Các biện pháp thúc đẩy quan hệ giữa Việt Nam - Myanmar

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (viết tắt là ASEAN) được biết đến như là một liên minh chính trị, kinh tế, văn hoá và xã hội của các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á. Thành lập vào năm 1967,ASEAN hoạt động dựa trên nguyên tắc về song phương và đa phương: tôn trọng chủ quyền và không can thiệp vào nội bộ của nhau với mục đích chung là giữ vững hoà bình, an ninh, ổn định khu vực, xây dựng một khu cộng đồng, hợp tác để cùng nhau phát trỉên kinh tế-xã hội.Cho đến nay, ASEAN đã bao gồm 10 thành viên là: Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan, Brunei, Việt Nam, Lào, Myanmar, Campuchia. Myanmar gia nhập ASEAN khá muộn so với các nước cùng trong khu vực (tháng 7 năm 1997). Trước giai đoạn này, Myanmar đã có một thời gian dài trải qua thời kì khủng hoảng kinh tế rất trầm trọng. Kể từ khi thi hành bãi bỏ chính sách tập trung hoá nền kinh tế, tự do hoá một số ngành và lĩnh vực, mở rộng quan hệ với các nước láng giềng, tham gia vào các tổ chức trong khu vực mà đầu tiên là ASEAN, nền kinh tế Myanmar đã dần đi vào ổn định và phát triển theo chiều hướng tich cực và mở cửa hơn. Đối với Việt Nam, chúng ta đặt quan hệ ngoại giao với Myanmar từ năm 1975 nhưng chỉ từ khi Myanmar gia nhập ASEAN, các hoạt động trao đổi hợp tác về kinh tế, văn hoá của hai bên mới trở nên rõ rang và được thúc đẩy. Myanmar là nước giàu về tài nguyên thiên nhiên, nguồn lao động dồi dào và không giống nhiều nước trong khu vực, nền kinh tế Myanmar có những lợi thế khác Việt Nam, hứa hẹn sự hợp tác tích cực và có lợi giữa hai bên. Bởi vậy, việc nghiên cứu và tìm hiểu sâu hơn về đất nước Myanmar, các điều kiện tự nhiên, các điều kiện kinh tế, mối quan hệ với các nước trong khu vưc và với Việt Nam của Myanmar từ trước đến nay là một nhu cầu cần thiết. Xuất phát từ quan điểm đó, chúng em đã chọn Myanmar làm đề tài cho bài nghiên cứu này. Thông qua đề tài này, hi vọng góp phần tạo ra một cái nhìn toàn cảnh về quốc gia láng giềng này cũng như đưa ra những kiến nghị cho mối quan hệ về kinh tế giữa hai nước.

MỞ ĐẦU

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (viết tắt là ASEAN) được biếtđến như là một liên minh chính trị, kinh tế, văn hoá và xã hội của các quốcgia trong khu vực Đông Nam Á Thành lập vào năm 1967,ASEAN hoạtđộng dựa trên nguyên tắc về song phương và đa phương: tôn trọng chủquyền và không can thiệp vào nội bộ của nhau với mục đích chung là giữvững hoà bình, an ninh, ổn định khu vực, xây dựng một khu cộng đồng, hợptác để cùng nhau phát trỉên kinh tế-xã hội.Cho đến nay, ASEAN đã bao gồm

10 thành viên là: Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan, Brunei, ViệtNam, Lào, Myanmar, Campuchia

Myanmar gia nhập ASEAN khá muộn so với các nước cùng trongkhu vực (tháng 7 năm 1997) Trước giai đoạn này, Myanmar đã có một thờigian dài trải qua thời kì khủng hoảng kinh tế rất trầm trọng Kể từ khi thihành bãi bỏ chính sách tập trung hoá nền kinh tế, tự do hoá một số ngành vàlĩnh vực, mở rộng quan hệ với các nước láng giềng, tham gia vào các tổchức trong khu vực mà đầu tiên là ASEAN, nền kinh tế Myanmar đã dần đivào ổn định và phát triển theo chiều hướng tich cực và mở cửa hơn Đối vớiViệt Nam, chúng ta đặt quan hệ ngoại giao với Myanmar từ năm 1975nhưng chỉ từ khi Myanmar gia nhập ASEAN, các hoạt động trao đổi hợp tác

về kinh tế, văn hoá của hai bên mới trở nên rõ rang và được thúc đẩy.Myanmar là nước giàu về tài nguyên thiên nhiên, nguồn lao động dồi dào vàkhông giống nhiều nước trong khu vực, nền kinh tế Myanmar có những lợithế khác Việt Nam, hứa hẹn sự hợp tác tích cực và có lợi giữa hai bên Bởivậy, việc nghiên cứu và tìm hiểu sâu hơn về đất nước Myanmar, các điều

kiện tự nhiên, các điều kiện kinh tế, mối quan hệ với các nước trong khu vưc

và với Việt Nam của Myanmar từ trước đến nay là một nhu cầu cần thiết.Xuất phát từ quan điểm đó, chúng em đã chọn Myanmar làm đề tài cho bàinghiên cứu này Thông qua đề tài này, hi vọng góp phần tạo ra một cái nhìntoàn cảnh về quốc gia láng giềng này cũng như đưa ra những kiến nghị chomối quan hệ về kinh tế giữa hai nước

NỘI DUNG

Chương 1.Giới thiệu chung về đất nước Myanmar.

