LỜI NÓI ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Sự phát triển của các quốc gia, dân tộc là thành quả của một chuỗi những hành động xuyên suốt qua chiều dài lịch sử của các quốc gia đó. Nền hành chính của mỗi nước là nơi diễn ra những hoạt động tổ chức quản lý xã hội đầy sinh động nó phản ánh mối quan hệ phức tạp, đa chiều giữa Nhà nước với công dân với các tổ chức khác và giữa các nhà nước với nhau. Trong điều kiện đời sống xã hội phát triển không ngừng các mối quan hệ trên ngày càng nhiều và phức tạp đòi hỏi cần thiết phải tiến hành cải cách hành chính(CCHC) một cách thường xuyên và liên tục để nắm bắt kịp thời những biến chuyển của đời sống xã hội. Cải cách nền hành chính là một yêu cầu khách quan nhưng việc tiến hành cải cách hành chính không phải bằng mọi giá mà cần chú trọng vào hiệu quả, hiệu quả không chỉ là kết quả do công cuộc cải cách đem lại mà còn cả hiệu quả sử dụng nguồn lực trong quá trình cải cách. Công cuộc cải cách hành chính là một sự nghiệp lâu dài, phức tạp nếu chỉ nhìn nhận, đúc rút kinh nghiệm và những bài học lịch sử của mỗi nước thì không thể giải quyết được vấn đề đặt ra đặc biệt là trong thời kỳ hội nhập vì thế ta cần nhìn nhận vấn đề này từ nhiều góc độ khác nhau và có sự tìm hiểu, so sánh với những mô hình hành chính phát triển trên thế giới. Ở đây xin được đặt điểm nhìn từ một nền hành chính phát triển điển hình là Cộng hòa Pháp. 2. Mục đích nghiên cứu Trong điều kiện hiện nay ở nước ta vừa trải qua thời kỳ quản lý kế hoạch hóa tập trung quan liêu, bao cấp dần dần chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường, hòa nhập với nền kinh tế thế giới thì mô hình hành chính trước đây không còn phù hợp nữa, thậm chí còn kìm hãm sự phát triển của đất nước. Thấy vậy, việc nghiên cứu, tìm hiểu các mô hình hành chính của các nước trên thế giới là một việc làm cần thiết và quan trọng nhằm vận dụng những điểm hay, sáng tạo vào điều kiện cải cách hành chính ở Việt Nam.
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Sự phát triển của các quốc gia, dân tộc là thành quả của một chuỗi nhữnghành động xuyên suốt qua chiều dài lịch sử của các quốc gia đó Nền hànhchính của mỗi nước là nơi diễn ra những hoạt động tổ chức quản lý xã hội đầysinh động nó phản ánh mối quan hệ phức tạp, đa chiều giữa Nhà nước vớicông dân với các tổ chức khác và giữa các nhà nước với nhau Trong điềukiện đời sống xã hội phát triển không ngừng các mối quan hệ trên ngày càngnhiều và phức tạp đòi hỏi cần thiết phải tiến hành cải cách hành chính(CCHC)một cách thường xuyên và liên tục để nắm bắt kịp thời những biến chuyểncủa đời sống xã hội
Cải cách nền hành chính là một yêu cầu khách quan nhưng việc tiếnhành cải cách hành chính không phải bằng mọi giá mà cần chú trọng vào hiệuquả, hiệu quả không chỉ là kết quả do công cuộc cải cách đem lại mà còn cảhiệu quả sử dụng nguồn lực trong quá trình cải cách
Công cuộc cải cách hành chính là một sự nghiệp lâu dài, phức tạp nếu chỉnhìn nhận, đúc rút kinh nghiệm và những bài học lịch sử của mỗi nước thì khôngthể giải quyết được vấn đề đặt ra đặc biệt là trong thời kỳ hội nhập vì thế ta cầnnhìn nhận vấn đề này từ nhiều góc độ khác nhau và có sự tìm hiểu, so sánh vớinhững mô hình hành chính phát triển trên thế giới Ở đây xin được đặt điểm nhìn
từ một nền hành chính phát triển điển hình là Cộng hòa Pháp
2 Mục đích nghiên cứu
Trong điều kiện hiện nay ở nước ta vừa trải qua thời kỳ quản lý kế hoạchhóa tập trung quan liêu, bao cấp dần dần chuyển đổi sang nền kinh tế thịtrường, hòa nhập với nền kinh tế thế giới thì mô hình hành chính trước đâykhông còn phù hợp nữa, thậm chí còn kìm hãm sự phát triển của đất nước.Thấy vậy, việc nghiên cứu, tìm hiểu các mô hình hành chính của các nước
Trang 2trên thế giới là một việc làm cần thiết và quan trọng nhằm vận dụng nhữngđiểm hay, sáng tạo vào điều kiện cải cách hành chính ở Việt Nam.
