BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌCNắm bắt được xu hướng của học sinh trường mình hiện nay, tôi là Tiên cùng cô bạn thân là Ngọc qu
Trang 1SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO LÂM ĐỒNG
TRƯỜNG THPT NGUYỄN HUỆ
***
BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN
ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN
DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC
Tình huống Tình trạng lạm dụng son môi ở học sinh nữ THPT
Họ và tên: Đoàn Ngọc Thủy Tiên Lớp 11A 1 , Ngày sinh: 4/2/2000
Họ và tên: Nguyễn Thị Bảo Ngọc Lớp 11A 1 , Ngày sinh: 27/8/2000
Địa chỉ: Thôn 5 - Tân Lâm - Di Linh - Lâm Đồng Điện thoại: 0633 789 101
Email: c3nguyenhue.lamdong@moet.edu.vn
DI LINH, THÁNG 01 NĂM 2017
Trang 2BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC
Nắm bắt được xu hướng của học sinh trường mình hiện nay, tôi là Tiên cùng cô bạn thân là Ngọc quyết định buôn bán son cho những người bạn cùng lứa
bằng hình thức bán hàng online trên mạng xã hội Chúng tôi bắt đầu lấy hàng từmột người chị “kết nghĩa” trên facebook, nhưng chúng tôi không hề biết rõ đượcnguồn gốc của những thỏi son đó, chỉ biết rằng chúng tôi chỉ cần bỏ ra một số vốnrất là ít, và tiền lời chúng tôi thu được có thể sắm sửa nhiều thứ cho mình Khôngsuy nghĩ quá nhiều, biết rằng mình sẽ tự làm ra được tiền, dù là một số tiền khônglớn, chúng tôi bắt đầu kinh doanh
Tôi có một cô bạn tên Diễm Hương, là cô gái khá giản dị, vốn không đua
đòi và hay bị các bạn trong lớp chọc là “quê mùa” Chúng tôi liền rủ cô bạn xàithử son Miệng lưỡi tôi cũng khá ngọt nên cô bạn đã đồng ý Và vào một buổi
sáng thứ hai trên trường, tôi thấy Diễm Hương đeo khẩu trang kín mặt:
- Tiên: “ Ủa sao hôm nay cậu đeo khẩu trang kín vậy?”
- Diễm Hương: “À ừ thì”
Nhỏ Ngọc nhanh nhảu chen vào:
- Ngọc: “ Chắc lại mọc lên vài em mụn chứ gì? Mình tính kinh doanh kem
Trang 3trị mụn, cậu mở hàng cho mình nha”.
- Diễm Hương: “Không phải vậy đâu, …Thật ra thì không hiểu sao từ tối
qua tới giờ môi mình bị sao mà sưng tấy và lại ngứa lắm!”.
- Tiên: “ Dị ứng gì mà lạ vậy, nếu dị ứng thức ăn hay bệnh nào đó sao lại
bị ở môi ”
Tôi chợt nhớ ra, hôm qua tôi vừa mới bán cho cô bạn cây son, chắc có lẽbạn ấy đã sử dụng nó Tôi liền kéo nhỏ Ngọc vào góc lớp:
- Tiên: “ Chết chết, có khi nào tại cậu ấy xài son của mình bán không?”
- Ngọc: “ Thôi xong, chắc chắn là vậy rồi, son của mình làm gì có nguồn
gốc, mình còn chẳng biết trong cây son đó có những gì?”
Buổi trưa tan học, nhìn theo bóng dáng cô bạn ủ rũ, trong lòng chúng tôi vôcùng áy náy Đồng thời chúng tôi bỗng cảm thấy tò mò về những tác hại của sonmôi, thứ mà lâu nay chúng tôi vẫn chưa có nhận thức đầy đủ về nó, thậm chíchúng tôi cũng chính là người đã và đang gắn bó với nó
2 Mục tiêu giải quyết tình huống:
2.1 Về kiến thức:
Vận dụng tích hợp kiến thức liên môn bao gồm: Hóa học, Sinh học, Tinhọc, Ngữ văn, Giáo dục công dân để giải quyết tình huống đặt ra trong thực tiễncuộc sống
2.3 Về thái độ:
Trở thành người sử dụng thông thái, làm đẹp một cách hợp lí, có khoa học,
Trang 4có văn hóa của thế hệ trẻ và cá nhân bản thân Từ đó có ý thức tuyên truyền, vậnđộng những người xung quanh chung tay vì nét đẹp Việt.
