Vĩnh, Hồ Trung Thanh 2012, Nguyễn Văn Nam 2012, Trần Công Sách 2012, Vũ Huyền Phương 20142.2 Tình hình nghiên cứu về đổi mới cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu Nghiên cứu về cơ cấu hàng xuất
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
Mã số: 62.31.01.06
NGUYỄN THỊ NHẬT THU
Trang 2Luận án được hoàn thành tại: Đại học Ngoại thương
Người hướng dẫn khoa học: 1 PGS TS Nguyễn Hoàng Ánh
Vào hồi giờ ngày tháng năm
Có thể tham khảo luận án tại Thư viện Quốc gia và thư viện
trường Đại học Ngoại thương
Trang 3DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
1 Nguyễn Thị Nhật Thu, 2013, Một số quan điểm về hạn chế nhập siêu của Việt Nam với Trung Quốc trước sự thay đổi về cán cân thương mại của Trung Quốc, Tạp chí Kinh tế
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất cũng như thị trường nhập khẩu lớn nhấtcủa Việt Nam Cùng với sự phát triển ngày càng mạnh mẽ trong thương mại song phươngViệt Trung, vần đề nhập siêu ở mức cao và kéo dài với Trung Quốc, đặc biệt kể từ sau khiTrung Quốc gia nhập WTO là một trong những vấn đề kinh tế vĩ mô được quan tâm hàngđầu của chính phủ Việt Nam hiện nay Nó cho thấy thương mại Việt Nam đang phụ thuộcquá lớn vào thị trường này khiến Việt Nam phải đối mặt với nhiều hệ lụy
Số liệu thống kê thương mại cho thấy Việt Nam hiện đang xuất siêu sang các thịtrường Âu-Mỹ nhưng lại nhập siêu mạnh từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN,trong đó nghiêm trọng nhất là với Trung Quốc Nhiều nghiên cứu gần đây như củaMUTRAP (2009), Bùi Trinh&Nguyễn Văn Huân (2011), Tô Trung Thành, Nguyễn TríDũng (2012), Lương Văn Khôi (2012) đều chỉ ra, nhập siêu của Việt Nam kéo dài bắtnguồn từ vấn đề cơ cấu, các nhân tố khác tác động không đáng kể
Như vậy, muốn cải thiện cán cân thương mại của Việt Nam với Trung Quốc, không cócách nào khác là phải tìm cách đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu hiện tại Ràng buộc từcác FTA mới ký kết cùng tác động mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp 4.0 trên toàn cầubuộc Việt Nam phải có sự điều chỉnh căn bản trong cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu nếumuốn bắt kịp với xu hướng phát triển của nền kinh tế thế giới Bản thân ngưởi tiêu dùngTrung Quốc cũng như Việt Nam cũng đang có sự thay đổi lớn trong nhu cầu và quan điểmtiêu dùng Do Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam hiện nay nên đ ổimới được cơ cấu trao đổi hàng hóa với Trung Quốc cũng sẽ tạo ra được sự đổi mới căn bảntrong cơ cấu thương mai hàng hóa chung của Việt Nam
Với những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu của mình là “Đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu trong quan hệ thương mại với Trung Quốc nhằm hạn chế tình trạng nhập siêu”.
