những tác động tích cực và tiêu cực của toàn cầu hoá kinh tế đối với việt nam và lào tiểu luận cao học

A. MỞ ĐẦU Toàn cầu hoá là quá trình nhiều mặt vừa tích cực vừa tiêu cực, vừa là thời cơ vừa là thách thức, vừa là hợp tác vừa là đấu tranh. Toàn cầu hoá kinh tế là bước phát triển mới cao của quốc tế hoá kinh tế đã hình thành và phát triển qua một chạng đường lịch sử khá dài, nó bắt nguồn từ sự phát triển của lực lượng sản xuất, từ tính chất xã hội hoá sản xuất trên phạm vi quốc tế. Hội nhập kinh tế khu vực và toàn cầu hoá vượt lên mọi thử thách và nguy cơ do những biến cố chính trị. Đưa đất nước Việt Nam đứng vững trên nền tảng lý luận Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh kiên định mục tiêu xã hội chủ nghĩa. đã tỉnh táo phân tích đánh giá tình hình thế giới mở rộng đa dạng hoá đa phương hoá để góp phần xây dựng đất nước ngày càng vững mạnh. Từ đó đã phản ánh quá trình tăng lên mạnh mẽ của toàn cầu hoá trong những năm gần đây và đã tác động sâu sắc nền kinh tế Việt Nam theo hướng chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường mở cửa

A MỞ ĐẦU

Toàn cầu hoá là quá trình nhiều mặt vừa tích cực vừa tiêu cực, vừa là thời cơ vừa là thách thức, vừa là hợp tác vừa là đấu tranh Toàn cầu hoá kinh tế là bước phát triển mới cao của quốc tế hoá kinh tế đã hình thành và phát triển qua một chạng đường lịch sử khá dài, nó bắt nguồn từ sự phát triển của lực lượng sản xuất, từ tính chất xã hội hoá sản xuất trên phạm vi quốc tế Hội nhập kinh tế khu vực và toàn cầu hoá vượt lên mọi thử thách và nguy cơ do những biến cố chính trị Đưa đất nước Việt Nam đứng vững trên nền tảng lý luận Mác- Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh kiên định mục tiêu xã hội chủ nghĩa đã tỉnh táo phân tích đánh giá tình hình thế giới mở rộng đa dạng hoá đa phương hoá để góp phần xây dựng đất nước ngày càng vững mạnh Từ đó đã phản ánh quá trình tăng lên mạnh mẽ của toàn cầu hoá trong những năm gần đây và đã tác động sâu sắc nền kinh tế Việt Nam theo hướng chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường mở cửa

B NỘI DUNG

I TOÀN CẦU HOÁ

Toàn cầu hoá là xu hướng phát triển mới nảy sinh trong thời đại bùng nổ cách mạng khoa học và công nghệ, đặc biệt là cách mạng thông tin Theo từ điển bách khoa < tiếng Pháp > toàn cầu hoá là một quá trình hay kết quả của một quá trình làm cho nó có “chiều kích”, toàn cầu hoá là sự vận động tự do của các yếu tố sản xuất nhằm phân

bố tối ưu các nguồn lực trên phạm vi toàn cầu là một quá trình ly tâm

và là một lực lượng kinh tế vĩ mô, toàn cầu hoá rút ngắn khoảng cách kinh tế không những giữa các nước và khu vực, còn giữa các tác nhân kinh tế với nhau, nhưng thời đại hiện nay của toàn cầu hoá có các tính chất riêng biệt, toàn cầu hoá như là sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế ngày càng tăng lên của tổng thể các nước trên thế giới

1 Khái niệm toàn cầu hoá kinh tế

Toàn cầu hoá kinh tế là dưới sự tác động của quốc tế hoá sản xuất và cách mạng khoa học và công nghệ, không ngừng phát triển tính dựa dẫm cho nhau, bổ sung cho nhau của nền kinh tế các nước ngày càng gia tăng, sau đấu tranh đặc biệt sau những năm 1980 nó được phát triển nhanh chóng và sẽ là xu thế quan trọng nhất của sự phát triển kinh tế thế giới cuối thế kỷ XX và trong thế kỷ XXI