3 Phạm vi nghiên cứu
Do một số hạn chế trong việc nghiên cứu, tìm tòi các nguồn tài liệu nênbài viết này chủ yếu đi sâu tìm hiểu cuộc cải cách hành chính của Cộng hòaPháp trong giai đoạn năm 2000 đến nay và việc vận dụng vào điều kiện cảicách hành chính ở Việt Nam trong những năm gần đây
4 Phương pháp nghiên cứu
Do yêu cầu phức tạp của đề tài nên để hoàn thiện được bài viết này cầnphải sử dụng rất nhiều phương pháp như phân tích, tổng hợp, so sánh, thống
kê, … Những phương pháp này được lồng ghép đan xen trong toàn bộ bàiviết
5 Kết cấu của bài viết
Chương 1 trình bày những vấn đề khái quát nhất về nền hành chínhCộng hòa Pháp cùng với việc cải cách hành chính trong thập kỷ vừa qua;Chương 2 đi sâu phân tích về những mặt đạt được cũng như những kinhnghiệm rút ra từ cuộc cải cách nền hành chính Pháp;
Chương3 nghiên cứu việc vận dụng những kinh nghiệm cải cách hànhchính của Pháp vào điều kiện cải cách hành chính ở Việt Nam
Trang 3CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
UBND Ủy ban nhân dân
CNTT Công nghệ thông tin
CNTT-TT Công nghệ thông tin – truyền thông
ICT Information and communication technologies (Công nghệ
thông tin và truyền thông)CSDL Cơ sở dữ liệu (Database)
CPNet Mạng tin học diện rộng của Chính phủ
NATO Tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương ( North Atlantic
Treaty Organization)ACSI Chỉ số hài lòng của khách hàng (Application of Customer
Satisfaction Index)ENA Trường Hành chính Quốc gia Pháp
IRA Trường Hành chính khu vực Pháp
Trang 4Đứng trên góc độ hành chính học, việc nghiên cứu thuật ngữ “cải cáchhành chính” trước hết được bắt đầu từ khái niệm “cải cách” Cải cách là sửa đổinhững bộ phận cũ không hợp lý cho thành mới, đáp ứng yêu cầu của tình hìnhkhách quan”; là “sự sửa đổi căn bản từng phần, từng mặt của đời sống xã hộitheo hướng tiến bộ mà không đụng tới nền tảng của chế độ xã hội hiện hành”Trên cơ sở khái niệm cải cách, đã có nhiều khái niệm cải cách được đưara:
- Theo hướng nhấn mạnh tính kế hoạch, tính mục tiêu, tính tiến bộ vànhững trở lực của cải cách hành chính có tác giả Gerald E Caiden cho rằng:Cải cách hành chính là sự tác động nhân tạo của việc chuyển đổi hành chínhchống lại kháng cự
- Theo hướng nhấn mạnh sự phù hợp của mục tiêu cải cách hành chínhvới nhứng yêu cầu phát triển đất nước và xã hội có các quan điểm:
+ Cải cách hành chính là hoạt động của Chính phủ căn cứ vào yêu cầuphát triển kinh tế, chính trị của xã hội mà hiện đại hóa, khoa học hóa, hiệusuất hóa thể chế hành chính, cơ cấu tổ chức, chế độ công tác, phương thứcquản lý để nâng cao năng suất và hiệu lực hành chính của Chính phủ
+ Là quá trình làm cho bộ máy hành chính phù hợp với yêu cầu pháttriển kinh tế - xã hội, đổi mới hệ thống chính trị bào gồm một hệ thống tổchức và định chế có chức năng thực thi quyền hành pháp tức là quản lý công
Trang 5việc hàng ngày của Nhà nước, bảo đảm tổ chức thực hiện thành công cácnhiệm vụ chính trị của Nhà nước.
