Tư tưởng hồ chí minh về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp, sự vận dụng của đảng cộng sản việt nam trong cách mạng nước ta

MỞ ĐẦU 1. Lý do nghiên cứu đề tài: Con thuyền lịch sử của dân tộc Việt Nam đã trải qua trùng dương của sự khó khăn gian khổ, phải đối mặt với đàn cá dữ thực dân và cơn đại hồng thủy đế quốc để có thể tiến tới bến bờ của sự độc lập và xây dựng thành công lâu dài xã hội chủ nghĩa. Hệ tư tưởng có vai trò “kim chỉ nam” trong việc vạch định đường lối giải phóng dân tộc đó là Tư tưởng Hồ Chí Minh. Tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là sự vận dụng mà còn là sự phát triển một cách sáng tạo học thuyết Mác Lênin. Luận điểm về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp là một trong những sáng tạo đó. Hồ Chí Minh đã kế thừa và tiếp thu có chọn lọc, vận dụng và phát triển lý luận này một cách sáng tạo, hoàn toàn xa lạ với những gì là giáo điều, kinh viện. Những vấn đề lý luận và thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đã được Người luận giải trên cơ sở gắn nguyên lý với hành động, lý luận với thực tiễn, những nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác Lênin với tinh hoa văn hóa Việt Nam và phương Đông. Mối quan hệ biện chứng giữa vấn đề giai cấp và dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh là mối quan hệ cơ bản có tác động mạnh mẽ đối với công cuộc giải phóng dân tộc cũng như sự phát triển của toàn xã hội. Vì vậy trong quá trình nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh nghiên cứu vấn đề giai cấp, dân tộc và mối quan hệ giữa chúng là điều hết sức cần thiết. Nhìn lại lịch sử dân tộc ta thế kỉ 20 một thế kỷ vận động và phát triển phức tạp của tình hình quốc tế, chúng ta ngày càng thấy sự đúng đắn, sáng tạo của tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và giai cấp. Vấn đề đó đã được kiểm nghiệm bằng thực tế, cả trong chiến tranh ác liệt vẫn trong khó khăn của hòa bình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã chỉ ra rằng khi nào và ở đâu, vấn đề giai cấp và dân tộc không được kết hợp một cách đúng đắn; quan điểm giai cấp và dân tộc được vận dụng một cách cứng nhắc, giáo điều thì ở đó cách mạng sẽ không chỉ gặp khó khăn và thậm chí còn bị tổn thất nặng nề. Qua đó, chúng ta có thể rút ra được bài học trong việc vận dụng xem xét vấn đề giai cấp, đấu tranh giai cấp và mối quan hệ của chúng với vấn đề dân tộc trong tình hình hiện nay và trong giai đoạn sắp tới của thời kỳ quá độ khi mà nền kinh tế nước nhà phát triển mạnh mẽ theo hướng thị trường và hội nhập quốc tế, sự phát triển chắc chắn sẽ đem lại cho chúng ta nhiều cơ hội nhưng cũng kéo theo không ít những nguy cơ, thách thức cũng như muôn vàn khó khăn. Trước tình hình trên đó, một nhiệm vụ cấp bách được đặt ra cho công tác tư tưởng, lý luận trong thời kỳ mới là phải kế thừa, bảo vệ và phát triển những nguyên lý của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó tư tưởng về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp, để vận dụng vào thực tiễn Việt Nam. Là sinh viên chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học, nhận thấy tầm quan trọng của nhiệm vụ đó, tôi chọn vấn đề: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp, sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong cách mạng nước ta” làm đề tài tiểu luận kết thúc học phần: “Tác phẩm Hồ Chí Minh về Chủ nghĩa xã hội khoa học”.

