đã tìm hiểu về môi trường đối với phát triển công nghiệp ở Việt Nam hiện nay

Với quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước trong những năm qua Việt Nam đã đạt được những thành tựu kinh tế đáng kể , tỉ lệ tăng trưởng cao từ 7% đến hơn 8% trong những năm gần đây . Kinh tế mở cửa , các hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra nhộn nhịp và có những bước tiến nhanh, các nhà máy và khu công nghiệp được xây dựng ngày càng nhiều thay thế dần đất nông nghiệp. Công nghiệp là ngành sản xuất vật chất to lớn đóng vai trò quyết định sự phát triển của các ngành khác và của toàn bộ nền kinh tế . Đại diện cho phương thức sản xuất tiến bộ, hoạt động sản xuất công nghiệp sử dụng các thành tựu của khoa học công nghệ với những phương tiện kĩ thuật ngày càng hiện đại, khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên làm yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất. Chuyển hoá chúng thành của cải vật chất nhằm phục vụ đời sống sinh hoạt của con người. Trong thời đại ngày nay phát triển bền vững là yêu cầu đặt ra cho tất cả các quốc gia. Phát triển công nghiệp dù ở mức độ nào cũng đều gây nên tình trạng ô nhiễm và ảnh hưởng tiêu cực đến việc thực hiện yêu cầu phát triển bền vững. Ở Việt Nam hiện nay hàng loạt vấn đề đang đặt ra cấp thiết, ô nhiễm môi trường ngày càng tăng, đặc biệt ở các thành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh.Công tác quản lí môi trường trong phát triển công nghiệp còn nhiều yếu kém, phương hướng khắc phục gặp rất nhiều khó khăn. Vì vậy, em đã tìm hiểu về môi trường đối với phát triển công nghiệp ở Việt Nam hiện nay, từ đó nêu ra thực trạng và giải pháp cùng với sự cấp thiết của vấn đề này. Em xin chân thành cảm ơn cô Lương Thu Hà đã hướng dẫn và giúp em hoàn thành đề án này I. Quan hệ giữa phát triển công nghiệp với môi trường sinh thái: 1.Hệ thống sản xuất công nhiệp và môi trường Quá trình phát triển công nghiệp đã tạo nên mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, hình thành hệ thống sản xuất công nghiệp môi trường.

Lời mở đầu

Với quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước trong những năm qua Việt Nam đã đạt được những thành tựu kinh tế đáng kể , tỉ lệ tăng trưởng cao từ 7% đến hơn 8% trong những năm gần đây Kinh tế mở cửa , các hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra nhộn nhịp và có những bước tiến nhanh, các nhà máy và khu công nghiệp được xây dựng ngày càng nhiều thay thế dần đất nông nghiệp

Công nghiệp là ngành sản xuất vật chất to lớn đóng vai trò quyết định

sự phát triển của các ngành khác và của toàn bộ nền kinh tế Đại diện cho phương thức sản xuất tiến bộ, hoạt động sản xuất công nghiệp sử dụng các thành tựu của khoa học công nghệ với những phương tiện kĩ thuật ngày càng hiện đại, khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên làm yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất Chuyển hoá chúng thành của cải vật chất nhằm phục vụ đời sống sinh hoạt của con người Trong thời đại ngày nay phát triển bền vững là yêu cầu đặt ra cho tất cả các quốc gia Phát triển công nghiệp dù ở mức độ nào cũng đều gây nên tình trạng ô nhiễm và ảnh hưởng tiêu cực đến việc thực hiện yêu cầu phát triển bền vững Ở Việt Nam hiện nay hàng loạt vấn đề đang đặt ra cấp thiết, ô nhiễm môi trường ngày càng tăng, đặc biệt ở các thành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh.Công tác quản lí môi trường trong phát triển công nghiệp còn nhiều yếu kém, phương hướng khắc phục gặp rất nhiều khó khăn Vì vậy, em đã tìm hiểu về môi trường đối với phát triển công nghiệp ở Việt Nam hiện nay, từ đó nêu ra thực trạng và giải pháp cùng với sự cấp thiết của vấn đề này

Em xin chân thành cảm ơn cô Lương Thu Hà đã hướng dẫn và giúp em hoàn thành đề án này

I Quan hệ giữa phát triển công nghiệp với môi trường sinh thái:

1.Hệ thống sản xuất công nhiệp và môi trường

Quá trình phát triển công nghiệp đã tạo nên mối quan hệ giữa con người với

tự nhiên, hình thành hệ thống sản xuất công nghiệp môi trường

sản xuất công nghiệp lao động công nghệ

đầu vào môi trưòng

tài nguyên tự

nhiên

chất thải

chất thải công nghiệp

đầu ra sản phâm

Tiêu dùng sinh hoạt Ti

chất thải tiêu dùng

Trong hệ thống sản xuất công nghiệp-môi trường, đầu vào là các yếu tố của môi trường sinh thái được hình thành một cách tự nhiên qua những quy luật vận động biến đổi của tự nhiên, còn đầu ra cũng là những yếu tố vật chất nhưng dưới dạng nhân tạo đã qua sự chế biến công nghiệp và sử dụng của con người hình thành dưới những tác động chủ đích của con người, phục vụ lợi ích của con người