2 Tổng quan tình hình nghiên cứu
2.1 Tình hình nghiên cứu về tác động của cơ cấu xuất nhập khẩu đến tăng trưởng
Một số nghiên cứu khẳng định duy trì một cơ cấu xuất nhập khẩu phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế, đảm bảo phát triển bền vững là nhu cầu cấp thiết của mỗi quốc gia Các tác giả tiếp cận theo hướng này tiêu biểu có Kaulin&Freinkman (2009), Hồ Trung Thanh (2009, 2012), Halle (2010), Lê Văn Hùng (2010), Lê Danh
Trang 5Vĩnh, Hồ Trung Thanh (2012), Nguyễn Văn Nam (2012), Trần Công Sách (2012), Vũ Huyền Phương (2014)
2.2 Tình hình nghiên cứu về đổi mới cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu
Nghiên cứu về cơ cấu hàng xuất nhập khẩu của Trung Quốc với các thị trường hiện đang xuất siêu sang Trung Quốc cho thấy có một sự nâng cấp rõ rệt về hàm lượng công nghệ trong sản phẩm Các nước này (như các nước công nghiệp phát triển ở Đông Á) đã tham gia được vào mạng lưới sản xuất khu vực và toàn cầu trong lĩnh vực thiết bị điện và điện tử mà trong mạng lưới đó, Trung Quốc đóng vai trò kép vừa xuất khẩu linh kiện điện tử cho các nước Đông Á vừa nhập khẩu từ nước này máy móc nguyên chiếc để xuất sang thị trường Âu, Mỹ Các nước như Malaysia, Thái Lan, Philippines đều có sự nâng cấp cơ bản trong cơ cấu hàng xuất nhập khẩu với Trung Quốc từ khoảng sau những năm 80 khi trao đổi thương mại liên ngành được chuyển sang trao đổi thương mại nội ngành Đến những năm 90, hàng công nghiệp đã trở thành hàng hóa chủ yếu trong cơ cấu xuất nhập khẩu (Yean, 2001; Palanca, 2004; Woo, 2004, Devadason, 2009, Manarungsan, 2009; Chan, Lean, 2013)
2.3 Tình hình nghiên cứu về đổi mới cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu để giảm nhập siêu với Trung Quốc
Quan hệ giữa giữa cơ cấu hàng xuất nhập khẩu và cán cân thương mại không được nhiều tác giả nghiên cứu riêng lẻ Các tác giả nghiên cứu tổng quan về tình hình hơp tác đầu tư và thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc chỉ ra rằng, chiến lược phát triển bền vững cho thương mại Việt-Trung là điều chỉnh cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu của cả hai quốc gia (Trần Văn Thọ (2000, 2005), Chaponniere&Cling (2009), Nguyễn Ngọc Bảo (2010), Bùi Thúy Vân (2011), Zhang (2012))
2.4 Khoảng trống nghiên cứu và hướng tiếp cận của luận án
2.4.1 Khoảng trống nghiên cứu
Thứ nhất, thiếu sự giải thích rõ ràng về mối liên hệ giữa cơ cấu hàng hóa xuất nhậpkhẩu với cán cân thương mại:
Thứ hai, chưa có nghiên cứu nào nghiên cứu riêng về việc đổi mới cơ cấu hàng hóa
xuất nhập khẩu nhằm mục tiêu hạn chế nhập siêu với Trung Quốc
Thứ ba, chủ thể đổi mới trong các nghiên cứu chỉ giới hạn ở Nhà nước và Doanhnghiệp, chưa có nghiên cứu nào đề xuất giải pháp đổi với Nhà khoa học
Trang 62.4.2 Hướng nghiên cứu của luận án
Luận án kế thừa kết quả nghiên cứu của Bùi Trinh, Nguyễn Văn Huân (2011), TôTrung Thành, Nguyễn Trí Dũng (2012), Lương Văn Khôi (2012) để kết luận nhập siêu củaViệt Nam có nguyên nhân từ vấn đề cơ cấu Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng dựa trên cơ sởkết quả nghiên cứu của Yean (2001), Palanca (2004), Woo (2004), Devadason (2009),Manarungsan (2009), Chan, Lean (2013) khẳng định cán cân thương mại của các nướcĐông Nam Á như Thái Lan, Malaysia, Philipines đã được cải thiện đáng kể cùng với sựnâng cấp của cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu của các nước này với Trung Quốc Từ đó,nghiên cứu tìm ra các nhân tố tác động chung cho cả cơ cấu hàng xuất nhập khẩu và cán cânthương mại song phương Thông qua hệ thống giải pháp của ba chủ thể là Nhà nước, Doanhnghiệp và Nhà khoa học tác động vào các nhân tố này để đổi mới cơ cấu hàng hóa xuất nhậpkhẩu và giảm nhập siêu với Trung Quốc giai đoạn 2018-2030