Toàn cầu hoá kinh tế là tự do hoá kinh tế và hội nhập quốc tế trước hết là về ngoại thương, đầu tư, dịch vụ toàn cầu hoá kinh tế là những mối quan hệ kinh tế vượt qua biên giới quốc gia vươn tới qui

mô toàn thế giới đạt trình độ và chất lượng mới

2 Bản chất của toàn cầu hoá kinh tế

Toàn cầu hoá kinh tế có bản chất khách quan gắn liền với xu thế vận động, phát triển khách quan của nền sản xuất xã hội là kết quả tất

yếu của sự phát triển của lực lượng sản xuất, toàn cầu hoá kinh tế là

xu hướng có tính tất yếu và tính tất yếu đó lại có nguyên do từ quá trình quốc tế hoá có sự bắt đầu từ quốc tế hoá kinh tế Bản chất khách quan toàn cầu hoá được quy định bởi tính tất yếu khách quan của quá trình quốc tế hoá kinh tế: ngay trong thực tiễn, trên một số mặt chủ yếu của nền kinh tế thế giới, quốc tế hoá là cơ sở, tiền để cho toàn cầu hoá kinh tế, còn lĩnh việc khác như tài chính tiền tệ sản xuất và đầu tư, chế độ mậu dịch do đã được quốc tế hoá bằng việc ký hiệp định về thuế quan và thương mại (GATT), việc nhiều nước thừa nhận tham gia vào các tổ chức quốc tế như ngân hàng thế giới (WB), quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) và những yếu tố của thông tin, siêu thị, hệ thống và mạng lưới tái chính toàn cầu và việc mở cửa tự do hoá thị trường, tài chính tiền tệ Hiện nay tổng kim ngạch đầu tư trực tiếp ở nước ngoài nước đạt gần 3.000 tỷ USD Như vậy bắt nguồn từ sự phát triển lực lượng sản xuất từ xã hội hoá sản xuất, toàn cầu hoá có vai trò to lớn trong việc thúc đẩy quá trình sản xuất của toàn nhân loại

3 Những tác động tích cực và tiêu cực của toàn cầu hoá kinh

tế đối với Việt Nam và Lào

a Những tác động tích cực của toàn cầu hoá hoá kinh tế thế giới đối với Việt Nam và Lào

Toàn cầu hoá kinh tế có tác động to lớn đối với sự phát triển kinh tế của các nước trên thế giới: toàn cầu hoá thúc đẩy rất nhanh và mạnh mẽ cho sự phát triển xã hội lực lượng sản xuất, đưa lại tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, góp hần làm chuyển biến cơ cấu kinh tế thế giới đặc biệt làm tăng mạnh tỷ trọng hàng chế tác chiếm 21,4 % và các dịch vụ làm tăng thêm sự phụ thuộc và tác động lẫn nhau giữa các nền kinh tế các nước và có thể trở thành một bộ phận của tổng thể,

hình thành cục diện kinh tế thế giới, mới làm giảm thiếu các cản trở trong việc lưu chuyển vốn hàng hoá, dịch vụ, nguồn nhân lực, chuyển giao trên quy mô lớn; toàn cầu hoá gây sức ép mãnh liệt và gay gắt về cạnh tranh đối với mỗi nền kinh tế Bởi nó làm thay đổi cách nghĩ cách làm của mỗi nước mỗi nhá sản xuất

b Những tác động tiêu cực của toàn cầu hoá hoá kinh tế thế giới đối với Việt Nam và Lào

Trong mấy thập kỳ qua quá trình toàn cầu hoá kinh tế đã bộc lộ

rõ những tác động tiêu cực đối với kinh tế, chính trị, xã hội ở mọi nước Toàn cầu hoá kinh tế tạo ra sự phân phối lại của cải theo hướng

“nước chảy chỗ trùng” làm chỗ khoảng cách giàu nghèo toàn thế giới

và từng quốc gia ngày càng mở rộng, toàn cầu hoá kinh tế cũng đào sâu những mất bình đẳng ở ngay bên trong mỗi nước kể cả những vương quốc phát triển nhất, gây ra sự suy giảm của tiền lương thực tế