Môi trường sinh thái là khởi nguồn và nền tảng cần thiết của hoạt động sản xuất công nghiệp Đầu vào của hoạt động sản xuất công nghiệp là các yếu tố của môi trường sinh thái Môi trường sinh thái cung cấp và đảm bảo không gian cần thiết cho sự phát triển sản xuất công nghiệp Những yếu tố môi trường như đất đai, địa hình, khí hậu vốn còn xa lạ chưa được sử dụng trở thành không gian cần thiết cho con người sử dụng trực tiếp trong sản xuất công nghiệp Khi sản xuất công nghiệp phát triển và không ngừng mở rộng làm cho các yếu tố của môi trường bị thu hẹp lại nhường chỗ cho môi trường nhân tạo phục vụ trực tiếp nhu cầu của sản xuất và đơì sống sinh hoạt của con người.Môi trường sinh thái còn cung cấp cơ sở nguyên liệu, năng lượng cho hoạt động sản xuất công nghiệp.Các nguồn tài nguyên thiên nhiên tồn tại dưới các hình thức khác nhau như đất, nước, không khí, khoáng sản hóa thạch được sử dụng như những đầu vào của hoạt động sản xuất công nghiệp.Quá trình sản xuất công nghiệp đã biến những tài nguyên đó thành những sản phẩm hữu ích phục vụ trực tiếp đời sống con người

Với tư cách là các yếu tố đầu vào của sản xuất công nghiệp, các nguồn tài nguyên thuộc môi trường sinh thái có thể chia thành những nhóm khác nhau với những đặc trưng riêng biệt: nhóm tài nguyên tự nhiên có khả năng tái sinh và phát triển, nguồn tài nguyên không tái sinh, nguồn tài nguyên môi trường bao quanh như không khí, nước, đất

Đầu ra của hoạt động sản xuất công nghiệp thể hiện kết quả của quá trình sản xuất hình thành sản phẩm vật chất phục vụ đời sống sinh hoạt của con người.Những tài nguyên môi trường được sử dụng qua quá trình chế biến công nghiệp thay đổi trạng thái tự nhiên của chúng,nâng cao giá trị sử dụng, biến thành sản phẩm nhân tạo phục vụ con người Đầu ra của sản xuất công nghiệp tồn tại dưới hai dạng chủ yếu: các sản phẩm vật chất hữu ích cho con người và chất thải công nghiệp do không sử dụng, khai thác hết các yếu tố đầu vào.Trong nhóm đầu ra, phần chiếm tỷ trọng giá trị lớn nhất, ảnh hưởng quyết định đến phát triển công nghiệp là các sản phẩm hữu ích.những sản phẩm này, qua hệ thống kênh phân phối, được chuyển đến người tiêu dùng.cuối cùng, chúng cũng trở lại với môi trường sinh thái, bởi vì qua quá trình tiêu dùng, sản phẩm bị hao mòn, hỏng hóc, mất dần giá trị sử dụng và quay trở lại môi trường dưới dạng chất thải tiêu dùng.

Mặt khác, do những giới hạn về trình độ công nghệ sử dụng trong công nghiệp,nên không phải tất cả tài nguyên đầu vào đều được sử dụng triệt để tạo ra những sản phẩm có ích.ngòai những sản phẩm có ích , một phần tài nguyên không sử dụng hết trong quá trình sản xuất cũng được trở lại môi trường dưới dạng phế thải công nghiệp

Như vậy xét cho cùng, các yếu tố của môi trường dưới các dạng tài nguyên khác nhau qua quá trình sản xuất công nghiệp và phục vụ đời sống sinh hoạt của con người cuối cùng lại quay trở lại môi trường nhưng dưới dạng khác là phế thải công nghiệp hoặc rác thải sinh hoạt sẽ dẫn đến hình thành hệ thống” sản xuất công nghiệp-môi trường”theo một vòng khép kín.trong hệ thống này, sự phát triển quá nhanh của công nghiệp nếu không tính đến những hậu quả về môi trường sẽ làm thay đổi hình thái môi trường.chất thải tích tụ ngày càng nhiều trong môi trường,với tốc độ phân

hủy chậm làm đảo lộn những dạng cân bằng tổng thể vốn có của môi trường sinh thái.

Hệ thống sản xuất công nghiệp-môi trường,thể hiện mối quan hệ chặt chẽ giữa công nghiệp và môi trường để hệ thống sản xuất công nghiệp phát triển, các nguồn đầu vào phải được duy trì và phát triển Việc phát triển công nghiệp, hực hiện những mục tiêu và lợi ích kinh tế phục vụ con người không tính đến lợi ích của môi trường đã làm gián đoạn các quá trình tự nhiên và

hệ quả chắc chắn là làm thay đổi trạng thái môi trường trong tương lai

2 Quá trình phát triển công nghiệp và những tác động đến môi trường sinh thái

a Các giai đoạn phát triển của công nghiệp và những biến động môi trườngQuá trình phát triển công nghiệp dẫn đến những thay đổi của môi trường sinh thái với quy mô, cường độ và tốc độ ngày càng lớn.công nghiệp là một trong những nghành có tác động làm biến đổi nhanh chóng môi trường sinh thái.xét trong quá trình phát triển của lòai người những tác động của hoạt động sản xuất công nghiệp đến môi trường sinh thái có thể chia thành các giai đọan sau:

Giai đoạn 1,trước nền văn minh công nghiệp, loài người sống chủ yếu dựa vào nền văn minh nông nghiệp.tác động của hoạt động sản xuất công nghiệp đến môi trường là rất ít do đó quy mô và hình thức tổ chức họat động sản xuất công nghiệp cũng như khả năng nghiên cứu ứng dụng trong sản xuất công nghiệp rất nhỏ bé Sản xuất kiểu thủ công gia đình phân tán nhỏ lẻ mới chỉ sử dụng một lượng nhỏ các nguồn tài nguyên môi trường làm đầu vào cho hoạt động sản xuất công nghiệp Đầu ra dưới dạng phê thải quy mô nhỏ,sự tích tụ vào môi trường chưa vượt quá khả năng tự tái tạo của môi trường sinh thái.sự biến đổi của môi trường tự nhiên diễn ra gần như dưới tác động của những quy luật tự nhiên Mối cân bằng tự nhiên được duy trì

trong suốt thời kỳ dài.con người với tư cách là một bộ phận nhỏ bé trong tự nhiên sống chủ yếu dựa vào tự nhiên và phụ thuộc vào tự nhiên.Quan hệ giữa tự nhiên với môi trường là quan hệ tự nhiên.