3 Mục tiêu nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu của luận án là đề xuất một số giải pháp đổi mới cơ cấu xuất nhậpkhẩu, từ đó hạn chế tình trạng nhập siêu của Việt Nam với Trung Quốc trong dài hạn (đếnnăm 2030)
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
(1) Hệ thống hóa các vấn đề lý luận, xác lập một khung lý thuyết hợp lý có thể giải thích cơ chếtác động của cơ cấu hàng xuất nhập khẩu đến đến cán cân thương mại song phương
(2) Phân tích thực trạng nhập siêu hàng hóa của Việt Nam với Trung Quốc và thực trạng cơ cấuhàng xuất nhập khẩu Việt-Trung giai đoạn 2002-2016; Đánh giá tác động của cơ cấu này đếntình trạng nhập siêu giữa hai nước; Chỉ ra nguyên nhân cho những hạn chế trong đổi mới cơ cấuhàng xuất nhập khẩu Việt-Trung và phân tích thực trạng các thành tố tác động theo khung lýthuyết
(3) Đưa ra hệ thống giải pháp đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu nhằm giảm nhập siêu củaViệt Nam với Trung Quốc với ba chủ thể là Nhà nước, Doanh nghiệp và Nhà khoa học
(4) Nghiên cứu kinh nghiệm đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu để cải thiện cán cân thươngmại với Trung Quốc của Malaysia và rút ra một số bài học cho Việt Nam
3.3 Câu hỏi nghiên cứu
(1) Cơ chế tác động của cơ cấu hàng xuất nhập khẩu đến cán cân thương mại là gì?
Trang 7(2) Thực trạng nhập siêu hàng hóa giữa Việt Nam với trung Quốc giai đoạn 2002-2016 như thếnào?
(3) Thực trạng cơ cấu hàng xuât nhập khẩu Việt Nam- Trung Quốc giai đoạn 2002-2016 nhưthế nào?
(4) Đâu là những nhân tố tác động chung đến cán cân thương mại và cơ cấu hàng hóa xuất nhậpkhẩu Việt Nam-Trung Quốc?
(5) Có thể áp dụng bài học kinh nghiệm nào của Malaysia trong việc đổi mới cơ cấu hàng xuấtnhập khẩu để giảm nhập siêu với Trung Quốc?
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
(1) Cơ cấu xuất nhập khẩu hàng hóa Việt-Trung giai đoạn 2002-2016
(2) Cán cân thương mại hàng hóa Việt-Trung giai đoạn 2002-2016
(3) Cán cân thương mại và cơ cấu xuất nhập khẩu hàng hóa của Malaysia và Trung Quốc
4.2 Phạm vi nghiên cứu
4.2.1 Phạm vi về thời gian nghiên cứu
Luận án lựa chọn khoảng thời gian nghiên cứu là từ năm 2002 đến năm 2016 là giaiđoạn sau khi Trung Quốc gia nhập WTO Đây là giai đoạn cán cân thương mại Việt-Trungbắt đầu thâm hụt trầm trọng, giá trị nhập siêu của Việt Nam tăng mạnh qua từng năm
4.2.2 Phạm vi về không gian nghiên cứu
Luận án tập trung nghiên cứu thực trạng đổi mới cơ cấu xuất nhập khẩu hàng hóa vàtình trạng nhập siêu giữa hai nước Việt Nam và Trung Quốc (không bao gồm Hongkong vàĐài Loan)
4.2.3 Phạm vi về nội dung nghiên cứu
Luận án chỉ xem xét cán cân thương mại trong hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa,không bao hàm hoạt động xuất nhập khẩu dịch vụ
Mô hình Kim cương của Micheal Porter được áp dùng với mục đích xác định nhữngnhân tố chung tác động đến cả cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu và cán cân thương mại songphương Luận án không đi sâu phân tích so sánh lợi thế cạnh tranh quốc gia giữa Việt Nam
và Trung Quốc
Số liệu sử dụng là số liệu xuất nhập khẩu hàng hóa chính ngạch, không bao gồm giá trịxuất nhập khẩu hàng hóa tiểu ngạch
Trang 85 Phương pháp và số liệu nghiên cứu
5.1 Phương pháp nghiên cứu: nghiên cứu định tính (Phương pháp thống kê, Phương
pháp so sánh, Phương pháp phân tích-tổng hợp, Phương pháp phát phiếu điều tra)
5.2 Số liệu nghiên cứu
Luận án sử dụng các cơ sở dữ liệu thống kê thương mại của cả Việt Nam, Trung Quốc và các tổ chức quốc tế như Cơ sở dữ liệu của Ủy ban thống kê Liên hợp quốc (UN Comtrade), Cơ sở dữ liệu của Hội nghị Liên hợp quốc về thương mại và phát triển (UNCTAD Database), Cơ sở dữ liệu của Trung tâm thương mại quốc tế (ITC).