ở Mỹ và sự mất an toàn về việc làm tăng thêm những khác biệt về thu nhập, hậu quả là tỷ lệ thất nghiệp, cơ cấu cao và sự suy tàn nhà nước phúc lợi chung: toàn cầu hoá kinh tế cũng làm xói mòn quyền lực nhà nước, dân tộc trong khi lại làm cho quyền lực của các công ty xuyên quốc gia không ngừng tăng lên, vai trò của quốc gia ngày càng mất đi những ý nghĩa nhiều mặt của nó Trong lĩnh vực tài chính tiền tệ mang lợi ích cực lớn cho các nước lớn các nhà tài phiện đồng thời cũng thúc đẩy các luồng vốn đầu cơ tăng mạnh dẫn dến sự hình thành các bong bóng tài chính Đó là nguyên nhân gây ra các cuộc khủng hoảng trở nên chầm trọng hơn gây lên những hậu quả hết sức nặng nề ngày càng xảy ra bên ngoài nền kinh tế tách rời khỏi các hoạt động sản xuất,thương mại lành mạnh làm lệch hướng trên quy mô toàn cầu

II TỔ CHỨC ASEAN

Hiệp hội các quốc gia ASEAN được thành lập vào ngày 8/8/1967 đầu tiên bao gồm 5 thành viên nhằm mục đích hợp tác kinh

tế cho đến năm 1984 có thêm Brunai và 1995 có thêm Việt Nam và chiếm 2,5% diện tích và 7,3% dân số thế giới nhưng chỉ chiếm 2,1% GNP của toàn thế giới Vị trí và vai trò của ASEAN trên thị trường thế giới chưa lớn, trừ Singgapô có công nghiệp chế biến hiện đại và tham gia vào nhiều thị trường thế giới, còn phần lớn các nước thành viên còn lại là các nông công nghiệp Đến năm 1997, Lào và Miênma được công nận là thành viên chính thức của hiệp hội ASEAN, và tháng 4 năm 1999 Cămpuchia gia nhập ASEAN Đến nay ASEAN có 10 thành viên chính thức và sẽ đoàn kết hỗ trợ cho nhau về mọi lĩnh vực đặc biệt là lĩnh vực kinh tế

1 Tác động của tổ chức ASEAN đối với Việt Nam và Lào

Việt Nam là một nước có vị trí vai trò khá quan trọng vì Việt Nam đứng thứ hai về dân số và đứng thứ tư về quy mô lãnh thổ trong khu vực, nền kinh tế đang đổi mới, sức sản xuất đang phát triển với nhiều khả năng đuổi kịp trình độ chung của khu vực có sức mua lớn là một thị trường tiêu thụ hàng hoá đáng kể Việt Nam, Lào và các nước ASEAN có lợi thế so sánh đồng dạng về các nông sản nhiệt đới và một số khoáng sản lao động; tăng cường buôn bán với các nước láng giềng mà cần thiết không chỉ vì có nhiều hiệu quả kinh tế mà còn tạo thuận lợi cho các mối bang giao chính trị, quân sự, văn hoá, xã hội Lịch sử phát triển của tổ chức ASEAN được chia làm 2 thời kỳ trước

và sau năm 1975 Thời đầu ASEAN còn non kém hoạt động theo quy định của các hội nghị cấp bộ trưởng, chưa đến cấp nguyên thủ quốc gia Giai đoạn này hoạt động của tổ chức ASEAN mang đậm nét màu sắc chính trị, tập trung vào giải quyết các bất động và xung đột khu

vực tìm kiếm lập trường chung về chính trị Năm 1991 các nước ASEAN đã tổ chức hội nghị cấp cao tại Kua la lăm pơ và đưa ra tuyên

bố xây dựng ASEAN thành một khu vực hoà bình tự do và trùng lập

về hợp tác kinh tế trong giai đoạn này chủ yếu mới dừng lại ở cái hình thức thăm dò tìm hiểu khả năng hợp tác

Giai đoạn hai sau năm 1975: ASEAN bắt đầu từ hội nghị cấp cao của các nước ASEAN được tổ chức tại Ba li (In đô nê xia) vào tháng 2 năm 1976 và tại Kua la lăm pơ năm 1977 thông qua 2 hội nghị ngày thiết chế của ASEAN đã nâng lên cấp nguyên thủ quốc gia Các văn kiện của các 2 hội nghị khẳng định lại lập trường của ASEAN về khu vực hoà bình tự do và chung lập, đồng thời định ra chương trình hành động về hợp tác kinh tế-xã hội; cơ cấu tổ chức mới của ASEAN