- Theo hướng nhấn mạnh việc nâng cao hiệu suất, cải tiến chế độ vàphương thức hành chính cũ, xây dựng chế độ và phương thức hành chính mới:Cải cách hành chính là một quá trình lâu dài và liên tục nhằm nâng caohiệu suất hành chính, cải tiến chế độ và phương thức hành chính cũ, xây dựngchế độ và phương thức hành chính mới trong phạm vi quản lý của hệ thốngcác cơ quan thực thi quyền hành pháp cũng như tất cả các hoạt động có ý thứccủa bộ máy nhà nước (BMNN)
- Xét về mặt nội dung cải cách nền hành chính, một số tác giả cho rằng,cải cách hành chính là phải nhằm mục tiêu thay đổi toàn bộ các nội dung củanền hành chính như: thể chế, bộ máy, tài chính công, công vụ, công chức…:+ Cải cách hành chính đề cập đến những thay đổi trong toàn bộ hệ thốnghành chính công Nó bao gồm toàn bộ việc tổ chức lại các bộ, xác định nhiệm
vụ và chức năng của các đơn vị hành chính, cải tiến các phương pháp và thủtục, đào tạo cán bộ…; cải tiến sự phối hợp ở cấp cao hơn của Chính phủ Mọi
sự cải tiến cơ cấu, tủ tục, năng lực và động cơ của cán bộ với mục đích nângcao năng lực quản lý và tổ chức của các tổ chức công cũng được xem là cảicách hành chính theo nghĩa này
+ Trong từ điển Hành chính, cải cách hành chính (administrative reform)được định nghĩa là: hệ thống những chủ trương, biện pháp tiến hành nhữngsửa đổi, cải tiến mang tính cơ bản và có hệ thống nền hành chính nhà nước(hay nền hành chính công, hành chính quốc gia) về các mặt: thể chế, cơ cấu tổchức, cơ chế hoạt động, chế độ công vụ, quy chế công chức, năng lực, trình
độ, phẩm chất phục vụ của đội nguc công chức làm việc trong bộ máy đó
Trang 6- Một số tác giả lại có những quan điểm khác khi cho rằng: cải cách hànhchính không nhất thiết phải thay đổi toàn bộ các nội dụng của nền hành chính
mà là thay đổi một hoặc một số nội dung của nền hành chính, chẳng hạn cảicách hành chính được hiểu như là một quá trình cải tiến bộ phận, cải cáchtừng phần, từng bước hệ thống hành pháp của BMNN nhằm nâng cao hiệulực và hiệu quả quản lý nhà nước, cải tiến tổ chức, chế độ và phương pháphành chính cũ, xây dựng chế độ và phương pháp hành chính mới trong nềnhành chính nhà nước, có liên quan đến cải cách các lĩnh vực quản lý khácnhau của BMNN
- Theo Nghị quyết của ĐCS Việt Nam: CCHC ở nước ta là trọng tâm củacông cuộc tiếp tục xây dựng và kiện toàn Nhà nước CHXHCN Việt Nam, baogồm những thay đổi có chủ định nhằm hoàn thiện thể chế của nền hành chính,
cơ cấu tổ chức và cơ chế vận hành của bộ máy hành chính các cấp, đội ngũcông chức hành chính để nâng cao hiệu lực, năng lực và hiệu quả hoạt độngcủa hành chính công phục vụ nhân dân
Như vậy, hiện nay, có nhiều cách diễn đạt khác nhau về thuật ngữCCHC và ở những nước có trình độ phát triển kinh tế - xã hội khác nhau sẽ cócách hiểu giống nhau về thuật ngữ này Tuy nhiên, trên cơ sở những kháiniệm đã nêu, có thể thấy rõ sự thống nhất của chúng trên một số nội dung sau:CCHC là sự thay đổi có kế hoạch theo một mục tiêu xác định nhưngkhông làm triệt tiêu hay thay đổi bản chất của hệ thống hành chính nhà nước
mà là đổi mới, hoàn thiện để hệ thống hành chính hoạt đông hiệu quả hơn;CCHC hướng tới sự điều tiết những mâu thuẫn trong cơ cấu tổ chức và
cơ chế quản lý của BMHCNN;
CCHC không chỉ tập trung vào việc định rõ trách nhiệm của các cơquan, cá nhân mà thông qua đó nhằm thiết lập một hệ thống hành chính chặtchẽ từ trên xuống dưới;
CCHC không phải là cải cách chế độ chính trị - kinh tế - xã hội mà làquá trình khắc phục mọi trở lực trong cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt động của
