loại rác thải đóng vai trò quan trọng trong công tác quản lýchất, góp phần giảm thiểu nguy cơ phát tán các tác nhân gây bệnh, các yếu tố độc hại,nguy hiểm Phân loại đúng còn góp phần tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí cho côngtác thu gom và xử lý rác thải

Rác thải sinh hoạt trước khi được đưa đi xử lý, cần được phân loại ngay tại hộgia đình Cách nhận biết như sau:

Rác hữu cơ dễ phân hủy: là các loại rác dễ bị thối rữa trong điều kiện tự nhiênsinh ra mùi hôi thối như: các loại thức ăn thừa, hư hỏng (rau, cá chết…), vỏ trái cây,…

Trang 26

Rác thải khó phân hủy được chia làm 2 loại đó là rác tái chế và không tái chế.Rác tái chế là các loại rác có thể sử dụng lại nhiều lần trực tiếp hoặc chế biến lại như:giấy, bìa các tông, kim loại (khung sắt, máy tàu hỏng, nhôm…), các loại nhựa (vỏchai, đồ nhựa gia dụng)… Còn lại các loại rác không tái chế là phần thải bỏ.

Rác được phân loại dựa theo màu sắc của thùng rác và có mô hình hướng dẫnphân loại giúp cho việc phân loại rác thải sinh hoạt được dễ dàng hơn Thùng rác màuxanh lá dùng để đựng rác hữu cơ, rác có thể tái chế thì bán cho người nhặt ve chai,thùng màu da cam dùng để chứa các loại rác còn lại

 Phương pháp thu gom rác thải:

Thu gom rác hữu cơ dễ phân hủy: Thu gom riêng vào vật dụng chứa rác để tậndụng làm phân compost (tại gia đình hoặc đưa đến nhà máy xử lý chế biến tập trungthành phân compost)

Thu gom rác khó phân hủy:

Thu gom rác tái chế: Rác tái chế được tách riêng và đựng trong túi nilon hoặctúi vải để bán lại cho cơ sở tái chế

Thu gom rác không tái chế: Các thành phần rác không có khả năng tái chế sẽđược thu gom, đựng trong dụng cụ chứa rác tại gia đình và đưa đến điểm tập kết để xechuyên dụng đến vận chuyển đưa đi xử lý tại các khu xử lý rác thải tập trung theo quyđịnh

Dụng cụ chứa rác là các thùng rác chuyên dùng hoặc tận dụng các vật dụng cósẵn ở gia đình như thúng, sọt, bao tải, túi nilon,…

1.1.3 Khái niệm nhận thức

Theo Wikipedia: “Nhận thức (tiếng Anh: cognition) là hành động hay quá trìnhtiếp thu kiến thức và những am hiểu thông qua suy nghĩ, kinh nghiệm và giác quan,bao gồm các qui trình như tri thức, sự chú ý, trí nhớ, sự đánh giá, sự ước lượng, sự lí

Trang 27

luận, sự tính toán, việc giải quyết vấn đề, việc đưa ra quyết định, sự lĩnh hội và việc sửdụng ngôn ngữ”.

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam: “Nhận thức là quá trình biện chứng của sựphản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người tư duy vàkhông ngừng tiến đến gần khách thể Theo quan điểm triết học Mác-Lênin, nhận thứcđược định nghĩa là quá trình phản ánh biện chứng hiện thực khách quan vào trong bộ

óc của con người, có tính tích cực, năng động, sáng tạo, trên cơ sở thực tiễn Sự nhậnthức của con người vừa ý thức, vừa vô thức, vừa cụ thể, vừa trừu tượng và mang tínhtrực giác Quá trình nhận thức sử dụng tri thức có sẵn và tạo ra tri thức mới”

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Một số kinh nghiệm phân loại rác thải sinh hoạt trên thế giới

