BÀI GIẢNG điện tử một số vấn đề CHUNG TRONG tư TƯỞNG hồ CHÍ MINH về đạo đức CÁCH MẠNG

C. Mác và Ăngghen, Toàn tập, tập 20, Nxb Chính trị quốc gia, H.1994. V.I.Lênin, Toàn tập, tập 10, 41, Nxb Tiến bộ Mxcơva.1977. Hồ Chí Minh, Toàn tập, bộ 12 tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2002. Trung tâm KHXH và nhân văn thành phố Hồ Chí Minh, GS Trần Văn Giàu, Sự phát triển của tư tưởng Việt Nam, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 1996. Trung tâm KHXH và nhân văn thành phố Hồ Chí Minh, GS Trần Văn Giàu, Sự hình thành về cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh. Nxb CTQG. H. 1997. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, H.2011

Chuyên đề

TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Khẳng định giá trị ý nghĩa của việc nghiên cứu, học tập một số vấn đề chung trong t t ởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng trong điều kiện mới hiện nay

Qua đó vận dụng trong học tập, công tác,

đấu tranh với nhận thức, quan điểm sai trái, góp phần bảo vệ tính cách mạng và khoa học t tưởng Hồ Chí Minh về đạo

đức cách mạng.

- Sử dụng một số ph ơng pháp khác:

So sánh, phân tích tổng hợp, nêu vấn đề…

- Sử dụng ph ơng tiện trình chiếu.

Tài liệu nghiên cứu

Tµi liÖu nghiªn cøu b¾t buéc

Tài liệu nghiên cứu

Tµi liÖu nghiªn cøu tham kh¶o

- C Mác và ăngghen, Toàn tập, tập 20, Nxb Chính trị quốc

gia, H.1994.

- V.I.Lênin, To n tập, àn tập, tập 10, 41, Nxb Tiến b Mxcơva.1977 ộ Mxcơva.1977.

- Hồ Chí Minh, Toàn tập, bộ 12 tập, Nxb Chính trị Quốc gia,

Hà Nội, 2002.

- Trung tâm KHXH và nhân văn thành phố Hồ Chí Minh, GS

Trần Văn Giàu, Sự phát triển của t t ởng Việt Nam, tập 1,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 1996

- Trung tâm KHXH và nhân văn thành phố Hồ Chí Minh, GS

Trần Văn Giàu, Sự hình thành về cơ bản t t ởng Hồ Chí

Minh Nxb CTQG H 1997

- Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn

quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, H.2011

Tham khảo thêm

I C¬ së h×nh thµnh tư tưëng Hå ChÝ Minh

b Tinh hoa v¨n ho¸ ph ¬ng §«ng vµ ph

¬ng T©y.

- Tinh hoa đạo đức ph ơng Đông

- Tinh hoa đạo đức ph ơng Tõy

+ Hồ Chí Minh tiếp thu những nhân tố tích cực

trong đạo đức Nho giáo

Khổng Tử (551- 479 Tr C N)

Khổng Tử (551- 479 Tr C N)

Một số đặc tr ng cơ bản trong đạo đức Nho giáo

Một số đặc tr ng cơ bản trong đạo đức Nho giáo

Hồ Chí Minh tiếp thu những nhân tố tích cực trong đạo đức Nho giáo

Hồ Chí Minh tiếp thu những nhân tố tích cực trong đạo đức Nho giáo

Hồ Chí Minh nói về Khổng Tử.

"Đạo đức của ông, học vấn của ông và những kiến thức của ông làm cho những ng ời cùng thời và hậu thế phải cảm phục Ông nghiên cứu và học tập không mệt mỏi, ông không cảm thấy xấu hổ tí nào khi học hỏi ng ời bề d ới, còn việc không đ ợc mọi

ng ời biết đến, đối với ông chẳng quan trọng gì Công thức nổi tiếng của ông "Nhìn ngoài, nhìn vào việc từ chỗ nào đi đến nh thế, xem cái ng ời ta đi tới chỗ đó, xét cái ng ời ta hoà lòng, thì

ng ời ta giấu làm sao đ ợc mình" đó là biểu hiện chiều sâu về trí tuệ của ông"[1]

“Tuy Khổng Tử là phong kiến và tuy trong học thuyết của Khổng

Tử có nhiều điều không đúng song những điều hay trong đó thì chúng ta nên học“ [2]

[1] Hồ Chớ Minh, Toàn tập, tập 2, Nxb Chớnh trị Quốc gia, Hà Nội, 2002, tr 452, 453

[2] Hồ Chớ Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb Chớnh trị Quốc gia, Hà Nội, 2002, tr.46.