Trang 7nền hành chính, làm cho nó phát triển một cách năng động và phù hợp với sựbiến đổi kinh tế - xã hội;
Tùy theo từng quốc gia, từng thời kì lịch sử mà CCHC có thể hướng tới
sự hoàn thiện của một hoặc một số nội dung của nền hành chính như: thể chế,
bộ máy, tài chính công và đội ngũ công chức
Từ những phân tích trên, có thể nêu lên khái niệm CCHC như sau:
CCHC là thuật ngữ được sử dụng để chỉ “Quá trình cải biến có kế hoạch
cụ thể để đạt mục tiêu hoàn thiện một hay một số nội dung của nền hànhchính nhà nước (như thể chế, cơ cấu tổ chức,cơ chế vận hành, chuẩn hóa độingũ cán bộ, công chức…) nhằm xây dựng nền hành chính công đáp ứng yêucầu của một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả và hiện đại
Cộng hòa Pháp có biên đường biên giới chung với nhiều quốc gia như:
Bỉ, Luxembourg, Đức, ThuỵSĩ, Ý, Monaco, Andorra và Tây Ban Nha Ngoài
ra, tại một số lãnh thổ hải ngoại , Cộng hòa Pháp còn có chung biên giới trên
bộ với Brasil, Suriname và Antilles Hà Lan Pháp còn được nối với Anh Quốcqua Đường hầm Eo biển, chạy dưới Eo biển Măng-sơ
Pháp là một nước dân chủ theo thể chế cộng hòa bán tổng thống trungương tập quyền (unitary semi-presidential republic) Quốc gia này là mộtnước công nghiệp, có nền kinh tế lớn thứ năm trên thế giới Những giá trịquan trọng của thể chế này được thể hiện trong bản Tuyên ngôn nhân quyền
và dân quyền năm 1789 (Déclaration des Droits de l'Homme et du Citoyen).Pháp cũng là một trong những nước sáng lập Liên minh châu Âu vàđồng thời là quốc gia lớn nhất trong khối này tính theo diện tích, nằm trong
Trang 8khu vực đồng euro và khối Schengen Cộng hòa Pháp là một trong nhữngthành viên sáng lập các tổ chức NATO và Liên Hiệp Quốc, và là một trongnăm thành viên có ghế thường trực trong Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.Pháp cũng là một trong bảy quốc gia trên thế giới được công nhận là có vũkhí hạt nhân.
Pháp được chia thành 26 đại khu: 22 trong Pháp quốc bản thổ (21 ở bảnthổ; 1 là "lãnh thổ tập thể" Corse, trên đảo Corsica, thường được gọi là một
"đại khu" theo cách nói thông thường), và 4 đại khu hải ngoại Các vùng đượcchia tiếp thành 100 hành tỉnh Các hành tỉnh được đánh số (chủ yếu theo bảngchữ cái) và số này được dùng làm mã bưu chính cũng như mã trên bảng số xe.Các hành tỉnh lại được chia tiếp thành 341 chuyên khu, nhưng các chuyên khukhông có hội đồng lập pháp theo bầu cử và chỉ là đơn vị hành chính của đấtnước Các chuyên khu được chia thành 4.032 hương, các hương này cũng chỉ
có ý nghĩa hành chính Cuối cùng, các hương được chia thành 36.682 Công
xã đây là các chính quyền tự quản với hội đồng được bầu cử riêng biệt (hộiđồng tự quản)
Đại khu, hành tỉnh và công xã đều là "lãnh thổ tập thể", có nghĩa họ cómột cơ quan hành pháp và lập pháp riêng biệt, trong khi các chuyên khu vàhương chỉ đơn giản là các đơn vị hành chính Tới tận năm 1940, các chuyênkhu vẫn là các lãnh thổ tập thể với một cơ quan lập pháp bầu cử riêng biệt(hội đồng chuyên khu), nhưng dưới thời Vichy Pháp cơ quan này đã bị ngừnghoạt động và chính thức bị hủy bỏ bởi nền Đệ Tứ Cộng hòa Pháp năm 1946.Theo lịch sử, các hương cũng từng là các lãnh thổ chung với cơ quan lập phápriêng biệt
Bốn hành tỉnh hải ngoại (cũng tức là bốn đại khu hải ngoại) là một phầntrong tổng thể nước Pháp (và Liên minh Châu Âu) và vì thế có quy chế tương
tự như các hành tỉnh thuộc bản thổ
Trang 9Ngoài 26 đại khu và 100 hành tỉnh, Cộng hòa Pháp còn gồm sáu khu vựchải ngoại, một "thực thể địa phương có địa vị đặc thù"(New Caledonia), mộtlãnh địa hải ngoại và một hòn đảo ở Thái Bình Dương.