Giai đoạn 2, bắt đầu từ cuộc cách mạng công nghiệp, với sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ mới ứng dụng vào sản xuất công nghiệp Thời kỳ này là sự phát triển vượt bậc của lực lượng sản xuất với đại diện là nền sản xuất công nghiệp hiện đại ứng dụng những công nghệ tiên tiến và mới nhất Ở nhiều quốc gia, quá trình phát triển công nghiệp trong giai đoạn này đồng nghĩa với quá trình phát triển công nghiệp hóa.kết quả là đưa công nghiệp trở thành một nghành chủ đạo trong nền kinh tế với quy mô

và tốc độ phát triển vượt bậc so với giai đoạn trước.Con người vượt qua được những lệ thuộc vào tự nhiên,nhưng đồng thời cũng là quá trình thông qua phát triển công nghiệp con người tăng cả về quy mô, cường độ và tốc độ khai thác các nguồn tài nguyên thiên nhiên vào phát triển của cải vật chất phục vụ đời sống của con người.xét về khía cạnh môi trường,thời kỳ này là thời kỳ làm suy giảm nhanh nhất khả năng tái tạo của tự nhiên Hệ quả tất yếu của một thời gian dài con người khai thác tài nguyên phát triển công nghiệp phục vụ các mục tiêu kinh tế không tính tới những đòi hỏi bảo vệ và gìn giữ môi trường nên nguồn tài nguyên bị suy kiệt, nguồn rác thải lớn tích

tụ nhiều gây hậu quả nghiêm trọng đến những biến đổi của các quy luật cân bằng tự phá vỡ hệ cân bằng tự nhiên gây hậu quả nghiêm trọng cho chính con người.trong giai đoạn này,nhiều khi con người đã tự luận giải cho khả năng”chinh phục tự nhiên của mình”.con người đã phải trả giá cho hành động phát triển công nghiệp

Giai đoan 3, với đặc chưng cơ bản là quá trình toàn cầu hóa diễn ra toàn diện rộng rãi trong mọi lĩnh vực, mà trước tiên là trong các hoạt động sản xuất thương mại Giai đoạn phát triển cao của lực lượng sản xuất với nền

công nghiệp hiện đại được trang bị công nghệ tiên tiến nhất vượt xa các giai đoạn trứoc đây, nâng cao khả năng khai thác tự nhiên cả tốc độ ứng dụng công nghệ mới chưa từng có Sự phát triển của văn minh nhân loại đến một giai đoạn mới, nhìn nhận đầy đủ hơn về vai trò của môi trường sinh thái đối với sự tồn tại và phát triển của chính loại người Sự phát triển công nghiệp

đã bước đầu được hoạch định với những chiến lược và chính sách có tính toàn cầu với những rằng buộc chung để đảm bảo vừa phát triển kinh tế vừa góp phần tái tạo gìn giữ và phát triển môi trường sinh thái phục vụ lợi ích của chính con người trong tương lai.giai đoạn này vói những đặc trưng cơ bản là phát triển công nghiệp gắn với bảo vệ môi trường tạo sự phát triển bền vững và được hợp tác của nhiều quốc gia, nhiều tổ chức quốc tế trong bảo vệ và tái tạo môi trường sinh thái nhặm duy trì sự cân bằng sinh thái tạo

cơ sở cho sự phát triển lâu dài bền vững trong tương lai Con người không đánh đổi sự thiệt hại của môi trường lấy những lợi ích kinh tế trước mắt

Tuy nhiên trong giai đoạn này, do quy luật phát triển không đồng đều ,những nước đang phát triển còn nằm trong thời kỳ công nghiệp hóa còn không tránh khỏi cạm bẫy,tập trung ưu tiên các chiến lược phát triển sản xuất, tăng tốc độ phát triển kinh tế trong khi môi trường được coi là thứ yếu, đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa với sự gia tăng tốc độ phát triển công nghiệp cũng đồng nghĩa với khai thác ồ ạt tài nguyên tự nhiên và phát triển kinh tế hậu quả từ công nghiệp đến môi trường là bóp méo các quan hệ tự nhiên vốn có Nếu chính phủ các nước không có sự quan tâm thích đáng đến môi trường, chủ động thực hiện các giải pháp để phát triển tạo nguồn tài nguyên, thì ảnh hưởng của công nghiệp hóa đến môi trường rất lớn

b.Những tác động của phát triển sản xuất công nghiệp đến môi trường sinh thái

Bắt đầu từ cuộc cách mạng kỹ thuật lần thứ nhất, những phát minh công nghệ mới ứng dụng cho công nghiệp đã đẩy mạnh quá trình khai thác biến đổi nguồn tài nguyên thành của cải vật chất lượng sản phẩm sản xuất ra tăng nhanh cả vể tốc độ quy mô và chủng loại con người đang được hưởng những lợi ích to lớn từ phát triển công nghiệp tuy nhiên những hệ quả do phát triển công nghiệp quá nhanh không tính tới đầy đủ những yêu cầu duy trì khả năng tái tạo của môi trường đang đặt con người trước những thách thức to lớn bảo vệ môi trường trở thành vấn đề mang tính toàn cầu.