Hạn chế của Khổng Tử:

"Khổng giáo dựa trên ba sự phục tùng: quân - thần, phụ - tử, phu

- phụ và năm đức chủ yếu: nhân, nghĩa, lễ, trí, tín.

Khổng Tử đã viết Kinh Xuân Thu để chỉ trích "những thần dân nổi loạn" và "những đứa con h hỏng", nh ng ông không viết gì

để lên án những tội ác của "những ng ời cha tai ác" và "những hoàng tử thiển cận" Nói tóm lại, ông rõ ràng là ng ời phát ngôn bênh vực những ng ời bóc lột chống lại những ng ời bị áp bức Theo Khổng giáo thì các n ớc Nga, Pháp, Trung Quốc, Mỹ và các n ớc dân chủ là những quốc gia ở đó thiếu quy tắc về đạo

đức và những thần dân nổi dậy chống nhà vua đều là những tên phản loạn Với việc xoá bỏ những lễ nghi t ởng niệm Khổng

Tử, Chính phủ Trung Quốc đã làm mất đi một thể chế cũ và trái với tinh thần dân chủ Còn những ng ời An Nam chúng ta hãy tự hoàn thiện mình, về mặt tinh thần bằng cách đọc các tác phẩm của Khổng Tử, và về mặt cách mạng thì cần đọc các tác phẩm của Lênin”

Hồ Chớ Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb Chớnh trị Quốc gia, Hà Nội, 2002, tr.46

+ Hồ Chí Minh tiếp thu những giá trị tốt

đẹp trong đạo đức Phật giáo

T ợng Phật bà

T ợng Phật bà

Một số đặc tr ng cơ bản trong đạo đức Phật giáo

Một số đặc tr ng cơ bản trong đạo đức Phật giáo

Hồ Chí Minh tiếp thu những nhân tố tích cực trong đạo đức Phật giáo

Hồ Chí Minh tiếp thu những nhân tố tích cực trong đạo đức Phật giáo

do, dân sinh hạnh phúc Quan điểm cộng đồng mọi dòng họ trong cả n ớc và đoàn kết quốc tế

“liên Nga, hiệp cộng, ủng hộ công nông” đ ợc Hồ Chí Minh nghiên cứu vận dụng một cách phù hợp với điều kiện n ớc ta

T t ởng đạo đức tốt đẹp khác của Lỗ Tấn, Đỗ Phủ, Pitago (ấn Độ), hoạ sỹ Tề Bạch Thạch …

Tôn Trung Sơn (1866 -1925), một nhà cách mạng tiêu biểu ở Trung Quốc Chủ nghĩa tam dân của Tôn Trung Sơn là: Dân tộc độc lập, dân quyền tự

do, dân sinh hạnh phúc Quan điểm cộng đồng mọi dòng họ trong cả n ớc và đoàn kết quốc tế

“liên Nga, hiệp cộng, ủng hộ công nông” đ ợc Hồ Chí Minh nghiên cứu vận dụng một cách phù hợp với điều kiện n ớc ta

T t ởng đạo đức tốt đẹp khác của Lỗ Tấn, Đỗ Phủ, Pitago (ấn Độ), hoạ sỹ Tề Bạch Thạch …

Tư t ởng đạo đức thiên chúa giáo.

T t ởng tự do, bình đẳng, bác ái của cách mạng t sản Pháp.

- Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về đạo đức vô sản

- Tấm g ơng đạo đức của các nhà sáng lập Học thuyết Mác - Lênin

- Quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin về đạo đức vô sản

Quan điểm chung: Chủ nghĩa Mác - Lênin trang bị cho Hồ Chí

Minh thế giới quan, ph ơng pháp luận nhận thức về bản chất đạo

đức vô sản, con đ ờng, cách thức xây dựng nền đạo đức mới - đạo

đức cách mạng (đó là một hệ thống những t tưởng quan điểm,

nguyên tắc về giải phóng triệt để con ng ời, mang lại hạnh phúc cho mọi ng ời).

“Đạo đức đó là những gì góp phần phá huỷ xã hội cũ của bọn bóc lột và góp phần

đoàn kết tất cả những người lao động chung quanh giai cấp vô sản đang sáng tạo ra xã hội mới của những người cộng sản’’

V.I.Lênin, To n tập, àn tập, tập 41, Nxb Tiến bộ Maxcơva.1977, tr 369

Lê-nin khẳngđịnh:

“Đạo đức là phải giúp cho xã hội loài ng ời tiến lên trình độ cao hơn, thoát khỏi ách áp bức bóc lột bất công’’

V.I.Lênin, To n tập, àn tập, tập 10, Nxb Tiến bộ Maxcơva.1977, tr 356.

Một số quan điểm cụ thể

- Tính triệt để của cách mạng vô sản tất yếu dẫn tới xuất hiện đạo đức cộng sản

- Tính nhân đạo, yêu th ơng con ng ời trong đạo đức cộng sản

- Đức tính cần, kiệm, liêm, chính của ng ời cách mạng

- Bản chất quốc tế vô sản trong học thuyết Mác - Lênin

+ Hồ Chí Minh đã học tập tấm gương đạo đức của Mác,

ăngghen về những cống hiến vì sự nghiệp cách mạng vô sản.

- Tấm gương đạo đức trong sáng của các nhà sáng lập Học thuyết Mác - Lênin

+ Hồ Chí Minh đã học tập tấm gương đạo đức vĩ đại và cao đẹp của Lênin – Ng Ng ười thầy cách mạng vô sản.

(Hồ Chí Minh truyện, Tr ơng

Niệm Thức dịch, Tam Liên

Thượng Hải, tháng 6.1949,

trang 91 - Xem L ơng Duy Thứ,

Bác Hồ với văn hoá Trung

Quốc, Nxb trẻ 2004, tr 44, 45)

"Học thuyết của Khổng Tử có ưu

điểm của nó là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân

Tôn giáo Giêsu có ưu điểm của

Tôi cố gắng làm học trò nhỏ của họ".

a Thực tiễn Việt Nam

- Thực dân, phong kiến duy trì, áp đặt nền đạo đức bảo vệ lợi ích của giai cấp bóc lột (sự ràng buộc khắt khe của lễ giáo phong kiến và sự áp đặt “lối sống t sản”, cơ hội, thực dụng chạy theo đồng tiền, đề cao chủ nghĩa cá nhân).

- Trong bảo vệ và xây dựng chính quyền mới (sau 8/1945), bên cạnh số đông đảng viên luôn giữ vững đ ợc phẩm chất đạo đức cách mạng, vẫn còn một bộ phận cán bộ có biểu hiện quan liêu, hách dịch, cậy chức, cậy quyền tham ô, hủ hoá.

- Do yêu cầu của sự nghiệp giải phóng dân tộc cũng

nh trong quá trình tổ chức, xây dựng chế độ xã hội mới.

b Thực tiễn thế giới

- Hồ Chí Minh đi nhiều nơi trên thế giới, Ng ời đã nhận thấy chủ nghĩa đế quốc áp đặt các giá trị đạo

đức t sản vào các n ớc thuộc địa

- Xây dựng tình đoàn kết quốc tế trong sáng trên lập

tr ờng “hữu ái vô sản” giữa giai cấp vô sản ở các n

ớc chính quốc với các dân tộc thuộc địa trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân đế quốc

- Thực tiễn xây dựng chế độ mới, nền đạo đức mới của n ớc Nga (sau Cách mạng tháng M ời năm 1917), tác động mạnh mẽ đến nhân dân lao động trên thế giới, trong đó có nhân dân Việt Nam.