Các khu vực hải ngoại và lãnh địa hải ngoại là một phần hình thành nênCộng hòa Pháp nhưng không hình thành nên Liên minh Châu Âu hay vùng tàichính của nó Các lãnh thổ Thái Bình Dương tiếp tục sử dụng đồng franc TháiBình Dương có giá trị ổn định với đồng euro Trái lại, bốn đại khu (hành tỉnh)hải ngoại sử dụng đồng franc Pháp và hiện dùng đồng euro
Nước Pháp cũng vẫn giữ quyền kiểm soát một số hòn đảo nhỏ khôngthường xuyên có người ở tại Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương: Bassas daIndia, Đảo Clipperton, Đảo Europa, Quần đảo Glorioso, Đảo Juan de Nova,Đảo Tromelin
Trong cơ cấu tổ chức của hành chính Cộng hòa Pháp thì Chính phủ doThủ tướng lãnh đạo, bao gồm 29 thành viên Chính phủ bao gồm: 14 Bộtrưởng (theo các lĩnh vực), 4 Bộ trưởng ủy quyền, đặc trách, 10 Quốc vụkhanh
1.3 Cải cách hành chính ở Cộng hòa Pháp từ năm 2000 đến nay 1.3.1 Thể chế hành chính
Nền hành chính của Pháp là một nền hành chính truyền thống, theo môhình tập trung, một nền hành chính trung thành, công bằng và trong sạch(trung thành với Nhà nước, công bằng trong phục vụ nhân dân và trong sạchtrong tài chính) Hiện nay, với sự thay đổi thường xuyên của môi trường,hành chính Pháp được xem là nền hành chính truyền thống đang chuyểnmình, đang thay đổi cho phù hợp hơn với quá trình nhất thể hóa ở châu Âu
1.3.2 Chế độ công vụ
Khác với nhiều quốc gia, để sử dụng, đào tạo công chức có hiệu quả vàphù hợp với đặc thù của quốc gia, Cộng hòa Pháp luôn tuân thủ thực hiệnnhững nguyên tắc riêng của mình: Tôn trọng những đặc điểm riêng, khácnhau và thống nhất những cái chung, vì thế Pháp không thể chỉ nhấn mạnh
Trang 10đến hệ thống ngạch, bậc mà còn chú ý đến quá trình quản lý công chức như ởcác nước khác Hành chính Pháp cải cách để phù hợp với phương thức quản
lý mới, quản lý theo mục tiêu, theo kế hoạch chiến lược, quản lý nhóm, quản
lý chất lượng công việc, đồng thời sự cải cách cũng đáp ứng với những yêucầu khắt khe của việc quản lý sử dụng ngân sách, như việc do ngân sáchkhông tăng, phải giảm biên chế mà vẫn phải bảo đảm chất lượng công việc.Hành chính Pháp mang thông điệp ý nghĩa chung và giá trị cộng hòa - tự do,bình đẳng, bác ái
1.3.3 Tổ chức bộ máy hành chính
Pháp có 22 vùng, 95 tỉnh và 36.000 xã với 67 triệu dân Mô hình hànhchính tập trung, phân thành các vùng lãnh thổ, các tỉnh, đại diện của Chínhphủ ở tỉnh là tỉnh trưởng Hành chính Pháp có tính ổn định cao với tổ chứctheo chiều dọc, trung ương có các bộ, địa phương có các sở tương ứng
Nền hành chính Pháp đang thực hiện hai cuộc cải cách lớn Thứ nhất,thực hiện phân quyền và tản quyền Tản quyền là việc chuyển giao quyền lực
và phương tiện của các cơ quan hành chính Trung ương, của các bộ cho các
cơ quan đóng tại địa phương Nhà nước vẫn luôn đóng vai trò chi phối, thôngqua các cơ quan của mình, nhưng đó là các cơ quan gần dân nhất Phân quyềnmang tính triệt để và mang tính chính trị hơn: quyền lực chuyển giao cho cácpháp nhân độc lập, tách rời Nhà nước trung ương Việc cải cách này đã đạtđược kết quả tốt, nó đã làm thay đổi cơ bản mối quan hệ giữa tỉnh trưởng vàhội đồng nhân dân địa phương Thứ hai, thực hiện cải cách quản lý ngân sáchnhằm chuyển từ quản lý ngân sách theo đầu vào sang cơ chế quản lý ngânsách theo kết quả đầu ra Nâng cao vai trò cuả Quốc hội trong vấn đề ngânsách Vấn đề chú trọng không chỉ là chi tiêu như thế nào mà còn là mục đíchchi tiêu và chi thế nào cho hiệu quả Thực hiện cải cách tài chính công vớiviệc chú trọng đưa ra các chỉ số kết quả, hiệu quả đối với công việc
