A. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Xã hội phát triển phụ thuộc vào nhiều yếu tố, các yếu tố này có mối quan hệ qua lại phức tạp, nhưng bao giờ yếu tố con người cũng nổi lên là yếu tố hàng đầu, quan trọng nhất, có ý nghĩa quyết định thành công hay thất bại. Nói chính xác hơn, sự phát triển xã hội trước hết và trên hết phụ thuộc rất lớn vào đội ngũ những người có năng lực, những người tài năng, được hiểu là có “cả hồng và chuyên” những người hiền tài. Hiện nay xã hội ta đã có nhiều chính sách đào tạo và đãi ngộ đối với những người tài. Nhưng vấn đề đặt ra là làm như thế nào để những chính sách đãi ngộ đó mang lại hiểu quả lớn lớn nhất đối với nhân tài lại là một vấn đề còn khá nan giải. Lịch sử tồn tại và phát triển của dân tộc ta, trải qua bao nhiêu thăng trầm, trước mọi cuộc xâm lăng với những tên đế quốc sừng sỏ nhất vẫn trường tồn và phát triển cho đến ngày nay là do nhiều yếu tố. Trong đó không thể không đề cập đến chính sách sử dụng và trọng dụng nhân tài của người xưa. Ngày nay trong xu thế hội nhập và phân công lao động ngày càng sâu sắc và toàn diện giữa nước ta với phần còn lại của thế giới, trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, thì việc đãi ngộ nhân tài không hề giảm đi ý nghĩa của nó mà ngược lại, nó mang tầm vóc mới là yếu tố quan trọng trong cạnh tranh, đưa nước ta đuổi kịp các nước có nền kinh tế phát triển. Để sớm đưa nước ta sánh vai với các cường quốc năm châu, như mong muốn của các bậc tiền bối. Việc đãi ngộ nhân tài ngày nay trở thành một yêu cầu bức xúc, toàn diện, cách mạng và triệt để. Chính vì thế việc đãi ngộ người tài là hệ trọng với quốc gia. Đất nước không có người giỏi, người tài thì đất nước không thể đi lên được. Chính vì những lí do đó em đã chọn Đãi ngộ nhân tài ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay để làm tiểu luận cho môn kỹ năng lãnh đạo quản lí.
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Xã hội phát triển phụ thuộc vào nhiều yếu tố, các yếu tố này có mối quan hệqua lại phức tạp, nhưng bao giờ yếu tố con người cũng nổi lên là yếu tố hàngđầu, quan trọng nhất, có ý nghĩa quyết định thành công hay thất bại Nóichính xác hơn, sự phát triển xã hội trước hết và trên hết phụ thuộc rất lớnvào đội ngũ những người có năng lực, những người tài năng, được hiểu là có
“cả hồng và chuyên” - những người hiền tài Hiện nay xã hội ta đã có nhiềuchính sách đào tạo và đãi ngộ đối với những người tài Nhưng vấn đề đặt ra
là làm như thế nào để những chính sách đãi ngộ đó mang lại hiểu quả lớnlớn nhất đối với nhân tài lại là một vấn đề còn khá nan giải
Lịch sử tồn tại và phát triển của dân tộc ta, trải qua bao nhiêu thăngtrầm, trước mọi cuộc xâm lăng với những tên đế quốc sừng sỏ nhất vẫntrường tồn và phát triển cho đến ngày nay là do nhiều yếu tố Trong đókhông thể không đề cập đến chính sách sử dụng và trọng dụng nhân tài củangười xưa Ngày nay trong xu thế hội nhập và phân công lao động ngàycàng sâu sắc và toàn diện giữa nước ta với phần còn lại của thế giới, trongmôi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, thì việc đãi ngộ nhân tài không hềgiảm đi ý nghĩa của nó mà ngược lại, nó mang tầm vóc mới là yếu tố quantrọng trong cạnh tranh, đưa nước ta đuổi kịp các nước có nền kinh tế pháttriển
Để sớm đưa nước ta sánh vai với các cường quốc năm châu, nhưmong muốn của các bậc tiền bối Việc đãi ngộ nhân tài ngày nay trở thànhmột yêu cầu bức xúc, toàn diện, cách mạng và triệt để Chính vì thế việc đãi
Trang 2ngộ người tài là hệ trọng với quốc gia Đất nước không có người giỏi, ngườitài thì đất nước không thể đi lên được.
Chính vì những lí do đó em đã chọn" Đãi ngộ nhân tài ở Việt Namtrong giai đoạn hiện nay" để làm tiểu luận cho môn kỹ năng lãnh đạo quảnlí
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Vấn đề đãi ngộ nhân tài đã được đưa ra để nghiên cứu rất nhiều, đã cónhiểu tác giả có những công trình cứu về vấn đề này như:
Đề tài khoa học cấp nhà nước “Cơ sở lý luận và thực tiễn của chiến lược quốc gia về nhân tài trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước” do
một đồng chí Uỷ viên Bộ Chính trị, đứng đầu ngành tổ chức- cán bộ, là tiến
sĩ làm chủ nhiệm
Và một số công trình khác, tuy nhiên những công trình này chỉ ítnhiều liên quan đến vấn đề đãi ngộ nhân tài ở nước ta mà chưa đề cập đếnvấn đề này một cách toàn diện
3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 mục tiêu
Đề tài nghiên cứu những vấn đề cơ bản của chính sách đãi ngộ nhântài Từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm đạt hiệu quả cao việc thực thi chínhsách đãi ngộ nhân tài ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
3.2 nhiệm vụ
- Nêu lên một số vấn đề cơ bản về đãi ngộ
- Phản ánh chính sách đãi ngộ nhân tài ở Việt Nam trong giai đoạnhiện nay
Trang 3- Đề xuất một số phương hương hướng và giải pháp nhằm đảm bảoviệc thực thi chính sách đại ngộ nhân tài đạt hiệu quả trong thời gian tới.
4 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài lấy chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nềntảng tư tưởng, lấy phương pháp nghiên luận của chủ nghĩa duy vật biệnchứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Và sử dụng những phương pháp nghiêncứu cụ thể như: phương pháp thu thập tài liệu, tổng hợp, so sánh, phươngpháp logic lịch sử để tiến hành nghiên cứu
5 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài gồm 3chương và 6 tiết
Trang 4B PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐÃI NGỘ NHÂN TÀI 1.1 Một số khái niệm
Đãi ngộ hiểu một cách hiểu đơn giản là cho hưởng các quyền lợi theo
chế độ, tương xứng với sự đóng góp
Đãi ngộ con người là quá trình chăm lo đời sống vật chất và tinh thần
của nhà lãnh đạo, quản lí với cấp dưới của mình, nhằm động viên, khích lệ
họ hoàn thành nhiệm vụ được giao qua đó góp phần hình thành mục tiêu của
cơ quan
Nhân tài có rất nhiều cách hiểu khác nhau, theo cách hiểu thôngthường thì:
Nhân tài là người có khả năng đặc biệt, năng lực xuất sắc, sáng tạo, có
thể đảm đương việc khó Tài là của riêng từng người cụ thể trong nhữngngành nghề khác nhau Tùy từng đối tượng và ngữ cảnh mà người ta vậndụng khái niệm để diễn đạt
Nhân tài là những người có tài, có khả năng thực hiện tốt một vấn đề,
một công việc nào đó trong một lĩnh vực, ngành, nghề nhất định và được xãhội công nhận thông qua đóng góp thực tế của họ
Đãi ngộ nhân tài là quá trình chăm lo đời sống vật chất và tinh thần
của người tài nhằm động viên, khích lệ họ hoàn thành tốt nhiệm vụ và khaithác tối đa năng lực của họ để phát triển tổ chức
Trang 51.2 Quan điểm của Hồ Chí Minh về nhân tài
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân tài có vai trò to lớn, là một độnglực để phát triển đất nước, phải được phát hiện, ươm trồng, phát huy, trọngdụng Quan tâm thu hút nhân tài, đối xử thành thực, nhân ái và trọng dụngnhân tài Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng rất chú trọng đến việc giáo dục nhântài để họ thực sự là “người tài đức” Tư tưởng này toát lên từ thực tiễn lãnhđạo cách mạng của Người, thông qua những việc làm rất cụ thể và với tìnhcảm yêu thương, nhân ái bao la để thu hút, khích lệ nhân tài yên tâm cốnghiến Một số câu nói của Hồ Chí Minh về nhân tài:
Nước nhà cần phải kiến thiết Kiến thiết cần phải có nhân tài
Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 4, tr.451.
Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém Vìvậy, Đảng phải nuôi dạy cán bộ, như người làm vườn vun trồng những câycối quý báu Phải trọng nhân tài, trọng cán bộ, trọng mỗi một người có íchcho công việc chung của chúng ta
Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 5, tr.273.
Dùng nhân tài cần phải hợp lý, chớ “dùng thợ mộc làm nghề thợ rèn”
và cho họ hiểu rõ mọi mặt các công việc họ phải phụ trách Mà muốn biết sựđộng viên ấy và sự thực hành ấy đã đến mức nào, thì phải có kiểm tra
Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 5, tr.520.
Trang 6Việc dùng nhân tài, ta không nên căn cứ vào những điều kiện quá khắtkhe Miễn là không phản lại quyền lợi dân chúng… có lòng trung thành với
Tổ quốc là có thể dùng được Tài to ta dùng vào việc to, tài nhỏ ta cắt làmviệc nhỏ, ai có năng lực về việc gì, ta đặt ngay vào việc ấy Biết dùng ngườinhư vậy, ta sẽ không lo gì thiếu cán bộ
Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 4, tr.39.
Việc gì cũng phải công bình, chính trực, không nên vì tư ân, tư huệ,hoặc tư thù, tư oán Mình có quyền dùng người thì phải dùng những người
có tài năng, làm được việc Chớ vì bà con bầu bạn, mà kéo vào chức nọ chứckia Chớ vì sợ mất địa vị mà dìm những kẻ có tài năng hơn mình
Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 5, tr.105.
Vì bệnh hẹp hòi mà không biết dùng nhân tài, việc gì cũng ôm lấy hết
Ôm lấy hết thì cố nhiên làm không nổi
Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 5, tr.238.
Kéo bè kéo cánh lại là một bệnh rất nguy hiểm nữa… Bệnh này rất taihại cho Đảng Nó làm hại đến sự thống nhất Nó làm Đảng bớt mất nhân tài
và không thực hành được đầy đủ chính sách của mình
Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 5, tr.257.
Trang 7Muốn tránh khỏi sự hao phí nhân tài, chúng ta cần phải sửa chữa cáchlãnh đạo.
Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 5, tr.241.
1.3 Tầm quan trọng của việc đãi ngộ nhân tài
Có thể nói đãi ngộ nhân tài có vai trò rất quan trọng trong quá trìnhlãnh đạo quản lí cũng như ảnh hưởng to lớn đối với việc xây dựng và pháttriển đất nước
Đối với hoạt động của tổ chức, cơ quan: Đãi ngộ nhân tài giúp nâng cao
hiệu quả trong công việc, duy trì nguồn nhân lực ổn định, góp phần tiết kiệmchi phí, tạo lập môi trường văn hóa trong các tổ chức, cơ quan
Đối với việc thỏa mãn nhu cầu của nhân tài: Kích thích nhân tài làm việc.
tạo điều kiện để họ không ngừng nâng cao đời sống vật chất, giúp họ hòađòng với đời sống xã hội đang ngày càng văn minh, hiện đại Mang lại niềmtin cho họ với cơ quan, công việc và những con người xung quanh Đó chính
là "sức mạnh tinh thần" để họ làm việc tốt hơn
Đối với việc duy trì và phát triển nguồn nhân lực cho xã hội: Đãi ngộ nhân
tài góp phần quan trọng vào việc duy trì và phát triển nguồn nhân lực cho xãhội và nền kinh tế có được lực lượng đội ngũ nhân viên hùng hậu, đáp ứngcho sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước, thực hiện mục tiêu" dân giàu,nước mạnh"
Trang 81.4 Các hình thức đãi ngộ
-Đãi ngộ tài chính
+tiền lương: Là công cụ đãi ngộ tài chính quan trọng nó là cách thức đánh
giá sự đóng góp của nhân tài với tổ chức, cơ quan, tạo nền tảng căn bản giúpcho việc quản lí có hiệu qủa
Nhà lãnh đạo quản lí phải biết tính toán để ấn định mức lương chophù hợp với năng lực của nhân tài Thông thường, tiền lương là biều hiệncho quyền lực mà một chức vị nào có được bởi vậy, chức vụ càng cao thì sốngười quản lí càng phải nhiều, số tiền dự đoán càng lớn, tiền lương theo đótăng lên từ đó mọi người sẽ tập trung hết tinh thần vào việc làm thế nào đểthăng tiến, muốn vậy phải cố gắng làm việc,nâng cao hiệu quả công tác Cầnkhuyến khích nhân tài bằng cách trả công xứng đáng, lấy mức lương cao đểthu hút nhân tài
+tiền thưởng: Là khoản tiền mà cơ quan trả cho nhân tài do có những thành
tích và đóng góp vượt lên mức độ mà chức trách quy định Hãy xem việctrao tiền thưởng như một phương thức để họ thể hiện chia sẻ sự thành côngvới tổ chức, cơ quan không phải là sự động viên khích lệ
Tiền thưởng góp phần trợ giúp nhân tài thỏa mãn các nhu cầu vật chất
và tinh thần của bản thân và gia đình ở mức độ cao hơn Tiền thưởng là một
Trang 9công cụ khuyến khích vật chất đối với những người tài năng Song tráchthưởng tiền cho họ một cách máy móc họ sẽ nảy sinh tâm lí coi việc nhậntiền thưởng hàng năm là việc đương nhiên làm mất y nghĩa của việc thưởng.
+phụ cấp: Là khoản tiền được trả thêm do họ đảm nhiệm thêm trách nhiệm
hoặc làm thêm giờ, thêm việc trong điều kiên không bình thường Phụ cấp
có tác dụng tạo ra sự công bằng về đãi ngộ thực tế
+trợ cấp: Trợ cấp là khoản tiền chi cho nhân tài nhằm giúp họ khắc phục
những khó khăn phát sinh trong điều kiện cụ thể Trợ cấp có nhiều loại khácnhau: bảo hiểm, trợ cấp đi lại, trợ cấp y tế, trợ cấp giáo dục,trợ cấp khi gặpkhó khăn về kinh tế
+phúc lợi: Cung cấp cho nhân tài để họ có điều kiện nâng cao chất lượng
cuộc sống và sinh hoạt của gia đình Phúc lợi có hai phần chính là phúc lợitheo quy định của pháp luật và phúc lợi dành riêng cho nhân tài do các tổchức cơ quan lấy từ những khoản thu nhập ngoài ngân sách Phúc lợi có tácdụng hậu thuẫn, phát huy hiệu quả, kích thích tiềm năng lao động của conngười
-đãi ngộ phi tài chính:
Thực chất đây là quá trình chăm lo cuộc sống tinh thần của nhân tàithông qua các công cụ không phải là tiền bạc
Nhu cầu đời sống tinh thần của họ rất đa dạng và ngày càng đòi hỏiđược nâng cao như niềm vui trong công việc, được đối xử công bằng đãingộ phi tài chính được biểu hiện như: đáp ứng nhu cầu về nhà ở, về cơ hộihọc tập, đãi ngộ thông qua việc bố trí về công việc thuận lợi, đáp ứng nhữngnhu cầu cơ bản cho nhân tài một cách tối ưu, là phong tặng cấp bậc, chức vụ
Trang 10CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG VIỆC THỰC THI CHÍNH SÁCH ĐÃI NGỘ NHÂN
TÀI Ở VIỆT NAM
2.1 Thành tựu
Trong giai đoạn hiện nay, nước ta đang đẩy mạnh sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa việc thu hút nhân tài đã khó, khi thu hút được nhân tài và giữu chân họ, giúp họ có điều kiện phát huy được khả năng và tận tâm
vì công việc, vì đất nước lại càng khó hơn Đảng và Nhà nước ta đã đưa ra nhiều chính sách đãi ngộ nhân tài và đã đạt được nhiều kết quả như sau:
Chính sách đãi ngộ về tài chính: Chế độ trả lương cho nhân tài được cải thiện, họ được nhận lương tương xứng với năng lực của mình, làm họ thỏa mãn nhu cầu về vật chất các tổ chức, cơ quan hỗ trợ về phương tiệ đi lại, nhà ở, trợ cấp y tế, trợ cấp khi gặp khó khăn về kinh tế Ngoài ra, nhân tài hoàn thành xong công việc của mình còn được biểu dương, khen ngợi và nhận được tiền thưởng Điều này đã khuyến khích họ hăng hái với công việchơn Bên cạnh đó, nhân tài còn được nhận nhiều phúc lợi khác từ cơ quan tổ chức mà họ làm việc Ví dụ như:
UBND TP Cần Thơ vừa ban hành chính sách đãi ngộ nhân tài Theo
đó, cán bộ công chức hoàn thành chương trình thạc sĩ trong TP được thưởng
Trang 1120 triệu đồng/người (ngoài TP 30 triệu đồng/người), tiến sĩ: 40 triệu
đồng/người; bác sĩ chuyên khoa cấp 1: 25 triệu đồng/người, chuyên khoa cấp 2: 30 triệu đồng/người
Đối với cán bộ khoa học công nghệ ở tỉnh khác đến làm việc tại TP Cần Thơ cam kết phục vụ từ năm năm trở lên được hỗ trợ ban đầu 30 triệu đồng/người (đối với thạc sĩ), 40 triệu đồng/người (đối với tiến sĩ), 25 triệu đồng/người (bác sĩ chuyên khoa cấp 1), 30 triệu đồng/người (bác sĩ chuyên khoa cấp 2)
Chính sách đãi ngộ phi tài chính: ngoài việc thỏa man nhu cầu về vật chất thì người tài cũng muốn thỏa man nhu cầu tinh thần Muốn có một môi trường làm việc thật thoải mái Các tổ chức, cơ quan đã tạo ra môi trường làm việc tốt, điều kiện vật chất đảm bảo, nâng cao niềm vui trong công việc cho nhân tài, tạo không khí vui vẻ cho nhân tài Đã đối xử, đánh giá nhân tài một các công bằng Các nhu cầu như nhà ở, cơ hội học tập của nhân tài đã được đáp ứng Họ được các tổ chức, cơ quan cử đi đào tạo nâng cao nghiệp
vụ chuyên môn đáp ứng nhu cầu công việc Nhân tài được tổ chức, cơ quan sắp xếp công việc, vị trí đúng với năng lực của mình giúp họ phát huy được mọi khả năng Mỗi năm tổ chức, cơ quan nhà nước lại có chế đọ tăng lương, cấp bậc và chức vụ Từ đó giúp họ thăng tiến nhanh
Không chỉ có các cơ quan hành chính nhà nước mới đưa ra những chính sách đãi ngộ đối với nhân tài mà ngay cả các công ty doanh nghiệp cũng đang từng bước đưa ra những chính sách đãi ngộ phù hợp hơn với nhântài để nhân tài có thể phát huy được mọi khả năng của bản thân và hoàn thành tốt công việc được giao Ví dụ như:
Những chính sách đãi ngộ nhân tài của Công ty Phát triển KCN Biên Hoà cũng khá phù hợp gồm
Ngoài lương tháng 13, được thưởng từ 2 - 4 tháng lương tùy theo kết quả
Trang 12hoạt động sản xuất kinh doanh hàng năm của Công ty và căn cứ theo kết quảthực hiện công việc của từng cá nhân
Được xem xét cử đi đào tạo, huấn luyện nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ phù hợp với yêu cầu công việc và định hướng phát triển của Côngty
Có xe đưa rước đối với Cán bộ Công nhân viên ở Thành phố Hồ Chí MinhĐược thanh toán tiền tàu xe khi nghỉ phép để đi du lịch hàng năm
Được trang bị đồng phục hàng năm
Công ty chi trả các khoản bảo hiểm theo quy định của Luật lao động, Công
ty mua bảo hiểm tai nạn 24/24 cho bản thân Cán bộ Công nhân viên
Được hưởng các khoản trợ cấp ốm đau, thai sản theo quy định của tổ chức Công đoàn
Nhìn chung, các chính sách đãi ngộ nhân tài đã thỏa mãn nhu cầu vật chất và tinh thần của nhân tài, thu hút đươc nhiều nhân tài và đã tạo được môi trường tốt giúp họ yên tâm, tận tâm với công việc góp phần vào sự phát triển của xã hội Chính sách đãi ngộ nhân tại đã hạn chế được hiên tượng chảy máu chất xám trong xã hội hiện nay
2.2 Hạn chế
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì chính sách đãi ngộ nhân tài
ở nước ta còn rất nhiều hạn chế Cơ chế chính sách đãi ngộ nhân tài đã có rồinhưng chưa phù hợp, còn chắp vá và mang tính tình thế Chuẩn mực đánhgiá tài năng đôi lúc không nhất quán Có lúc coi trọng lí lịch, quá trình phấnđấu, có lúc lại coi trọng bằng cấp Đơn cử như vấn đề bồi dưỡng cho cáccháu học ở trường xiếc Việt Nam Các cháu lao động cật lực, đổ mồ hôi,thậm chí nguy hiểm đến tính mạng và sức khỏe nhưng việc đãi ngộ thì chưatương xứng