3 Những phẩm chất nhân cách của

Hồ Chí Minh

- Những phẩm chất nhân cách của Hồ Chí Minh là nhân tố có ý nghĩa quan trọng trực tiếp tác động đến việc hình thành t t ởng của Ng ời về đạo đức cách mạng

- Bản thân Hồ Chí Minh là một tấm g ơng

đạo đức mẫu mực cả cuộc đời vì dân, vì n ớc.

II T t ởng Hồ Chí Minh về bản chất, vai trò, phạm vi bao quát của đạo đức cách

a Bản chất đạo đức cách mạng.

Đạo đức cách mạng (đạo đức mới) mang bản chất giai cấp công nhân, phục vụ sự nghiệp cách mạng, nhằm lật đổ chế độ thực dân, phong kiến, giải phóng ng ời lao động

1

T t ởng Hồ Chí Minh về b ản chất của

đạo đức cách mạng

của thời đại

+ Duy trì và kìm hãm con ng ời trong dốt nát, khổ cực.

Lấy lợi nhuận làm trung tâm chí phối mọi quan hệ.

+ Thực tiễn đạo đức: Nói và làm không thống nhất, nói một đằng làm một nẻo, nói mà không làm

+ Quan hệ đạo đức: Bảo

vệ lợi ích của giai cấp công nhân, bênh vực ng

ời bị áp bức bóc lột

+ Thực tiễn đạo đức: Nói và làm thống nhất, phù hợp với xu thế chung của thời đại

Ng ời chỉ rõ đạo đức cũ và

đạo đức mới khác nhau nhiều.

[1] Hồ Chí Minh, To n tập, àn tập, tập 6, Nxb Chính tr quốc gia, H Nội, 2002, tr 320,321 ị quốc gia, Hà Nội, 2002, tr 320,321 à Nội, 2002, tr 320,321

[2] Hồ Chí Minh, To n tập, àn tập, tập 5, Nxb Chính tr quốc gia, H Nội, 2002, tr 252 ị quốc gia, Hà Nội, 2002, tr 320,321 à Nội, 2002, tr 320,321

ng không bao giờ làm

mà lại bắt nhân dân phải tuân theo để phụng sự quyền lợi cho chúng Ngày nay

ta đề ra cần, kiệm, liêm, chính cho cán

bộ thực hiện làm g

ơng cho nhân dân theo để lợi cho n ớc cho dân"

"Đạo đức đó không phải là đạo đức thủ cựu Nó là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại,

nó không phải vì danh vọng của cá nhân, mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài ng ời" [2]

Người cho rằng:

+ +

+ Đạo đức cách mạng thống nhất với

đạo đức đời th ờng.

Đạo đức là gốc của ng ời cách mạng.

Đạo đức là tiêu chuẩn hàng đầu của

ng ời cán bộ, đảng viên.

Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản.

d Đề cao đạo đức nh ng luôn coi trọng tài

a Đạo đức là gốc của ng ời cách mạng.

- Cách mạng là khó khăn, lâu dài, gian khổ, ng ời cách mạng phải có đạo đức mới hoàn thành nhiệm vụ đ ợc giao

- Đạo đức là gốc, nền tảng của ng ời cách mạng

- Luôn chăm lo cái gốc, cái nền tảng

để hoàn thành nhiệm vụ cách mạng.

36

b Đạo đức là tiêu chuẩn hàng đầu của

c Đạo đức là nhân tố tạo nên sức hấp dẫn của

chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản.

38

- Đạo đức của giai cấp vô sản là tiến bộ, phù hợp với thời đại.

- H ớng vào xoá bỏ mọi áp bức, bóc lột, bất công.

- Xây dựng nền đạo đức mình vì mọi ng ời, mọi ng ời vì mình

- Đạo đức phải gắn với tài năng mới là đạo

đức tiến bộ, cách mạng.

- Tài năng phải gắn với đạo đức thì tài mới vì dân, vì n ớc.