MỤC LỤC

QUY ĐỊNH TỪ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU

1 Lý do nghiên cứu đề tài:

Con thuyền lịch sử của dân tộc Việt Nam đã trải qua trùng dương của

sự khó khăn gian khổ, phải đối mặt với đàn cá dữ thực dân và cơn đại hồngthủy đế quốc để có thể tiến tới bến bờ của sự độc lập và xây dựng thành cônglâu dài xã hội chủ nghĩa Hệ tư tưởng có vai trò “kim chỉ nam” trong việcvạch định đường lối giải phóng dân tộc đó là Tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là sự vận dụng mà còn là sự pháttriển một cách sáng tạo học thuyết Mác - Lênin Luận điểm về mối quan hệgiữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp là một trong những sáng tạo đó HồChí Minh đã kế thừa và tiếp thu có chọn lọc, vận dụng và phát triển lý luậnnày một cách sáng tạo, hoàn toàn xa lạ với những gì là giáo điều, kinh viện.Những vấn đề lý luận và thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đãđược Người luận giải trên cơ sở gắn nguyên lý với hành động, lý luận vớithực tiễn, những nguyên lý phổ biến của chủ nghĩa Mác - Lênin với tinh hoavăn hóa Việt Nam và phương Đông

Mối quan hệ biện chứng giữa vấn đề giai cấp và dân tộc trong tư tưởng

Hồ Chí Minh là mối quan hệ cơ bản có tác động mạnh mẽ đối với công cuộcgiải phóng dân tộc cũng như sự phát triển của toàn xã hội Vì vậy trong quátrình nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Minh nghiên cứu vấn đề giai cấp, dân tộc

và mối quan hệ giữa chúng là điều hết sức cần thiết

Nhìn lại lịch sử dân tộc ta thế kỉ 20 một thế kỷ vận động và phát triểnphức tạp của tình hình quốc tế, chúng ta ngày càng thấy sự đúng đắn, sáng tạocủa tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và giai cấp Vấn đề đó đã đượckiểm nghiệm bằng thực tế, cả trong chiến tranh ác liệt vẫn trong khó khăn củahòa bình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã chỉ

ra rằng khi nào và ở đâu, vấn đề giai cấp và dân tộc không được kết hợp mộtcách đúng đắn; quan điểm giai cấp và dân tộc được vận dụng một cách cứng

nhắc, giáo điều thì ở đó cách mạng sẽ không chỉ gặp khó khăn và thậm chícòn bị tổn thất nặng nề Qua đó, chúng ta có thể rút ra được bài học trong việcvận dụng xem xét vấn đề giai cấp, đấu tranh giai cấp và mối quan hệ củachúng với vấn đề dân tộc trong tình hình hiện nay và trong giai đoạn sắp tớicủa thời kỳ quá độ khi mà nền kinh tế nước nhà phát triển mạnh mẽ theohướng thị trường và hội nhập quốc tế, sự phát triển chắc chắn sẽ đem lại chochúng ta nhiều cơ hội nhưng cũng kéo theo không ít những nguy cơ, tháchthức cũng như muôn vàn khó khăn.

Trước tình hình trên đó, một nhiệm vụ cấp bách được đặt ra cho côngtác tư tưởng, lý luận trong thời kỳ mới là phải kế thừa, bảo vệ và phát triểnnhững nguyên lý của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, trong

đó tư tưởng về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp, để vậndụng vào thực tiễn Việt Nam

Là sinh viên chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học, nhận thấy tầm

quan trọng của nhiệm vụ đó, tôi chọn vấn đề: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp, sự vận dụng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong cách mạng nước ta” làm đề tài tiểu luận kết thúc học

phần: “Tác phẩm Hồ Chí Minh về Chủ nghĩa xã hội khoa học”

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài:

Về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp là đề tài thu hútđược sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước Nghiên cứuvấn đề này không chỉ bảo vệ và phát triển lý luận Mác-Lênin liên minh giaicấp, tư tưởng Hồ Chí Minh, mà còn tạo cơ sở lý luận cho công cuộc xây dựngthành công CNXH ở tất cả các nước trong thời đại ngày nay Trong đó có thể

kể đến một số công trình tiêu biểu sau:

Những công trình nghiên cứu, những bài báo về về vấn đề dân tộc vàgiai cấp bao gồm cả lý luận và thực tiễn ở nước ta rất phong phú, nhưng doxuất phát từ nhiệm vụ đáp ứng thực tiễn nên các tác giả thường tập trungnhiều vào các mảng đề tài lớn có tính chất tổng hợp, ít có những công trình

chuyên sâu, đặc biệt là về tư tưởng Hồ Chí Minh về liên minh GCCN vớiGCND và TLTT Trong tiểu luận, tôi sẽ tập trung đi sâu làm rõ vấn đề này quamột số tác phẩm của Hồ Chí Minh

3 Phạm vi và giới hạn nghiên cứu:

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này chính là: Tư tưởng Hồ Chí Minh

về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp

3.2 Khách thể nghiên cứu:

Mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp là một trong nhữngvấn đề lý luận quan trọng được Hồ Chí Minh tập trung thể hiện trong nhiềutác phẩm của mình, nhưng sự hạn chế về khả năng nhưng có sự cố gắng củabản thân, tôi cố gắng khái quát, trình bày và làm rõ tư tưởng của Hồ Chí Minhthông qua các tác phẩm đã được nghiên cứu trong quá trình học tập chuyênngành có liên quan đến chủ đề nghiên cứu

4 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của tiểu luận là làm rõ tư tưởng của Hồ Chí Minhmối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp Từ đó thấy được ý nghĩa

lý luận và thực tiễn tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và vấn đề giaicấp trong quá trình xây dựng CNXH ở Việt Nam cũng như ở các nước kháctrên thế giới

4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Để đạt được mục tiêu ấy, tác giả tiểu luận xác định cần hoàn thiệnnhững nhiệm vụ nghiên cứu chủ yếu dưới đây:

- Tìm hiểu những quan điểm cơ bản của học thuyết Mác - Lênin vềquan điểm giai cấp, dân tộc

- Làm rõ tư tưởng của Hồ Chí Minh về mối quan hệ giữa vấn đề giaicấp và vấn đề dân tộc

- Liên hệ sự vận dụng những quan điểm của Hồ Chí Minh của Đảngcộng sản Việt Nam trong quá trình xây dựng CNXH ở Việt Nam

5 Đóng góp mới của tiểu luận

Là một sinh viên chuyên ngành CNXHKH, Khoa CNXHKH, Học việnBáo chí và Tuyên truyền, tiểu luận giúp tôi hiểu rõ hơn nữa những tư tưởng,quan điểm của Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp Từ đó,thấy được tầm quan trọng của việc nghiên cứu vấn đề này đối với con đườngtiến lên CNXH ở nước ta hiện nay

6 Phương pháp nghiên cứu

Môn học sử dụng phương pháp luận chung nhất là chủ nghĩa duy vậtbiện chứng và duy vật lịch sử của triết học Mác-Lênin Chỉ có dựa trênphương pháp luận khoa học đó mới có thể luận giải đúng đắn những luậnđiểm về chủ nghĩa xã hội khoa học trong các tác phẩm của Hồ Chí Minh Vậndụng phương pháp chủ đạo là phân tích và so sánh để qua đó làm rõ nội dung

tư tưởng Hồ Chí Minh về liên minh công nông trí Đồng thời kết hợp một sốphương pháp cụ thể logic - lịch sử và diễn dịch, quy nạp

7 Kết cấu tiểu luận

Ngoài phần mở đầu và danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu tiểu luận gồm 3 chương và 9 tiết

CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ VẤN ĐỀ GIAI

CẤP VÀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC

1. Quan niệm của chủ nghĩa Mac – Lênin về vấn đề giai cấp

1.1. Khái niệm về giai cấp

Trong tác phẩm Phát kiến vĩ đại V.I.Lênin đã định nghĩa người ta gọigiai cấp, những tập đoàn to lớn của những người khác nhau về địa vị của họtrong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử, sự khác nhau vềquan hệ của họ đối với tư liệu sản xuất về vai trò của họ trong tổ chức laođộng xã hội, là khác nhau về cách hưởng thụ về phần của cải ít nhiều mà họđược hưởng Giai cấp là những tập đoàn người mà tập đoàn này có thể chiếmđoạt lao động của tập đoàn khác, so chỗ các tập đoàn có địa vị khác nhautrong một chế độ kinh tế xã hội nhất định

1.2. Đặc trưng của giai cấp

Mỗi giai cấp có những đặc trưng riêng, giải cấp không phải là sản phẩmcủa sản xuất nói chung và là sản phẩm của hệ thống sản xuất xã hội nhất địnhtrong lịch sử Đặc trưng cơ bản của giai cấp là khác nhau về việc nắm giữ tưliệu sản xuất trong cùng xã hội, khác nhau về phân phối sản phẩm, khác nhau

về địa vị trong nền sản xuất Như vậy giai cấp không phải là phạm trù xã hộithông thường mà là phạm trù kinh tế - xã hội có tính chất lịch sử

Giai cấp được hình thành từ 2 nguồn gốc Nguồn gốc trực tiếp của sựhình thành giai cấp là sự ra đời của chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sảnxuất Về sau ra đó là sự phát triển của lực lượng xã hội ở trình độ nhất định

Trong xã hội có giai cấp tất yếu nảy sinh đấu tranh giai cấp.V.I.Leninđịnh nghĩa đấu tranh giai cấp là cuộc đấu tranh của quần chúng bị tước đoạthết quyền, bị áp bức và lao động chống bọn có đặc quyền, đặc lợi, bọn áp bức

và bọn ăn bám, cuộc đấu tranh của những người công nhân làm thuê haynhững người vô sản chống lại những người hữu sản hay giai cấp tư sản Trong

xã hội có giai cấp, giai cấp thống trị chiếm đoạt lao động của các giai cấp và

tầng lớp bị trị không chỉ về lợi ích kinh tế mà còn về chính trị, tinh thần Lễcủa giai cấp bị trị hoàn toàn đối lập với lợi ích của giai cấp thống trị Áp bứcthì tất có đấu tranh và chống áp bức Vì vậy đấu tranh giai cấp không ra một

lý thuyết xã hội nào tạo ra mà là động lực phát triển và là hiện tượng tất yếukhông thể thiếu được trong xã hội có áp bức

2. Quan niệm chủ nghĩa Mác – Lênin về vấn đề dân tộc

Khái niệm dân tộc được dùng để chỉ một cộng đồng người ổn định làmthành nhân dân một nước có lãnh thổ quốc gia, nền kinh tế thống nhất quốcngữ chung có ý thức về sự thống nhất của mình, gắn bó với nhau bởi nhữngquyền lợi về chính trị, kinh tế, truyền thống văn hóa truyền thống đấu tranhtrong suốt quá trình dựng nước và bảo vệ đất nước

Dân tộc có tính thống nhất cao thể hiện được sự cộng đồng về lãnh thổ,

về kinh tế, về ngôn ngữ về văn hóa Dân tộc có tính ổn định, bền vững, đảmbảo bởi nguyên tắc pháp lý cao tôn trọng quyền tự quyết của mỗi dân tộc

Dân tộc là một vấn đề rất rộng lớn và Các mác và Ăngghen đã không đisâu giải quyết vì thời đó ở tây âu vấn đề dân tộc được giải quyết trong Cáchmạng tư sản Trong giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, cách mạng giải phóng dântộc trở thành một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới, Lênin có cơ sở thựctiễn để phát triển về vấn đề dân tộc thuộc địa thành một hệ thống lý luận Vì

cả Các mác và Ăngghen và Lênin đã nêu lên những quan điểm cơ bản về mốiquan hệ biện chứng giữa vấn đề giai cấp và vấn đề dân tộc, nhưng từ thực tiễncách mạng vô sản ở Châu Âu các ông tập trung nhiều hơn và vấn đề giai cấp.Điều kiện những năm đầu thế kỷ XX trở đi, đặt ra yêu cầu vận dụng và pháttriển sáng tạo lý luận Mác Lênin cho phù hợp với thực tiễn ở các thuộc địa.Chính Hồ Chí Minh là người đã đáp ứng được yêu cầu đó