6 Đóng góp của luận án
6.1 Đóng góp về lý thuyết
(1) Luận án phân tích cơ chế tác động của cơ cấu hàng xuất nhập khẩu đến cán cân thươngmai hàng hóa song phương thông qua áp dụng mô hình Kim cương của Micheal Porter đểxác định các nhân tố ảnh hưởng chung đến cả cơ cấu hàng xuất nhập khẩu và cán cânthương mại song phương
(2) Luận án xác định rõ khái niệm về “Đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu“ được sử dụngtrong nghiên cứu
(3) Luận án đưa ra ra tiêu chí để đánh giá mức độ đổi mới trong cơ cấu hàng xuất nhập khẩusong phương
(4) Luận án xác định chủ thể quyết định sự đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu không chỉ
có Nhà nước, Doanh nghiệp và Người tiêu dùng mà còn có một đối tượng rất quan trọng làcác Nhà khoa học
sự đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu Việt-Trung giai đoạn 2002-2016
(3) Luận án tìm hiểu kinh nghiệm đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu để giảm nhập siêuvới Trung Quốc của Malaysia
(4) Luận án đưa ra một số những cơ hội và thách thức đối cho Việt Nam khi đổi mới cơ cấuhàng hóa nhập khẩu nhằm giảm nhập siêu với Trung Quốc giai đoạn 2018-2030
Trang 9(5) Luận án xây dựng phương hướng đổi mới tổng thế cơ cấu hàng xuất nhập khẩu ViệtNam- Trung Quốc giai đoạn 2018-2030 và đề xuất năm nhóm hàng Việt Nam nên đẩy mạnhxuất khẩu sang Trung Quốc và ba nhóm hàng cần giảm nhập khẩu từ Trung Quốc để giúplành mạnh hóa cán cân thương mại song phương.
(6) Luận án đề xuất một hệ thống giải pháp với ba chủ thể là Nhà nước, Doanh nghiệp vàNhà khoa học
7 Kết cấu của luận án
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu nhằm hạn chếnhập siêu
Chương 2: Thực trạng đổi mới cơ cấu xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam nhằm hạn chếnhập siêu với Trung Quốc giai đoạn 2002-2016
Chương 3: Đề xuất giải pháp đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu của Việt Nam nhằm hạnchế nhập siêu với Trung Quốc giai đoạn 2018-2030
Trang 10CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐỔI MỚI CƠ CẤU HÀNG XUẤT
NHẬP KHẨU ĐỂ HẠN CHẾ NHẬP SIÊU 1.1 Một số vấn đề lý thuyết về đổi mới cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu
1.1.1 Khái niệm và phân loại cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu
1.1.1.1 Khái niệm cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu
Cơ cấu hàng xuất nhập khẩu là “Sự sắp xếp và mối quan hệ về mặt tỷ trọng giữa các mặt hàng, nhóm hàng trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của một quốc gia”.
1.1.1.2 Phân loại cơ cấu xuất nhập khẩu hàng hóa: Cơ cấu hàng xuất nhập khẩu theo yếu tố
hàm lượng; Cơ cấu hàng xuất nhập khẩu theo mục đích sử dụng; Cách phân loại hàng xuấtnhập khẩu của Việt Nam
1.1.2 Một số vấn đề lý thuyết về đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu
1.1.2.1 Khái niệm đổi mới cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu
“Đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu là một quá trình cải tiến cơ cấu xuất nhập khẩu hàng hóa hiện thời để đảm bảo tính hiệu quả trong quan hệ thương mại với một hoặc nhiều nước đối tác và sự phát triển bền vững của một quốc gia“.
1.1.2.2 Chủ thể đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu song phương: Nhà nước, Doanh
nghiệp, Nhà khoa học
1.1.2.3 Tiêu chí đánh giá sự đổi mới trong cơ cấu xuất nhập khẩu hàng hóa song phương:
Tiêu chí Tính hiệu quả trong quan hệ thương mại với một hoặc nhiều nước đối tác gồm cáctiêu chí nhỏ là tận dụng được lợi thế so sánh quốc gia, tác động tích cực đến tổng kim ngạchhàng hóa xuất nhập khẩu và cán cân thương mại song phương, tận dụng được các ưu đãitrong các hiệp định thương mại song phương và đa phương Tiêu chí Khả năng đảm bảophát triển bền vững thể hiện ở việc phải đảm bảo tăng trưởng kinh tế, không tác động xấuđến môi trường và góp phần phát triển xã hội
1.2 Quan hệ giữa đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu và việc giảm nhập siêu song phương
1.2.1 Một số vấn đề lý thuyết về nhập siêu
1.2.1.1 Khái niệm nhập siêu
Cán cân thương mại (hay xuất khẩu thuần, có khi được kí hiệu là NX) là sự chênh lệchgiữa tổng giá trị xuất khẩu tính bằng tiền với tổng giá trị nhập khẩu hàng hóa tính bằng tiền củamột nước với nước ngoài trong một thời kỳ xác định, và được tính bằng đồng tiền của quốc gia
đó (Sullivan, Sheffrin, 2003) Cán cân thương mại thường có các trạng thái là cân bằng, thặng
dư và thâm hụt Nhập siêu là cách gọi khác của thâm hụt cán cân thương mại
Trang 111.2.1.2 Nguyên nhân dẫn đến nhập siêu song phương: Nguyên nhân từ Xuất khẩu, Nhập
khẩu, Khả năng và cơ cấu của nền kinh tế, Tỷ giá hối đoái
1.2.3 Nguyên nhân cần hạn chế nhập siêu trong dài hạn
1.2.3.1 Nhập siêu lớn và kéo dài gây mất ổn định kinh tế vĩ mô.
1.2.3 2 Nhập siêu tác động xấu đến sản xuất-tiêu dùng
1.2.3.3 Nhập siêu ảnh hưởng đến tích lũy-đầu tư
1.2.2 Các nhân tố tác động chung đến đổi mới cơ cấu xuất nhập khẩu và cán cân thương mại song phương
1.2.2.1 Sáu thành tố thuộc mô hình Kim cương của Michael Porter
1.2.2.2 Sự hợp lý trong việc vận dụng Mô hình Kim cương trong nghiên cứu
1.2.2.3 Quan hệ giữa đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu và cán cân thương mại song phương qua các thành tố tác động chung
Chính phủ là nhân tố tác động đầu tiên quyết định cơ cấu hàng xuất nhập khẩu vì chính phủ nắm quyền quyết định mô hình tăng trưởng kinh tế quốc gia, nỗ lực hội nhập kinh tế quốc tế, ban hành các chính sách thương mại và đầu tư Năng lực quản lý của Chính phủ trong quản lý hoạt động thương mại song phương củng ảnh hưởng rất lớn đến cán cân thương mại giữa hai nước
Các yếu tố sản xuất bao gồm Các yếu tố cơ bản (nguồn tài nguyên thiên nhiên, khí hậu,