1.1 Lịch sử ra đời và phát triển của đất nước Myanmar.

Myanmar là quốc gia có một lịch sử rất lâu đời

Trở về cội nguồn của đất nước Myanmar,Người Môn được cho là nhómngười đầu tiên di cư tới vùng hạ lưu châu thổ sông Ayeyarwady (ở phía namMyanma) và tới khoảng giữa thập niên 900 trước Công nguyên họ đã giànhquyền kiểm soát khu vực này

Sau đó, vào thế kỷ 1 trước Công nguyên, người Pyu di cư tới đây vàtiến tới xây dựng các thành bang có quan hệ thương mại với Ấn Độ vàTrung Quốc Trong đó, mạnh nhất là vương quốc Sri Ksetra, nhưng nó bị từ

bỏ năm 656 Sau đó, một quá trình tái lập quốc diễn ra, nhưng đến giữa thậpniên 800 thì bị người Nam Chiếu xâm lược

Vào khoảng trước những năm 800, người Bamar (người Miến Điện) bắtđầu di cư tới châu thổ Ayeyarwady từ Tây Tạng hiện nay Tới năm 849,vương quốc họ đã thành lập xung quanh trung tâm Pagan trở nên hùngmạnh Trong giai đoạn Anawratha trị vì (1044-1077), người Miến Điện đã

mở rộng ảnh hưởng ra khắp Myanma hiện nay Tới thập niên 1100, nhiềuvùng lớn thuộc lục địa Đông Nam Á đã thuộc quyền kiểm soát của vươngquốc Pagan, thường được gọi là Đế chế Miến Điện thứ nhất với kinh đô tạiMandalay Tới cuối thập niên 1200, Hốt Tất Liệt đã thống lĩnh quân Mông

Cổ xâm lược Vương quốc Pagan, nhưng tới năm 1364 người Miến Điện đãtái lập vương quốc của họ tại Ava, nơi văn hoá Miến Điện bắt đầu bước vàogiai đoạn phát triển rực rỡ Tuy nhiên, vào năm 1527 người Shan cướp phá

Ava Trong lúc ấy người Mon thiết lập địa điểm mới của họ tại Pegu, nơinày đã trở thành một trung tâm tôn giáo và văn hoá lớn.

Những người Miến Điện đã phải chạy trốn khỏi Ava thành lập Vươngquốc Toungoo năm 1531 tại Toungoo, dưới quyền Tabinshwehti, người đãtái thống nhất Miến Điện và lập ra Đế chế Miến Điện thứ hai Vì sự ảnhhưởng ngày càng tăng từ Châu Âu ở Đông Nam Á, Vương quốc Toungootrở thành một trung tâm thương mại lớn Bayinnaung đã mở rộng đế chếbằng cách chinh phục các quốc gia Manipur, Chiang Mai và Ayutthaya.Những cuộc nổi loạn bên trong cũng như sự thiếu hụt các nguồn tài nguyêncần thiết để kiểm soát các vùng mới giành được dẫn tới sự sụp đổ củaVương quốc Toungoo Anaukpetlun, người đã đẩy lùi cuộc xâm lăng của BồĐào Nha, đã lập nên một vương triều mới tại Ava năm 1613 Cuộc nổi dậytrong nước của người Mon, với sự trợ giúp của Pháp, khiến vương quốc sụp

đổ năm 1752

Alaungpaya thành lập nên Triều đại Konbaung và Đế chế Miến Điệnthứ ba vào khoảng thập niên 1700 Năm 1767, Vua Hsinbyushin chinh phụcAyutthaya dẫn tới việc văn hoá Thái Lan có ảnh hưởng lớn tới văn hoá MiếnĐiện Nhà Thanh (Trung Quốc) lo ngại sự lớn mạnh của Miến Điện, đã bốnlần xâm lược nước này trong khoảng thời gian từ 1766 đến 1769 nhưngkhông lần nào thành công Các triều đại sau này mất quyền kiểm soátAyutthaya, nhưng chiếm thêm được Arakan và Tenasserim Dưới thời cai trịcủa Vua Bagyidaw, năm 1824, Mahabandoola chiếm Assam, sát lãnh thổAnh ở Ấn Độ, gây nên một cuộc chiến tranh Trong các cuộc chiến tranhAnh-Miến (1823-26, 1852-53 và 1885-87), Miến Điện mất một số lãnh thổvào tay người Anh và trở thành một tỉnh của Ấn Độ thuộc Anh Ngày 1tháng 4 năm 1937, Miến Điện trở thành một thuộc địa hành chính riêng biệt,

độc lập khỏi quyền hành chính Ấn Độ Trong thập niên 1940, Ba mươi chiếnhữu, do Aung San lãnh đạo đã lập nên Quân đội Miến Điện độc lập Bamươi chiến hữu được huấn luyện quân sự tại Nhật Bản

Trong Thế chiến thứ hai Miến Điện trở thành một mặt trận chính tạiMặt trận Đông Nam Á Sau những thắng lợi ban đầu của Nhật Bản trongChiến dịch Miến Điện, trong đó người Anh bị đẩy lùi khỏi đa phần MiếnĐiện, Đồng Minh đã phản công Tới tháng 7 năm 1945 họ đã chiếm lại toàn

bộ nước này Người Miến Điện chiến đấu cho cả hai phía trong cuộc chiến

Họ chiến đấu trong Đội quân Miến Điện Anh năm 1941-1942 Năm 1943,Chin Levies và Kachin Levies đã được thành lập ở các quận biên giới MiếnĐiện và vẫn thuộc quyền kiểm soát của người Anh Đội quân Miến Điệnchiến đấu trong thành phần Chindit dưới quyền Tướng Orde Wingate từ1943-1945 Ở giai đoạn sau của cuộc chiến, người Mỹ đã lập ra Đội biệtkích Kachin-Hoa Kỳ cũng chiến đấu cho quân Đồng Minh Nhiều ngườiMiến Điện khác chiến đấu trong lực lượng SOE của Anh Quân đội MiếnĐiện độc lập dưới quyền chỉ huy của Aung San và Quân đội quốc giaArakan đã chiến đấu với Nhật Bản từ 1942-1944, nhưng đã nổi lên chống lạingười Nhật năm 1945