Đối mặt với cảnh báo về cuộc khủng hoảng rác thải toàn cầu đang ngày càngnghiêm trọng Rác có thể gây ra những gánh nặng khổng lồ về môi trường cũng nhưtài chính cho Chính phủ các nước Các quốc gia lớn trên thế giới đã có những biệnpháp quản lý và xử lý rác thải phù hợp với điều kiện riêng

 Ở Nhật Bản:

Vấn đề xử lý rác thải và đảm bảo an ninh rác được thực hiện rất hiệu quả nhờthực hiện thành công hệ thống phân loại rác ngay từ đầu và áp dụng công nghệ xử lý,tái chế rác hiện đại Hệ thống phân loại rác của Nhật Bản tương đối phức tạp Mỗithành phố, thị trấn và quận đều có một hệ thống hoàn toàn khác nhau Ví dụ, 23 khuphố ở Tokyo có hệ thống phân loại rác riêng, tất cả rác có thể đốt cháy được yêu cầuđựng vào túi đỏ, rác không thể đốt cháy đựng trong túi màu xanh dương trong khigiấy, nhựa, chai lọ, nhựa mềm, báo, bìa, thủy tinh và pin đựng ở túi màu trắng

Theo Waste Atlas, Nhật Bản xả tổng cộng 45.360.000 tấn rác mỗi năm, xếp thứ

8 trên thế giới Do không có nhiều đất để chôn rác như Mỹ và Trung Quốc, Nhật Bảnbuộc phải dựa vào giải pháp khác là đốt rác Nước này đã sử dụng đốt bằng tầng sôi,phương pháp hiệu quả để đốt những vật liệu khó cháy Ngoài ra, 20,8% tổng lượng rác

Trang 28

thải hàng năm được Nhật Bản đưa vào tái chế, đặc biệt là các chai nhựa tổng hợppolyethylene terephthalate (PET) PET là vật liệu phổ biến để sản xuất chai đựng nướcuống trong các máy bán hàng tự động và cửa hàng tạp hóa trên khắp đất nước Nhật.Nhiều công ty Nhật Bản đang tăng cường sử dụng nhựa từ chai PET cũ để sản xuấtmới Chai lọ PET chưa trải qua quá trình lọc có thể được chuyển thành sợi may quần

áo, túi, thảm và áo mưa

 Hàn Quốc:

Cách quản lý chất thải giống với Nhật Bản, nhưng cách xử lý lại giống ở Đức.Rác hữu cơ nhà bếp một phần được sử dụng làm giá thể nuôi trồng nấm thực phẩm,phần lớn hơn được chôn lấp có kiểm soát để thu hồi khí biôga cung cấp cho phát điện.Sau khi rác tại hố chôn phân huỷ hết, tiến hành khai thác mùn ở bãi chôn làm phânbón Như vậy, tại các nước phát triển việc phân loại rác tại nguồn đã được tiến hànhcách đây khoảng 30 năm và đến nay cơ bản đã thành công trong việc tách rác thành 2dòng hữu cơ dễ phân huỷ được thu gom xử lý hàng ngày, rác khó phân huỷ có thể táichế hoặc đốt, chôn lấp an toàn được thu gom hàng tuần

Là một đất nước phát triển hàng đầu Châu Á, Hàn Quốc sử dụng một Hệ thống

xử lý rác thải khoa học và tiên tiến gọi là Jongnyanje, được sinh ra với mục đích biếnquy trình thu thập, xử lý rác thải sinh hoạt theo trật tự và thân thiện với môi trườngnhất Hệ thống này có nhiệm vụ phân chia rõ ràng tất cả các loại rác thành nhiều hạngmục nhỏ khác nhau, tiện cho việc xử lý nhất Ứng với mỗi mục phân loại này sẽ cómức phạt riêng nếu người dân không tuân thủ Theo đó ý thức về rác thải trong cộngđồng cũng được tăng lên rất nhiều Mới đầu khi bạn mới làm quen với hệ thống này,mọi thứ sẽ khá rối rắm do có nhiều hạng mục rác và quy tắc đổ rác để tuân theo