đã được thành lập sau 2 hội nghị cấp cao Năm 1987 hội nghị cấp cao các nước ASEAN được tổ chức tại Ma ni la (Phi lip pin) hội nghị này không đạt được mong muốn do nhiều nguyên nhân và diễn ra khá căng thẳng, vội vàng Hội nghị này không tạo ra được bước ngoặt mới những cam kết tiếp tục và phát triển các chương trình hợp tác và đi sâu hơn vào từng lĩnh vực hợp tác Tháng 1 năm 1992 hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 4 đã tiến hành tại Xing ga pô do với các hội nghị trước đây là hội nghị thành công nhất thông qua hội nghị các vị đứng đầu các nước thành viên ASEAN đã ký kết bản tuyên bố chung

2 Những khó khăn khi gia nhập ASEAN của Việt Nam và Lào

Nền kinh tế hướng về sản xuất ngày càng phụ thuộc sâu sắc hơn

và nguồn vốn, kỹ thuật và thị trường của thế giới tư bản chủ nghĩa nền kinh tế một số nước ASEAN vẫn chưa thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu mất cân đối, các nước ASEAN đang đứng trước những vấn đề kinh tế-xã hội gay gắt cán cản thương mại và thanh toán thiếu

vụ, nợ nước ngoài tăng, tình hình chính trị xã hội chưa ổn định, trình

độ phát triển của các quốc gia trong khu vực còn thấp và rất chênh lệch nhau còn có sự khác biệt giữa các quốc gia trong nội bộ ASEAN

về dân tộc tôn giáo hệ tư tưởng

Trình độ phát triển kinh tế giữa Việt Nam, Lào và ASEAN còn lớn hậu hết các ngành công nghiệp còn non yếu xuất khẩu chủ yếu là

ở dạng nguyên liệu thô, thuê nhập khẩu còn là một nguồn thu quan trọng của ngân sách nhà nước như mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam cũng tương tự như của các nước ASEAN vì vậy việc cạnh tranh để xuất khẩu rất khó khăn và quyết liệt Cạnh tranh để thu hút vốn đầu tư cũng diễn ra gay gắt trong nội bộ ASEAN và các nước trong khu vực, quan hệ mậu dịch Việt Nam, Lào giữa ASEAN còn đơn giản mất cân đối lớn lực lượng của cán bộ có trình độ nhiệm vụ đầy đủ và khả năng giao tiếp tiếng Anh của Việt Nam, Lào còn bất cập

3 Những thuận lợi khi gia nhập ASEAN

Việt Nam gia nhập ASEAN mang lại lợi ích không phải chỉ riêng của Việt Nam mà còn cho cả khu vực, vì vậy Việt Nam gia nhập ASEAN là có ý nghĩa chính trị và quốc tế to lớn

a Những thuận lợi về kinh tế

Đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại giữa Việt Nam với ASEAN và các nước đối thoại của ASEAN Quan hệ mậu dịch được tăng cường thị trường buôn bán được mở rộng, tăng thêm các dự án đầu tư, mở rộng xuất khẩu tạo việc làm thúc đẩy công nghiệp hoá -hiện đại hoá Việt Nam có điều kiện nhanh chóng hội nhập và môi trường kinh doanh khu vực và quốc tế có thuận lợi hơn trong việc tiếp cận với các tổ chức, các bạn hàng quốc tế, ngoài khu vực

- Về nông nghiệp cải cách ruộng đất đều nhằm tiếp tục duy trì chế độ chiếm hữu ruộng đất của địa chủ đều thực hiện chế độ bồi thưởng cao đối với ruộng đất bị thu hồi Vì vậy một số ít địa chủ được bồi thưởng khoản tiền rất lớn, cải cách ruộng đất và một số biện pháp khác đã đem lại quyền lợi cho tầng lớp trên ở nông thôn

và tạo điều kiện cho sự phát triển của chủ nghĩa tư bản trong nông nghiệp về việc trồng trọi và chăn nuôi có sự kết hợp với kỹ thuật và phương pháp canh tác mới, phát triển thuỷ lợi, lai tạo giống mới tăng đầu tư cho nông nghiệp