- Đức tài của ng ời cách mạng xâm nhập,

hỗ trợ nhau cùng tồn tại, phát triển

c

Đối với mọi đối t ợng

Trên mọi lĩnh vực hoạt động của

con ng ời

Phạm vi bao quát rộng lớn

d Trong 3 mối quan hệ chủ yếu nhất

của mỗi ng ời

41

đấu công tác + Trong lao động,

sản xuất + Trong đời t , đời

quản lý.

+ Từ các vùng miền

địa ph ơng đến cả n ớc.

+ Từ quốc gia đến quốc tế.

+ Từ giai cấp

đến dân tộc.

43

III ý nghĩa của việc nghiên cứu, học tập những vấn đề chung trong t t ởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng

45

1 Nhận rõ cơ sở khoa học trong nguồn gốc hình thành t t ởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng.

- Nguồn gốc hình thành t t ởng Hồ Chí Minh về

đạo đức cách mạng.

- Là căn cứ để đấu tranh với những quan điểm sai trái.

- Trong xây dựng nền đạo đức mới hiện nay phải

quán triệt những vấn đề có tính nguyên tắc sau

46

2 Nhận thức đúng vị trí, tầm quan trọng của việc bồi d ỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ

đảng viên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới

- Vai trò của ng ời cán bộ đối với cách mạng

- Yêu cầu của sự nghiệp cách mạng hiện nay đòi hỏi.

- Thực trạng việc bồi d ỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân hiện nay.

- Bồi d ỡng, rèn luyện đạo đức mới là yêu cầu vừa th ờng xuyên vừa cấp bách hiện nay.

47

3 Trong xây dựng và thực hành đạo đức phải luôn quán triệt sâu sắc bản chất, đặc tr ng của đạo đức mới gắn liền với đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân và tăng c ờng

pháp chế xã hội chủ nghĩa.

- Bản chất, đặc tr ng của nền đạo đức mới

- Chống chủ nghĩa cá nhân d ới mọi hình thức là yêu cầu

th ờng xuyên và cấp bách trong tình hình hiện nay.

- Phải hoàn thiện hệ thống pháp luật và tăng c ờng pháp chế XHCN.

48

4 Xây dựng đạo đức mới phải quán triệt tính bao quát toàn diện t t ởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng cho phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của mỗi ng ời.

- Tính bao quát

- Tính toàn diện

- Nội dung yêu cầu trong điều kiện mới

49

5 Quán triệt bản chất, vai trò, phạm vi bao quát t t ởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng trong xây dựng

và thực hiện đạo đức ng ời quân nhân cách mạng

- Bản chất đạo đức ng ời quân nhân

Kết luận

- Những vấn đề chung trong t t ởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng

đã đề cập tới nguồn gốc hình thành, bản chất, vai trò, phạm vi bao quát t t ởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách Những vấn đề trên là căn cứ, cơ sở,

điều kiện để tiếp tục đi sâu nghiên cứu tìm hiểu nội dung cụ thể trong t t ởng Hồ Chí Minh đạo đức nói chung và tấm g ơng đạo đức Hồ Chí Minh nói riêng.

- Qua nghiên cứu những vấn dề chung trong t t ởng Hồ Chí Minh về đạo

đức cách mạng ng ời học có cơ sở, niềm tin vào tính cách mạng, khoa học

về t t ởng, quan điểm đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh, quán triệt, vận dụng chủ tr ơng, đ ờng lối quan điểm của Đảng trong đào tạo, rèn luyện

đạo đức ng ời cán bộ đảng viên phù hợp với điều kiện đơn vị, đấu tranh với những biểu hiện vi phạm đạo đức trong công tác học tập của mỗi ng ời.

Vấn đề nghiên cứu

1 Làm rõ tính cách, khoa học trong nguồn gốc hình thành t t ởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng.

2 Những nội dung cơ bản về bản chất, vai trò, phạm vi bao quát trong t t ởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng.

3 Từ nghiên cứu những vấn đề chung trong t t ởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng rút ra ý nghĩa trong công tác bồi d ỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ đảng viên hiện nay