1.3.4 Tài chính công
Trang 11Ở Pháp, cải cách tài chính công được xác định là một trong những nộidung quan trọng của Chính phủ Pháp, nhằm chuyển từ cơ chế quản lý ngânsách theo đầu vào sang cơ chế quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra, Luật tổchức ngân sách ngày 01/8/2001 đã được ban hành Theo quy định của Luật,Nghị viện sẽ khoán cho các Bộ trưởng một khoản ngân sách trọn gói, đổi lại,các Bộ trưởng phải xác định các mục tiêu kèm theo các chỉ số cụ thể để thựchiện ngân sách nhằm đạt được các kết quả cụ thể Việc xác định mục tiêu vàđánh giá kết quả thực hiện nhằm cải thiện hiệu quả chi ngân sách ở hai cấpđộ: (1) trong quá trình ra quyết định ngân sách ở cấp độ Chính phủ và Nghịviện; (2) trong quá trình quản lý, thực hiện ngân sách tại các cơ quan, đơn vị.Theo cơ chế mới, kinh phí sẽ được thông qua dựa trên các mục tiêu cụ thểtrong khuôn khổ các khoản cấp phát trọn gói Những thông tin kèm theo dựtoán ngân sách cho phép đối chiếu kết quả đạt được so với dự kiến ban đầu.
1.3.5 Hướng cải cách hành chính của Cộng hòa Pháp trong tương lai
Trong thời gian tới, một mặt Pháp tiếp tục tiến hành hiện đại hoá nềnhành chính với những nội dung cơ bản là: tập trung vào giảm gánh nặng hànhchính cho người dân và doanh nghiệp, giảm quan liêu và chi tiêu công, phi tậptrung hoá, đẩy mạnh hành chính điện tử Mục tiêu là xây dựng nền hành chínhhướng tới phục vụ cộng đồng Xu hướng chung không chỉ của Cộng hòa Pháp
mà nhiều quốc gia hiện nay là đặc biệt quan tâm đến các giải pháp kiểm soátđầu ra, tính toán chi phí quản lý đối với từng loại, từng lĩnh vực hoạt động, kể
cả phí tổn mà người dân và doanh nghiệp phải gánh chịu khi thực hiện thủ tụchành chính và các quy định của pháp luật Trong chương trình cải cách hànhchính, vấn đề xây dựng và phát triển nền hành chính điện tử được xác định làtrọng tâm ưu tiên Hiện nay, trong lĩnh vực tin học hóa hành chính Nhà nước
ở Pháp đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng như: tuyệt đại đa số công chứchành chính của Pháp đều sử dụng máy tính trong công việc; các công sở đềuđược trang bị hế thống máy tính để truyền tải thông tin giữa các cơ quan, bộphận với nhau thông qua một hệ thống mạng nội bộ; các cơ quan đều có trang
Trang 12tin điện tử cung cấp những thông tin kịp thời cho người dân, doanh nghiệp và
có cơ chế phản hồi để các cơ quan kịp thời xử lí Có thể lấy một ví dụ tiêubiểu trong ngành thuế của Pháp, các cơ quan này đều đã sử dụng phần mềmđiện tử để cho người dân , doanh nghiệp tự kê khai và nộp thuế trực tiếp quamạng máy tính
Mặt khác, Pháp cũng tiến hành đồng thời cải cách việc tuyển dụng côngchức và đa dạng hoá công tác quản lý nhân sự, hình thức thi tuyển
Có thể nói, việc hoàn thiện chế độ công vụ phù hợp với đặc điểm trongnước và xu hướng của thế giới là mục tiêu quan trọng của Cộng hòa Phápđược tiến hành một cách liên tục, thường xuyên trong suốt 10 năm qua củanước Pháp (từ năm 2000 đến nay) đạt được nhiều thành tựu khiến thế giớiphải ngưỡng mộ và học hỏi