vị trí địa lý và nhân khẩu học) và Các yếu tố tiên tiến (cơ sở hạ tầng, hạ tầng thông tin, hạ
tầng quản lý, hạ tầng kỹ thuật, lao động có kỹ năng và trình độ cao) tác động lớn đến hàm lượng lao động, tài nguyên, công nghệ và giá trị gia tăng trong cơ cấu hàng xuất nhập khẩu Nếu các yếu tố cơ bản bất lợi và yếu tố tiên tiến bị hạn chế, tình trạng nhập siêu song
phương là điều khó tránh khỏi
Nhu cầu trong nước cũng tác động đến chiến lược sản xuất kinh doanh của doanhnghiệp Nếu hàng nội không được đón nhận bởi người tiêu dùng trong nước, cơ cấu sản xuất
sẽ khó được cải thiện, tác động trực tiếp đến cơ cấu xuất nhập khẩu hàng hóa nói chung Doanh nghiệp (bao gồm cả doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp thương mại) là nhân
tố tác động rất lớn đến cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu song phương cũng như cán cân thương mại hàng hóa song phương Nếu có chiến lược sản xuất và kinh doanh phù hợp cho thị trường nước đối tác, doanh nghiệp sẽ góp phần cải thiện kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa, từ đó lành mạnh hóa cán cân thương mại song phương
Trang 12Công nghiệp phụ trợ quyết định tỷ lệ nội địa hóa, đồng nghĩa với giá trị gia tăng trong hàng hóa xuất khẩu Nếu công nghiệp phụ trợ của một nền kinh tế chậm phát triển, nhu cầu nhập khẩu nguyên phụ liệu, linh kiện, máy móc thiết bị từ nước đối tác quá lớn trong khi kim ngạch xuất khẩu không cao, tình trạng nhập siêu là khó tránh khỏi Với yếu tố Cơ hội, các nghiên cứu, phát minh hay sáng chế là “cú hích” vô cùng quan trọng với nền công nghiệp của mỗi quốc gia, có khả năng mang lại sự đổi mới căn bản trong cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu.
1.3 Kinh nghiệm đổi mới cơ cấu hàng hóa xuất nhập với Trung Quốc để giảm nhập siêu
1.3.1 Giới thiệu về nền kinh tế Malaysia
1.3.2 Đổi mới trong cơ cấu hàng xuất nhập khẩu của Malaysia với Trung Quốc
1.3.2.1 Giai đoạn nhập siêu với Trung Quốc
1.3.2.2 Giai đoạn xuất siêu sang Trung Quốc
1.3.3 Giải pháp đổi mới cơ cấu hàng xuất nhập khẩu của Malaysia
1.5.3.1 Giải pháp của Nhà nước: Linh hoạt trong chuyển đổi chiến lược phát triển kinh tế; Thực hiện công nghiệp hóa quyết liệt, thoát khỏi “Lời nguyền tài nguyên“; Thành lập Hiệp hội xuất nhập khẩu hàng hóa với Trung Quố; Tận dụng nguồn FDI hiệu quả; Chú trọng phát
triển ngành công nghiệp phụ trợ công nghệ cao
1.5.3.2 Giải pháp của doanh nghiệp Malaysia: Có chiến lược rõ ràng trong kinh doanh với thị trường Trung Quốc; Không để mất lợi thế cạnh tranh tại thị trường Trung Quốc; Chú trọng
xuất nhập khẩu chính ngạch với các thành phố lớn của Trung Quốc; Khai thác sản phẩmmới cho thị trường Trung Quốc
1.3.4 Những kinh nghiệm của Malaysia có thể áp dụng cho Việt Nam
1.3.4.1 Kinh nghiệm cho Chính phủ: Linh hoạt và nhạy bén trong chuyển đổi chiến lược
phát triển kinh tế; Xác định rõ ràng những mặt hàng chủ lực cho thị trường Trung Quốc;
Cần chuẩn bị cơ sở vật chất phù hợp và tương xứng với chiến lược phát triển công nghiệp 1.3.4.2 Kinh nghiệm cho Doanh nghiệp: Nhận thức rõ vai trò của thị trường Trung Quốc;
Đặt mục tiêu kinh doanh lâu dài tại thị trường Trung Quốc; Không ngừng tìm kiếm nhữngsản phẩm mới cho thị trường Trung Quốc