- Mở thêm cơ hội để có thể tuyên truyền về việc sử dụng và bảo vệ nét đẹp
tự nhiên của học sinh, song song là bảo vệ được sức khỏe của mỗi người, rút rađược những bài học, kinh nghiệm quý báu về nhiều lĩnh vực khác nhau
3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:
- Tiến hành nghiên cứu bằng cách thu thập thông tin từ nhiều nguồn: thực
- Thực hiện các thí nghiệm phát hiện, phân loại các thành phần trong nhiềuloại son có nguồn gốc và không có nguồn gốc rõ ràng
- Vận dụng kiến thức từ các môn học: Hóa học, Sinh học, Ngữ văn để giải quyết tình huống
Trang 54 Giải pháp giải quyết tình huống:
4.1 Khảo sát thực tế:
- Đến nhiều trường học lân cận khác nhau để khảo sát về tình hình sử dụng
son môi ở học sinh nữ: THPT Nguyễn Huệ, trường THPT Phan Bội Châu, THPT
Lê Hồng Phong(1)
- Đến những cửa hiệu bán son và nơi sản xuất son thủ công để tìm hiểuthành phần nhiều loại son khác nhau đồng thời thống kê số lượng học sinh muason(2)
4.2 Vận dụng các môn học:
- Vận dụng kiến thức môn Hóa học để tìm các thành phần, phân tích số
liệu, phản ứng hóa học, quá trình sản xuất các thỏi son
- Vận dụng kiến thức môn Sinh học để hiểu cơ chế tác động của son môi
đối với cơ thể con người và những tác hại của tạp chất mà nó gây ra
- Vận dụng kiến thức Tin học để tìm kiếm, thu thập thông tin trên internet,
đánh văn bản; đồng thời là phương tiện để truyền bá cho mọi người về nhữngđiều cần biết
- Vận dụng kiến thức Giáo dục công dân để phản ánh tình hình sử dụng và
tuyên truyền cho học sinh về ý thức sử dụng son một cách hợp lí để sở hữu nhữngnét đẹp “đúng chất”
- Vận dụng kiến thức Văn học nghị luận xã hội để trình bày về vấn nạn học
sinh sử dụng son môi
5 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:
5.1 Khái niệm cơ bản về son :
5.1.1 Thành phần và quy trình tạo ra son:
chúng tôi thu được kết quả chung:
(1) Bảng thống kê: phụ lục.
Trang 6Thành phần cơ bản trong một thỏi son môi
Son môi là một dạng mĩ phẩm chứa sáp, dầu, cồn, chất chống oxy hóa, chất
bảo quản, hương liệu tạo nên mùi thơm, màu hóa học và chất làm mềm da
Trong đó:
Tinh dầu: Để chiết xuất ra các loại son người ta có thể sử dụng những loại
tinh dầu khác nhau như thầu dầu, oliu, dầu dừa Các tinh dầu có tác dụng dùng để
cân bằng các thành phần trong son, dưỡng ẩm làm mềm môi, tạo độ bóng cho
môi, bơ cũng là một dạng hỗn hợp thực vật được sử dụng trong son với công
dụng giống tinh dầu
Sáp Ong: Là một thành phần nhũ hóa của son môi, có tác dụng định dạng
son Người ta có thể sử dụng sáp đậu nành để thay thế sáp ong Các loại sáp
khác: Các loại thường gặp là ozokerite và sáp Candelilla (loại sáp được chiếc
xuất từ lá cây Candelilla - Mexico) Do bởi điểm nóng chảy cao, sáp cọ
Carnauba là một thành phần quan trọng kiên cố son môi(1)
Trang 7Tinh dầu dừa (1) Sáp Ong đã sơ chế (1)
Bột màu và nước hoa: Nước hoa chính là các hương liệu tổng hợp để tạo
nên mùi hương cho son Son môi tạo màu sắc từ nhiều chất nhuộm và các loại bộtmàu khác nhau, nhưng không giới hạn axit brom, D&C Red No.21, canxi đỏ tíanhư D&C Red 7 và D&C Red 34 và D&C Orange No.17 với khả năng phản ứngvới các nhón amin trong protein của da môi để tạo ra màu sắc Son môi hồngđược sản xuất bằng cách trộn màu titan điôxít và gam màu đỏ Cả hai chất nhuộmmàu hữu cơ và vô cơ được sử dụng Son môi đỏ được phổ biến nhất và một sốđược làm từ côn trùng Titan oxit cũng được dùng để tạo màu hồng(2)
Ngoài ra son môi có thành phần từ nhiều chất khác như: Các loại
vitamin, các kim loại Chì, Kẽm, Lanolin, Methylparaben, Petrochemicals, Propylene / Butylene Glycol (PG), Tocopheryl acetate, Paraphin(2)
Một thành phần rất cần thiết trong mỗi loại son và được thấy trong son phổ biến đó là chì (Pb): Chì là một nguyên tố hóa học viết tắt là Pb và có số
nguyên tử là 82 Chì có hóa trị phổ biến là II, IV Chì là một kim loại mềm nặng,
(1)Nguồn: https://www.google.com.vn/
Trang 8Một nghiên cứu của nhóm người tiêu dùng Mỹ trong chiến dịch mỹ phẩm
an toàn, trong tháng 10 năm 2007, phát hiện 60 % son môi kiểm tra được chứa
Trang 9chút ít lượng chì Hàm lượng chì dao động 0,03-0,65 ppm Một phần ba son môi
chứa lượng chì vượt quá giới hạn 0,1 ppm (do Cục Quản lý Thực phẩm và Dược
phẩm Hoa Kỳ chỉ định hàm lượng chì có trong kẹo).