Về cơ bản, việc phân loại rác tại Hàn Quốc cũng không quá phức tạp Rác thải

ở Hàn Quốc được chia theo từng hạng mục nhỏ, rõ ràng: Rác thông thường, rác thựcphẩm, rác tái chế được, các loại vật dụng kích thước lớn bị bỏ Chính phủ Hàn Quốcrất khắt khe với vấn đề phân loại rác tái chế Rác có thể tái chế phải được làm sạchtrước khi vứt, không được để lại thức ăn còn lại bên trong Các chai nhựa cần được

Trang 29

bóc nhãn và tháo nút… Đối với các vật dụng như máy tính, màn hình, bàn phím, máy

in, thiết bị trò chơi, đồng hồ, bàn là, quạt điện… và các thiết bị điện tử nhỏ khác,chúng sẽ được phép đặt chung với các rác thải tái chế và được thu dọn miễn phí Quyđịnh này được chính phủ Hàn Quốc đặt ra nhằm khuyến khích việc tái chế đồ điện tử –vốn là một trong những điểm mạnh của đất nước này

Ngoài ra, một số đồ dùng đặc biệt như pin, điện thoại di động hay thuốc… phải được

xử lý theo cách đặc biệt: mang đến các trung tâm cộng đồng hoặc mang trả lại cho nhà

thuốc đối với thuốc chưa sử dụng.

 Tại Đông Nam Á:

Singapore đã thành công trong quản lý chất thải rắn để bảo vệ môi trường.Chính phủ Singapore đang yêu cầu tăng tỷ lệ tái chế thông qua phân loại rác tại nguồn

từ các hộ gia đình, các chợ, các cơ sở kinh doanh để giảm chi ngân sách cho Nhànước Nhiều quốc gia cũng đang trong quá trình tìm kiếm hoặc triển khai mới mô hìnhquản lý chất thải rắn Trong khi đó, tại Bangkok (Thái Lan), việc phân loại rác tạinguồn chỉ mới thực hiện được tại một số trường học và một số quận trung tâm để tách

ra một số loại bao bì dễ tái chế, lượng rác còn lại vẫn đang phải chôn lấp, tuy nhiênđược ép chặt để giảm thể tích và cuốn nilon rất kỹ xung quanh mỗi khối rác để giảmbớt ô nhiễm

 Ở Đan Mạch:

Các chính quyền địa phương chịu trách nhiệm thu gom và xử lý chất thải Luậtcủa Đan Mạch cấm đốt những chất thải có thể tái chế được Các địa phương có thể đổchất thải có thể tái chế được ở những trung tâm tái chế, mà không phải trả lệ phí Tuynhiên, họ sẽ bị phạt nặng nếu đưa chất thải có thể tái chế được vào lò đốt Tại nhà máyVestforbraending ở Copenhagen, nhà máy xử lý chất thải kiểu mới lớn nhất của ĐanMạch, xe tải chở chất thải phải dừng lại ở trạm cân xe trước khi vào nhà máy đổ rác.Rác được kiểm tra ngẫu nhiên để phát hiện chất thải có thể tái chế được và nhữngngười vi phạm bị phạt rất nặng Morten Slotved, thị trưởng thành phố Horsholm, địa

Trang 30

giúp làm giảm chi phí sưởi ấm và nâng cao giá trị các ngôi nhà của người dân địaphương.

