Phong cách lãnh đạo của Tổng thống Nelson Mandela tiểu luận cao học

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong điều kiện toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ ở các lĩnh vực, ở các quốc gia và nhu cầu hội nhập quốc tế ngày càng cao như hiện nay, lãnh đạo trở thành yếu tố thu hút sự quan tâm của nhiều nhà lãnh đạo từ các doanh nghiệp, tổ chức, tập thể trong xã hội đến hoạt động lãnh đạo đất nước. Để đưa đất nước bước vào hội nhập, hấp thụ được những thuận lợi và vượt qua thách thức trong điều kiện này, vai trò của phong cách lãnh đạo trở nên hết sức ý nghĩa. Lãnh đạo là cộng việc khó, muốn thực hiện thành công nhiệm vụ lãnh đạo đòi hỏi ở nhà lãnh đạo có biện pháp, cách thức, kiểu cách làm việc riêng biệt. Hay nói cách khác, để thực hiện nhiệm vụ và mục tiêu lãnh đạo tổ chức, tập thể đòi hỏi nhà lãnh đạo phải biết vận dụng phong cách lãnh đạo vào công việc. Trong lịch sử thế giới đương đại, có nhiều nhà lãnh đạo đã áp dụng thành công phong cách lãnh đạo vào công việc, đặc biệt đã có một nhà lãnh đâọ gây sự bất ngờ cho thế giới bởi ông đã vùng dậy và bỏ qua sự tự ti, vượt lên hoàn cảnh, ngục tù để trở thành tổng thống da màu đầu tiên của quốc gia “Cầu Vồng” đó là Tổng thống Nelson Mandela. Trong suốt quá trình lãnh đạo (từ năm 1994 đến năm 1999), ông luôn thể hiện mình là nhà lãnh đạo tài cao, biết sử dụng phong cách lãnh đạo vào công việc hiệu quả và đặc biệt ông là người có công lớn nhất vào chiến lược chống Aparthied, đưa nội bộ Nam Phi trở nên đoàn kết và ổn định hơn, làm thay đổi cách nhìn của thế giới về đất nước này. Xuất phát từ nhu cầu nghiên cứu lý luận về phong cách lãnh đạo – một trong những nhân tố quyết định sự thành công của nhà lãnh đạo và sự khâm phục tài năng phi thường của Tổng thống Nelson Madela người đã tạo ra bước đột phá cho Nam Phi, bản thân đã quyết định chọn đề tài “Phong cách lãnh đạo của Tổng thống Nelson Mandela tại Nam Phi giai đoạn 1994 – 1999 và ý nghĩa đối với hoạt động của nhà lãnh đạo hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của mình.

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong điều kiện toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ ở các lĩnh vực, ở cácquốc gia và nhu cầu hội nhập quốc tế ngày càng cao như hiện nay, lãnh đạotrở thành yếu tố thu hút sự quan tâm của nhiều nhà lãnh đạo từ các doanhnghiệp, tổ chức, tập thể trong xã hội đến hoạt động lãnh đạo đất nước Đểđưa đất nước bước vào hội nhập, hấp thụ được những thuận lợi và vượt quathách thức trong điều kiện này, vai trò của phong cách lãnh đạo trở nên hếtsức ý nghĩa

Lãnh đạo là cộng việc khó, muốn thực hiện thành công nhiệm vụlãnh đạo đòi hỏi ở nhà lãnh đạo có biện pháp, cách thức, kiểu cách làm việcriêng biệt Hay nói cách khác, để thực hiện nhiệm vụ và mục tiêu lãnh đạo

tổ chức, tập thể đòi hỏi nhà lãnh đạo phải biết vận dụng phong cách lãnhđạo vào công việc

Trong lịch sử thế giới đương đại, có nhiều nhà lãnh đạo đã áp dụngthành công phong cách lãnh đạo vào công việc, đặc biệt đã có một nhà lãnhđâọ gây sự bất ngờ cho thế giới bởi ông đã vùng dậy và bỏ qua sự tự ti, vượtlên hoàn cảnh, ngục tù để trở thành tổng thống da màu đầu tiên của quốc gia

“Cầu Vồng” đó là Tổng thống Nelson Mandela Trong suốt quá trình lãnh đạo(từ năm 1994 đến năm 1999), ông luôn thể hiện mình là nhà lãnh đạo tài cao,biết sử dụng phong cách lãnh đạo vào công việc hiệu quả và đặc biệt ông làngười có công lớn nhất vào chiến lược chống Aparthied, đưa nội bộ Nam Phitrở nên đoàn kết và ổn định hơn, làm thay đổi cách nhìn của thế giới về đấtnước này

Xuất phát từ nhu cầu nghiên cứu lý luận về phong cách lãnh đạo – mộttrong những nhân tố quyết định sự thành công của nhà lãnh đạo và sự khâmphục tài năng phi thường của Tổng thống Nelson Madela người đã tạo ra

bước đột phá cho Nam Phi, bản thân đã quyết định chọn đề tài “Phong cách

lãnh đạo của Tổng thống Nelson Mandela tại Nam Phi giai đoạn 1994 – 1999

và ý nghĩa đối với hoạt động của nhà lãnh đạo hiện nay” làm đề tài nghiên

cứu của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

- Richard L.Hughes, Robert C.Ginnett, Gordon J.Curphy: “Năng lực lãnh đạo” – NXB TPHCM 2012: Tác giả đã nghiên cứu về hành vi lãnh đạo con

người, những phương pháp chủ yếu được vận dụng trong nghiên cứu này làphương pháp xã hội học thông qua việc thiết kế và phân tích các bảng hỏi, cácbảng hỏi bao gồm các câu hỏi về cách thức lãnh đạo của nhà lãnh đạo, từ đórút ra mặt mạnh và mặt yếu trong cách thức lãnh đạo của người lãnh đạohướng về người bị lãnh đạo Nhiên cứu là tài liệu quan trọng đối với phongcách lãnh đạo đối với con người

- Lam Anh: “Nelson Mandela và con đường hàn gắn đất nước bằng thể thao”, Tạp chí Newzing.vn đăng ngày 09/12/2013 Tác giả đã khẳng định