Năm 1947, Aung San trở thành Phó chủ tịch Uỷ ban hành pháp MiếnĐiện, một chính phủ chuyển tiếp Tuy nhiên, trong tháng 7 năm 1947, cácđối thủ chính trị đã ám sát Aung San và nhiều thành viên chính phủ khác[3].Ngày 4 tháng 1 năm 1948, quốc gia này trở thành một nước cộng hoà độclập, với cái tên Liên bang Miến Điện, với Sao Shwe Thaik là tổng thống đầutiên và U Nu là thủ tướng Không giống như đa số các thuộc địa của củaAnh, nước này không trở thành một thành viên của Khối thịnh vượng chungAnh bởi vì họ đã giành lại độc lập trước khi Khối thịnh vượng chung cho

phép các nước cộng hoà trở thành một thành viên của nó Một hệ thốngchính trị lưỡng viện được thành lập gồm Viện đại biểu và Viện quốc gia Vùng địa lý hiện nay của Myanma có thể suy ngược từ Thoả ước Panglong,

là toàn bộ Miến Điện gồm Hạ Miến Điện và Thượng Miến Điện và Cácvùng biên giới, đã từng được quản lý hành chính độc lập bởi Anh Quốc.Năm 1961 U Thant, khi ấy là Đại biểu thường trực của Miến Điện tạiLiên hiệp quốc và cựu Thư ký Thủ tướng, được bầu làm Tổng thư ký Liênhiệp quốc; ông là người đầu tiên không xuất thân từ phương Tây lãnh đạobất kỳ một tổ chức quốc tế nào cho tới lúc ấy và sẽ đảm nhiệm chức vụ nàytrong vòng mười năm Trong số những người Miến Điện làm việc tại Liênhiệp quốc khi ông đang giữ chức Tổng thư ký có cô gái trẻ Aung San SuuKyi

Giai đoạn dân chủ kết thúc năm 1962 với một cuộc đảo chính quân sự

do Tướng Ne Win lãnh đạo Ông này sẽ cầm quyền trong 26 năm và theođuổi chính sách xã hội chủ nghĩa Năm 1974, đám tang của U Thant dẫn tớimột cuộc biểu tình chống chính phủ đẫm máu

Năm 1988, Cuộc nổi dậy 8888 đẩy đất nước tới bờ vực cách mạng Đểđối phó, Tướng Saw Maung tiến hành một cuộc đảo chính Ông thành lập

Uỷ ban Luật pháp Quốc gia và Vãn hồi Trật tự (SLORC) Năm 1989, thiếtquân luật được ban bố sau những cuộc biểu tình rộng lớn Các kế hoạch bầu

cử Quốc hội đã hoàn thành ngày 31 tháng 5 năm 1989 Năm 1990, lần đầutiên các cuộc bầu cử tự do được tổ chức trong vòng 30 năm Liên đoàn Quốcgia vì Dân chủ, đảng của bà Aung San Suu Kyi, thắng 392 trong tổng số 485ghế, nhưng các kết quả của cuộc bầu cử đã bị SLORC huỷ bỏ và họ từ chốigiao lại quyền lực SLORC đổi tên Miến Điện (Burma) thành Myanmar năm

1989 Dưới sự lãnh đạo của Than Shwe, từ năm 1992 chính quyền quân sự

đã tiến hành các thoả thuận ngừng bắn với các nhóm du kích thiểu số Năm

1992, SLORC tiết lộ các kế hoạch thành lập một hiến pháp mới thông quaHội nghị Quốc gia, bắt đầu ngày 9 tháng 1 năm 1993 Năm 1997, Uỷ banLuật pháp Quốc gia và Vãn hồi Trật tự được đổi tên thành Uỷ ban Hoà bình

và Phát triển Quốc gia (SPDC) Ngày 23 tháng 6 năm 1997, Myanmar đượcchấp nhận gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Hội nghị Quốc giatiếp tục được triệu tập và hoãn lại Nhiều đảng chính trị lớn, đặc biệt Liênđoàn Quốc gia vì Dân chủ, đã bị trục xuất và có ít tiến bộ đã được hoànthànhss Ngày 27 tháng 3 năm 2006, hội đồng quân sự đã di chuyển thủ đôđất nước từ Yangon tới một địa điểm gần Pyinmana, đặt tên chính thức cho

nó là Naypyidaw, có nghĩa "vùng đất của những ông vua"

1.2 Các điều kiện tự nhiên và xã hội để phát triển kinh tế Myanmar

Trước Chiến tranh thế giới thứ hai, Myanmar (khi đó là thuộc địa củaAnh quốc), được coi là một trong số những nước phồn thịnh nhất Đông Nam

Á lúc bấy giờ với một nền kinh tế được xây dựng trên cơ sở xuất khẩu cácsản phẩm nông nghiêp và các tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt Myanmar cótrữ lượng rất lớn về dầu lửa, khí đốt và các loại khoáng sản quý hiếm như:vàng, bạc, đồng, chì, kẽm, thiếc… Hiện nay, trải qua hàng thế kỷ của sự trìtrệ, thiếu quản lý và bị cô lập về kinh tế, Myanmar đang là một trong nhữngnớc nghèo nhất Đông Nam Á GDP của Myanmar chỉ tăng khoảng2,9%/năm – tỷ lệ tăng trưởng kinh tế thấp nhất tiểu vùng sông Mê Kông

1.2.1 Thuận lợi.

Các lợi thế so sánh của quốc gia đem lại nhờ các điều kiện tự nhiên quathời gian đã có nhiều thay đổi Các ngành đem lại nguồn thu lớn nhất cho

Myanmar hiện nay là nông nghiệp, dệt may, sản xuất gỗ, vật liệu xây dựng,ngọc đá quý, kim loại, dầu mỏ và khí tự nhiên.

a Dầu mỏ và khí đốt.

Hiện nay, các mỏ dầu và khí đốt của Myanmar đang đợc khai thác dướimức tiềm năng (khoảng 25% công suất) và trong tương lai gần có thể chỉ đạttới 50%, tức là khoảng 1,5 đến 2 triệu thùng/năm Với sản lượng nàyMyanmar vẫn chưa thể tự cung cấp dầu cho chính mình mà phải nhập khẩuthêm Tình hình cụ thể như sau:

Việc khai thác dầu mỏ của Myanmar được tập trung tại 15 giếng dầutrên đất liền ven biển với khoảng 75% trữ lượng dầu nằm ở vùng long chảotrung tâm Hiện Myanmar vẫn là nước nhập khẩu dầu mỏ với số lượng khálớn Tuy nhiên, do việc phát hiện và phát triển các giếng dầu ngoài khơiMyanmar những năm gần đây, đặc biệt là ở ngoài khơi biển Adaman vàvùng Vịnh Martaban, nơi dự tính sẽ thu hút khoảng 85% số vốn FDI vàolĩnh vực dầu mỏ và khí đốt của Myanmar, nên Chính phủ nước này dự tínhrằng, trong tương lai từ 3 đến 5 năm tới , Myanmar có thể trở thành nướcxuất khẩu dầu mỏ và khí đốt