1.2.2 Tình hình phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn ở Việt Nam

Trong vài năm gần đây, nhiều tỉnh/thành đã áp dụng thí điểm phân loại rác thảisinh hoạt tại nguồn, điển hình như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và một

số nơi khác, đã có những kết quả nhất định:

 Hà Nội:

Ngay từ năm 2006, Hà Nội thực hiện thí điểm Dự án phân loại rác tại nguồn(gọi tắt là Dự án 3R) do Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) tài trợ, phối hợp vớiCông ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) thực hiện Mục tiêu của

dự án nhằm làm giảm, tái chế và tái sử dụng rác thải hướng tới mục đích bảo vệ môitrường Ngay từ các hộ dân, rác thải được phân thành 3 loại: Rác hữu cơ (hoa, rau,quả, thức ăn thừa…) đựng trong thùng rác màu xanh lá cây với rọ lọc chất lỏng; rác vô

cơ (xương, cành cây, vỏ sò hến, sành sứ, vải, tã bỉm) đựng trong thùng rác màu dacam; rác tái chế (giấy, bìa, nhựa, kim loại) để dành hoặc bán cho người thu gom Dự

án mới được triển khai tại 4 phường trên địa bàn thành phố gồm: Phan Chu Trinh,Nguyễn Du, Thành Công, Láng Hạ với ước tính, tổng lượng rác giảm thiểu sau khiphân loại rác tại nguồn lên tới 4.680 tấn/năm

(Nguồn: Cộng đồng xanh, 2015)

Hình 2 Thùng rác phân loại tại Hà Nội

Trang 31

Hiệu quả của dự án này được đánh giá là tác động tích cực tới môi trường:Giảm 30% lượng rác đưa đi chôn lấp, giảm ô nhiễm môi trường, tiết kiệm chi phí xử lýrác, kéo dài tuổi thọ các bãi chôn lấp Thay vào đó, lượng rác được đem tới Nhà máyChế biến phân hữu cơ Cầu Diễn để chế biến thành phân bón - một sản phẩm an toàncho đất trồng và người sử dụng.

Theo kết quả từ các cuộc khảo sát của dự án, sau khi thực hiện hệ thống phânloại rác tại nguồn, 82% người dân trên địa bàn phường Phan Chu Trinh và Nguyễn Ducho rằng, tình hình vệ sinh môi trường được cải thiện hơn rất nhiều Hiệu quả môitrường đem lại đã tác động trực tiếp đến nhận thức của người dân về vấn đề quản lýchất thải Họ thấy có trách nhiệm hơn với lượng rác của chính mình thải bỏ Trong quytrình thu gom này, công nhân môi trường được cải thiện điều kiện làm việc, trở thànhnhững người hướng dẫn, tuyên truyền viên quy trình phân loại rác 3R

Tuy nhiên, khi dự án thí điểm kết thúc vào năm 2009, đồng nghĩa với việckhông còn nguồn kinh phí tài trợ từ JICA nữa thì các cụm từ phân loại rác, vô cơ, hữu

cơ dường như ít được nói đến Các điểm tập kết rác cũng thấy thiếu vắng thùng rác cómàu sắc hoặc nếu có thùng màu xanh, vàng thì cũng đựng lẫn lộn các loại Với hàngloạt ưu điểm vượt trội, nhưng điều nghịch lý là sau gần 10 năm tổ chức thí điểm triểnkhai, mô hình 3R ngày càng "thui chột" Thời gian đầu thí điểm triển khai Dự án 3R,người dân ai cũng hào hứng Công ty Môi trường đô thị phối hợp cùng tổ dân phố tổchức tuyên truyền, cử người đứng ngay tại điểm thu gom để hướng dẫn người dânphân loại và đổ rác đúng quy định… Mỗi gia đình được hỗ trợ hai thùng rác, màu xanh

lá cây dùng đựng rác hữu cơ; màu cam đựng rác vô cơ để tiện cho việc phân loại ngaytại nhà

Tuy nhiên, khi việc phân loại và đổ rác theo giờ đã đi vào nền nếp thì dự án…kết thúc Cũng từ đó, dù người dân vẫn thực hiện phân loại rác thải từ nhà theo thóiquen, nhưng tất cả rác vô cơ - hữu cơ đều được công nhân thu gom đổ chung vào mộtchỗ Được biết, khi dự án kết thúc, Công ty Môi trường đô thị không đủ kinh phí để bốtrí 2 xe chở 2 loại rác riêng Mỗi xe thu gom phải chứa đủ khối lượng trước khi được

Trang 32

chuyển đi xử lý Từ đó, người dân chấm dứt thói quen phân loại rác thải tại nhà, tất cảrác sinh hoạt đều được đựng trong túi ni lông, đổ ra thùng rác.