Tổng thống Nelson Mandenla là người có công rất lớn trong việc giúp NamPhi đăng cai World Cup 2010- giải bóng đá lớn nhất hành tinh Tác giả cũngnhìn nhận và chia sẻ, thể thao chính là công cụ giúp hàn gắn đất nước NamPhi Tuy nhiên, tác giả mới chỉ nghiên cứu vai trò của thể thao đối với đấtnước và chưa đề cập đến vấn đề khác

- Lưu Văn An: “Kỹ năng lãnh đạo, quản lý”, Đề cương bài giảng, Học

viện Báo chí và Tuyên truyền, 2015 Tác giả đã khái quát có hệ hệ thống cơ

sở lý luận về kỹ năng lãnh đạo, quản lý và đưa ra một số kỹ năng chủ yếutrong hoạt động lãnh đạo, quản lý Tuy nhiên, Đề cương nghiên cứu mangtính khái quát và nghiêng về cơ sở lý luận, chưa đi sâu vào các hoạt động lãnhđâọ, quản lý trên thực tế

- Phương Hà: “Thuật lãnh đạo của Nelson Mandela”, Tạp chí Doanh

nhân Sài Gòn, đăng ngày 10/12/2013 Học giả đưa ra một số cách thức lãnhđạo của Tổng thống Nelson Mandela như sự can đảm, đi cùng hậu phương,chăn từ phía sau, hiểu rõ đối phương, giữ bạn bè ở gần và đối phương ở gần

hơn, chấp nhận bỏ cuộc Học giả nghiên cứu mang tính khái quát, ít đi sâuvào nghiên cứu các đặc điểm trong cách thức lãnh đạo của Nelson Mandelanên chưa làm rõ phong cách lãnh đạo của nhà chính trị phi thường này

- Đức Toàn: “Nelson Mandel - cả cuộc đời đấu tranh vì quyền bình đẳng”, Tạp chí Tuổi trẻ, đăng ngày 16/12/2013 Trong nghiên cứu này, tác giả

đã tổng hợp một cách khái quát quá trình hoạt động chính trị của NelsonMandela từ khi bị bắt và giam trong tù suốt 27 năm đến khi ra tù Đặc biệt làtác giả chỉ rõ công lao to lớn của Nelson Mandenla trong việc chốngAparthied, gắn chặt sự đoàn kết tại quốc gia Cầu Vồng

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

 Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận vềphong cách lãnh đạo, đề tài nghiên cứu và làm rõ phong cách lãnh đạo củaTổng thống Nelson Mandela và ý nghĩa đối với nhà lãnh đạo hiện nay

 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Làm rõ cơ sở lý luận của phong cách lãnh đạo quản lý

- Phân tích đặc điểm trong phong cách lãnh đạo của Tổng thống NelsonMandela

- Rút ra nghĩa từ phong cách lãnh đạo của Tổng thống Nelson Mandelađối với nhà lãnh đạo hiện nay

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

 Đối tượng nghiên cứu:

- Lý luận về phong cách lãnh đạo và phong cách lãnh đạo của Tổngthống Nelson Mandela

- Ý nghĩa đối với hoạt động lãnh đạo của nhà lãnh đạo hiện nay

 Phạm vi nghiên cứu:

- Phong cách lãnh đạo của Nelson Mandela từ năm 1994 đến năm 1999

5 Cơ sở phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu

- Đề tài dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin: Chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử.

- Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp logic, phân tích và tổng hợp, phân tích tài liệu, thống kê …và một số phương pháp nghiên cứu chuyên ngành của khoa học chính trị học

6 Đóng góp mới của đề tài

- Đề tài làm rõ cơ sở lý luận về phong cách lãnh đạo, đồng thời phântích đặc điểm trong phong cách lãnh đạo của Tổng thống Nelson Mandela giaiđoạn 1994 – 1999, và từ phong cách lãnh đạo của Tổng thống NelsonMandela đề tài rút ra một số ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động lãnh đạonói chung, đối với nhà lãnh đạo nói riêng

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

- Về lý luận: Đề tài làm rõ một số vấn đề như: Khái niệm, phân loại, yếu

tố ảnh hưởng đến phong cách lãnh đạo

- Về thực tiễn: Làm rõ phong cách lãnh đạo cuả Tổng thống NelsonMandela và ý nghĩa đối với nhà lãnh đạo hiện nay

8 Kết cấu đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, danh mục tài liệu tham khảo đề tài kết cấuthành 2 chương, 5 tiết

CHƯƠNG I LÝ LUẬN VỀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO

1.1 Các khái niệm

1.1.1 Khái niệm lãnh đạo

Trong khoa học xã hội và nhân văn, quan niệm về lãnh đạo đã đượcnhiều nhà khoa học, nhiều học giả nghiên cứu và làm rõ, tuy nhiên vẫn cònnhiều quan niệm khác nhau về lãnh đạo, trong U.S Army, lãnh đạo là một quátrình mà một người lính ảnh hưởng đến những người lính khác để hoàn thànhmột nhiệm vụ, đây là quan niệm được quân đội Mỹ nghiên cứu vai trò lãnhđạo đưa ra trong năm 1983

Theo giáo trình “Kỹ năng lãnh đạo quản lý”, Học viện Báo chí và Tuyêntruyền do PGS.TS Lưu Văn An làm chủ biên cho rằng: “Lãnh đạo là đề ra chủtrương và tổ chức động viên thực hiện Cụ thể hơn, đó là việc định ra chủtrương, đường lối, mục đích, tính chất, nguyên tắc hoạt động của một hệthống và tổ chức động viên thực hiện trong những điều kiện nhất định Nhưvậy, có thể hiểu, lãnh đạo là việc quyết định đường lối, sách lược gắn vớinhững vấn đề mang tính tổng quát”

Hoạt động lãnh đạo bao gồm một hệ thống tổ chức với các yếu tố: Ngườilãnh đạo, người bị lãnh đạo, các nguồn lực và môi trường trong đó người lãnhđạo vạch ra đường lối, mục đích của hệ thống, khống chế và chi phối hoạtđộng của hệ thống; người bị lãnh đạo có nhiệm vụ phục tùng và thực hiện cácmục tiêu, nguyên tắc tổ chức mà người lãnh đạo đề ra

