Phong trào không liên kết trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế

A. MỞ ĐẦU I. Tính cấp thiết của đề tài. Đầu những năm 60 của thế kỷ XX, trong bối cảnh cuộc chiến tranh lạnh diễn ra gay gắt cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cao trào giải phóng dân tộc, ngày 1961, tại Bengrat (Nam Tư), Phong trào không liên kết ra đời, đã khẳng định vị thế cũng như xu hướng tập hợp lực lượng của các quốc gia độc lập non trẻ. Tôn chỉ mục đích hoạt động của Phong trào là đấu tranh cho quyền tự quyết của các dân tộc, chống chủ nghĩa đế quốc, thủ tiêu chủ nghĩa thực dân cũ và mới theo nguyên tắc chỉ đạo; hòa bình, độc lập, phát triển, không liên kết và không tham gia khối, nhóm quân sự, chính trị. Trong quá trình tồn tại và phát triển, Phong trào Không liên kết đã có những đóng góp vào cuộc đấu tranh bảo vệ hòa bình, cổ vũ và ủng hộ mạnh mẽ cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ nền độc lập của các quốc gia, đấu tranh cho một trật tự kinh tế, chính trị công bằng, dân chủ, bình đẳng. Trong xu thế toàn cầu hóa ngày càng phát triển, bên cạnh những nhân tố tích cực vẫn còn nhiều bất công và nghịch lý, tạo ra cho các nước nhỏ yếu ít cơ hội, nhiều thách thức, hố ngăn cách giàu nghèo và trình độ phát triển, cùng với nguy cơ đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc ngày càng lớn. tình hình thế giới hiện nay diễn biến phức tạp, khó lường. Trong bối cảnh quốc tế hiện nay, Phong trào không liên kết vẫn tiếp tục là một tập hợp lực lượng, một diễn đàn rộng lớn để các nước cùng bàn luận các mục tiêu cao cả về hòa bình, độc lập dân tộc, hợp tác phát triển, tiến bộ và công bằng xã hội, tiến tới xây dựng các quan hệ quốc tế công bằng, lành mạnh, tôn trọng chủ quyền quốc gia, không có sự can thiệp, áp đặt của bên ngoài, dựa trên cơ sở những nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc và Luật pháp quốc tế. Là một thành viên chính thức của Phong trào Không liên kết từ tháng 91976, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực hoạt động nhằm góp phần thúc đẩy sự đoàn kết, phấn đấu thực hiện các mục tiêu của Phong trào, trở thành biểu tượng cho tinh thần bất khuất của một dân tộc nhỏ yếu dám đánh và đánh thắng những đế quốc hùng mạnh. Hiện nay, với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hoa, đa dạng hóa quan hệ, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế; vì lợi ích quốc gia, dân tộc, vì một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa giàu mạnh, Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò tích cực của mình trong phong trào Không liên kết. Với ý nghĩa đó em chọn đề tài “Phong trào không liên kết trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế” làm đề tài tiểu luận môn học “ Các phong trào chính trị xã hội quốc tế”. Tiểu luận kết cấu ngoài phần mở đầu,nội dung, kết luận, danh mục tài liệu, nội dung gồm 3 chương: 1. Một số nét về sự hình thành và phát triển của phong trào không liên kết. 2. Xu hướng vận động của phong trào không liên kết hiện nay. 3. Việt Nam với phong trào không liên kết.

A MỞ ĐẦU

I Tính cấp thiết của đề tài.

Đầu những năm 60 của thế kỷ XX, trong bối cảnh cuộc chiếntranh lạnh diễn ra gay gắt cùng với sự phát triển mạnh mẽ của cao tràogiải phóng dân tộc, ngày 1/9/61, tại Bengrat (Nam Tư), Phong tràokhông liên kết ra đời, đã khẳng định vị thế cũng như xu hướng tập hợplực lượng của các quốc gia độc lập non trẻ Tôn chỉ mục đích hoạt độngcủa Phong trào là đấu tranh cho quyền tự quyết của các dân tộc, chốngchủ nghĩa đế quốc, thủ tiêu chủ nghĩa thực dân cũ và mới theo nguyêntắc chỉ đạo; hòa bình, độc lập, phát triển, không liên kết và không thamgia khối, nhóm quân sự, chính trị

Trong quá trình tồn tại và phát triển, Phong trào Không liên kết

đã có những đóng góp vào cuộc đấu tranh bảo vệ hòa bình, cổ vũ vàủng hộ mạnh mẽ cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ nền độclập của các quốc gia, đấu tranh cho một trật tự kinh tế, chính trị côngbằng, dân chủ, bình đẳng

Trong xu thế toàn cầu hóa ngày càng phát triển, bên cạnh nhữngnhân tố tích cực vẫn còn nhiều bất công và nghịch lý, tạo ra cho cácnước nhỏ yếu ít cơ hội, nhiều thách thức, hố ngăn cách giàu nghèo vàtrình độ phát triển, cùng với nguy cơ đánh mất bản sắc văn hóa dân tộcngày càng lớn tình hình thế giới hiện nay diễn biến phức tạp, khólường Trong bối cảnh quốc tế hiện nay, Phong trào không liên kết vẫntiếp tục là một tập hợp lực lượng, một diễn đàn rộng lớn để các nướccùng bàn luận các mục tiêu cao cả về hòa bình, độc lập dân tộc, hợp tácphát triển, tiến bộ và công bằng xã hội, tiến tới xây dựng các quan hệquốc tế công bằng, lành mạnh, tôn trọng chủ quyền quốc gia, không có

sự can thiệp, áp đặt của bên ngoài, dựa trên cơ sở những nguyên tắc cơbản của Hiến chương Liên hợp quốc và Luật pháp quốc tế

Là một thành viên chính thức của Phong trào Không liên kết từtháng 9/1976, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực hoạt động nhằm góp phần

thúc đẩy sự đoàn kết, phấn đấu thực hiện các mục tiêu của Phong trào,trở thành biểu tượng cho tinh thần bất khuất của một dân tộc nhỏ yếudám đánh và đánh thắng những đế quốc hùng mạnh Hiện nay, vớiđường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đaphương hoa, đa dạng hóa quan hệ, chủ động và tích cực hội nhập quốc

tế, là bạn, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồngquốc tế; vì lợi ích quốc gia, dân tộc, vì một nước Việt Nam xã hội chủnghĩa giàu mạnh, Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò tích cực của mìnhtrong phong trào Không liên kết

Với ý nghĩa đó em chọn đề tài “Phong trào không liên kết trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế” làm đề tài tiểu luận môn

học “ Các phong trào chính trị xã hội quốc tế”

Tiểu luận kết cấu ngoài phần mở đầu,nội dung, kết luận, danhmục tài liệu, nội dung gồm 3 chương:

1 Một số nét về sự hình thành và phát triển của phong tràokhông liên kết

2 Xu hướng vận động của phong trào không liên kết hiện nay

3 Việt Nam với phong trào không liên kết

II Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu : Tìm hiểu sơ lược về phong trào không liên

kết từ đó nghiên cứu về xu hướng vận động của phong trào và thấyđược vai trò của phong trao không liên kết trong bối cảnh toàn cầu hoá

và hội nhập quốc tế

Nhiệm vụ nghiên cứu:

 Tìm hiểu đôi nét về lịch sử hình thành của phong trào

 Nghiên cứu sơ lược về quá trình phát triển của phong trào

 Khảo sát thực trạng phong trào không liên kết hiện nay

 Phân tích xu hướng vận động của phong trào không liên kết

 Việt Nam với phong trào không liên kết

B NỘI DUNG

I MỘT SỐ NÉT VỀ LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

CỦA PHONG TRÀO KHÔNG LIÊN KẾT.

1.1 Sự ra đời của phong trào không liên kết.

Phong trào Không liên kết ra đời trong cao trào giải phóng dân tộclàm sụp đổ chủ nghĩa thực dân cũ và trong bối cảnh chiến tranh lạnh cónguy cơ dẫn đến chiến tranh thế giới mới Chính sách không liên kết là biểuthị ý chí của các nước độc lập non trẻ Á, Phi, Mỹ la tinh đoàn kết đấu tranhbảo vệ và củng cố độc lập chính trị, từng bước giành độc lập kinh tế, bảo vệhoà bình thế giới để tồn tại và phát triển

Mặc dù hết sức đa dạng về văn hoá tín ngưỡng, về chế độ chính trị- xãhội, về lợi ích dân tộc, nhưng các nước không liên kết có nhiều đặc điểmgiống nhau: đều đã bị thực dân đô hộ, kinh tế kém phát triển, cùng chungnguyện vọng muốn có hoà bình ổn định để xây dựng đất nước, thoát khỏinghèo nàn và lạc hậu, Đó là cơ sở khách quan để phong trào có thể trởthành một tập hợp lực lượng rộng rãi, đoàn kết gắn bó trong một cươnglĩnh hành động tối thiểu

Tháng 3/1947, Thủ tướng Nehru triệu tập tại New Delhi hội nghị Đạibiểu các tổ chức và đoàn thể quần chúng, về sau được gọi là Hội nghị vềquan hệ châu Á lần thứ nhất

Tháng 1/1949, theo đề nghị của Miến Điện, Thủ tướng Nehru tổ chứcHội nghị Châu Á lần thứ hai tại New Delhi

Tháng 4/1954, Thủ tướng 5 nước Ấn Độ, Miến Điện, Indonesia,Pakistan và Xri Lanca họp tại Colombo để thảo luận các vấn đề quan tâmchung như: chống thực dân và phân biệt chủng tộc, chiến tranh lạnh, vấn đềthử vũ khí hạt nhân và hợp tác kinh tế Tại đây Thủ tướng Nehru tuyên bốrằng đa số các nước tham dự Hội nghị theo đuổi chính sách đối ngoại KLK

theo đề nghị của Indonesia, 5 nước này quyết định triệu tập một Hội nghịcác quốc gia độc lập Châu Á và Châu Phi trong năm 1955 Sau đó 5 nướclại gặp nhau tại Bogor (12/1954) và quyết định Hội nghị Á Phi sẽ họp tạithành phố Bandung của Indonesia từ 18 đến 24/4/1955.

Từ cuối năm 1954 đến tháng 4/1955 đã diễn ra một loạt cuộc tiếp xúcngoại giao quan trọng của Thủ tướng Nehru với Tổng thống Nasser, Tổngthống Tito, đặc biệt với Thủ tướng Chu Ân Lai Trước ngày khai mạc Hộinghị Bandung, Ấn Độ và Trung quốc ra thông cáo chung nêu lên 5 nguyêntắc chỉ đạo quan hệ giữa hai nước có chế độ chính trị – xã hội khác nhau,

về sau được gọi là 5 nguyên tắc chung sống hoà bình Đó là:

*Tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau;

*Không xâm lược lẫn nhau;

*Không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau;

*Bình đẳng và hai bên cùng có lợi;

*Cùng tồn tại hoà bình

Tham dự Hội nghị Bandung 1955 gồm các chính phủ của 29 nước Phi, trong đó có 23 nước Châu Á (Afghanistan, Miến Điện, ấn Độ,Indonesia , Giúocdani, Iran, Irắc, Yemen, Trung Quốc, Campuchia, Lào,Xiri, Libăng, Nepal, Pakistan, A rập Xê-út, Thổ Nhĩ Kỳ, Xri Lanca,Philippin, Thái Lan, Nhật, Việt Nam dân chủ Cộng hoà và 6 nước Châu Phi(Ai Cập, Ghana, Ethiopia, Liberia, Libya và Sudan) Ghana tham dự Hộinghị trước khi được chính thức trao trả độc lập, Síp và Palextin tham dự với

Á-tư cách quan sát viên Đoàn đại biểu Chính phủ ta do Phó Thủ Á-tướng PhạmVăn Đồng dẫn đầu

Những đề tài chính được thảo luận tại Bandung là hoà bình thế giới,

an ninh của các nước Á-Phi, cùng tồn tại hoà bình và láng giềng thân thiện,giải phóng các dân tộc Á-Phi khỏi ách thống trị thực dân và phân biệt

chủng tộc Trong quá trình Hội nghị đã nảy sinh bất đồng quan điểm gaygắt giữa các nước tán thành chính sách KLK và những nước tham gia cáckhối quân sự, có nguy cơ làm Hội nghị tan vỡ.

Tháng 4/1961 các Tổng thống Ai Cập, Nam Tư và Indonesia gửi thưchung cho nguyên thủ 21 nước đề nghị tổ chức một hội nghị các nướcKLK Ngày 18/5/61 các Tổng thống Naser, Tito, Sukarno gửi thư chínhthức mời những nước đó dự Hội nghị trù bị tại Cairo

Hội nghị trù bị tại Cairo từ ngày 5 đến 12/6/1961 để chuẩn bị cho Hộinghị cấp cao của các nước KLK tại Nam Tư vào tháng 9/1961, đã bàn vềvai trò và chính sách của phong trào KLK trong tương lai Những nướctham dự Hội nghị trù bị Cairo cho rằng cần biến khu vực các nước khôngcam kết thành một nhân tố cơ bản gìn giữ hoà bình và an ninh quốc tế,khẳng định sự trung thành đối với chính sách không cam kết như là mộtbiện pháp xử lý tích cực các vần đề mà thế giới đang gặp phải (về từ ngữ,cụm từ không liên kết chỉ được sử dụng chính thức từ Hội nghị cấp caoBelgrade, Trước đó, Hội nghị trù bị Cairo dùng cụm từ không cam kết).Một đóng góp rất quan trong của Hội nghị trù bị Cairo là việc soạn thảo 5tiêu chuẩn thành viên của Phong trào được Hội nghị cấp cao Belgradethông qua và có hiệu lực cho đến ngày nay

Hội nghị các vị đứng đầu nhà nước và chính phủ các nước KLK tạiNam Tư vào đầu tháng 9/1961 đã chính thức khai sinh ra Phong trào khôngliên kết

1.2 Một số nét về quá trình phát triển.

*1961-1964: Giai đoạn thành lập, Phong trào theo đường lối ôn hoàcủa 5 nước chủ xướng: không liên kết và đứng giữa các khối

*1964-1969: Phong trào khủng hoảng Các thế lực phản động gâychiến tranh ở nhiều nơi, mâu thuẫn Xô-Trung bộc lộ gay gắt, các nướcKLK chủ chốt gặp khó khăn, phong trào không có điều kiện nhóm họp.

*1969-1989: Cùng với cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Namchống xâm lược và sự ra đời của một loạt các quốc gia độc lập dân tộc,Phong trào có xu thế chung chống đế quốc, đã tham gia và có tiếng nói tíchcực vào quan hệ quốc tế

*1989- 4/1999: sau chiến tranh lạnh, Phong trào tiếp tục phát triển vàgiữ vai trò là chỗ dựa tinh thần không thể thiếu của các nước không liên kết

và đang phát triển trong quan hệ quốc tế, tham gia tích cực vào các nỗ lựcgìn giữ hoà bình, đấu tranh giải trừ quân bị, chống áp đặt, bảo vệ chủ quyềnquốc gia, xây dựng trật tự thế giới mới, cải tổ và dân chủ hoá các tổ chứcquốc tế, đặc biệt là LHQ

1.3 Các hội nghị cấp cao.

Hội nghị Belgrade tháng 9/1961 có 25 thành viên chính thức; Hộinghị Cairo 1964, 47 thành viên; Hội nghị Lusaka 1970, 58 thành viên, Hộinghị Alger 1973, 76 thành viên; Hội nghị Colombo 1976, 86 thành viên;Hội nghị Havana 1979, 95 thành viên; Hội nghị New Delhi 1983, 101thành viên; Hội nghị Harare 1986, 101 thành viên, Hội nghị Belgrade 1989,

104 thành viên; Hội nghị Jakarta 1992, 108 thành viên; Hội nghị Cartagena(Colombia) 1995, 113 thành viên; Hội nghị Đơ-ban 1998 (Nam Phi), 114

thành viên; Hội nghị Kuala Lumpur (Malaysia) 2003, 116 thành viên.

II Xu hướng vận động của phong trào không liên kết hiện nay 2.1 Một số vấn đề đặt ra đối với phong trào không liên kết hiện nay

Quá trình vận động và phát triển của Phong trào Không liên kếtqua nhiều giai đoạn thăng trầm khác nhau, mỗi bước tiến cũng như lúckhó khăn tạm lắng đó đều chịu tác động sâu sắc từ bối cảnh thế giới và

từ các nhân tố nội tại của bản thân phong trào Tình hình thế giới sau

“chiến tranh lạnh” đến nay đang tiếp tục diễn biến phức tạp, chứa đựngnhiều yếu tố khó lường đang đặt ra những cơ hội và thách thức to lớntới các chủ thể quan hệ quốc tế, trong đó có các phong trào chính trị -

xã hội như Không liên kết

Trước hết, có thể thấy sau sự kết thúc trật tự “hai cực”, cuc diệnchính trị thế giới thay đổi với những đặc điểm và xu thế mới đang tạo

ra những cơ hội đối với sự hợp tác ngày càng trở thành đòi hỏi bức xúccủa các quốc gia, dân tộc trên thế giới Các nước đều tập trung dành ưutiên cho phát triển kinh tế, coi phát triển kinh tế có ý nghĩa quyết địnhđối với việc nâng cao sức mạnh tổng hợp của quốc gia Hiện nay, cácquốc gia lớn, nhỏ đang tham gia ngày càng nhiều vào quá trình liên kếthợp tác khu vực và quốc tế Đây là điều kiện, môi trường quốc tế thuậnlợi để các nước không liên kết tăng cường phát triển kinh tế, bảo vệ vàcủng cố nền độc lập dân tộc; mở rộng quan hệ hợp tác với nhau, khôngphân biệt chế độ chính trị, ý thức hệ, hình thành nhiều mối quan hệ hợptác liên kết mới Đồng thời, sự phát triển của xu thế toàn cầu hòa hoãn

là điều kiện thuận lợi để các nước Không liên kết cùng với các nướcphát triển tìm được tiếng nói chung và cùng nhau thảo luận, tìm kiếmnhững điểm đồng thuận trong việc soạn thảo những định chế quốc tế cólợi cho sự ổn định, hợp tác và phát triển của thế giới

Mặt khác, khi đối đầu Đông – tây không còn, các quốc gia đều có

sự thay đổi trong cách tiếp cận đối với quan hệ giữa lợi ích dân tộc, giaicấp để vừa giải quyết được nhiệm vụ dân tộc vừa có thể tham gia vàotập hợp lực lượng, đoàn kết quốc tế Theo đó, các nước trở nên mềmdẻo, linh hoạt hơn trong quá trình lựa chọn đối tác, để vừa bảo vệ chủquyền quốc gia, dân tộc, vừa đẩy mạnh phát triển kinh tế, nâng cao đờisống nhân dân, từng bước hội nhập khu vực và thế giới Đây là cơ hội

để các nước Không liên kết điều chỉnh cách tiếp cận về quan hệ lợi ích

để vừa có thể giải quyết được những nhiệm vụ đặt ra lại vừa kiên địnhvới nguyên tắc, mục tiêu của Phong trào.

Một vấn đề nữa đang tác động rất lớn đến Phong trào Không liênkết hiện nay là sự cuốn hút của xu thế toàn cầu hóa đối với các quốc giadân tộc Xu thế này phát triển ngày càng mạnh mẽ đang đưa đến những

cơ hội cho Phong trào trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, giao lưuvăn hóa tri thức quốc tế, tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau và tình hữunghị giữa các dân tộc, đồng thời tạo nhiều cơ họi cho các nước, các lựclượng chính trị thể hiện lậ trường, quanđiểm để bảo vệ lợi ích, tập hợplực lượng… nhằm thực hiện mục tiêu chiến lược của mình chống lạimặt trái của toàn cầu hóa Đây là là điều kiện để các nước thành viêntăng cường đoàn kết nhất trí, thống nhất hành động, cùng nhau phấnđấu vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

Toàn cầu hóa bên cạnh những mặt tích cực, còn đi liền với sự

mở rộng ảnh hưởng, sự bocsc lột, khống chế của các thế lực tư bản độcquyền, do đó chủ nghĩa tư bản không chỉ làm trầm trọng thêm nhữngmâu thuẫn nội tại vốn có trong lòng nó, nhất là mâu thuẫn giữa tư bản

và lao động mà còn làm sâu sắc thêm những mâu thuẫn giữa chủ nghĩa

tư bản với các dân tộc trên thế giới, đặc biệt là các nước đang pháttriển Có thể nói, toàn cầu hóa là một quá trình đấu tranh giai cấp vàdân tộc gay gắt, là cuộc đấu tranh của nhân dân lao động, các lực lượng

xã hội tiến bộ, các nước đang phát triển chống lại sự bóc lột nô dịch,can thiệp, áp đặt của chủ nghĩa tư bản vì một toàn cầu hóa bình đẳnggiữa các quốc gia dân tộc Do đó, về khách quan toàn cầ hóa đã tạođiều kiện thuận lợi để các nước đang phát triển trong các phong tràotăng cường doàn kết, liên minh tập hợp các lực lượng và phối hợp hoạtđộng chung với các lực lượng tiến bộ trên thế giới

Mặt khác, sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học và côngnghệ hiện đại đang làm cho quá trình giao lưu, thâm nhập kinh tế qua

lại, giữa các quốc gia ngày càng sôi động Không gian và thời giandường như được thu hẹp lại Sự liên hệ chặt chẽ với nhau, trước hết là

về kinh tế ngày càng sâu sắc đi đôi với sự cạnh tranh gay găt và nguy

cơ tụt hậu ngày càng lớn Trong gia đoạn hiện nay tính tùy thuộc giữacác quốc gia dân tộc ngày càng tăng, nhu cầu hòa bình, ổn định, hợp tác

để phát triển càng trở nên cấp thiết Xu hướng lành mạnh hóa, dân chủhóa trong sinh hoạt quốc tế ngày càng rõ nét Đồng thời những vấn đềmang tính toàn cầu như: nguy cơ chiến tranh hủy diệt, vấn đề dân số vàmôi trường sinh thái, dịch bệnh hiểm nghèo… Đang là những vấn đềcấp bách và nóng bỏng đe dọa sự tồn vong của nhân loại Điều đó đòihỏi phải có sự hợp tác, nỗ lực của tất cả các nước trong cộng đồngquốc tế để cùng nhau giải quyết Đây là nhu cầu khách quan làm cơ sởcho sự tăng cường hợp tác, liên kết giữa các nước thành viên trongPhong trào Không liên kết thời gian tới

Bên cạnh những cơ hội không nhiều kể trên, vận động trong bốicảnh thế giới, đặc biệt khi chỗ dựa, hậu thuẫn to lớn là Liên Xô và hệthống xã hội chủ nghĩa không còn nữa, Phong trào đang phải đối mặtvới những thách thức to lớn Trước hết là những khó khăn, hạn chế từtrong chính bản thân các nước thành viên Phong trào Trước những diễnbiến phức tạp của tình hình thế giới và xu thế toàn cầu hóa, các nướcđang phát triển thường rơi vào thế bị động và chịu nhiều thua thiệttrong quan hệ quốc tế, điều này ảnh hưởng lớn đến chất lượng đấu tranhchung của các nước Không liên kết

Một là, nếu như trong thời kỳ “chiến tranh lạnh” tính đa dạnggiữa các nước đang phát triển là một trong những tiền đề tạo nên chấtkết dính cho sự đoàn kết, hợp tác của họ trong quá trình đấu tranhgiành và giữ độc lập dân tộc, thì hiện nay chính sự đa dạng đó lại trởthành một nhân tố phức tạp cản trở đối với quá trình thống nhất hànhđộng của các nước đang phát triển trong cuộc đấu tranh chung vì độc

lập dân tộc, bình đẳng và phát triển bền vững Trước hết, có thể thấyrằng do trình độ phát triển kinh tế hết sức chênh lệch, các hệ giá trị vănhóa, tinh thần và những lợi ích quốc gia dân tộc rất khác nhau nên việcthống nhất lập trường đấu tranh vì các mục tiêu chung không hề đơngiản Đây cũng là điểm yếu dẫn đến việc các nước Không liên kết cónguy cơ bị chia rẽ, phân hóa, bị các nước công nghiệp phát triển chèn

ép trong một trật tự thế giới bất bình đẳng hiện nay Mặt khác, các nướcnày cũng cơ nguy cơ bị cuốn vào dòng chảy của lịch sử dưới sự tácđộng của thế thế toàn cầu hóa và chịu phần thua thiệt trong thế giớitoàn cầu hóa đang bị các thế lực tư bản chi phối, lũng đoạn

Hai là, sự tan rã của trật tự thế giới “hai cực” đã khiến chonhững mô hình liên kết quốc gia, liên kết dân tộc gò ép, không vữngchắc nay bị phá vỡ Bên cạnh đó, một số nước lớn phương Tây thựchiện chính trị cường quyền,can thiệp thô bạo vào công việc nội bộ củacác nước đang phát triển làm cho hàng ngũ các nước này càng bị phânhóa, từ đó làm tăng thêm mâu thuẫn và xáo trộn chính trị trong nội bộmột số nước, khoét sâu mâu thuẫn giữa các quốc gia với nhau Tranhchấp, xung đột trong nội bộ các nước đang phát triển do những nguyênnhân khách quan và chủ quan diễn ra ở nhiều nơi Xung đột chính trịđược biểu hiện và gắn bó chặt chẽ với xung đột dân tộc, sắc tộc, tôngiáo, tranh chấp lãnh thổ, tài nguyên ảnh hưởng lớn đến độc lập và chủquyền dân tộc mỗi nước

Mặc dù xu hướng chung giải quyết các xung đột dân tộc của cácnước đang phát triển hiện nay là hòa giải, thương lượng nhưng nếu cácnước trong phong trào không biết tự kiềm chế, đoàn kết vì lợi ích chungthì rất dễ bị các thế lực bên ngoài lợi dụng kích động làm trầm trọngthêm tình hình Đây chính là một trong những nguyên nhân cản trở đốivới sự đoàn kết, thống nhất hành động để có tiếng nói chung trongtrong phong liên kết hiện nay

Ba là, “chiến tranh lạnh” mặc dù các nước đang phát triển trongphong trào Không liên kết không còn là đối tượng tranh giành ảnhhưởng của hai hệ thống xã hội chủ nghĩa tư bản chủ nghĩa như trướcđây, nhưng do đặc điểm lịch sử và do có vai trò địa chính trị, địa kinh

tế quan trọng nên các nước này vẫn là khu vực thu hút sự quan tâm củacác nước lớn, các nước tư bản phát triển Các vấn đề nảy sinh trong mỗiquốc gia trong Phong trào Không liên kết không còn là vấn đề thuần túycủa quốc gia đó mà đã bị các nước lớn lợi dụng vì những mục đích khácnhau và việc giải quyết vấn đề đó không còn nằm trong khuôn khổ mỗiquốc gia nữa Tình hình ở Apganxxitan, Cộng hòa dân chủ Cônggo.Êtioopia, Bunrudi, các nước Nam Tư cũ… Đã co thấy rằng ban đầu ởđây là sự xung đột giữa các lực lượng trong nội bộ mỗi quốc gia, về sau

do có sự can thiệp từ bên ngoài của Mỹ, đã khiến tình hình trở nên rốiren, phức tạp và khó giải quyết

Bốn là, lập trường giai cấp của giới cầm quyền tại các nước đangphát triển hiện nay cũng là một nhân tố ảnh hưởng lớn đến hiệu quả,chất lượng đấu tranh của lực lượng chính trị này nói chung và củaPhong trào không liên kết nói riêng

Năm là, một khó khăn lớn của Phong trào hiện nay là sự hạn chế

cả về thế và lực, không liên kết là tập hợp lực lượng của các nướcnghèo, nội bộ Phong trào còn nhiều vấn đề bất đồng Không liên kết làdiễn đàn để các nước nhỏ và nghèo tăng cường phối hợp lập trườngchung để bảo vệ lợi ích an ninh quốc gia và phát triển của mình, chốnglại sự áp đặt của các nước lớn và sự bất bình đẳng trong quan hệ Bắc –Nam Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy các nước Không liên kết nóichung đều muốn tranh thủ các nước Phương Tây, tranh thủ nguồn vốn,viện trợ và khoa học công nghệ, tập hợp lực lượng trong nhiều vấn đềdựa tên lợi ích quốc gia Do vậy, các nước trong Phong trào đều “ngầnngại” đấu tranh trực diện với các nước lớn, đặc biệt là Mỹ