(1)Nguồn: https://www.google.com.vn/
* Quy trình làm ra son môi:
Son môi được sản xuất bằng cách mài và làm nóng các thành phần Sau đó,sáp nóng được thêm vào hỗn hợp tạo bề mặt Dầu, hương liệu được bổ sung chocác yêu cầu công thức cụ thể Sau đó, chất lỏng nóng được đổ vào một khuôn kimloại Hỗn hợp sau đó được ướp lạnh Khi đã đông cứng lại, son được đun nóngbằng lửa cho nửa phần thứ hai để tạo ra sự hoàn thiện sáng bóng và loại bỏ tạpchất Son được cố định và bảo quản trong các thỏi dạng hình trụ
Hiện nay có một trào lưu son “handmade” hay còn được hiểu là son làm thủ công Sau đây là tiến trình làm son thủ công mà chúng tôi đã khảo sát và thu
thập được: Đầu tiên người làm sẽ cho màu vào dầu dừa, dùng máy đánh cho hỗn
hợp này đều nhau Đun chảy sáp ong và bơ trong lọ thủy tinh không có nắp đậyhoặc lò vi sóng, nếu không có lò vi sóng có thể bọc kín lọ thủy tinh và làm trựctiếp bằng cách “hấp cách thủy” Canh hỗn hợp tan đều rồi tắt bếp Cho từ từ hỗnhợp dầu và màu vào trong hỗn hợp nền vừa nấu chảy Thêm vitamin E, tinh dầuvào khuấy đều một lần nữa Khi hỗn hợp còn nóng dùng ống bơm để bơm hỗnhợp vào vỏ son hoặc hũ đựng Chờ son đông lại là hoàn tất sản phẩm
Các loại son hiện nay cũng được cải tiến và biến thể thành nhiều loại vàcác chất son khác nhau như: son sáp, son kem, son tint, son bột
Trang 105.1.2 Công dụng cơ bản của son:
Từ xa xưa người ta đã sử dụng son môi như một “vũ khí” hữu hiệu để làmđẹp, gợi lên vẻ đẹp và sự quyến rũ của phái nữ Một số loại son cũng có tínhdưỡng ẩm làm hồng môi Son môi dần hình thành và phát triển thành một biểutượng của phụ nữ, tùy vào từng xu hướng, thời đại mà mỗi màu son được ưachuộng, và mỗi màu son được lựa chọn theo từng tông da khác nhau
Son môi đôi khi lại có các công dụng khác ngoài làm đẹp Son môi cũng làcảm hứng cho một số nhà văn, nhà thơ, nhà soạn nhạc
Trang 11Ngày xưa, son môi chỉ được những người quyền quý, gia tộc mới sử dụng.Nhưng nay son môi tạo nên vẻ quý phái và tự tin cho tất cả các phái nữ Có ngườicòn cho rằng “Son môi quan trọng với phái đẹp như xe hơi, thể thao quan trọng
với đàn ông”. Tuy nhiên trong thời gian gần đây, công dụng của son đang bị lạmdụng bởi giới trẻ
5.2 Vấn đề lạm dụng son ở lứa tuổi học sinh:
5.2.1 Xu hướng của học sinh:
Vì chạy theo xu hướng thời trang hiện đại, rất nhiều học sinh nữ ở trên
(1)Nguồn: https://www.google.com.vn/
khắp các trường học cấp III, thậm chí cả cấp II đều sử dụng son môi Ngay chínhngôi trường của chúng tôi (THPT Nguyễn Huệ) cũng xuất hiện trào lưu này Mặccho những lời nhắc nhở của thầy cô hằng ngày, mọi thứ đều rất khó có thể kiểmsoát được Có cả tình trạng một số bạn không sử dụng đã bị các bạn khác xếp vàohàng “quê mùa”
Nữ sinh sử dụng son môi một cách tự nhiên ngay cả trong lớp học (1)