Ông Bạch Quang Trung - Phó Chủ tịch UBND phường Láng Hạ (Đống Đa),cho biết: Việc phân loại rác 3R tại địa bàn gần như "thui chột" từ nhiều năm nay Dodân số biến động cơ học, người đến người đi nhiều Vừa tổ chức tuyên truyền vài đợt,người dân bắt đầu quen phân loại rác thì chuyển đi, người mới đến không biết gì lại đổrác lẫn lộn Quy trình thu gom rác 3R cũng thấy nhân viên môi trường vất vả hơn.Thay vì một lần kéo đẩy một thùng thu gom rác thì công nhân môi trường phải mất 2lượt thu gom cho 2 thùng rác hữu cơ và vô cơ

Theo lý giải của Công ty Môi trường đô thị Hà Nội, nguyên nhân chính khiến

dự án khó được nhân rộng là do nguồn kinh phí có hạn, dự án chỉ dừng ở mức thí điểmgây khó khăn cho việc duy trì do hệ thống thu gom, vận chuyển không đồng bộ Đặcđiểm của Hà Nội là có nhiều ngõ nhỏ, phố nhỏ, không phù hợp với điểm tập kết rácbằng thùng Do lượng phương tiện vận chuyển rác hạn chế; việc phân loại rác thải lạichưa tổ chức đồng loạt ở tất cả các phường nên khi thu gom, xe tải phải đổ ghép khốilượng rác thải đã phân loại và chưa phân loại để lấy đủ khối lượng vận chuyển Mặtkhác, trong điều kiện "tấc đất tấc vàng", hầu hết diện tích nhà của các gia đình tại HàNội thường nhỏ hẹp, việc để 2 thùng rác phân loại trong nhà khiến người dân khôngmấy mặn mà Việc đặt các thùng rác lớn để tập kết phân loại tại khu dân cư cũng gặpnhiều khó khăn, cản trở, đặc biệt từ phía các hộ kinh doanh do không muốn bị ảnhhưởng Thực tế còn thiếu cơ chế thực hiện phân loại rác tại nguồn, thành phố không cóđịnh mức, đơn giá hay các cơ chế hỗ trợ, khuyến khích các đơn vị thu gom, vậnchuyển và xử lý cùng tham gia

Bảo vệ môi trường không phải trách nhiệm của riêng ai Sự thất bại của Dự án3R là do thiếu tính bền vững trong chính sách, đầu tư cơ sở hạ tầng không đồng bộkhiến một DA hiệu quả trở nên "chết yểu" Trước tình trạng các bãi chôn lấp ngàycàng bị thu hẹp, môi trường sống ngày càng ô nhiễm từ chính phương thức xả thải, thugom và xử lý rác thải còn mang nặng tính thô sơ, hơn ai hết, người dân lại mong một

dự án xử lý rác thải tại nguồn sẽ được triển khai rộng rãi trong tương lai

Trang 33

 Tại TP Hồ Chí Minh:

Mỗi ngày, TP Hồ Chí Minh có khoảng 7.000 đến 8.000 tấn chất thải các loại.Lượng rác thải này được xử lý chủ yếu bằng biện pháp chôn lấp Đây cũng là tác nhângây ô nhiễm môi trường Để giải quyết vấn đề này, thành phố đang tìm nhiều giảipháp, trong đó có giải pháp phân loại rác tại nguồn để tái chế Việc làm tưởng chừngnhư đơn giản này lại đang gặp khó khăn khi chưa trở thành thói quen của người dânthành phố

Theo chỉ đạo của UBND TP Hồ Chí Minh, tất cả các quận, huyện sẽ thực hiệnphân loại rác ngay tại nguồn Tuy nhiên, điều đáng nói là trong khi các ban, ngành,đoàn thể của thành phố tuyên truyền về phân loại rác tại nguồn theo kiểu phong trào,những đơn vị thu gom rác lại mạnh ai nấy làm, còn người dân không tham gia Nhiềuquận, huyện của thành phố bây giờ mới bắt đầu lên kế hoạch cho chương trình phânloại rác tại nguồn

Mới đây, UBND TP Hồ Chí Minh đã ban hành Kế hoạch mở rộng chương trìnhphân loại rác tại nguồn ở những khu vực công cộng như trường học, công viên, trungtâm thương mại, siêu thị Kế hoạch được triển khai sau khi thí điểm tại quận 1, 3, 5, 6,

12 và Bình Thạnh Tuy nhiên, chương trình này chưa được người dân biết đến nhiều

Theo Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hồ Chí Minh, chương trình phân loạirác tại nguồn của thành phố giai đoạn 2017-2020 được thực hiện ở 24 quận huyện Đểthực hiện chương trình này, thành phố sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc tái chế, tái sửdụng, thu hồi năng lượng và giảm chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt Trong năm nay, cácđơn vị hành chính sự nghiệp, các trường học, các khu vực vui chơi giải trí như: ThảoCầm Viên, Công viên văn hóa Đầm Sen, Khu du lịch Văn hóa Suối Tiên, các bến xe,trung tâm thương mại, siêu thị… sẽ triển khai thực hiện phân loại rác tại nguồn Cácchất thải theo đó sẽ được phân loại thành 3 loại gồm: chất thải hữu cơ dễ phân hủy,chất thải có khả năng tái sử dụng và tái chế, chất thải còn lại Để người dân thuận tiệntrong phân loại rác tại nguồn, thành phố đã bố trí các thiết bị chứa, phương tiện thugom và các phương án thu gom ở từng khu vực

Trang 34

Chương trình phân loại rác tại nguồn của TP Hồ Chí Minh nếu thực hiện thànhcông sẽ tái chế được 60% tổng lượng rác thải Điều này sẽ làm giảm đáng kể áp lực vềdiện tích đất để chôn lấp, giảm ngân sách chi phí cho xử lý rác thải, đồng thời giảmnguy cơ phát sinh ô nhiễm môi trường do các bãi chôn lấp rác thải gây ra Từ thực tếcho thấy, chương trình chỉ có thể thành công nếu có sự tham gia của cộng đồng dân

cư, đặc biệt là ý thức tự giác của người dân

Theo kế hoạch năm 2017, TP.HCM tập trung công tác tuyên truyền ý nghĩa, lợiích của việc phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn đến từng người dân trên địa bàn 24quận huyện; tiếp tục nâng chất, đẩy mạnh triển khai chương trình cho các đối tượngtrong phạm vi như sau: Một, đối tượng ngoài hộ dân là cơ quan, trường học, trung tâmthương mại, hệ thống siêu thị, bệnh viện, khu vui chơi, giải trí công cộng, khu côngnghiệp, khu tiểu thủ công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao Hai, đối tượng hộdân quận 1, 3, 5, 6, 7, 12, Bình Thạnh tiếp tục duy trì, mở rộng phạm vi phân loại rácthải sinh hoạt tại nguồn ít nhất một phường xã Việc lựa chọn đối tượng, phạm vi thựchiện cần đảm bảo kết nối đồng bộ trong khâu thu gom, vận chuyển chất thải rắn saukhi phân loại Hạn chế việc chọn phạm vi, đối tượng triển khai không liên tục gây khókhăn cho công tác thu gom, vận chuyển hai loại chất thải sau phân loại