Theo giáo trình “Tâm lý học lãnh đạo, quản lý”, Học viện Báo chí vàTuyên truyền do TS.Trần Thị Bích Ngọc làm chủ biên cho rằng: “Lãnh đạo làmột hệ thống tổ chức gồm các yếu tố: Người lãnh đạo, người bị lãnh đạo, mụcđích, các nguồn lực (ngoài con người) và môi trường (hoàn cảnh)

Quan niệm này quan tâm đến chủ thể của sự lãnh đạo đó là người lãnhđạo Người lãnh đạo là chủ thể quản lý vạch ra đường lối mục tiêu của hệthống có thể là cá nhân hoặc tổ chức trong các lĩnh vực của đời sống xã hội

Nhà lãnh đạo là cá nhân có khả năng gây ảnh hưởng, kích thích và khuyếnkhích người khác đóng góp vào các hoạt động có hiệu quả và thành công của

tổ chức họ trực thuộc

Từ các quan điểm trên có thể khái quát, Lãnh đạo là khả năng thuyếtphục và gây ảnh hưởng trên người khác để hoàn thành những mục tiêu mongmuốn Nói cách khác, lãnh đạo thiên về khía cạnh nhân bản và nhắm đến

“người” để nối kết họ thành một đội ngũ và động viên họ tiến tới mục tiêumong muốn Có hai loại lãnh đạo là lãnh đạo chính thức và lãnh đạo khôngchính thức Lãnh đạo chính thức là người lãnh đạo có thực quyền Người lãnhđạo không chính thức hay còn gọi là lãnh đạo tự nhiên, là người lãnh đạo dothiên phú với phong cách lôi cuốn người khác

1.1.2 Phong cách lãnh đạo

Phong cách lãnh đạo là một nhân tố quan trọng trong việc thành baaijcủa người lãnh đạo quản lý Trong tập thể lao động, phản ứng đầu tiên củamọi người đối với việc quản lý là phản ứng của phong cách người lãnh đạo.Phong cách được hiểu là sự biểu hiện bản chất, những tính cách của bên trongcủa con người “Phong” là vẻ bề ngoài “Cách” là cách thức để biểu hiện,trưng bày ra “Phong cách”

Như vậy phong cách (cung cách sinh hoạt, làm việc, hoạt động, xử sự )thể hiện cái riêng của một người hay một lớp người nào đó

Nói cách khác Phong cách là “hình thức” để thể hiện “nội dung” Từ đó

có thể quan niệm về phong cách lãnh đạo là những phương pháp, cách thức

mà nhà lãnh đạo sử dụng để gây ảnh hưởng đến đối tương bị lãnh đạo Cónhiều cách phân loại phong cách lãnh đạo, tuy nhiên về cơ bản có mấy cáchsau:

1.1.2.1 Theo Kurt Lewen

 Phong cách lãnh đạo độc đoán

Lãnh đạo độc đoán là sự áp đặt công việc với sự kiểm soát và giám thịchặt chẽ Quản trị viên độc đoán thường lấy mình làm thước đo giá trị Họ

không quan tâm đến ý kiến của người khác dù là đồng đội hay nhân viên màchỉ hoàn toàn dựa vào kiến thức và kinh nghiệm của chính mình Hình thứcnày thường phù hợp với lối quản trị cổ điển, hoặc khi tổ chức đang trong tìnhtrạng canh tân nội bộ để loại trừ những phần tử làm lũng đoạn sinh hoạtchung, nhất là khi tinh thần kỷ luật và trật tự của tổ chức lỏng lẻo cần sửa đổi.Phong cách lãnh độc đoán có nguồn gốc từ phong cách lãnh đạo chuyênquyền, phong cách lãnh đạo theo hành chính xử phạt, phong cách lãnh đạotheo chỉ thị, phong cách lãnh đạo cương quyết Ở đây nhà lãnh đạo sẽ áp đặtnhân viên; các nhân viên nhận lệnh và thi hành mệnh lệnh Nhà lãnh đạo sẽtập trung hết quyền lực vào tay của mình Lãnh đạo độc đoán là sự áp đặtcông việc với sự kiểm soát và giám thị chặt chẽ Quản trị viên độc đoánthường lấy mình làm thước đo giá trị Họ không quan tâm đến ý kiến củangười khác dù là đồng đội hay nhân viên mà chỉ hoàn toàn dựa vào kiến thức

và kinh nghiệm của chính mình

Hay nói cách khác, kiểu quản lý mệnh lệnh, độc đoán được đặc trưngbằng việc tập trung mọi quyền lực vào tay một người quản lý, người lãnh đạo– quản lý bằng ý chí cảu mình, chấn áp ý chí và sáng kiến của mọi thành viêntrong tập thể Phong cách lãnh đạo này xuất hiện khi các nhà lãnh đạo nói vớicác nhân viên chính xác với những gì họ muốn các nhân viên làm và làm rasao mà không kèm theo bất kỳ lời khuyên hay lời giải thích nào cả

Phong cách lãnh đạo độc đoán có ưu điểm và nhược điểm sau:

- Ưu điểm: Các quyết định, mệnh lệnh được đặt ra trên cơ sở kiến thức,kinh nghiệm của người lãnh đạo Quyết định đưa ra nhanh chóng, tiết kiệmthời gian, phù hợp với tập thể mới thành lập, tập thể mất đoàn kết và nhữngquyết định khẩn cấp, không tổ chức cuộc học được Nhân viên làm việc nhanhgọn mà không tốn kém nhiều công sức Ngoài ra, phong cách này phù hợp vớiquyết định nhấn mạnh vào kết quả dự báo trước, chính xác, trật tự

- Nhược điểm: Lãnh đạo độc đoán dễ đi vào quan liêu, xa tập thể, xadân; người lãnh đạo phải có đầy đủ phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn

để ra quyết định; làm mất sự sáng tạo trong nhân viên, gây tiềm ẩn xung đột,quyết định đưa ra dễ mắc sai lầm, tạo điều kiện cho kẻ cơ hội gây mâu thuẫntrong nội bộ tập thể, tổ chức đặc biệt khi lãnh đạo lạm dụng phong cách độcđoán