Ngoài những lợi ích và tiến bộ to lớn về kinh tế thu được, sự phát triển công nghiệp trong những giai đoạn vừa qua còn kèm theo cả những hệ quả không lành mạnh về môi trường sinh thái

Trước hết sự phát triển công nghiệp là nhân tố quan trọng gây cạn kiệt nguồn tài nguyên tự nhiên Sự cạn kiệt suy giảm các nguồn tài nguyên tự nhiên trong đó kể cả nguồn tài nguyên tưởng như vô tận sẵn có xung quanh rất thiết yếu cho đời sống hàng ngày như không khí nước sạch cũng trở nên khan hiếm những tài nguyên có khả năng tái sinh theo quy luật sinh học của

tự nhiên đã không theo kịp tốc độ khai thác sử dụng chúng dẫn đến tuyệt chủng của nhiều loại động vật trên trái đất nguồn gen quý hiếm đại diện cho

sự sống trên trái đất ngày càng suy giảm đến mức báo động, hệ thống rừng

bị khai thác thái quá dẫn đến đất trống đồi trọc xa mạc hóa Các nguồn tài nguyên suy giảm nhanh chóng về trữ lượng nhiều loại còn rất ít và nguy cơ còn không còn trong tương lai không xa nếu cứ duy trì tốc độ khai thác như hiện nay

Ô nhiễm môi trường gây ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống và sức khỏe con người chất thải công nghiệp đang là một trong những nguồn chính gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống con người làm ô nhiễm đất nguồn nước không khí Lượng oxy và nguồn nước sạch giảm các loại khí độc như

SO2, CO2 , NH4, CF2 tăng nhanh dẫn đến hủy diệt môi trường sống của sinh vật nhiều loại vật liệu tự nhiên qua hoạt động sản xuất công nghiệp chế biến làm tăng tính năng tác dụng và độ bền của chúng nhưng khả năng phân hủy thấp lượng phế thải công nghiệp và phế thải sinh họat khó bị phân hủy, độc hại tích tụ dồn nén ngày càng nhiều là một nhân tố gây nên tình trạng quá tải so với sức chịu đựng của môi trường sinh thái và trở thành nguồn ô nhiễm nặng nề huỷ diệt chất hữu cơ, đe dọa sự phát triển của con người, làm giảm năng lực tái tạo sự phục hồi của môi trường sinh thái.

Việc khái thác, sử dụng thiếu ý thức môi trường và lạm dụng tài nguyên tự nhiên trong sản xuất công nghiệp đã gây ra mất cân bằng sinh thái nghiêm trọng Những thảm họa môi trường như bão lụt, động đất, sóng thần, lốc xoáy, mưa axit… Thường xuyên xảy ra, gây thiệt hại lớn cho con người

Sự mất cân bằng sinh thái là nguy cơ lớn nhất đe dọa môi trường sống của con người

Tầng ozon suy giảm nghiêm trọng dẫn đến hiệu ứng nhà kính làm tăng nhiệt độ của trái đất, khí hậu thay đổi, nước biển dâng cao, dẫn đến nguy cơ hủy diệt dần môi trường sống Những quy luật của tự nhiên bị phá

vỡ, biến dạng Môi trường sinh thái phát triển với những bất trắc, không bền vững Sự phát triển công nghiệp còn dẫn đến diện tích đất tự nhiên, cây xanh, thảm thực vật bị thu hẹp Cảnh quan môi trường sinh thái bị phá vỡ, biến dạng môi trường và thay đổi những quy luật của tự nhiên

Những hoạt động công nghiệp làm gián đoạn các quá trình sinh thái

có những ảnh hưởng lan rộng Ví dụ , trường hợp phá hủy tầng ozon của tầng bình lưu hoặc các trận mưa axit đã tiêu diệt thực vật ở cách xa cản mưa hàng nghìn km, hay sự ô nhiễm kim loại nặng làm giảm năng suốt của nước

ở hạ lưu cách xa thượng nguồn đến hàng nghìn km

Phát triển sản xuất công nghiệp để gia tăng của cải phục vụ nhu cầu của con người, nâng cao mức sống vật chất thông qua thiêt bị tiện nghi trang

bị cho con người trong cuộc sống ngày càng nhiều, đồng thời cũng dẫn đến nguy cơ hủy diện môi trường sống làm cho chất lượng cuộc sống có thể giảm đi Những tác động tiêu cực do ưu tiên phát triển sản xuất công nghiệp, khai thác thái quá tài nguyên môi trường mà không tính đến những yêu cầu duy trì và tái tạo môi trường sinh thái sẽ là thảm họa đối với hành tinh

II Thực trạng ô nhiễm môi trường và quản lý môi trường trong phát triển công nghiệp

1 Thực trạng ô nhiễm môi trường ở Việt Nam hiện nay

Nước ta thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá và đương nhiên là kéo theo đô thị hoá Theo kinh nghiêm của nhiều nước, tình hình ô nhiễm môi trường cũng gia tăng nhanh chóng Nếu tốc độ tăng trưởng GDP trong vòng

10 năm tới tăng bình quân khoảng 7%/năm, trong đó GDP công nghiệp khoảng 8-9%/năm, mức đô thị hoá từ 23% năm lên 33% năm 2000, thì đến năm 2010 lượng ô nhiễm do công nghiệp có thể tăng lên gấp 2,4 lần so với bây giờ.Trong quá trình phát triển, nhất là trong thập kỷ vừa qua, các đô thị lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, đã gặp phải nhiều vấn đề môi trường ngày càng nghiêm trọng, do các hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vận tải và sinh hoạt gây ra Tại thành phố Hồ Chí Minh có 25 khu công nghiệp tập trung hoạt động với tổng số 611 nhà máy trên diện tích 2298 ha đất Theo kết quả tính toán, hoạt động của các khu công nghiệp này cùng với 195 cơ sở trọng điểm bên ngoài khu công nghiệp, thì mỗi ngày thải vào hệ thống sông Sài Gòn - Đồng Nai tổng cộng 1.740.000 m3 nước thải công nghiệp, trong đó có khoảng 671 tấn cặn lơ lửng, 1.130 tấn BOD5 (làm giảm nhu cầu ôxy sinh hoá), 1789 tấn COD (làm giảm nhu cầu ôxy hoá học), 104 tấn Nitơ, 15 tấn photpho và kim loại nặng

Lượng chất thải này gây ô nhiễm cho môi trường nước của các con sông vốn

là nguồn cung cấp nước sinh hoạt cho một nội địa bàn dân cư rộng lớn, làm ảnh hưởng đến các vi sinh vật và hệ sinh thái vốn là tác nhân thực hiện quá trình phân huỷ và làm sạch các dòng sông

Về ô nhiễm không khí, tác động của sản xuất công nghiệp cũng chiếm một

tỷ lệ rất lớn, ống khói từ các nhà máy thải ra rất nhiều chất độc ở thể hơi, bụi, khí như CO2, NOx, SOx… Chính vì thế, tại nhiều khu vực trong các đô thị có nồng độ các chất ô nhiễm lên khá cao Tại Hà Nội, vào nhưng năm 1996-1997 ô nhiễm trầm trọng đã xảy ra ở xung quanh các nhà máy thuộc khu công nghiệp Thượng Đình với đường kính khu vực ô nhiễm khoảng

1700 mét và nồng độ bụi lớn hơn tiêu chuẩn cho phép khoảng 2-4 lần; xung quanh các nhà máy thuộc khu công nghiệp Minh Khai – Mai Động, khu vực

ô nhiễm có đường kính khoảng 2500 mét và nồng độ bụi cũng cao hơn tiêu chuẩn cho phép 2-3 lần Cũng tại khu công nghiệp Thượng Đình, kết quả đo đạc các năm 1997-1998 cho thấy nồng độ SO2 trong không khí vượt tiêu chuẩn cho phép 2-4 lần

Tại thành phố Hồ Chí Minh và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, đến năm

2010, nếu tất cả 74 khu công nghiệp đều sử dụng hết diện tích, thì các xí nghiệp sẽ thải ra một lượng chất thải rắn lên tới khoảng 3500 tấn/ngày tức là gấp 29 lần so với hiện nay, trong đó có khoảng 700 tấn chất thải độc hại

2 Thực trạng quản lý môi trường ở Việt Nam hiện nay:

Quản lý môi trường là tổng hợp các biện pháp, luật pháp, chính sách kinh tế,

kỹ thuật, xã hội thích hợp nhằm bảo vệ chất lượng môi trường sống và phát triển bền vững kinh tế xã hội quốc gia

Chính phủ Việt Nam đã xây dựng được khuôn khổ pháp lý tốt cho công tác quản lý môi trường, bắt đầu bằng Điều 29 của Hiến pháp năm 1992 và Luật

Bảo vệ môi trường năm 1994 Hiện nay,Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa được thành lập trên cơ sở sáp nhập Cục Môi trường quốc gia, Tổng cục Địa chính và Tổng cục Khí tượng Thuỷ văn Chiến lược Quốc gia về bảo vệ môi trường 2001-2010 xác định ba mục tiêu chính sách lớn của quốc gia: ngăn ngừa và kiểm soát ô nhiễm; bảo vệ, bảo tồn và sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên; và cải thiện chất lượng môi trường ở các khu vực thành thị, nông thôn và khu công nghiệp Kế hoạch Hành động Quốc gia về Bảo vệ môi trường hiện nay (2001-2010) tiếp tục xác định các lĩnh vực ưu tiên, đó là: phát triển bền vững, quản lý chất thải rắn và nước thải, quản lý rừng, tăng cường các định chế về môi trường, giáo dục môi trường và sự tham gia của cộng đồng vào việc bảo vệ môi trường

Tuy nhiên, việc thực hiện các mục tiêu trên đây vẫn là một thách thức đối với các cơ quan của Chính phủ Các cơ quan này thường thiếu năng lực, công cụ và tầm ảnh hưởng để làm cho việc bảo vệ môi trường trở thành một nhân tố then chốt trong việc lập quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội

Do đó, hiện tại chi phí xây dựng hệ thống chất thải cùng với việc chưa có cơ chế hỗ trợ thỏa đáng từ phía nhà nước, là một trong những nguyên nhân khiến các nhà đầu tư chậm triển khai hệ thống này Ngoài ra, hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường trong các khu công nghiệp còn chưa hoàn chỉnh Chưa hình thành hệ thống các quy định thống nhất về công tác quản lý môi trường theo các loại hình ô nhiễm rắn, lỏng, khí và chưa thích hợp với đặc điểm của các KCN - đòi hỏi quản lý ô nhiễm theo từng ngành và theo cả hệ thống trong KCN là chưa phù hợp Quy định về thẩm định môi trường đối với các dự án trong KCN chậm được đổi mới và không có chế tài mang tính bắt buộc Ngoài cơ chế hỗ trợ theo Quyết định 183 năm 2003 của Thủ tướng Chính phủ, thì cơ chế hỗ trợ xây dựng hệ thống xử lý chất thải ở KCN vẫn chưa được hình thành Hơn nữa, việc có nhiều đầu mối quản lý KCN cũng

dẫn đến hiệu quả phối hợp giữa các đơn vị trong quản lý môi trường trong KCN chưa được tốt

Quản lý Nhà nước về tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường có vị trí

và vai trò cực kỳ quan trọng trong mối quan hệ giữa con người - xã hội - tự nhiên: đó là vai trò quản lý, điều chỉnh, kiểm soát và giám sát việc khai thác,

sử dụng tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường Cho nên, Việt Nam cần phải có sự hợp tác khu vực và quốc tế trong việc giải quyết vấn đề môi trường

3 Nguyên nhân của sự ô nhiễm môi trường ngày càng gia tăng trong phát triển công nghiệp ở Việt Nam:

a, nguyên nhân từ các doanh nghiệp công nghiệp:

Cùng với nhịp độ hối hả của kinh tế thị trường các nhà máy xí nghiệp công nghiệp cũng mọc lên ngày càng nhiều Nhưng với sự canh tranh khốc liệt, giảm giá thành là một chiến lược phổ biến, để làm được điều đó các nhà lãnh đạo phải đưa ra chính sách giảm chi phí, cắt bớt chi phí xử lí chất thải là một điều mà nhiều doanh nghiệp đã chọn Vì chạy theo lợi nhuận cùng với sự thiếu ý thức, nhận thức về tầm quan trọng của bảo vệ môi trường, trách nhiệm xã hội quá kém nhiếu công ty đã không quan tâm gì đến ảnh hưởng của chất thải mà đưa thẳng chất thải ra môi trường Ví dụ điển hình là các sự kiện đáng buồn gần đây, phát hiện hang loạt các công ty thải chất độc ra môi trường như công ty Vedan, hiện nay tổng lưu lượng nước thải ra sông Thị Vải là 2500m3/ngày đêm Tuy giảm nhiều so với trước đây, nhưng qua phân tích mẫu nước thải trươc đây vẫn còn 3 chỉ tiêu chưa đạt chuẩn là độ màu, colifon và COD.Ngày 10/09, đoàn kiểm tra Bộ TN&MT đã đến kiểm tra tại Công ty Cổ phần hữu hạn Vedan (tại xã Phước Thái, huyện Long Thành, Đồng Nai) Tiếp đoàn, ông Yeh Sheau Yeh (Diệp) - Giám đốc, thuộc Văn phòng Tổng Giám đốc công ty khẳng định: Hệ thống xử lý nước thải của nhà

máy chỉ có hai miệng xả nước thải Một tại rạch Nước Lớn, từ hệ thống xử

lý UABS và hệ thống hồ sinh học Miệng thứ hai xả vào hệ thống thoát nước giải nhiệt khu vực cảng Gò Dầu, thải nước từ hệ thống xử lý sinh học hiếu khí bùn hoạt tính của Nhà máy Bột ngọt và Nhà máy Lysin

Tuy nhiên, kiểm tra thực tế, đoàn kiểm tra phát hiện ra một hệ thống đường ống bí mật xả chất thải ra cầu cảng số 2, đổ trực tiếp xuống sông Thị Vải Cụ thể, khi kiểm tra tại 12 bồn chứa mật rỉ đường có dung tích 15.000m3, đoàn phát hiện bồn thứ 2 có dấu hiệu khác thường (rêu phủ xanh, bám bụi, sờ vào mát lạnh, trong khi các bồn chứa khác thì nóng và không bám bụi).Chưa hết, tại khu vực bể bán âm chứa dịch thải sau sản xuất lysin (từ Nhà máy Lysin)

và bột ngọt, có dung tích từ 6.000-7.000m3, đoàn kiểm tra phát hiện hai máy bơm có công suất 350m3/h, dẫn ống về phía cầu cảng nối với hai trụ bơm nêu trên Khi yêu cầu công ty vận hành máy bơm tại bể chứa bán âm, cũng phát hiện dịch lỏng màu nâu đỏ và hôi chảy ra ở miệng xả cầu cảngsố2 Như vậy, Vedan Việt Nam đã xây dựng một đường ống bí mật (có đoạn chôn ngầm, có đoạn đi trên mặt đất) ra cầu cảng số 2, chảy vào hai trụ bơm cắm sâu xuống sông Thị Vải (khoảng 7-8m), mở trên mặt cầu cảng một miệng xả

hở bằng thép đường kính 20cm… để đổ trực tiếp nước thải thô ra sông Thị Vải.Hệ thống thải nước “lậu” này trung bình vận hành khoảng 2h/ngày, tập trung vào đêm tối.Bị phát hiện, vẫn ngang nhiên xả nước thải Theo đoàn kiểm tra Bộ TN&MT việc lắp đặt, vận hành hệ thống máy bơm và đường ống kỹ thuật xả nước thải của Công ty Vedan diễn ra từ năm 1994 Như vậy, đồng nghĩa với gần 14 năm qua, Vedan đã tống thẳng nước thải chưa qua xử

lý xuống sông Thị Vải, mà không bị phát hiện xử lý Đoàn kiểm tra lập biên bản, yêu cầu Công ty Vedan giữ nguyên hiện trạng toàn bộ hệ thống đường ống mà đoàn phát hiện để chờ kết quả xử lý từ cơ quan chức năng Chấm dứt việc bơm dịch thải lỏng chưa qua xử lý ra sông Thị Vải Tuy nhiên, “lệnh”

cấm này không làm Vedan “nao núng” Bằng chứng là ngày 12/09 (tức 2 ngày sau khi đoàn kiểm tra Bộ TN&MT phát hiện, lập biên bản) Công ty Vedan lại tổ chức bơm hàng ngàn khối nước thải chưa qua xử lý, bốc mùi hôi thối nồng nặc ra sông Thị Vải và bị Cục Cảnh sát Môi trường bất ngờ ập vào bắt quả tang Ngày 15/09, trả lời báo chí về việc Công ty Vedan thải nước độc hại vào môi trường từ năm 1994 nhưng không bị phát hiện, xử lý, ông Hoàng Văn Thống (Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường - Sở TN&MT Đồng Nai) cho biết: Trung bình một năm Sở lập đoàn hai lần đi kiểm tra Công ty Vedan, tuy nhiên do thời gian ngắn (1 ngày), nên không đủ thời gian, năng lực để phát hiện ra Theo một nguồn tin trong ngày 15/09, bước đầu cơ quan thanh tra phát hiện nước thải của Công ty Vedan ra sông Thị Vải có chứa nhiều axitsunfurit gây hại cho môi trường Công ty này cũng thừa nhận mỗi ngày thải ra khoảng 1.500m3 nước thải độc hại ra sông Thị Vải

Tiếp đó là hàng loạt các công ty khác bị phát hiện vi phạm gây ô nhiễm môi trường, như công ty Miwon, Việt trì, Phú thọ Ngày 30/9, đoàn Thanh tra Sở Tài nguyên Môi trường cùng PC36 Công an tỉnh Phú Thọ đã tiến hành kiểm tra đột xuất tại Công ty Miwon (sản xuất bột ngọt tại TP Việt Trì, 100% vốn Hàn Quốc) và bắt quả tang công ty này đang xả nước thải công nghiệp chưa đạt tiêu chuẩn theo đường ống qua khu dân cư phố Gát ra sông Hồng suốt 1 năm qua.Từ năm 1996, dân ở 2 phường Thọ Sơn, Tiên Cát (TP Việt Trì) đã phải hứng chịu mùi hôi thối và nguồn nước thải ô nhiễm nặng của doanh nghiệp này Năm 2007, đường ống dẫn nước thải của Miwon bị

vỡ khiến toàn bộ khu dân cư phải sống chung với ô nhiễm và lá cây quanh khu vực bị cháy đen.Đáng chú ý là các giếng nước sinh hoạt của người dân

đã phải bỏ vì ngả màu, bốc mùi khó chịu Theo phản ánh của các hộ dân sống quanh Công ty Miwon, tính đến thời điểm này căn bệnh ung thư, chủ

yếu là ung thư phổi và ung thư tuỷ sống đã cướp đi sinh mạng của hàng chục người dân và hàng chục người khác đang trong quá trình điều trị bệnh.Theo

Sở TNMT Phú Thọ, mỗi ngày công ty Miwon xả thải khoảng 150m3 nước thải chưa đạt tiêu chuẩn ra sông Hồng Nhưng để có số liệu chính xác thì cần phải tính toán lại, bởi nếu căn cứ vào công suất của nhà máy thì có thể lên tới 900 m3/ngày đêm.Cơ quan chức năng cho hay, hệ thống xử lý nước thải của Miwon chỉ hoạt động được vài ngày sau khi lắp đặt rồi dừng lại Phó Giám đốc Miwon, ông Trương Quang Bình, thừa nhận vấn đề này và cho biết Miwon chưa có giấy phép hoạt động về hệ thống xử lí nước thải Miwon đang "giết" sông Hồng bằng cách thải ra đây một thứ nước đen ngòm (tại khu vực bến đò Chiểu Dương)

Đây chỉ là 2 công ty điển hình về dẫn chứng chạy theo lợi nhuận mà bất chấp gây ô nhiễm môi trường, còn có các công t y khác như công ty Hào Dương thải nước thải độc hại ra sông Đồn điền….Việc gây ô nhiễm từ các nhà máy công nghiệp là khó tránh khỏi nhưng các công ty cũng đã thật sự tỏ

ra vô trách nhiệm đôi với công tác xử lý chất thải độc hại ra môi trường

b Nguyên nhân từ các nhà quản lý:

Trong nền kinh tế thị trường, chính phủ đóng vai trò rất quan trọng trong xác định định hướng và chính sách phát triển kinh tế- xã hội cho mỗi quốc gia và khả năng quản lý điều hành trong thực hiện hệ thống chính sách đã ban hành.Hệ thống chính sách có thể có những ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực đến sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia Những chính sách tổng thể toàn diện đảm bảo phát triển đồng bộ lâu dài bền vững tất gia.những chính sách tổng thể toàn diện đảm bảo phát triển đồng bộ lâu dài bền vững tất cả mọi lĩnh vực vừa góp phần thúc đẩy tăng trưởng phát triển kinh tế Vừa bảo

vệ môi trường, giải quyết hài hòa các vấn đề kinh tế với môi trường, đảm bảo duy trì hệ sinh thái và phát triển lâu dài trong tương lai.Tuy nhiên,

không phải quốc gia nào cũng nhận thức rõ điều đó Đáp ứng những yêu cầu

đó phụ thuộc vào nhiều yếu tố.nhưng ở các nước đang phát triển, với sức ép giải quyết nghèo đói, các chính sách thường có xu hướng thiên về ưu tiên cho những mục tiêu phát triển kinh tế Thực tế cho thấy, tiềm lực kinh tế của mỗi quốc gia khẳng định sức mạnh và vị thế cạnh tranh cũng như quyền lực trên thế giới.vì vậy,tham vọng và ưu tiên cho phát triển kinh tế trở thành mục tiêu số một của nhiều quốc gia Các chính phủ thường đưa ra các chính sách và chiến lược phát triển hoàn toàn chỉ dựa trên cơ sở tính hợp lý về kinh tế Căn cứ vào nhận thức đó, nhiều vấn đề môi trường được xếp vào vị trí thứ yếu hoặc bị bỏ qua Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng

có tác động tiêu cực đến môi trường Trong cuộc chạy đua phát triển kinh tế phục vụ lợi ích quốc gia, chính phủ các nước đều đề ra các chính sách ưu tiên hàng đầu cho các mục tiêu phát triển kinh tế, đặc biệt là phát triển công nghiệp Hệ quả là việc phát triển công nghiệp, khai thác tài nguyên vì mục tiêu phát triển kinh tế ngắn hạn trước mắt mà không chú ý đầy đủ đến bảo vệ môi trường trong nhiều năm liền đã để lại những hậu quả to lớn làm giảm khả năng phát triển công nghiệp trong tương lai Quá trình phát triển công nghiệp nhanh,thiếu những định hướng, quy hoạch và giải pháp tổng thể dài hạn đã phá hoại chính những nền tảng giúp cho sự tăng trưởng bền vững Hệ thống chính sách và chiến lược phát triển thường phụ thuộc chặt chẽ vào trình độ phát triển kinh tế của mỗi quốc gia Khi một quốc gia chưa vượt qua ngưỡng nghèo đói, áp lực phát triển kinh tế vẫn là hàng đầu Vấn đề môi trường chưa được quan tâm đúng mức Thời kỳ đầu của quá trình công nghiệp hóa, các quốc gia tập trung phát triển kinh tế, khai thác tối đa nguồn tài nguyên để tạo nguồn tích luỹ cho tăng trưởng kinh tế Cùng với quá trình

đó là sự suy giảm các nguồn tài nguyên và nhiều vấn đề môi trường xuất hiện.công nghiệp hoá phát triển đến trình độ nhất định, đất nước vượt qua

ngưỡng nghèo đói, ý thức và sự quan tâm đến bảo vệ môi trường gia tăng, mức độ khai thác tài nguyên được điều chỉnh cùng với những giải pháp hạn chế việc gây ô nhiễm môi trường Sau đó, nhờ những tiến bộ về kinh tế xã hội và năng lực công nghệ quốc gia, ý thức bảo vệ tài nguyên và môi trường tăng lên, kết quả các nguồn tài nguyên dần được phục hồi Đó là quy luật khi phát triển vượt qua đói nghèo, bằng các chính sách và chiến lược công nghiệp hóa thành công,với những biện pháp tích cực sẽ làm cho môi trường được phục hồi năng lực quản lý phát triển kinh tế-xã hội cũng là một nhân tố quan trọng và phát triển năng lực quản lý phát triển kinh tế-xã hội cũng là một nhân tố quan trọng khác ảnh hưởng đến môi trường Năng lực quy hoạch phát triển công nghiệp yếu kém có ảnh hưởng không nhỏ t ới sự phát triển không đồng đều của các nghành, các vùng, tập trung thái quá, gây lãng phí tài nguyên, tàn phá cảnh quan môi trường ở nhiều vùng Hệ thống pháp luật không đầy đủ, thiếu đồng bộ hoặc tính hiệu lực trong thực thi luật pháp thấp,khả năng hạn chế trong đánh giá, kiểm soát môi trường,công tác tổ chức quản lý và xử lý chất thải công nghiệp thường xuyên là những trở ngại lớn trong việc phát triển một nền công nghiệp có hiệu quả gắn liền với bảo

vệ môi trường, gìn giữ và tái tạo nguồn tài nguyên

Ngoài ra, các nước đang phát triển cần quan tâm tới chính sách và chiến lược của các nước công nghiệp phát triển.nhằm duy trì lợi thế về tài nguyên trong dài hạn, một số quốc gia phát triển có xu hướng chuyển các nghành khai thác sử dụng nhiều tài nguyên, đặc biệt là các nghành công nghiệp gây nhiều ô nhiễm, sang các nước kém phát triển.với hạn chế cơ bản về năng lực tài chính,năng lực công nghệ và năng lực quản lý, kiểm soát, lại phải chịu sự phát triển của những nghành gây ô nhiễm và sử dụng nhiều tài nguyên đã dẫn các nước kém phát triển đến nguy cơ giảm nhanh, suy kiệt nguồn tài nguyên và tăng mức độ ô nhiễm môi trường

Mặc dù nhà nước chủ trương bảo vệ môi trường để phát triển bền vững nhưng lực lượng quản lý còn mỏng, ngân sách còn hạn hẹp.Sự quản lý của nhà nước còn chưa nghiêm túc và nghiêm khắc với các doanh nghiệp công nghiệp,cùng với đó nước ta là nước đi sau các nước phát triển công nghiệp nên kinh nghiệm con thiếu.Qua các ví dụ đáng báo động từ việc thải chất độc hại ra môi trường của nhiều nàh máy hiện nay ngoài việc cho thấy sự thiếu ý thức từ các doanh nghiệp thì cũng nói lên sự yếu kém của các nhà quản lý môi trường Các vụ việc xảy ra đã rất lâu mà sao bây giờ mới bị phát hiện? Từ sau khi thành lập (1991) đến nay, Vedan Việt Nam từng bị cơ quan chức năng nhiều lần phát hiện có những dấu hiệu gây ô nhiễm môi trường; tuy nhiên, được “giơ cao đánh khẽ”

Vụ gây ô nhiễm diễn ra đã lâu, nhưng giờ mới bị phát hiện, “Trách nhiệm chủ yếu do địa phương ở Đồng Nai Bộ từng có cảnh báo về trường hợp này” Trước câu hỏi liệu có khả năng có một sự ‘làm ngơ’ nào đó trong vụ này, phó tổng cục trưởng Bùi Canh Tuyến nói: “Chuyện đó là chuyện của Sở Tài Nguyên - Môi trường Đồng Nai” Tờ Tuổi Trẻ cho hay, 15 năm qua đã

có hàng chục đoàn thanh - kiểm tra nhưng Vedan chỉ bị nhắc nhở với hai lần

xử phạt hành chính với mức phạt cao nhất 30 triệu đồng Hay đối với vụ xả nước thải độc hại của công ty Miwon, lúng túng trước sai phạm của Miwon, Chiều 2-10, trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, trả lời câu hỏi về việc Miwon đã xả nước thải chưa xử lý ra thẳng sông Hồng trong gần 2 năm qua, nhưng không bị đình chỉ và xử lý là do đâu, Giám đốc Sở TN-MT Phú Thọ Vũ Văn Thủy cho biết đã xử lý - Đã xử lý sao sai phạm vẫn tiếp diễn? Ông Thủy giải thích là đến tuần tới mới tiến hành thanh tra và phân tích thêm mẫu nước, làm rõ sai phạm của Miwon rồi mới có biện pháp xử lý.Trong khi trước đó, PC36 đã tiến hành kiểm tra Miwon và lập biên bản về hành vi sai phạm, đồng thời Phó Giám đốc Miwon Trương Quang Bình đã