- Về công nghiệp

Thực hiện thúc đẩy công nghiệp hoá đất nước có những tiến bộ

và thành tựu đáng kể trong sản xuất công nghiệp nền công nghiệp truyền thống dần dần biến đổi theo hướng đa ngành đa dạng hoá sản phẩm trên cơ sở mở rộng và tăng cường công nghiệp chế biến Khai tác các mỏ quặng kim loại màu như: đồng, bộ xít cũng được tiến hành

ở nhiều nước, công nghiệp hoá học cơ khí chế tạo có chuyển biến đáng kể các ngành công nghiệp như dệt - may, giấy – da đã có sự tăng trưởng nhanh, ngành chế biến thực được chú ý phát triển

- Về giao thông vận tải và thông tin

Giao thông vận tải ở các ASEAN chưa phát triển mạnh, vận tải đường sắt đóng vai trò quan trọng gần đây chú ý mở rộng và thiết lập đường sắt liên vận các nước ASEAN đã hoà mạng thông tin viễn thông liên lạc trực tiếp, sử dụng hệ thống vệ tinh Pa la pa Dự án hiện đại hoá, dự án lục giác kinh tế đang được triển khai

- Về tài chính, ngân hàng và kinh tế dịch vụ

Hệ thống ngân hàng, tín dụng ở các nước ASEAN phát triển nhanh chóng và đã thực hiện chính sách hối đuối tự do, mở rộng thị

trường tư bản tiền tệ, tăng cường kinh tế đô thị và dịch vụ trên cơ sở thực hiện mở cửa rộng rãi

Gần đây hợp tác các nước ASEAN, trong lĩnh vực tài chính ngân hàng thuế quan và bảo hiểm đóng vai trò quan trọng cho các hoạt động thương mại, đầu tư và hợp tác công nghiệp trong khu vực

- Về thương mại:

Đây là hoạt động nổi bật và có hiệu quả nhất trong hợp tác khu vực ASEAN Buôn bán trong nội bộ ASEAN ngày càng được đẩy mạnh, thúc đẩy hoạt động thương mại phát triển hơn nữa, đồng thời thực hiện tự do hoá thương mại nội bộ, các nước ASEAN đã từng bước nới lòng hàng rào thuế quan và các ràng buộc thương mại khác Tại hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ IV tại Xing ga po năm 1992, các nước ASEAN đã ra tuyên bố chung về thành lập khu vực thương mại

tự do và khung thuế quan ưu đãi hiệu quả chung, còn đẩy mạnh hoạt động thương mại đối với các nước và các khu vực khác trên thế giới Ngoại thương của ASEAN chủ yếu đối với các nước tư bản phát triển, trước hết là Mỹ và Nhật Bản Ngoài ra các nước ASEAN còn có quan

hệ buôn bán với nhiều nước và tổ chức khu vực khác như các nước Tây Âu, Ôxtraylia, các nước Trung Đông và các nước đang phát triển khác

C KẾT LUẬN

Toàn cầu hoá kinh tế quốc tế và hiệp hội các nước ASEAN có vai trò đặc biệt quan trọng đối với việc phát triển nền kinh tế của nhà nước Bởi vì một đất nước không thể phát triển được nếu thiếu sự hợp tác với nhiều nước giàu kinh nghiệm Hiện nay vấn đề toàn cầu hoá kinh tế thế giới và tổ chức ASEAN là hai vấn đề được các nước rất quan tâm nhất là đối với các nước đang phát triển thúc đẩy nền kinh tế phát triển và có như thế mới đưa đất nước tiến theo hướng công nghiệp hoá - hiện đại hoá Việt Nam – Lào gia nhập ASEAN là một

cơ hội lớn để hợp tác phát triển kinh tế trong khu vực, mở rộng thị trường trong khu vực cũng như trên toàn thế giới, ASEAN giúp chúng

ta cải cách và phát triển kinh tế trong nước, giúp cho Việt Nam – Lào

có những bài học kinh nghiệm để củng cố phát triển kinh tế, văn

hoá-xã hội bảo đẩm trật tự an ninh quốc phòng đoàn kết quốc gia dân tộc

và sức mạnh thời đại tạo nên thể lực mới để đưa quốc gia dân tộc vững bước tiến vào thời kỳ mới thời kỳ công nghiệp hoá - hiện đại hoá