 Phong cách lãnh đạo dân chủ

Trong phong cách lãnh đạo dân chủ, công việc được phân công, giảiquyết và đánh giá trên cơ sở có sự tham gia của tập thể Người lãnh đạo dânchủ luôn lắng nghe ý kiến phê bình và góp ý của mọi người để tự điều chỉnhchương trình, kế hoạch và hành vi của mình

Hay đối với quản trị viên theo đường lối lãnh đạo dân chủ là người biếttạo ra những cuộc thảo luận giữa đội ngũ để tìm một quyết định chung Mộtkhi đã quyết định dù là ý kiến của bất cứ thành viên nào trong đội ngũ, côngtác sẽ được thực hiện theo quyết định đó Lối lãnh đạo này đem lại sự nhất trítrong tổ chức và giúp cộng tác viên hay nhân viên nắm quyền chủ động trongviệc thi hành công tác Nhân viên trong các tổ chức với lối lãnh đạo nàythường có cơ hội phát huy sáng kiến cao Do đó, tinh thần làm việc cũng cao

và đạt hiệu năng Hầu hết các đại công ty Hoa Kỳ đang áp dụng hình thứclãnh đạo này trong mọi khâu việc và ban ngành

Phong cách lãnh đạo dân chủ có ưu điểm và nhược điểm sau:

- Ưu điểm: Phong cách lãnh đạo dân chủ cho phép khai thác những kiếnthức, kinh nghiệm của những người dưới quyền, tạo điều kiện cho nhân viênđược sáng tạo và phát biểu ý kiến xây dựng tập thể, đảm bảo tính công khaiminh bạch trong tổ chức, giữ vững ổn định tập thể, các thông tin đưa ra có tỉ

lệ chính xác cao qua quá trình thảo luận kỹ càng Bầu không khí làm việcthoải mái Phong cách này phù hợp với công việc mang tính chiến lược nhưbầu cử, sửa đổi cương lĩnh, luật pháp

- Nhược điểm: Trong phong cách lãnh đạo dân chủ, quá trình thảo luậndiễn ra mất thời gian, khó đưa ra kết luận cuối cùng, tốn chi phí, ckhông phùhợp với công việc khẩn cấp, nhanh chóng

 Phong cách lãnh đạo tự do

Trong phong cách lãnh đạo tự do, người lãnh đạo thường giao hết quyềnhạn và trách nhiệm cho mọi người và các thành viên được phép tự do hànhđộng theo điều họ nghĩ, theo cách thức họ cho là tốt nhất Mọi công việc củatập thể đều đem ra tự do bàn bạc trong lãnh đạo biểu quyết để tránh khuyếtđiểm cá nhân

- Ưu điểm của phong cách này là nó phát huy tối đai năng lực sáng tạocủa người dưới quyền, tạo cơ hội cho người dưới quyền sáng tạo, bầu khôngkhí tập thể thường vui vẻ, thoải mái

- Nhược điểm của phong cách này thường dẫn đến hôn loạn, vô chínhphủ trong tổ chức do thiếu vắng các chỉ dẫn của người lãnh đạo, dễ gây tróngrỗng, lỏng lẻo trong tổ chức

Như vậy, mỗi loại phong cách đều có mặt tốt và mặt hạn chế Điều quantrọng là đứng trước một điều kiện, một tình huống chọn một phong cách nàocho phù hợp và hiệu quả Do đó, không thể khẳng định được phong cách nào

là tốt nhất, điều đó phụ thuộc vào một tình huống cụ thể Song sẽ không hiệuquả nếu trong quản lý tập thể, tổ chức người quản lý chỉ sử dụng một phongcách độc đoán, điều này han chế phát huy sự sáng tạo của nhân viên cũng nhưquần chúng trong tập thể hay tổ chức Việc kết hợp hài hòa, linh hoạt giữa cácphong cách độc đoán, phong cách dân chủ, phong cách tự do trong quá trìnhlãnh đạo sẽ giúp nhà lãnh đạo có thêm uy tín, kết quả công việc đạt hiệu quảcao

1.1.2.2 Theo mô hình của đại học Ohio

Bang Ohio nằm ở trung tâm phía Tây nước Mỹ, được kết nối bởi nhiềutuyến đường cao tốc quan trọng và tiếp giáp với bang Pennsylvania,Michigan, cách Canada bởi con sông Erie.Được thành lập năm 1804, Đại họcOhio là trường đại học công lập nổi tiếng ở Mỹ và là trường đại học lâu đờinhất vùng lãnh thổ Đông Bắc và là một trong 10 trường đại học công lập đầu

tiên ở Mỹ Trải qua hơn 200 năm hoạt động trong ngành giáo dục, trường đãđào tạo hàng chục nghìn sinh viên đến từ tất cả các bang trên khắp nước Mỹ

và gần 100 quốc gia trên toàn thế giới, sinh viên tốt nghiệp ra trường với nềntảng kiến thức vững chắc và có công việc ổn định

Đại học Ohio được xếp hạng nhất về mức độ hài lòng của sinh viên tại

Mỹ Trường được tạp chí US News và World Reports đánh giá và xếp hạngtrong top 100 trường đại học công lập hàng đầu ở Mỹ Đại học Ohio đượccông nhận về chất lượng giảng dạy và vinh danh ở các lĩnh vực y tế và phúclợi, năng lượng và môi trường, văn hóa và xã hội Trường có trụ sở chính nằm

ở Athens, bang Ohio với khuôn viên rộng 1.800 arce và 5 khuôn viên khu vựcvới 2 trung tâm: Chillicothe campus, Eastern Campus, Lancaster Campus,Pickerington Campus, Southern Campus, Proctorville Campus, ZanesvilleCampus đều đặt tại bang Ohio Nơi đây đã đào tạo những sinh viên nổi tiếngbao gồm nữ diễn viên Nancy Cartwright, nhà báo Matt Lauer, và Roger Ailes,chủ tịch kiêm tổng giám đốc của kênh truyền hình Fox News và những nhàchiến lược cho những cuộc vận động cho tổng thống Nixon, Reagan, andH.W Bush…

Đặc biệt, đại học Ohio là trung tâm nghiên cứu về Khoa học xã hội, kỹthuật, kinh doanh, giảng dạy, kỹ thuật, truyền thông… đặc biệt trong nghiên

về phong cách lãnh đạo trong khoa học xã hội, đại học Ohio đã phân loạiphong cách lãnh đạo cụ thể như sau:

 Phong cách lãnh đạo chú trọng đến con người

Nghiên cứu lãnh đạo chú trọng đến con người thường gắn vơi nghiêncứu hành vi lãnh đạo Hành vi lãnh đạo ban đầu đã được tiến hành tại Đại họcOhio State và Đại học Michigan Làm việc theo nhóm, những nghiên cứu củaĐại học Ohio State đã phát triển một chuỗi những câu hỏi điều tra để đánh giáhành vi lãnh đạo khác nhau trong các bối cảnh công việc Những nghiên cứunày bắt đầu bằng việc tập hợp hơn 1800 mục câu hỏi mà đã mô tả các loạihành vi lãnh đạo khác nhau Để có được thông tin về hành vi của nhà lãnh đạo

một cách cụ thể, các nhân viên cấp dưới được yêu cầu đánh giá mức độ mànhà lãnh đạo của họ thực hiện những hành vi như sau: Ông ấy cho cấp dướibiết khi họ làm tốt một công việc; Ông ấy đặt ra những kỳ vọng rõ ràng vềviệc thực hiện công việc; Ông ấy thể hiện sự quan tâm đối với các cá nhâncấp dưới; Ông ấy làm cho nhân viên cảm thấy thoải mái.

Trong việc phân tích những bảng câu hỏi đối với hàng ngàn nhân viêncấp dưới, mẫu thống kê các câu trả lời cho tất cả các mục khác nhau đã chothấy những nhà lãnh đạo có thể được mô tả dưới dạng hai đánh giá độc lập vềhành vi được gọi là sự quan tâm chú ý và việc xây dựng cơ cấu Sự quan tâmchú ý nói đến mức độ thân thiện và sự hỗ trợ, khích lệ ra sao của một nhà lãnhđạo đối với cấp dưới Những nhà lãnh đạo tốt có nhiều quan tâm chú ý códính dáng đến nhiều hành vi khác nhau mà thể hiện sự hỗ trợ, khích lệ ra saocủa một nhà lãnh đạo đối với cấp dưới Những nhà lãnh đạo tốt có nhiều quantâm chú ý có dính dáng đến nhiều hành vi khác nhau mà thể hiện sự hỗ trợkhích lệ và sự quan tâm, như là nói thẳng vì lợi ích của nhân viên, quan tâmđến hoàn cảnh riêng của họ, thể hiện lòng cảm kích và đánh giá đúng về côngviệc của họ

Bảng Câu hỏi Mô tả hành vi lãnh đạo không phải là bảng câu hỏi vềlãnh đạo duy nhất được phát triển bởi những nhà nghiên cứu tại Đại học OhioState Họ cũng đã phát triển những bảng câu hỏi khác như Bảng Câu hỏiHành vi Mô tả Giám sát, đánh giá mức độ theo đó các nhà lãnh đạo trong bốicảnh công nghiệp đã thể sự quan tâm và việc xây dựng cơ cấu; Bảng Câu hỏiQuan điểm Lãnh đạo yêu cầu những nhà lãnh đạo cho thấy mức độ mà họ tin

là những sự quan tâm chú ý và các hành vi xây dựng cơ cấu là quan trọng đốivới sự thành công trong chức năng lãnh đạo

Mặc dù những hành vi tạo nên các yếu tố lãnh đạo định hướng đến conngười và định hướng nhiệm vụ là giống nhau trong hai chương trình nghiêncứu, nhưng vẫn có sự khác biệt về chức năng trong những giả định của Đạihọc Michigan và Đại học Ohio State

Sự giả định chính làm cơ sở cho cả hai chương trình nghiên cứu là: Cáchành vi nhất định có thể được xác định mà thông thường liên quan đến khảnăng của một nhà lãnh đạo để tạo ảnh hưởng tốt trong nhóm nhằm đạt đượcmục tiêu của nó Đây là các loại câu hỏi mà các nhà nghiên cứu quan tâm: Xéttheo quan điểm của Đại học Michigan, thì ai là người có xu hướng đạt hiệuquả hơn trong việc giúp đỡ một nhóm đạt được mục tiêu của họ, những nhàlãnh đạo định hướng công việc hay định hướng vào nhân viên.Theo quanđiểm của Đại học Ohio State, ai sẽ là người hiệu quả hơn khi so sánh giữa nhàlãnh đạo thể hiện mức độ cao ở cả hai hành vi định hướng theo con người lẫnnhiệm vụ và những người chỉ thể hiện các hành vi chỉ định hướng theo conngười hoặc nhiệm vụ?

Thường thì mức độ mà các nhà lãnh đạo cần thiết để thể hiện các hành

vi định hướng đến con người hoặc nhiệm vụ sẽ phụ thuộc vào tình huống, vàchính xác là kết quả phát hiện này đã mang lại sự nghiên cứu làm cơ sở chonhững lý thuyết ngẫu nhiên trong lãnh đạo

 Phong cách lãnh đạo chú trọng đến công việc

Đặc trưng của phong cách này là những hoạt động hoạch định, tổ chứckiểm soát và phối hợp các hoạt động của cấp dưới Phong cách này dựa trên

cơ sở giả thuyết của thuyết X

Những hành vi điển hình công việc của nhà lãnh đạo bao gồm: Thứ nhất

là phân công nhân viên đảm nhận công việc cụ thể; thứ hai là thiết lập các tiêuchuẩn đánh giá thành tích; thứ ba là cung cấp những thông, tài liệu cần thiếttheo yêu cầu của công việc; thứ tư là lập biểu đồ công việc cho các thành viêncủa nhóm đảm nhận; thứ năm là khuyến khích áp dụng những quy trình thốngnhất

So sánh nghiên cứu hành vi của Đại học Ohio và Đại học Michigan chothấy, Đại học Michigan cho rằng những hành vi định hướng công việc và địnhhướng nhân viên là những phần đầu mút đối lập của một thể liên tục đơn nhất(single continium) của hành vi lãnh đạo Về mặt lý thuyết, những nhà lãnh

đạo có thể cho thấy cả những hành vi đặt trung tâm là công việc lẫn nhânviên, hoặc không có cả hai mặt trên Mặt khác, những nhà nghiên cứu tại Đạihọc Ohio State tin rằng sự quan tâm chú ý và xây dựng cơ cấu là những thể(dạng) độc lập Do đó những nhà lãnh đạo có thể giỏi ở việc xây dựng cơ cấu

và cả sự quan tâm chú ý, hoặc yếu trong cả hai yếu tố: Con người và côngviệc, hay có thể giỏi ở một mặt nào đó và yếu ở mặt kia

Trong hoạt động lãnh đạo, nhà lãnh đạo tập trung thực hiện 4 công việcchủ yếu sau để hoàn thành nhiệm vụ:

Thứ nhất, về tư duy: Hiếm có điều nào quan trọng với lãnh đạo hơn là cơhội để suy ngẫm Thông thường, các lãnh đạo thường bị bắt làm các việc nguycấp, phản ứng lại các công việc cực nhọc hàng ngày để hoàn thành công việc,

do đó, họ thất bại trong việc đặt ra mốc thời gian để làm việc chủ động Khảnăng tư duy cho phép lãnh đạo có cơ hội lắng nghe chính bản thân mình,không bị cuốn vào các lịch trình dày đặc Về bản chất, tư duy chính là mộtphần trong khả năng lãnh đạo, từ đó mới dẫn tới khả năng sáng tạo, nhận thứcmột đề xuất, tạo nên một tầm nhìn, và lựa chọn một sự định vị chiến lược.Đây là phần quan trọng nhất của công việc lãnh đạo, phần việc tập trung chủyếu vào tương lai

Thứ hai, truyền cảm hứng: Đây là thành phần dễ nhận thấy nhất trongkhả năng lãnh đạo Có thể bạn được nghe nói về việc truyền cảm hứng trongnhiều tài liệu trước đó, nhưng đó không phải là mị dân Tất nhiên, hầu hết cáclãnh đạo vĩ đại đều truyền cảm hứng Khi sử dụng các ngôn từ của JackWelch, chúng tạo sinh lực cho bạn Nhưng nó cũng đem lại cho bạn tầm nhìn,

kể các câu chuyện, đối mặt với thực tế, hỏi các câu hỏi phù hợp, chứng minhcác khả năng, bảo đảm, và đem lại hy vọng cho tương lai tươi sáng

Câu nói bất hủ của Martin Luther King: 'Tôi có một giấc mơ " đãtruyền cảm hứng cho cả nhân loại về một thế giới công bằng Đám đông lắngnghe bài diễn thuyết của ông vào buổi chiều ngày 28/4/1963 đã như chạmphải điện, gào thét, hoan hô và khóc lóc khi nghe câu nói đó của King Xét

cho cùng, việc truyền cảm hứng, cốt lõi của nó là một khái niệm thuộc về tinhthần, chứ không nằm trong khái niệm tâm lý Truyền cảm hứng chính là tinhthần trong bạn Tinh thần không phải là tình cảm Nó giúp cho chúng ta xácđịnh lại việc gì là khả thi

Thứ ba, tạo động lực: Vai trò thứ ba của lãnh đạo là tạo động lực để mọingười thực hiện nhiệm vụ Bất kỳ nhà lãnh đạo nào cũng phải có khả năngbiến cả nhóm bắt tay vào hành động, xây dựng nên một liên minh, đưa ra cácchiến dịch, đặt ra các mục tiêu, và khuyến khích các mạng lưới Không giốngnhư truyền cảm - yếu tố thường nằm trực tiếp vào số đông con người, việc tạođộng lực buộc các nhà lãnh đạo phải tham gia cùng và gây ảnh hưởng lênnhững đối tượng chính và các đóng góp đặc biệt của họ Kỹ năng tạo động lựccho mọi người gần tương đương với kỹ năng làm chính trị và trung lập các kẻthù Bạn phải nắm rõ cách thức hành động để thực hiện

Thứ tư, trao quyền: Lãnh đạo thực hiện hầu hết mọi việc thông quanhững người khác, do đó, việc thực hiện dựa trên việc điều hành quyền lựcđúng đắn và ủy thác quyền lực một cách hào phóng Một phần của nhiệm vụnày liên quan tới việc phân bổ các nguồn lực, nghiên cứu và giám sát việc bốtrí các tài nguyên, tước quyền của những ai lạm dụng nó Mọi người phảiđược đào tạo để thực hiện nhiệm vụ này Các nguồn lực phải được quản lý vàtriển khai Toàn bộ tổ chức phải được sắp xếp

Tư duy về những gì chúng ta làm trong cả bốn việc này chính là một tấm

hộ chiếu để đạt tới khả năng lãnh đạo xuất sắc Nhưng điều quan trọng khôngkém là việc lãnh đạo cũng sẽ ít hiệu quả nếu như ai đó không cân bằng đượcmột hoặc nhiều trong các yếu tố trên Lãnh đạo giỏi nhất phải thực hiện được

cả bốn cấp độ trên Đó là biểu hiện của phong cách lãnh đạo liên quan đếncông việc

Mối quan hệ giữa phong cách lãnh đạo chú trọng đến con người vàphong cách lãnh đạo liên quan đến công việc trong hoạt động của nhà lãnhđạo thường có 4 nhóm phong cách: Thứ nhất là quan tâm đến công việc cao

và con người thấp; thứ hai là quan tâm đến công việc cao và con người cao;thứ ba là quan tâm đến cong người thấp và công việc cao; thứ tư là quan tâmđến công việc thấp và con người thấp

Bốn dạng phong cách này thể hiện qua sơ đồ sau:

S3

Công việc: NhiềuCon người: Nhiều

S2Công việc: Ít

Con người: ÍtS4

Công việc: NhiềuCon người: ÍtS1

- Ô S1: Người lãnh đạo chủ yếu quan tâm đến việc làm cho công việcđược thực hiện, ít quan tâm đến con người là thứ yếu