Cũng cần nói them rằng, hiện có 13 công ty đến từ các nước Austrailia,Canada, Trung Quốc, Pháp, Indonesia, Nhật Bản, Malaysia, Singapore, TháiLan, Anh, Mỹ đang rất quan tâm đến việc thăm dò và khai thác dầu mỏ vàkhí đốt tại Myanmar Mặc dù vậy, do lệnh trừng phạt kinh tế của một sốnước phương tây áp đặt đối với Myanmar, nên đa hạn chế đầu tư trực tiếpnước ngoài vào lĩnh vực này Người ta hy vọng, trong tương lai, lệnh trừngphạt này sẽ được dỡ bỏ và lúc đó Myanmar sẽ trở thành thị trường đầu tưkhá hấp dẫn đối với nhiều nước trong và ngoài khu vực

Hiện nay, việc thăm dò và khai thác mỏ khí đốt tầm cỡ thế giới nằm ởngoài khơi Vịnh Martaban khoảng 45 dặm (72,4km) đang được tiến hànhbởi liên doanh giữa một bên là công ty dầu mỏ và khí đốt Myanmar(MOGE) và một bên là các đối tác nước ngoài gồm các công ty TOTAL(Pháp), UNOCAL (Mỹ) và PTT Exploration & Production (Thái Lan) Côngviệc chính của liên doanh là thăm dò và khai thác dầu khí, đồng thời tiếnhành xây dựng một đường ống dẫn dầu từ ngoài khơi vào bờ với dung lượngkhoảng 600 triệu feet khối dầu/ngày, một đường ống vận chuyển dầu dàikhoảng 669,3km có đường kính khoang 32inch, có khả năng vận chuyển tới

525 triệu feet khối dầu/ngày, chạy từ một doi đất ở miền nam Myanmar tớivùng Ban-I-Trong trên biên giới Thái Lan-Myanmar, rồi sau đó tớiRatchaburi (Thái Lan), và một đường ống dẫn dầu khác có đường kính nhỏhơn (khoảng 20 inch) có thể vận chuyển được 125triệu feet khối dầu/ngàykéo dài từ giếng dầu ở Yadana tới gần thủ đô Yangon

Một mỏ khí đốt khác là Yetakun cũng nằm trong vịnh Martaban đượchang dầu khí Mỹ Texaco phát hiện năm 1991 có trữ lượng nhỏ hơn so với

mỏ Yadana Mỏ Yetakun hiện đang được các công ty Premier Oil (Anh),Nippon Oil (Nhật Bản) và PTT Exploration & production (Thái Lan) thăm

dò và khai thác với sản lượng dự kiến khoảng 200 triệu feet khối/ngày vàcũng sẽ được bán cho Thái Lan

Tuy Myanmar chưa khai thác hết công suất của các mỏ dầu và khí đốt,

và vẫn phải nhập khẩu thêm, nhưng với sản lượng trên đây cũng đã đem lạicho Myanmar khoảng 350 triệu USD thu nhập về dầu mỗi năm, tức là vàokhoảng 30% lượng ngoại tệ có được từ tổng xuất khẩu hiện nay

b Tài nguyên khoáng sản.

Myanmar rất giàu tài nguyên khoáng sản và hiện đang khai thác rấtnhiều loại khoáng sản phục vụ cho nhu cầu sản xuất trong nước và xuấtkhẩu Thời gian qua Chính phủ Myanmar đã tổ chức nhiều cuộc thảo luậnquan trọng mà kết quả là đã quyết định cho phép các công ty nước ngoài cónhững quyền nhất định trong việc liên doanh, liên kết để thăm dò và khai

thác các loại khoáng sản ở Myanmar Chẳng hạn, mỏ đồng Monywa nằm ở

phía Tây Bắc thành phố Mandalay 104km được phát hiện vào năm 1955hiện đang được khai thác bởi một liên doanh giữa một bên là Công ty khaikhoáng số 1 của Myanmar và một bên là Công ty Tvanhoe MyanmarHolding Ltd (Canada) Mỏ đồng này có trữ lượng khoảng 1 tỷ tấn quặng vớihàm lượng đồng chiếm tới 0,7%-0,8% và có thể là mỏ đồng lớn nhất châu Á

Một số mỏ quăng khác là mỏ Bawdwin nằm ở mé Đông Bắc thuộctrung tâm Myanmar cách thành phố Mandalay hơn 120km đã được phát hiện

và khai thác từ thế kỷ XII nhưng không liên tục, nay lại được phép khai tháctiếp bằng các thiết bị hiện đại của Công ty Mandalay Mining Company(Australia) nhằm mục đích nâng sản lợng khai thác từ 1000tấn quặng/ngàytrước đây lên tới 5000tấn quặng/ngày hiện nay Mặc dù mỏ quặng Bawdwin

chỉ thuộc cỡ trung bình nhưng hàm lượng thành phần: đồng, chì, bạc và

kẽm chứa trong một tấn quặng khai thác ở đây lại thuộc loại cao nhất trong

khu vực, nên rất hấp dẫn các nhà đầu tư

Với sự gia tăng nhanh chóng sản lượng khai thác các kim loại màuquý hiếm như: đồng, vàng, chì, bạc, thiếc, tungsten, kẽm…; cũng như cácloại đá quý như ruby, sapphia, ngọc bích…, phần đóng góp của lĩnh vựckhai thác và chế tác trong GDP của Myanmar ước tính đã tăng từ 1,5% nămtài chính 1996/1997 lên tới 2,5%-3% GDP trong năm 1999/2000 Như vậy,các dự án trong lĩnh vực khai thác có thể đóng góp khoảng 200-250 triệu

USD/năm cho nền kinh tế quốc dân Myanmar, hay bằng khoảng 50% sốngoại tệ mà Myanmar thu được từ việc xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt Tuynhiên, việc khai thác tài nguyên để thu ngoại tệ không phải là kế sách lâu dàiđối với Myanmar cũng như các nước đang phát triển khác Sớm muộn,Myanmar cũng phải tận dụng lợi thế giàu tài nguyên của mình để xây dựngmột nền kinh tế thị trường trên cơ sở sản xuất hàng hoá mang tính cạnh tranh

Myanmar cũng là nước xuất khẩu tới 75% tổng lượng gỗ tếch của thế

giới

Về các loại đá quý nổi tiếng: Các nhà làm luật của Liên bang

Myanmar luôn dựa trên nguồn thu từ các loại đá quý như sapphia, ngọc

trai và ngọc bích để nuôi sống bộ máy của họ Ruby là loại đá quý đem lại

nguồn thu lớn nhất, với 90% ruby của toàn thế giới đến từ Myanmar, đặcbiệt loại ruby hồng được mệnh danh là tinh khiết và có sắc hồng đặc biệt.Thái Lan là nước mua phần lớn đá quý của Myanmar “Thung lũng Ruby”của Myanmar, nằm ở vùng núi Mogok (khoảng 200km về phía bắc củaMandalay), nổi tiếng với loại Ruby đỏ và đá sapphia xanh

c Lúa gạo.

Đã từng có thời Myanmar là nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới(khoảng những năm 1960) Tuy hiện nay gạo Myanmar không còn giữ vị tríxuất khẩu số một trên thế giới, đây vẫn là sản phẩm nông nghiệp chủ đạocủa đất nước Diện tích đất trồng gạo chiếm tới 60% tổng diện tích canh tácnông nghiệp Gạo chiếm tới 97% tổng khối lượng hạt của Myanmar Thôngqua sự hợp tác với Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI), 52 giống lúamới đã được áp dụng từ 1996 đến 1997, giúp làm tăng sản lượng gạo củaquốc gia từ 14 triệu tấn năm 1987 lên 19 triệu tấn năm 1997 Đến 1988, các

giống lúa mới đã được trồng ở một nửa diện tích trồng lúa của cả nước, baogồm 98% diện tích tưới tiêu.

d Du lịch.

Myanmar có những điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển du lịch,

đó là những bãi biển đẹp, những ngôi chùa nổi tiếng khắp thế giới Conngười Myanmar mang tâm Phật hiền hoà luôn đem lại cảm giác yên bìnhcho miền đất này Tuy bị các đám mây đen của cấm vận, các vấn đề nhânquyền bao phủ lên ngành công nghiệp còn non trẻ này, rất nhiều nỗ lực đãđược tạo ra nhằm phát triển ngành công nghiệp rất tiềm năng cho đất nước.Nhiều tổ chức quốc tế đã đến để nâng cao nhận thức của người dân về pháttriển du lịch, về những lợi ích kinh tế mà nó mang lại cho đất nước Khách

du lịch trước hết sẽ đem lại thu nhập cho người dân địa phương và cácngành kinh doanh nhỏ, sau đó sẽ chứng minh cho thế giới về tiềm năng củaMyanmar

1.2.2 Khó khăn.

a Tình hình chính trị bất ổn.

Năm 1962, sau một cuộc đảo chính quân sự, tướng Ne Win lên cầmquyền tại Myanmar, và theo sau lưng ông là một chính phủ quân sự Trongkhoảng thời gian hơn một phần tư thế kỷ (1962-1989), nhân dân Myanmarsống cách biệt với thế giới bên ngoài và chịu đựng nhiều cảnh thiếu thốn

Năm 1992, Thống tướng Than Swe , người đứng đầu Ban lãnh đạoHội đồng Khôi phục Trật tự và Luật pháp Nhà nước (SLORC), đã chủtrương đẩy nhanh việc cải thiện tình hình kinh tế, chính trị đất nước và vị thếcủa Myanmar trong khu vực và trên thế giới bằng việc trả tự do cho hàngloạt tù chính trị trong đó có bà Aung San Suu Kyi (con gái người anh hung

dân tộc Miến Điện- tướng Aung San); huỷ bỏ lệnh giới nghiêm và thực hiệnnhiều cải cách tiến bộ khác, đặc biệt là việc sa thải 15 thành viên củaSLORC bị cáo buộc là tham nhũng và nhận hối lộ

Năm 1997, Myanmar gia nhập ASEAN bất chấp việc gây áp lựcchống đối của một số nước phương Tây Đây là sự kiện có ý nghĩa quantrọng đặc biệt đối với Myanmar trong con mắt bạn bè quốc tế, đồng thờiđánh dấu một giai đoạn phát triển mới trên con đường hội nhập với khu vực

và thế giới

Tuy nhiên, tình hình chính trị bất ổn với những cuộc bạo động biểu tìnhliên mien, tình hình đóng cửa và thiếu minh bạch của chính phủ Myanmarvẫn là những trở ngại đối với các nhà đầu tư nước ngoài khi muốn tham giavào thị trường Myanmar

b Cơ sở hạ tầng thiếu thốn.

Hiện nay, đất nước đang trải qua sự thiếu thốn về cơ sở hạ tầng Hànghoá sản xuất ra thường phải chuyên ra biên giới Thái Lan, nơi mà hầy hếtthuốc phiện được xuất khẩu và vận chuyển dọc theo song Ayeyarwady.Đường sắt thì đã cũ hoặc chỉ mới đang trong giai đoạn xây dựng, mới chỉđược sửa chữa trong những năm cuối thế kỷ 19 Đường cao tốc thì hầu nhưtrong tình trạng không được rải nhựa, trừ ở một vài thành phố lớn Sự thiếuthốn về nhiên liệu diễn ra phổ biến trên khắp đất nước, ngay cả ở thủ đôYangon Đây là những cản trở rất lớn đối với sự phát triển của hầu hết cácngành công nghiệp

c Lạm phát.

Lạm phát là một vần đề nghiêm trọng đối với nền kinh tế Vào tháng 4năm 2007, Liên minh Dân tộc vì nền Dân chủ đã tổ chức hội thảo hai ngày

về kinh tế Hội thảo đã đưa ra kết luận rằng lạm phát phi mã đã ngăn cản sựphát triển kinh tế của Myanmar Giá cả các mặt hàng thiết yếu đã tăng từ 30đến 60% kể từ khi chính quyền quân đội khuyến khích tăng lương cho cácthành viên chính phủ vào tháng 4 năm 2006 Tác động xấu của lạm phát đốivới nền kinh tế Myanmar không dược phản ánh đầy đủ trong các bản báocáo chính thức của Chính phủ Điều này đã gây khó khắn cho việc đánh giámột cách chính xác nền kinh tế Myanmar hiện nay.