5.2.2 Học sinh có nên lạm dụng son môi?
Trang 12Theo nhu cầu thì đa phần những bạn dùng son môi đều nghĩ rằng sẽ giúpbản thân xinh đẹp, tự tin, không bị lỗi thời đối với các bạn xung quanh Đối vớiviệc không sử dụng son sẽ làm cho các bạn thấy thiếu, cảm giác tự ti vào ngoạihình của bản thân Tư tưởng của các bạn giống như câu nói của một nghệ sĩ người Châu Âu nghiện sử dụng son “Nếu tôi không tô son khi ra đường, tôi sẽcảm thấy như mình chẳng mặc gì cả.” - Sofia Vergara.
Nhưng thực tế, việc sử dụng son sẽ làm các bạn mất vẻ đẹp tự nhiên củahọc sinh Không còn đâu bóng dáng của những nữ sinh thướt tha trong tà áo dài
(1) Hình chụp nữ sinh trong trường.
với vẻ đẹp kín đáo, giản dị mà không kém phần duyên dáng Thay vào đó là sựvênh lệch, khập khiễng giữa bộ đồng phục quần xanh áo trắng, dép quai hậu vớinhững làn môi đỏ chót, tím tía… Dường như son môi sẽ làm già hóa gương mặtcủa học sinh, mất đi vẻ đẹp tự nhiên, ngây ngô, trong sáng
Không những thế còn rất nhiều những tác hại mà chúng ta không lườngtrước được
Trang 13Một nhóm học sinh nữ tất cả đều sử dụng son (1)
Trào lưu son môi làm các bạn sao nhãng trong học tập, tâm trí luôn nghĩ
tới son “Phải lựa chọn màu son gì? Cách có tiền để mua son? Cách đối phó với
thầy cô, cha mẹ? Cần phải xài hãng son nào để không lỗi thời? ” Hay thậm chí
trong giờ học cách vài phút, một số bạn nữ lại lén lút mang gương soi xem môicòn đỏ không? Son có bị trôi đi hay không? Vô hình nhưng chúng đã gây ảnhhưởng rất lớn đến kết quả học tập, mất tập trung, dần dần sa sút, rồi chán nản,nghỉ học, bỏ học Có những vụ bạo lực học đường xảy ra mà nguyên nhân rất
(1) Hình chụp nữ sinh trong trường.
đơn giản khi một bạn mất thỏi son quý giá hay khi một bạn bị chọc giận quê mùa vì không sử dụng son hàng hiệu…
Bên cạnh đó, việc sử dụng son môi ở nữ học sinh còn làm mất mĩ quan quang cảnh trường học Ta có thể dễ dàng bắt gặp những vệt son trên tường, trên bàn, trên tà áo trắng hoặc bất cứ nơi đâu mà các bạn có thể “quẹt” được
Vệt son trên những bức tường vôi của trường học (1)
Trang 14Một “nạn nhân” của những bạn nữ tinh nghịch (1)
Hơn thế nữa, với nhu cầu sử dụng son của giới trẻ, một số loại son không
thương hiệu, nguồn gốc rõ ràng với cái tên “son giá rẻ”, vừa túi tiền của học
sinh được ra đời Những cây son thần thánh được bán tràn lan ở thị trường, các
(1)Hình chụp trong trường.
quán tạp hóa, shop thời trang hay phổ biến là bán hàng online trên mạng xã hội.Gía một cây son giá rẻ chỉ khoảng tầm 20.000 đồng đến 50.000 đồng, thậm chívài ba nghìn đồng là các bạn có thể sở hữu cho mình một cây son “mốt” Với giá
rẻ như vậy thì làm sao có thể đảm bảo được những thành phần trong son, liệunhững thỏi son đó có an toàn với sức khỏe?
Trang 15Những trang bán nguyên liệu làm son môi thủ công không nhãn mác trên mạng và những thỏi son với giá rẻ bất ngờ được bày bán trong cửa hiệu tạp hóa (1)
Dễ bắt gặp những tin nhắn của học sinh mua bán son với nhau trên mạng xã hội (1)
(1) Hình ảnh chụp từ trường học, các tạp hóa tại địa phương và trang mạng xã hội.