- Ô S2: Người lãnh đạo quan tâm đến năng suất, hiệu quả công việc vàcân bằng duy trì sự đoàn kết, gắn bó của tổ chức, tập thể

- Ô S3: Người lãnh đạo theo đuổi việc động viên sự hài hòa của nhóm vàthỏa mãn các nhu cầu xac hội của người dưới quyền

- Ô S4: Người lãnh đạo giữ vai trò thụ động và để mặc tình thế diễn ra

1.1.2.3 Theo các quan niệm khác

Là vấn đề được nghiên cứu từ lâu, phong cách lãnh đạo được nhiều họcgiả nghiên cứu và phân loại theo nhiều hình thức khác nhau Có học giả cho

rằng: “Cho dù trong kinh doanh, chính trị hoặc một số vị trí khác trong cơ

quan chính quyền, hầu hết các nhà lãnh đạo thường sử dụng một sự kết hợp

của nhiều phong cách lãnh đạo đã được thành lập sẵn Phong cách lãnh đạo

thường được chia thành năm phong cách bao gồm: Phong cách lãnh đạo độcđoán; phong cách lãnh đạo dân chủ; phong cách lãnh đạo tự do; phong cáchlãnh đạo chuyển hóa; phong cách lãnh đạo giao dịch

Dù theo cách phân loại nào nhưng các cách phân loại trên đều có mối quan

hệ với nhau Trong hoạt động lãnh đạo, quản lý tùy thuộc vào từng hoàn cảnh,từng tập thể hay tổ chức có thê sử dụng cách cách phân loại khác nhau cho phù

hợp với hoạt động của tập thể hay tổ chức Trong thực tiễn hiện nay, cách phânloại phong cách lãnh đạo theo Kurt Lewen được sử dụng phổ biến nhất

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến phong cách lãnh đạo

1.2.1 Yếu tố chủ quan

Có thể khẳng địn rằng phong cách lãnh đạo là hệ thống phương phápcủa người lãnh đạo tác động đến đối tượng lãnh đạo Cách thức tác động đónhư thế phụ thuộc vào người lãnh đạo và đối tượng lãnh đạo Cho nên quátrình hoạt động lãnh đạo là nhân tố đầu tiên ảnh hưởng đến việc hình thành,

sử dụng, thể hiện phong cách lãnh đạo nhất định đó là có cá tính, định hướnggiá trị, động cơ lãnh đạo và kinh nghiệm của người lãnh đạo

Tùy thuộc vào cá tính, mỗi người thích sử dụng lối lãnh đạo nào đó Cátính người lãnh đạo, quản lý là nguyên nhân làm cho người lãnh đạo cảm thấythích phương pháp lãnh đạo này hơn phương pháp lãnh đạo khác Nếu ngườilãnh đạo có tính quyết đoán, dám nghĩ, dám làm và chịu trách nhiệm với tậpthể sẽ chọn phong cách độc đoán Còn người lãnh đạo sẵn sàng nghe ý kiếncủa quần chúng, tôn trọng quần chúng, phát huy tính sáng tạo của quần chúngthường sẽ thiên về phong cách dân chủ

Định hướng giá trị cá nhân người lãnh đạocũng là một nhân tố ảnhhưởng quan trọng đến phong cách lãnh đạo Sự lựa chọn một phong cách lãnhđạo phản ánh các giá trị cá nhân, niềm tin, lý tưởng của cá nhân mà ngườilãnh đạo gắn bó Mỗi người lãnh đạo trong thực tế có thể có định hướng giátrị khác nhau và nó phản ánh phong cách hoạt động của họ

Bên cạnh động cơ và định hướng giá trị thì năng lực cá nhân của ngườilãnh đạo tham gia tích cực đến việc sử dụng hoặc thể hiện phong cách nhấtđịnh nào đó Năng lực cá nhân người lãnh đạo bao hàm cả trình độ lãnh đạo,trình độ chyên môn, kinh nghiệm lãnh đạo nhất định Năng lực của người lãnhđạo chính là phẩm chất tâm lý cá nhân giúp cho người lãnh đạo đạt hiệu quảhoạt động nhất định, vì vậy yếu tố cá nhân có vai trò rất quan trọng đối với sựthành công trong lãnh đạo

1.2.2 Yếu tố khách quan

Ngoài yếu tố cá nhân người lãnh đạo thì tính chất mối quan hệ, đốitượng hoạt đọng lãnh đạo, môi trường lãnh đạo, tình huống trong hoạt độnglãnh đạo cũng ảnh hưởng lớn đến phong cách lãnh đạo

Môi trường trong hoạt động lãnh đạo tồn tại các quan hệ sản xuất,chính trị, xã hội Tính chất của quan hệ quản lý sẽ quyết định đến tính chấtcủa phong cách lãnh đạo Người lãnh đạo phải tin vào tập thể, vào con người

và nhận rõ những cấp dưới của mình làm việc đầy sáng tạo khi truyền đạtmệnh lệnh, người lãnh đạo sẽ sử dụng phương pháp dân chủ

Tính chất hoạt động tập thể cũng ảnh hưởng đến phong cách, nếu trongtập thể tri thức, có trình độ học vấn cao thì thường phong cách dân chủ sẽchiếm ưu thế trong hoạt động của người lãnh đạo Trong quân đội thì nhữngngười lãnh đạo thường sử dụng phong cách độc đoán, mệnh lệnh Đối với tậpthể mà ý thức và trình độ đã phát triển ở mức cao thì sử dụng phong cách dânchủ là lựa chọn chính xác, thúc đẩy sự phát triển của tập thể, ngược lại nếutập thể mà trong đó các thành viên chưa nhận thức được nhiệm vụ và vai tròcủa mình, thờ ơ, thiếu trách nhiệm thì nên chọn phong cách mệnh lệnh tronglãnh đạo Do đó, mỗi phong cách lãnh đạo bao giờ cũng đòi hỏi với một tínhchất tương ứng của đối tượng lãnh đạo, tính chất hoạt động của tập thể vàđiều đó có khả năng hình thành một phong cách lãnh đạo