Chương 2: NHỮNG KINH NGHIỆM RÚT RA TỪ NHỮNG CUỘC CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở PHÁP
2.1 Về thể chế hành chính
Thể chế hành chính Cộng hòa Pháp đang có xu hướng chuyển dần từ tậpquyền sang tản quyền và phân quyền với hệ thống từ trung ương, vùng, tỉnh,công xã khá chặt chẽ; vừa có đại diện Nhà nước (trung ương) vừa có chínhquyền Hội Đồng dân cử đại diện cộng đồng lãnh thổ ở mỗi cấp địa phương
Xu hướng phân quyền nhằm chuyển giao một phần quyền lực Nhà nướcTrung ương cho chính quền địa phương Quyền tự chủ của các đơn vị hànhchính địa phương được tăng cường bởi đạo luật ngày 02-3-1982 Những hoạtđộng chuyển giao thẩm quyền lớn đã được thực hiện: hỗ trỡ xã hội, trang thiết
bị trường học, đào tạo nghiệp vụ…Vấn đề ưu tiên hiện nay là, làm rõ thẩmquyền của các cấp trong các cơ quan hành chính lãnh thổ (nước Pháp hiện cókhoảng 36.000 xã, đây là những con “át chủ bài” trong việc phân công trách
Trang 13nhiệm, nhưng lại là yếu tố cản trở trong việc thực hiện những hành độngchung…)
Tản quyền là chuyển giao quyền lực từ Trung ương cho các cấp lãnh thổhoặc các cấp tản quyền trong phạm vi bản thân quyền lực Nhà nước.Chínhsách tản quyền và phân quyền không mâu thuẫn nhau mà bổ xung chonhau.Tản quyền dựa vào các tỉnh trưởng và các cơ quan của Trung ương đóngtại địa phương Tản quyền cho phép thực hiện một chính sách quản lý gần dânhơn, chú trọng hơn đến nhu cầu và mong đợi của công dân, quyết định nhanhhơn Và phân quyền sẽ tạo điều kiện cho địa phương phát huy tính năng động,sáng tạo, chủ động trong quản lý
Chính nhờ sự mềm dẻo, linh hoạt trong thiết kế tổ chức bộ máy chínhquyền hành chính địa phương nên việc quản lý hành chính, cung ứng các dịch
vụ công, hỗ trợ nhân dân của mình của nước Pháp đạt hiệu quả rất cao Theothống kê năm 2010 về “Mức độ hài lòng của công dân với hành chính công”của ACSI thì có tới 78% người dân cảm thấy thỏa mãn, hài lòng và tin tưởngvào chính quyền của họ
2.2 Về tổ chức bộ máy
Nhìn vào cách tổ chức bộ máy hành chính địa phương của Pháp có thểthấy mặc dù đã có sự tinh giản nhưng vẫn khá cồng kềnh, bộ máy hành chínhđịa phương lại khá phức tạp do đang tiến hành đồng thời hai phương thức tổchức bộ máy hành chính địa phương là phân quyền và tản quyền nên bộ máyhành chính địa phương “phình” to về số lượng các cơ quan hành chính, độingũ công chức, cơ sở hạ tầng, thủ tục hành chính…Mặc dù vậy, hoặt độngcủa bộ máy hành chính địa phương vẫn đạt hiệu quả, “nhịp nhàng, thôngsuốt”, tạo cảm tình với người dân Có nhiều nguyên nhân nhưng phải kể đếntrình độ phân công, phối hợp một cách khoa học; năng lực làm việc chuyênnghiệp của đội ngũ công chức; ứng dụng công nghệ thông tin giữa các cơquan và bộ phận với nhau, giữa địa phương với Trung ương…
2.3 Về tổ chức nhân sự
Trang 14Đào tạo công chức là khâu quan trọng trong quản lý nhân sự và pháttriển nguồn nhân lực khu vực công ở Cộng hòa Pháp Việc đào tạo được tiếnhành thường xuyên, liên tục theo kế hoạch hằng năm, có lộ trình dài hạn đểphù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của từng thời kỳ, từng ngành,từng địa phương.
a Vài đặc điểm về công chức
Tính đến năm 2010 Cộng hòa Pháp có khoảng 67 triệu dân, tổ chứcthành 4 cấp hành chính: trung ương, vùng lãnh thổ, tỉnh và xã Công chứcPháp được chia thành 3 loại: 1- Công chức Chính phủ khoảng 2,5 triệu người,gồm những người làm trong các cơ quan ở Trung ương và các cơ quan đạidiện của Chính phủ tại địa phương (cấp vùng lãnh thổ và cấp tỉnh) 2- Côngchức chính quyền địa phương (cấp vùng lãnh thổ, cấp tỉnh và cấp xã) cókhoảng 1,7 triệu người 3- Công chức ngành y tế có trên 1 triệu người Vềtrình độ nghề nghiệp, công chức được chia thành 3 loại A, B, C với yêu cầu
cụ thể khi thi tuyển: Công chức loại A dành cho người có bằng cử nhân trởlên, công chức loại B có bằng tú tài (tốt nghiệp THPT), công chức loại C chỉcần học hết THCS Công chức Pháp nghỉ hưu ở tuổi 65 không phân biệt nam,nữ
Nhà nước bảo đảm công chức làm việc suốt đời, được đào tạo và đào tạolại thường xuyên Luật Công chức năm 1966 quy định: Đào tạo thường xuyên
là bắt buộc đối với công chức Có 2 loại hình đào tạo: Đào tạo ban đầu dànhcho số công chức mới được tuyển dụng, đào tạo thường xuyên dành cho sốcông chức đã làm việc nhiều năm Đây không chỉ là quyền lợi mà còn là yêucầu bắt buộc đối với công chức Thời gian đào tạo thường xuyên cho mỗicông chức là 3-4 ngày/tháng Hiến pháp cũng như Luật Công chức quy địnhnhư vậy nhằm bảo đảm cho công chức thực hiện tốt nhất nhiệm vụ được giao,tạo điều kiện cho công chức có thể thay đổi công việc ở trình độ cao hơn, tạo
sự bình đẳng giữa công chức mới và cũ, giữa nam và nữ, mọi đối tượng đều
có điều kiện thăng tiến
Trang 15b Cách đào tạo
Năm 2007, ở Pháp có cuộc thỏa thuận liên ngành về Chương trình Đàotạo suốt đời Mục đích của chương trình này là nhằm hiện đại nền đào tạoPháp và chuyển quan niệm từ đào tạo thường xuyên sang đào tạo suốt đời.Lúc đầu chương trình Đào tạo suốt đời chỉ dành cho lĩnh vực tư nhân, xínghiệp, sau đó được nâng lên thành Luật để điều chỉnh cho cả công chức củaChính phủ và người lao động trong các doanh nghiệp Luật quy định: Mỗicông chức được học 20giờ/tháng và nằm trong kế hoạch của các bộ, doanhnghiệp 80% nội dung chương trình đào tạo do Nhà nước quy định (bắt buộc),20% do từng bộ tự xây dựng phù hợp với thực tế (linh hoạt)
Trên cơ sở quy định của Luật về đào tạo suốt đời, mỗi bộ dự báo nhu cầuđào tạo và xây dựng kế hoạch đào tạo công chức cho bộ mình, trong đó xácđịnh rõ số công chức cần phải ưu tiên đào tạo Hằng năm, Bộ Công chức banhành thông tri về đào tạo công chức nhằm định hướng đào tạo thường xuyên,liên tục cho các bộ, trong đó ưu tiên đào tạo công chức lãnh đạo, quản lý chocác bộ và những công chức được bổ nhiệm tại các địa phương
Thay đổi quan niệm đào tạo để khắc phục tâm lý ỷ lại vào sự bảo đảmcủa Nhà nước, không quan tâm nâng cao trình độ Mặt khác, ở Pháp người ta
tổ chức kiểm tra, sát hạch đối với những công chức làm việc lâu năm, có kinhnghiệm trong công việc nhưng chưa được đào tạo ban đầu để cấp bằng hoặcchứng chỉ Đây là cuộc cách mạng nhằm xóa bỏ “vách ngăn” giữa công chứcđào tạo ban đầu và công chức làm việc lâu năm chưa được đào tạo
Trước đây nền công vụ của Pháp coi việc đào tạo công chức Nhà nước làmột phần thưởng cho công chức Nay đã có sự đổi mới về nhận thức, coi đâymột nhu cầu không thể thiếu trong cuộc đời một công chức và là một biệnpháp quan trọng trong công tác quản lý nhân sự của nền hành chính Pháp.Việc xây dựng kế hoạch đào tạo công chức được coi là một khâu quantrọng không thể thiếu trong tất cả các cấp của nền hành chính nhà nước Kếhoạch đào tạo được tiến hành theo 4 bước: tìm hiểu thực tế, đánh giá nhu cầu