Từ kết quả làm được trong năm 2017, lộ trình đến 2018, sau khi đúc kết kinhnghiệm, kết quả thực hiện, các quận, huyện tiếp tục duy trì, nâng cao chất lượng, mởrộng đối tượng, phạm vi triển khai Theo đó, tiếp tục mở rộng đối tượng ngoài hộ dân,đối với các quận kể trên triển khai chương trình ít nhất năm phường Các quận huyệncòn lại triển khai ít nhất ba phường xã Thành phố phấn đấu đạt tỷ lệ phân loại trên50% đối tượng hộ dân và ngoài hộ dân tại các phường, xã đang triển khai thực hiệnđúng phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn Đến giai đoạn 2019-2020, UBND quậnhuyện tiếp tục nâng chất, đẩy mạnh đối tượng, phạm vi, đảm bảo đến năm 2020 hoànthành cơ bản việc triển khai phân loại chất thải tại nguồn trên toàn bộ thành phố

Trang 35

nguồn đã được người dân ủng hộ, nhiệt tình tham gia Đến năm 2015, tỉnh Đồng Nai

đã đồng bộ triển khai thí điểm thực hiện nhiệm vụ phân loại rác thải sinh hoạt tạinguồn tại 11/11 huyện thị xã Long Khánh và thành phố Biên Hòa Nhận thức về bảo

vệ môi trường của người dân từng bước được thay đổi, cùng với sự quan tâm, hỗ trợnhiệt tình của các cơ quan đoàn thể tham gia, hưởng ứng thực hiện nhiệm vụ của cộngđồng và sự phối hợp triển khai của các đơn vị thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinhhoạt Đặc biệt trên địa bàn thị xã Long Khánh đã tiến hành phân loại thêm một sốchủng loại rác thải nguy hại phát sinh trong sinh hoạt như bóng đèn huỳnh quang, bao

bì thuốc diệt côn trùng

Tại TX Long Khánh, tỉnh Đồng Nai, với số dân hơn 135 ngàn người, trung bìnhmỗi ngày TX.Long Khánh phát sinh 83 tấn rác sinh hoạt Quá trình thu gom từ cácnguồn thải, rác chưa được phân loại tại nguồn vẫn còn để lẫn chất thải hữu cơ và vô cơgây rất nhiều khó khăn và tốn kém cho công tác xử lý Lãnh đạo TX.Long Khánh đặcbiệt quan tâm đến công tác bảo vệ môi trường, trong đó xác định việc triển khai thựchiện phân loại, thu gom và quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn là nhiệm vụ và giảipháp tối ưu để tận dụng chất thải rắn có khả năng tái sinh, giảm chi phí xử lý chất thảirắn; nâng cao nhận thức của người dân trong công tác vệ sinh môi trường

Để triển khai có hiệu quả việc phân loại rác tại nguồn, lãnh đạo TX.LongKhánh đã chọn Khu phố 2, phường Xuân Bình, để triển khai thí điểm Theo đó, 416 hộdân (trong đó có trên 85% người có đạo) ở khu phố này đã đăng ký và được hướng dẫnthực hành phân loại rác tại nguồn thông qua nhiều phương tiện thông tin đại chúng vàlồng ghép trong nhiều cuộc họp của bà con Sau gần 2 năm triển khai chương trìnhphân loại rác tại nguồn, 100% hộ dân, trường học, hộ kinh doanh, doanh nghiệp thuộcKhu phố 2, phường Xuân Bình (TX Long Khánh) đăng ký thực hiện phân loại rác tạinguồn, trong đó có hơn 85% thực hiện theo đúng hướng dẫn

Trang 36

CHƯƠNG 2: NHậN THứC CủA NGƯờI DÂN Về PHÂN LOạI RÁC THảI SINH HOạT TạI NGUồN TRÊN ĐịA BÀN PHƯờNG ĐÔNG THANH,

Phía Bắc giáp xã Cam Thanh và xã Cam An huyện Cam Lộ

Phía Đông giáp phường Đông Giang – thành phố Đông Hà

Phía Tây giáp xã Cam Hiếu huyện Cam Lộ

Phía Nam giáp sông Hiếu

2.1.1.2 Thời tiết khí hậu

Phường Đông Thanh có đặc điểm khí hậu, thời tiết chung của thành phố Đông

Hà, là vùng nhiệt đới gió mùa, hàng năm chịu ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam Chế

độ khí hậu chia làm 2 mùa rõ rệt là mùa mưa và mùa khô nóng

Về mùa mưa: bắt đầu từ tháng 9 kéo dài đến tháng 3 năm sau, mùa mưa trùngvới gió mừa Đông Bắc nên kèm theo rét lạnh kéo dài, độ ẩm không khí rất cao Dochịu ảnh hưởng của không khí lạnh cực đới tràn về đến tận đèo Hải Vân vì vậy ở khuvực Đông Thanh có mùa đông tương đối lạnh so với các vùng phía nam Chênh lệchnhiệt độ trung bình giữa tháng nóng nhất và lạnh nhất từ 9 đến 10℃ Đây cũng là khuvực có lượng mưa tương đối lớn nhưng tập trung chủ yếu trong 4 tháng mùa mưa(khoảng 80%) Tuy nhiên số ngày mưa phân bố không đều, trong các tháng cao điểmtrung bình mỗi tháng có từ 17 đến 20 ngày mưa làm ảnh hưởng đến bố trí thời vụ củamột số cây trồng và ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp của người dân ở địa phương

Trang 37

Khu vực Đông Thanh còn chịu ảnh hưởng của bão Mùa bão ở đây tập trung từ tháng 9đến tháng 11 Các cơn bão đổ bộ vào đất liền thường tập trung vào các cơn bão số 7, 8,

9 và 10 Bão thường kèm theo mưa to kết hợp với nước biển dâng cao và lượng mưalớn từ trên nguồn đổ về gây lũ lụt và ngập úng trên diện rộng làm thiệt hại đến cơ sở

Độ ẩm trung bình qua các năm từ 83 - 87%, các tháng có độ ẩm cao thường làcác tháng mùa mưa Vào mùa khô độ ẩm thấp hơn nhiều, đặc biệt vào thời kỳ có gióTây Nam hoạt động, độ ẩm chỉ còn 67 - 68%

Bức xạ mặt trời, số giờ nắng: Tổng bức xạ lớn nhất rơi vào các tháng mùa khô,trung bình hàng năm đạt từ 128 - 133 Kcal/cm2 Với số giờ nắng phân hóa không đềutrong năm, những tháng mùa hạ thường có số giờ nắng cao gấp 2 đến 3 lần mùa mưa.Thời kỳ nắng nhiều là những tháng mùa khô từ tháng 4 đến tháng 8, số giờ nắng lớnhơn 200 giờ; tháng có giờ nắng cực đại là tháng 7, đạt 239 giờ Thời kỳ ít nắng lànhững tháng mùa mưa từ tháng 11 đến tháng 02 năm sau, số giờ nắng dưới 120 giờ

Gió: Hằng năm, có hai mùa gió chính là gió mùa đông và gió mùa hạ Về mùađông hướng thịnh hành chủ yếu là Tây - Bắc; xen kẽ giữa hai đợt gió mùa Đông Bắc lànhững ngày gió mùa Đông hoặc Đông Nam Về mùa hạ, hướng gió thịnh hành làhướng Tây - Nam; gió Đông Nam xuất hiện từ tháng 11 đến tháng 01 năm sau; gióTây Nam khô nóng xuất hiện từ hạ tuần tháng 02 và kết thúc vào trung tuần tháng 9,gió Tây Nam thịnh hành từ tháng 5 đến tháng 8

Bão: Mùa bão thường xảy ra từ tháng 9 đến tháng 11 Các cơn bão đổ bộ vàođất liền thường kèm theo mưa to kết hợp nước biển dâng cao và lượng mưa từ trên

Định dạng
Số trang	75
Dung lượng	914,66 KB