Sự xuất hiện của tình huống trong quản lý cuãng sẽ ảnh hưởng đếnphong cách lãnh đạo Những tình huống khác nhau xảy ra ảnh hưởng ít nhiềuđến sự lãnh đạo, giả sử như tình huống mâu thuẫn, xung đột trong nhóm,trong tập thể có sự thù địch, chia rẽ nội bộ, phong cách lãnh đạo dân chủkhông còn hiệu quả mà thay vào đó là phong cách độc đoán, mệnh lệnh

Như vậy, các nhân tố ảnh hưởng đến việc thực thi phong cách lãnh đạorất đa dạng và phong phú Một phong cách lãnh đạo là kết quả của mối quan

hệ giữa các cá nhân và sự kiện Các phong cách lãnh đạo đều có sự thay đổitùy theo hoàn cảnh , trong khi cá tính con người ít thay đổi

CHƯƠNG II THỰC TIỄN PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO CỦA TỔNG THỐNG NELSON MANDELA VÀ Ý NGHĨA CỦA NÓ ĐỐI VỚI HOẠT

ĐỘNG CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO HIỆN NAY

2.1 Giới thiệu về Tổng thống Nelson Mandela

Tổng thống Nelson Mandela sinh ngày 18/7/1918, quê ở Mvezo ở miềnĐông Nam Nam Phi Vì tham gia vào hoạt động chống chỉ nghĩa Aparthiedông đã bị giam giữ 27 năm, phần lớn nơi ông bị giam giữ là đảo Robben, lúc

ơt trong tù ông đã học bằng cử nhân luật của chương trình đào tạo từ xa Ông

là một nhà lãnh đạo kiệt suất cuả Nam Phi suốt đời đấu tranh đòi quyền bìnhđẳng Sự nghiệp đấu tranh của ông nổi lên sau khi trở thành luật sư và thànhlập hãng luật da màu đầu tiên ở Nam Phi, ông đã giúp biến Đảng Quốc đại từmột tổ chức của các giáo viên, người thuyết giáo và các trí thức khác trởthành phong trào được hậu thuẫn bởi liên đoàn lao động Ông chuyển từ đấutranh chính trị không bạo lực sang giải phóng có vũ trang sau sự kiện cảnh sátgiết hại 69 dân thường ở Sharpeville năm 1960 Đây là những người đã tổchức biểu tình yêu cầu cho phép người da màu có hộ chiếu nội địa Ông trởthành người đồng sáng lập và là lãnh đạo cánh vũ trang của Đảng Quốc đại.Ông học tập chiến tranh du kích của Algeria và sắp xếp các buổi luyện tập bánquân sự cho nhóm mình ở Tanzania trước khi bị bắt khi trở lại Nam Phi Năm

1964, ông tuyên bố ước mơ xóa bỏ phân biệt chủng tộc Khi bị bắt, ông vẫn từchối công nhận ANC là lực lượng đấu tranh vũ trang, mặc dù đó là cái giá đểông có được tự do Cuối những năm 1980, ông có các cuộc đàm phán bí mậtvới chính phủ Trong suốt thời kỳ Mandela bị giam giữ, đã có nhiều áp lực ởtrong cũng như ngoài nước đòi chính quyền Nam Phi phải trả tự do cho ông,với khẩu hiệu nổi tiếng Free Nelson Mandela! (Nelson Mandela Tự do)

Đến năm 1989, Nam Phi có sự chuyển biến khi Botha bị đột quỵ vàFrederik Willem de Klerk thay thế vào vị trí tổng thống De Klerk đã chophép Đảng Quốc đại trở lại Nam Phi và trả tự do cho Mandela vào ngày

11/2/1990 Như truyền thông quốc tế miêu tả, Mandela xuất hiện từ phía saucánh cổng nhà tù trong bộ comple, cùng với vợ ông “bước trên con đường dàivươn tới tự do” trước sự ủng hộ của hàng nghìn người đang chen lấn để nhìnthấy người anh hùng của họ Sau khi được trả tự do, Mandela trở lại làm lãnhđạo Đảng Quốc đại Từ năm 1990 đến 1994, ông lãnh đạo đảng này trongcuộc thương lượng đa đảng dẫn tới cuộc bầu cử đa sắc tộc đầu tiên trongnước, giai đoạn này, tình hình chính trị - xã hội Nam căng thẳng Năm 1993,sau khi ông đưa ra sáng kiến cùng với sự đáp lại của De Klerk đã cung cấpcho thế giới một ví dụ về giải pháp hòa bình và khôn ngoan cho những mâuthuẫn mà nhiều người nghĩ rằng không thể hàn gắn được, sau đó ông đượcnhận giải Nobel Hòa Bình Năm 1994, ông trúng cử Tổng thống, trở thànhTổng thống da màu đầu tiên của Nam Phi đến năm 1999 Sau khi nghỉ hưu,ông vẫn đóng góp khi phê phán sự can thiện của Nam Phi vào nước lánggiềng Zimbabwe và cam kết sẽ cung cấp điều trị miễn phí cho những người

có HIV ở Zimbabwe Tiếng nói của ông ngày càng trở nên có trọng lượng.Trước khi Mỹ tiến hành chiến tranh ở Iraq năm 2003, ông đã khẳng địnhGeorge W Bush là một “Tổng thống không thể suy nghĩ thấu đáo” Ông cũng

mở lòng hơn về bản thân Tại một hội thảo về bệnh lao, ông tiết lộ mình đangđiều trị căn bệnh này Ông là người đi đầu trong cuộc chiến chống lại AIDS,ủng hộ tinh thần cho những người có HIV và tiết lộ rằng 3 người trong giađình ông đã qua đời vì căn bệnh này

Trong cuốn hồi ký “Trò chuyện với chính mình” của Nelson Mandela,người đọc sẽ thấy thấy được hình ảnh nhà lãnh tụ vĩ đại Nelson Mandela ởgóc độ một con người bình thường, một người chồng, một người cha, mộtngười ông Trong lời giới thiệu của mình, Tổng thống Mỹ Barack Obamacũng khẳng định, cuốn hồi ký là câu chuyện chân thực về một con người sẵnsàng hy sinh cả cuộc đời mình vì lý tưởng Ngày 5/12/2013, do sức yếu , tuổicao Tổng thống Nelson Mandela qua đời ở tuổi 95