Một số loại son có nguyên liệu là các chất hữu cơ động vật, thực vật.Những nguyên liệu này chứa các chất dinh dưỡng như cacbon, nitơ là những chất mà vi sinh vật rất cần thiết Son chứa những chất này sẽ là nền tảng để chocác vi sinh vật phát triển, làm tăng khả năng ô nhiễm sinh vật ở người
Nhiều nhà máy, cơ sở sản xuất son do điều kiện sản xuất kém, son được
Trang 16làm ra với quy trình không nghiêm ngặt, quản lí vệ sinh thấp, nguyên liệu không
đủ sạch hoặc biến chất … nên những thỏi son do họ sản xuất ra rất dễ trở thànhmôi trường cho các loài vi khuẩn gây bệnh sinh sôi nảy nở Trong son môi dễchứa khuẩn que, bạch cầu
Son nhiễm khuẩn (1) Hình ảnh vi khuẩn và bạch cầu (1)
Sáp, dầu, chất chống oxy hóa và chất làm mềm da, hương liệu, kẽm, chì lànhững thành phần chính Trong đó, chì là một thành phần không thể thiếu, gópphần làm nổi bật màu son, nhất là trong những thỏi son màu đỏ Chì còn giúp giữđược son lâu trôi, theo tiêu chí và sở thích của chị em hiện nay, son càng lì lạicàng được ưa chuộng Theo giới hạn của FDA lượng son trong mĩ phẩm nóichung, son môi nói riêng, được quy định với một lượng rất ít, không ảnh hưởngtới sức khỏe con người Nhưng với việc sử dụng hàng ngày, độ tuổi sử dụngkhông phù hợp, sử dụng những thỏi son không thành phần, nguồn gốc rõ ràng, có
độ chì vượt quá giới hạn cho phép, son được làm dưới quy trình không đảm bảo
an toàn thì đây chính là một tình trạng đáng báo động về sức khỏe cho người sửdụng
(1)Nguồn: https://www.google.com.vn/
Với một lượng chì được sử dụng hàng ngày và không đảm bảo có thể gâytổn hại cho hệ thần kinh, đặc biệt là ở lứa tuổi học sinh, thậm chí có thể gây ra cácchứng rối loạn não và máu Ngộ độc chì chủ yếu từ đường thức ăn hoặc nướcuống Khi ăn uống rất có thể son sẽ bám vào thức ăn, bám vào thành cốc và đixuống rồi ngấm vào cơ thể; nhưng cũng có thể xảy ra sau khi vô tình nuốt trực
Trang 17tiếp các loại son bị nhiễm chì cao Cùng với việc son môi hàng ngày, sẽ tiếp xúclâu ngày với chì, các muối của nó hoặc các chất ôxy hóa mạnh như PbO2 có thểgây bệnh thận, và các cơn đau bất thường giống như đau bụng Đối với phụ nữmang thai, khi tiếp xúc với chì ở mức cao có thể bị sẩy thai Tiếp xúc lâu dài vàliên tục với chì làm giảm khả năng sinh sản ở nam giới Chì tiếp xúc với môi sẽgây ra hiện tượng môi mất màu, các tế bào ở môi bị chết làm cho môi bị thâm Ởlứa tuổi học sinh miễn dịch còn rất yếu nên những tác hại của son là rất dễ xảy ra.Một số trường hợp còn bị dị ứng vì các thành phần trong son đã quá hạn sử dụng
Môi và lợi của nạn nhân bị nhiễm Chì (1)
Đặc điểm sinh hóa khi ngộ độc chì: trong cơ thể người, chì ức chế tổng hợpporphobilinogensynthase và ferrochelatase, chống lại sự hình thành cả hai chấtporphobilinogen và kết hợp với sắt tạo thành protoporphyrin IX, giai đoạn cuốicùng trong sự tổng hợp heme Quá trình này làm cho sự tổng hợp heme khônghiệu quả và sau đó làm microcytic anemia Ở các mức thấp hơn, nó có vai trò
(1)Nguồn: https://www.google.com.vn/
tương tự như canxi, can thiệp vào các kên ion trong quá trình truyền dẫn thầnkinh Đây là một trong những cơ chế mà theo đó nó can thiệp vào nhận thức
Kĩ thuật sinh học hiện đại có thể khiến cho son có màu tươi đẹp, con
người đã dần dần sản xuất các loại son có nhiều các chất hóa học khác nhau như: