Nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện mèo vạc tỉnh hà giang ( Luận văn thạc sĩ)

Nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện mèo vạc tỉnh hà giang ( Luận văn thạc sĩ)Nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện mèo vạc tỉnh hà giang ( Luận văn thạc sĩ)Nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện mèo vạc tỉnh hà giang ( Luận văn thạc sĩ)Nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện mèo vạc tỉnh hà giang ( Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

SÙNG MÍ LỬ

NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN

HUYỆN MÈO VẠC - TỈNH HÀ GIANG

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 8 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS LÊ ANH VŨ

HÀ NỘI, 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ bất cứ một học vị nào

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này

đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Sùng Mí Lử

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian nghiên cứu và thực hiện luận văn này, tôi đã nhận được

sự giúp đỡ nhiệt tình của các cơ quan, các tổ chức và các cá nhân Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc nhất tới tất cả các tập thể, cá nhân đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Trước hết, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), Khoa Kinh tế học của Học viện cùng các thầy cô giáo, những người đã trang bị kiến thức cho tôi trong suốt quá trình học tập

Với lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất, tôi xin trân trọng cảm ơn thầy giáo, Tiến sĩ Lê Anh Vũ - Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển bền vững Vùng (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), người thầy đã trực tiếp chỉ bảo, hướng dẫn khoa học và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn này

Xin trân trọng gửi lời cảm ơn đến UBND huyện, Phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Phòng Tài chính - Kế hoạch, Chi cục Thống kê huyện và các Hợp tác xã trên địa bàn huyện Mèo Vạc đã giúp đỡ tôi về thông tin, số liệu trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu luận văn

Xin chân thành cảm ơn tất cả các bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, giúp

đỡ nhiệt tình và đóng góp nhiều ý kiến quý báu để tôi hoàn thành luận văn này

Do thời gian nghiên cứu có hạn, luận văn của tôi chắc chắn không thể tránh khỏi những sơ suất, thiếu sót, tôi rất mong nhận được sự đóng góp của các thầy cô giáo cùng toàn thể bạn đọc

Xin trân trọng cảm ơn!

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP 101.1 Các khái niệm 101.2 Hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp 151.3 Kinh nghiệm nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp của một số địa phương 22Chương 2 HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MÈO VẠC 272.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Mèo Vạc 272.2 Thực trạng hoạt động của các Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Mèo Vạc 312.3 Hiệu quả hoạt động của Hợp tác xã nông nghiệp ở huyện Mèo Vạc 39Chương 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP HUYỆN MÈO VẠC 503.1 Bối cảnh mới nâng cao hiệu quả của hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Mèo Vạc 503.2 Quan điểm nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Mèo Vạc 523.3 Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Mèo Vạc 53KẾT LUẬN 65DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 67

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Bảng 2.2 Tình hình biến động số lượng HTX nông nghiệp từ

Bảng 2.5 Năng lực điều hành của cán bộ quản lý và trình độ xã

viên của các HTX nông nghiệp điều tra 38

Bảng 2.6 Bảng tổng hợp lợi nhuận thu được (lợi nhuận so với

vốn) của các HTX trong năm 2015 và 2016 40

Bảng 2.7 Bảng tổng hợp kết quả đánh giá hiệu quả hoạt động

Bảng 2.8 Tình hình công nợ của các HTX nông nghiệp điều tra

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hình thức tổ chức sản xuất tập thể là một trong những tiêu chí quan trọng trong thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới Con đường hợp tác đưa nông nghiệp, nông thôn phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã trải qua hơn 50 năm; có những bước thăng trầm do những điều kiện khách quan và chủ quan đem lại, song kinh tế tập thể (KTTT), nòng cốt là hợp tác xã (HTX) trong những năm qua, đã có nhiều đóng góp quan trọng vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Tổ hợp tác hoặc hợp tác xã là mô hình sản xuất giúp hỗ trợ nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn vừa góp phần tạo điều kiện phát huy nội lực rất hiệu quả trong sự nghiệp xây dựng nông thôn mới trong cả nước Trên thực tế, nếu HTX phát triển đúng hướng, sẽ tạo nền tảng thúc đẩy nông thôn phát triển Ngoài ra, khi gắn với chương trình tái cơ cấu nông nghiệp, HTX sẽ khẳng định được vai trò điều hành sản xuất, kinh doanh, tìm kiếm thị trường đầu ra, tiêu thụ sản phẩm cho các thành viên và nông dân, ngày càng khẳng định được vị thế trên thị trường Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, HTX vẫn là

mô hình giữ vai trò to lớn trong xã hội Các HTX hoạt động hiệu quả sẽ góp phần vào việc ổn định trật tự, an ninh chính trị, xã hội thông qua các hoạt động kinh doanh và sinh hoạt cộng đồng Tinh thần đoàn kết, tình làng nghĩa xóm, tương thân tương ái giúp đỡ lẫn nhau trong cùng một tập thể cũng được duy trì và phát huy Bởi vậy, việc phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động HTX tại mỗi địa phương trên cả nước hiện đang là một trong những việc làm quan trọng và cấp thiết hiện nay

Mèo Vạc là một huyện vùng cao của tỉnh Hà Giang, thuộc quần thể Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn, địa đầu phía Bắc của

Tổ quốc Hiện nay, trên địa bàn toàn huyện có 38 HTX và 27 Tổ hợp tác hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và dịch vụ nông nghiệp tại các thôn, bản của

2

các xã trong huyện Nhìn chung, các HTX trên toàn huyện hoạt động sản xuất kinh doanh tương đối ổn định, hiệu quả trong các lĩnh vực như: chăn nuôi, trồng trọt, giao thông, thủy lợi, dịch vụ giống, vật tư, thương mại phục vụ nông nghiệp Bên cạnh đó, các HTX tham gia thực hiện các dự án, Chương trình của huyện như Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo, Chương trình 30a, Chương trình xây dựng Nông thôn mới Qua đó, góp phần xóa đói giảm nghèo, đặc biệt đẩy nhanh tiến độ thực hiện và hoàn thành các tiêu chí

về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện

Tuy nhiên, các HTX chưa phát huy được vai trò và vị trí của KTTT trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Quy mô của HTX nhỏ; có HTX tổ chức và hoạt động chưa tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật HTX; nhiều HTX nông nghiệp chuyển đổi còn hình thức, chưa đảm bảo đầy đủ yêu cầu của Luật HTX và đòi hỏi phát triển của HTX; xã viên tham gia HTX với

ý thức trông chờ vào sự giúp đỡ của tập thể và Nhà nước; nhiều HTX không huy động được nguồn lực từ chính xã viên, tính bền vững và ổn định trong tổ chức và hoạt động chưa cao; chưa thực hiện tốt chế độ hạch toán và báo cáo tài chính Các HTX hoạt động với quy mô nhỏ, khả năng cạnh tranh còn hạn chế, mức đóng góp cho ngân sách hàng năm chưa cao, số nộp ngân sách Nhà nước năm 2017 (đến thời điểm 31 tháng 7 năm 2017) chỉ đạt 1,06 tỷ đồng

Có thể nói, những đóng góp của các HTX nông nghiệp tại huyện Mèo Vạc vẫn còn ít, hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh thấp, chưa phát huy được vai trò cũng như thế mạnh của địa phương Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thực trạng đó của các HTX nông nghiệp tại địa bàn huyện Mèo Vạc là do nhận thức về vai trò của HTX chưa đầy đủ, chưa thống nhất; ý thức trách nhiệm còn thấp, đánh giá về kinh tế tập thể chưa toàn diện, chưa thấy hết vai trò quan trọng của KTTT trong phát triển kinh tế, xã hội và an ninh, quốc phòng; công tác quản lý Nhà nước về KTTT còn nhiều hạn chế, bất cập

Trong khi đó, huyện Mèo Vạc cơ bản vẫn là huyện thuần nông, việc phát triển các sản phẩm nông nghiệp phù hợp, sản phẩm sạch, tạo được chuỗi

3

liên kết với các vùng miền khác sẽ góp phần phát huy tiềm năng, lợi thế và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương Để làm được điều này, các HTX nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo

Việc nghiên cứu toàn diện về các HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Mèo Vạc để thấy rõ thực trạng, những hạn chế, yếu kém trong quá trình hoạt động, trên cơ sở đó đề xuất giải pháp khắc phục hạn chế, nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX nông nghiệp là quan trọng và cấp bách

Xuất phát từ yêu cầu thực tế đó, tôi chọn nghiên cứu đề tài “Nâng cao hiệu quả hoạt động của các Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Mèo Vạc - tỉnh Hà Giang”

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Hiệu quả hoạt động của các HTX nói chung và HTX nông nghiệp nói riêng là vấn đề được nhiều người quan tâm, không chỉ là các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý mà còn cả những người trực tiếp tham gia HTX Trong phạm

vi của luận văn, tôi giới thiệu một số công trình tiêu biểu liên quan đến hiệu quả hoạt động của HTX nông nghiệp:

- Nguyễn Văn Bích, Phát triển và đổi mới quản lý HTX theo Luật HTX,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1997 Cuốn sách đã khái quát quá trình phát triển kinh tế hợp tác và quá trình đổi mới tổ chức quản lý hợp tác xã ở Việt Nam trên cơ sở đó góp phần tìm hiểu những nội dung cơ bản để phát triển cũng như phát huy hiệu quả hoạt động của HTX

- Lương Xuân Quỳ, Nguyễn Thế Nhã (1999), Đổi mới tổ chức và quản

lý các hợp tác xã trong nông nghiệp, nông thôn, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội

Công trình đã nghiên cứu các quá trình phát triển hình thức tổ chức và quản lý HTX nông nghiệp qua các giai đoạn, trong đó có đề cập đến giai đoạn thực hiện Luật HTX 1996 Từ thực trạng phát triển các mô hình tổ chức quản lý các HTX ở nông thôn của một số địa phương miền Bắc tiêu biểu, các tác giả cũng đã đưa ra những phương hướng và giải pháp cụ thể để xây dựng mô hình

tổ chức và quản lý có hiệu quả các HTX

4

- Chu Tiến Quang (2003), Kinh nghiệm hoạt động của một số hợp tác

xã sau sáu năm thực hiện Luật hợp tác xã ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội, 2003 Công trình là kết quả nghiên cứu, điều tra, khảo sát thực tiễn quá trình thực hiện Luật HTX 1996 ở 33 HTX trong các lĩnh vực trong đó

có lĩnh vực nông nghiệp của nhóm nghiên cứu thuộc Viện nghiên cứu kinh tế Trung ương chủ trì Kết quả nghiên cứu chi tiết ở các mô hình HTX đã cho phép nhóm nghiên cứu công bố những nhận xét mang tính khách quan về thực trạng HTX chuyển đổi theo Luật HTX 1996 trên các khía cạnh: Tuyên truyền, phổ biến Luật và các văn bản liên quan; Thực trạng xã viên là lao động trong quá trình HTX chuyển đổi theo Luật HTX 2012; Thực trạng vốn góp của xã viên và vốn điều lệ HTX; Thực trạng quá trình các HTX xây dựng điều lệ HTX phù hợp với những qui định của Luật HTX 1996; Thực trạng tổ chức quản lý HTX theo Luật 1996; Kết quả hoạt động dịch vụ và sản xuất kinh doanh của các mô hình HTX trong quá trình chuyển đổi theo Luật HTX

1996 Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu đã đề xuất những kinh nghiệm hoạt động của từng HTX được điều tra, khảo sát sau sáu năm thực hiện Luật HTX

1996

- Nguyễn Công Bình (2007), Biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động

của các Hợp tác xã nông nghiệp ở tỉnh Tiền Giang đến 2015, Trường Đại học

Kinh tế TP Hồ Chí Minh Công trình này trực tiếp nghiên cứu về các HTX nông nghiệp ở tỉnh Tiền Giang, tìm hiểu thực trạng, đưa ra các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của HTX nông nghiệp, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động cho các HTX nông nghiệp của Tiền Giang

- Bùi Giang Long (2009), Thực trạng và giải pháp nhằm phát triển hợp

tác xã nông nghiệp ở tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn hiện nay, Trường Đại

học Kinh tế và Quản trị kinh doanh - ĐH Thái Nguyên Đây là công trình nghiên cứu có tính khái quát cao về các HTX nông nghiệp nhưng tập trung

Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu chưa nghiên cứu có hệ thống về hiệu quả và nâng cao hiệu quả của HTX nông nghiệp Cũng chưa có công trình nghiên cứu nào về thực trạng và việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang Những công trình nghiên cứu trên đây đã cho những kiến thức vô cùng quý giá để tác giả tham khảo, kế thừa trong quá trình thực hiện đề tài luận văn

“Nâng cao hiệu quả hoạt động của các Hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn

huyện Mèo Vạc - tỉnh Hà Giang”

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở hệ thống hóa lý luận về HTX nông nghiệp và hiệu quả hoạt động của HTX nông nghiệp, làm rõ hiệu quả hoạt động của các HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Mèo Vạc, đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện

3.2 Nhiệm vụ

- Nghiên cứu, làm sáng tỏ cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động HTX nông nghiệp; kinh nghiệm nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX nông nghiệp tại một số địa phương

- Phân tích, đánh giá hiệu quả hoạt động của các HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang; chỉ ra được những hạn chế, nguyên nhân của hạn chế

6

- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX nông nghiệp phù hợp với đặc điểm, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của huyện Mèo Vạc

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hiệu quả hoạt động của các HTX nông nghiệp tại địa bàn huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Giới hạn nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng

và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế của các HTX nông nghiệp, thực chất là hiệu quả sản xuất kinh doanh Đề tài không nghiên cứu hiệu quả

xã hội và hiệu quả môi trường của HTX nông nghiệp

- Giới hạn không gian nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu các HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang

- Giới hạn thời gian nghiên cứu: Nghiên cứu thực trạng hoạt động và hiệu quả của các HTX nông nghiệp trên địa bàn huyện Mèo Vạc từ năm 2012 khi sửa đổi Luật HTX đến năm 2017 Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX nông nghiệp giai đoạn 2018 - 2025

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về HTX nói chung và HTX nông nghiệp nói riêng Ngoài ra, luận văn còn chú ý sử dụng các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học liên quan trực tiếp đến nội dung đề tài

5.2 Phương pháp nghiên cứu

5.2.1 Chọn địa điểm nghiên cứu

Tính đến thời điểm hiện tại, trên toàn huyện Mèo Vạc có 38 HTX nông nghiệp Huyện Mèo Vạc được chia làm 03 tiểu vùng kinh tế với các đặc điểm

Luậ n vậ n đậ y đu ở file:Luậ n vậ n Full