Lạm phát ở Myanmar cũng có liên quan tới tham nhũng Lạm phátchính là nguyên nhân chủ yếu của khủng hoảng kinh tế hiện nay ởMyanmar Tổ chức Minh bạch quốc tế, theo xếp hạng về chỉ số nhận thức

về tham nhũng năm 2007 (xuất bản 26/9/2007) đã xếp Myanmar vào nướctham nhũng trầm trọng nhất thế giới, cùng với Somalia

Chương 2 Các chính sách phát triển kinh tế của

Myanmar.

Mianma với xuất phát điểm là một nước nông nghiệp lạc hậu lại áp

dụng cơ chế quan liêu bao cấp trong 30 năm khiến nền kinh tế Mianma ngàycàng trì trệ Trong đó, sản xuất nông nghiệp thì năng suất thấp, tiểu thủ côngnghiệp thì thiếu vốn, phụ tùng và nguyên liệu thay thế; ngoài ra còn tìnhtrạng mất cân đối trong thu chi, xuất nhập khẩu, giá cả hàng tiêu dùng nhưlương thực thực phẩm tăng đã tác động trực tiếp đế đời sống của ngườinghèo và tầng lớp cán bộ công nhân viên có thu nhập thấp

Tuy nhiên bắt đầu từ 1989 Mianma tiến hành công cuộc cải cách kinh

tế Mianma bắt đầu thực hiện một số chính sách phát triển kinh tế thị trườngnhư: tư nhân hoá các xí nghiệp, ban hành luật đầu tư nước ngoài để tranh thủvốn và kỹ thuật của các nước đi trước, mở rộng quan hệ hợp tác và buôn bánvùng biên giới với các nước láng giềng, gia nhập ASEAN năm 1997 Kể từ

đó, nền kinh tế Mianma dần ổn định và phát triển theo hướng tích cực Sauđây ta sẽ đi nghiên cứu một số chính sách thương mại và đầu tư của Mianmađặc biệt là từ sau cải cách

2.1 Chính sách thương mại quốc tế.

2.1.1 Những quy định về mậu dịch

Myanmar thực hiện việc kiểm soát và quy định mậu dịch thông qua Hộiđồng chính sách mậu dịch Kể từ năm 1998 chính sách mậu dịch cũng trởnên chặt chẽ hơn

Từ vài năm qua Chính phủ Myanmar lúc thiết lập, lúc xóa bỏ những ràocản hay chính sách mậu dịch khiến cho chính sách mậu dịch của nước nàythay đổi khó lường Ba năm qua, Chính phủ Myanmar đã đánh thuế 10% vào

hang xuất khẩu nhằm giảm thiếu hụt ngoại tệ Tuy nhiên, kết quả lại làmthiệt hại dến mậu dịch hợp pháp.Trong bối cảnh mậu dịch ra tăng và môitrường kinh doanh kém khiến cho nhiều công ty nước ngoài đã đóng cửa vănphòng Tình trạng buôn lậu và buôn bán chợ đen gia tăng mạnh mẽ

Kể từ tháng 3-1998, Chính phủ Myanmar đã lập chính sách hạn chếnhập khẩu, yêu cầu tất cả các mặt hàng nhập khẩu phải nằm trong danh sách

ưu tiên A hoặc B Mặt hàng danh sách A được nhập khẩu với tỷ lệ ít nhất là80% và danh sách B được nhập tối đa là 20% (hàng trong danh sách B chỉđược nhập khẩu khi hàng trong danh sách A đã được hoàn tất

Kể từ tháng 12-1998, Bộ Thương mại Myanmar đã quy định các mặthàng không bị hạn chế nhập khẩu nhưng không thuộc danh sách A và Bđược kê vào danh sách B Giấy phép nhập khẩu có thể được cấp sau khi nhànhập khẩu đưa ra được bằng chứng về doanh thu xuất khẩu Do tình hìnhchính trị bất ổn định nên việc giao dịch ngoại hối cũng bị ảnh hưởng nhiều,hiện chỉ có Ngân hang Ngoại thương Myanmar và Ngân hàng Thương mại

và Đầu tư Myanmar là tiến hành các hoạt động giao dịch ngoại hối Bất chấpnhững quy định mậu dịch chặt chẽ trong thực tế việc buôn lậu vẫn diễn ramạnh mẽ ở cả trong và ngoài Myanmar, đặc biệt là các vùng biên giới

Thuế và thuế nhập khẩu

Myanmar cũng thực hiện theo danh mục HS Có 3 dạng thuế có thể ápdụng đối với hàng nhập khẩu bao gồm: thuế nhập khẩu, thuế thương mại,phí giấy phép Sau khi gia nhập ASEAN năm 1997, Myanmar đã tiến hànhcác biện pháp phù hợp với CEPT Myanmar cũng đang thực hiện giảm thuếtheo CEPT trong giai đoạn 2001-2008 với tỷ lệ thuế hiện nay trong khoảng

từ 0% đến 40% đối với: ôtô, hang xa xỉ, đồ trang sức và những mặt hàng sảnxuất tại Myanmar phải chịu mức thuế cao Thuế được áp dụng với hầu hết

các hàng hóa khác trong đó hàng tiêu dung chịu mức thuế cao nhất Mứcthuế đối với đầu vào công nghiệp, máy móc và linh kiện phụ tùng trung bìnhkhoảng 15% Tỷ lệ thuế công ty hàng năm khoảng 30% đối với lợi nhuậncủa các công ty trách nhiệm hữu hạn.

Đánh giá của Hải quan:

Hải quan Myanmar đánh giá dựa trên giá CIF, sau khi cộng thêm phíbến bãi tương đương khoảng 5% giá CIF Đối với một số hàng hóa Hải quanquy định giá trị hàng nhập khẩu Hiện nay hàng nhập khẩu được định giá vớimục đích đánh thuế Hải quan với tỷ lệ từ 100-200Kyat/USD Tỷ lệ này phụthuộc vào hàng hóa đó được coi là hàng cốt yếu hay hàng xa xỉ

Giấy phép nhập khẩu

Theo cam kết của ASEAN, Myanmar sẽ phải xóa bỏ toàn bộ hạn chế về

số lượng hàng nhập khẩu Theo Luật hiện nay (Luật kiểm soát xuất nhậpkhẩu năm 1947) Chính phủ Myanmar có thể yêu cầu giấy phép xuất nhậpkhẩu Thực tế giấy phép XNK do Bộ Thương mại cấp đòi hỏi cho tất cả cácmặt hàng XNK Vài năm qua việc xin phép giấy phép XNK ngày càng khókhăn hơn và như vậy chúng trở thành những hàng hóa có giá trị cao Dođồng bản tệ Myanmar, Kyat, không phải là đồng tiền có giá trị chuyển đổinên hàng nhập khẩu phải thanh toán bằng USD

Các yêu cầu về XNK tạm thời

Việc XNK tạm thời được chấp thuận cho mục đích xúc tiến thương mạicùng với giấy tờ thích hợp của Cục Hải Quan

Những yêu cầu đặc biệt đối với y tế và dược phẩm

Giấy tờ nhập khẩu phải nêu rõ lý do chứng minh các sản phẩm phù hợpcho tiêu dùng của con người Những sản phẩm này phải có giấy phép vệ sinhdịch tễ giấy chứng nhận y tế, dược phẩm có đăng ký…

Nhãn mác

Xuất xứ hàng nhập khẩu không được từ CHDCNN Triều Tiên và ĐàiLoan Những hình ảnh như ảnh Phật hay quốc kỳ không được sử dụng trênnhãn mác hoặc thương hiệu

Hàng cấm nhập khẩu

Hội đồng chính sách mậu dịch giám sát danh mục hàng cấm nhập Danhmục này được công bố trên các ấn phẩm và bản tin thương mại Từ nhiềunăm qua Bộ Thương mại Myanmar vẫn duy trì danh mục hàng cấm nhập.Hầu hết các quy định hiện nay đều được công bố vào tháng 11/99 và tháng2/2000, cấm nhập khẩu các hàng hóa như bột gia vị, đồ uống nhẹ, bánh quyhỗn hợp, kẹo cao su, bánh nướng, bánh xốp, sôcôla, mỳ đóng hộp, rượu bia,thuốc lá và hoa quả Các mặt hàng gia dụng bằng nhựa cũng bị cấm nhậpqua đường biên mậu

Kiểm soát xuất khẩu

Hội đồng chính sách mậu dịch giám sát danh mục hàng cấm nhập Tất

cả hàng xuất khẩu đều yêu cầu phải có giấy phép của bộ thương mại

Nhà nước Myanmar độc quyền xuất khẩu gạo, gỗ tếch, xăng dầu, khígas, đá quý, ngọc bích, ngọc trai và các mặt hàng khác Xuất khẩu các mặthàng như vậy do các bộ lien quan kiểm soát Các nhà kinh doanh cho rằngchỉ một cách duy nhất cho các công ty tư nhân xuất khẩu theo sự độc quyềncủa chính phủ là xuất qua Myanmar Oconomic Holdings Ltd (MOHL), hoặcMyanmar Agriculture Produce Trading (MAPT) Các công ty quân đội và

chính phủ này nhận 11% hoa hồng phí giao dịch cũng như tỷ giá hối đoáithích hợp mà họ có lợi trong vụ giao dịch này.

Ngày 26 tháng 11/99 Bộ thương mại Myanmar đã công bố sắc lệnh số10/99 theo đó những mặt hàng sau là hạn chế xuất khẩu : gạo và sản phẩmgạo, đường trắng, đỏ và nâu, lạc và dầu lạc, vừng và dầu vừng, mù tạc vàdầu mù tạc, hướng dương và dầu hướng dương, bánh lạc, bánh vừng bánh

mù tạc, bánh hướng dương, bông và sản phẩm bông, xăng dầu, đá quý và đồtrang sức, vàng, ngọc bích, ngọc trai, kim cương, chì thiếc, tungsten, bạc,đồng thau, kẽm, than và các kim loại khác, ngà voi, trâu, bò, voi, ngựa vàđộng vật quý hiếm, đồ da, tôm, cám, vũ khí, chất nổ, đồ cổ và cao su, Gỗtếch hạn chế xuất khẩu qua đường mậu biên

Ngoài ra, hiện nay, Myanmar đang xuất khẩu hải sản sang các nướcArap ở Trung Đông thông qua Cooet như một điểm trung chuyển để xuấttiếp các mặt hàng này sang các nước khác trong khu vực như Cata,Gioocđani và các tiẻu Vương quốc ả rập thống nhất(UAE) Theo số liệuthống kê, tromh tài khóa 2007/08 (kết thúc tháng 03/08) Myanmar đã xuất43.640 tấn hải sản sang các nước Trung Đông, đạt doanh số 50,99 triệuUSD, tăeng so với 26,409 tấn và 29,5 triệu USD của tài khóa 2004/05.Cũngnhư trong tài khóa này, Myanmar đã xuất khẩu sang các nước tổng cộng352.652 tấn hải sản, đạt được 561 triệu USD tăng so với 234 triệu tấn của tàikhóa 2006/07, trong đó Trung Quốc là thị trường xuất khẩu hàng hải lớnnhất của Muyanmar tiếp theo là Thái Lan, Nhật Bản và Singapo.Các nhàchức trách nghành ngư nghiệp Myanmar dự đoán giá trị xuất khẩu mặt hàngnày của Myanmar sẽ tăng 850 triệu USD trong tàì khóa 2008/09

2.1.2.Khái quát chính sách nhập khẩu của mi –an –ma (từ năm 2002)

Chính sách quả lý nhập khẩu của Mi-an-ma trong năm 2002 nổi lên haivấn đề đáng lưu ý :

Năm 2001 và năm 2002, Mi-an-ma vẫn duy trì tiếp tục hạn chế NK đểkhắc phục tình trạng thiếu ngoại tệ, thể hiện qua chính sách: Hạn chế cấpgiấy phép nhập khẩu; cấm nhập khẩu hàng tiêu dùng xa xỉ (ví dụ như xemáy hai bánh); hạn chế nhập khẩu hàng trong nước sản xuất được như mỳ

ăn liền, xà phòng, bánh kẹo, xe tải cũ, một số mặt hàng khác như sắt thép, ximăng chỉ cấp pháp cho Chủ đầu tư Chính phủ quy định có xuất khẩumới cónhập khẩu; ngân hàng không cấp tín dụng nhập khẩu cho bất kỳ doanhnghiệp nào

Ngày 6/8/2002,Bộ thương mại Mi-an-ma ra thong báo cáo chí thongbáo kể từ ngày 6/8/2002 toàn bộ các đơn hàng nhập khẩu Ximăng và thépcác loại đều phải trình lên Hội đồng chính sách thương mại Nhà nước xinphê chuẩn trước khi Bộ thương mại cấp giấy phép nhập khẩu Hội đồngchính sách thương mại do một phó Chủ tịch Hội đồng Hòa Bình và Pháttriển Quốc gia đièu hành Nếu không được Hội đồng phê chuẩn thì BộThương Mại không được cấp giấy phép nhập khẩu Đầu tháng 9/2002,Myanmarlaij đưa thêm mặt hàng dược phẩm và phân bón vào danh mụchàng phải xin phê duyệt của Hội Đồng

2.2 Chính sách đầu tư quốc tế.

Bên cạnh chính sách thương mại của Myanmar thì chính sách đầu tưcũng có những điểm đáng lưu ý

Trong số 10 nhà đầu tư hàng đầu vào Myanmar, có 5 nước là thành viêncủa tổ chức ASEAN như: Singapore, Thái lan, Malaysia, Indonesia vàPhilippines Theo số liệu thống kê của chính phủ Myanmar, 7 nước châu Átrong số 10 quốc gia đầu tư nhiều nhất vào Myanmar chiếm tới 85% tổng sốvốn đầu tư vào các lĩnh vực: nông nghiệp, xây dựng, bất động sản, giaothông và viễn thông, chế tạo, chăn nuôi và đánh cá, du lịch và khách sạn.

Đa số các nhà phân tích kinh tế cho rằng, khủng hoảng tài chính tiền tệĐông Nam Á(1997) có tác động đến Myanmar, tuy nhiên không mạnh mẽnhư một số nước khác do Myanmar đang ở trong giai đoạn thấp của sự pháttriển Cụ thể tác động đến đầu tư nước ngoài vào Myanmar là: do tăngtrưởng kinh tế của hầu hết các nước ASEAN trong mấy năm gần đây đềusuy giảm, nên đã dẫn đến việc trì hoãn các dự án đầu tư trực tiếp vàoMyanmar

Trong kế hoạch phát triển trong dài hạn Chính phủ Myanmar hi vọng sẽtăng thu nhập ngoại tệ thông qua xuất khẩu các tài nguyên có sẵn trong lòngđất và dưới lòng biển như: dầu lửa, hơi đốt, vàng bạc, đồng, chì, kẽm…Nhằm đạt đựơc mục tiêu đó, Chính phủ Myanmar đã cho phép các công tynươc ngoài tham gia vào việc thăm dò và khai thác các loại khoáng sản trêndưới hình thức liên doanh (giữa một bên là đối tác nước ngoài và bên kia làcác hãng của chính phủ Myanmar với tư cách là đối tác địa phương) Lượngvốn đầu tư vào lĩnh vực năng lượng và khai khoáng, đặc biệt là dầu mỏ vàkhí đốt, ngày càng gia tăng Bộ Kế hoạch và Phát triển Mianma cho biết,trong năm 2007, tổng vốn đầu tư nước ngoài vào Mianma đạt 504,8 triệuUSD, trong đó 474,3 triệu USD (hơn 90% lượng vốn) đổ vào lĩnh vực dầukhí Anh hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất vào ngành dầu khí Mianma,tiếp theo là Ấn Độ và Xingapo Ngoài ra, Chính phủ Myanmar cũng cho

phép các công ty nước ngoài có những nhượng quyền nhất định trong việcliên doanh, liên kết để thăm dò và khai thác các loại khoáng sản ở Myanmar.Chẳng hạn, mỏ đồng Monywa nằm ở phía tây bắc thành phố Mandalay104km được phát hiện vào năm 1955 hiện đang được khai thác bởi một liêndoanh giữa một bên là công ty khai khoáng số 1 Myanmar và bên kia làCông ty Ivanhoe Myanmar Holding Ltd (Canada) Đây có thể là mỏ đồnglớn nhất châu Á Tuy nhiên, việc khai thác tài nguyên để thu ngoại tệ khôngphải là kế sách lâu dài đối với Myanmar cũng như các nước đang phát triểnkhác Sớm muộn, Myanmar cũng phải tận dụng lợi thế giàu tài nguyên củamình để xây dựng một nền kinh tế thị trường trên cơ sở sản xuất hàng hoámang tính cạnh tranh.

Hiện nay Myanmar dự định thành lập sáu đặc khu kinh tế (SEZs) nhằmthu hút đầu tư nước ngoài trực tiếp và nỗ lực thúc đẩy phát triển kinhtế.Tròng dó 6 đặc khu kinh tế đã được phác thảo gồm cảng Thilawa tạiYagon, Mawlamyine ở bang Mon, myawaddy và hpa-an tại bang Kayuk phụhuộc vào bang Rakhine và Pynin Ôlwin trong phan khu Mandalay, 6 đặckhu kinh tế này sẽ tạo thành vòng tròn trong công nghiệp tại Myanmar.Những nhân tố tiềm năng cũng đã được lên kế hoạch nhằm thu hút đầu

tư nước ngoài như sản xuất, công nghệ cao, sản phẩm nông nghiệp, giasúc,sản phẩm lâm nghiệp, vận tải, thông tin liên lạc, và các dịch vụ ngânhàng Cũng theo bài báo của Trung Quốc, Ấn Độ, Singapore,và Thái Lanđược coi là những mảng đầu tư tiềm năng của 6 đặc khu kinh tế này Cùnglúc đó một bộ luật mới của SEZs đã được soạn thảo và ban hành trong thờigian tới Theo những số liệu chính thức gần đây nhất thì việc thu hút đầunước ngoài vào Myanmar đạt 14,6 tỷ đô laMỹ với 402 dự án kể từ khi quốcgia này mở cửa đầu tư vào cuối năm 1988 Kể từ khi Mianma tiến hành tự