3. Quan niệm của chủ nghĩa C.Mac – Ph.Lênin về mối quan hệ giữa vấn đề giai cấp và vấn đề dân tộc

Theo Mác-Lênin, mỗi thời đại sản sinh ra một giai cấp nhất định và giaicấp ấy luôn là lực lượng đóng vai trò to lớn đối với mọi vấn đề của dân tộc

Nếu giai cấp ấy là lực lượng tiên tiến, tiến bộ thì sẽ thúc đẩy sự phát triển của

xã hội và ngược lại Cũng theo Mác-Lênin, chỉ có giai cấp vô sản mới thốngnhất được lợi ích của mình với lợi ích của nhân dân và của cả dân tộc, mớithực hiện được sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giảiphóng nhân loại

Tuy nhiên, theo C.Mác, Ph.Ăngghen và Lênin thì so với vấn đề giai cấp

vô sản thì vấn đề dân tộc chỉ là thứ yếu và tương lai của cách mạng giải phóngdân tộc ở thuộc địa chủ được nhìn nhận trong sự phụ thuộc vào thắng lợi củacách mạng vô sản ở chính quốc Xuất phát từ yêu cầu và mục tiêu của cáchmạng vô sản ở châu Âu, C.Mác và Ph.Ăngghen và V.I.Lênin đều tập trungnhiều hơn vào vấn đề giai cấp Trong Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, C.Mac– Ph.Angghen đề cập đến vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp như sau:

Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản ở giai đoạn đầu mang tính chất dântộc, vì phong trào vô sản là phong trào độc lập của khối đại đa số, mưu lợi íchcho khối đại đa số Vì vậy, cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản chống lại giaicấp tư sản, không phải là cuộc đấu tranh dân tộc, nhưng lúc đầu mang hìnhthức dân tộc Như vậy, Mác, Ăngghen đã thấy được mối quan hệ gắn bó giữavấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp Hai ông không xem nhẹ vấn đề dân tộc.Tuy nhiên, hai ông không đi sâu giải quyết vấn đề dân tộc vì: Tại các nướcnày, mâu thuẫn cơ bản của xã hội là mâu thuẫn giữa hai giai cấp đối kháng: tưsản và vô sản Về cơ bản, ở châu Âu, vấn đề dân tộc đã được giải quyết trongcách mạng tư sản.Vào thời của Mác, hệ thống thuộc địa đã có, nhưng cáccuộc đấu tranh giành độc lập chưa phát triển mạnh

Do vậy, trong sự nghiệp giải phóng hai ông nhấn mạnh đến giải phónggiai cấp công nhân Mác, Ăngghen viết: "Hãy xóa bỏ tình trạng người bóc lộtngười thì tình trạng dân tộc này bóc lột dân tộc khác sẽ được xóa bỏ" và: "Khi

mà sự đối kháng giữa các giai cấp trong nội bộ dân tộc không còn nữa thì sựthù địch giữa các dân tộc cũng đồng thời mất theo" Như vậy theo C.Mác,Ph.Ăngghen, để giải quyết sự đối kháng dân tộc, trước hết phải giải quyết sự

đối kháng giai cấp, giải phóng giai cấp là nhiệm vụ trung tâm, là điều kiện đểgiải phóng dân tộc V.I.Lenin từng nhận xét, đối với C.Mac so với vấn đề giaicấp vô sản thì vấn đề dân tộc chỉ là vấn đề thứ yếu thôi.

Đến thời V.I.Lenin, khi chủ nghĩa đế quốc trở thành hệ thống thế giới,cách mạng giải phóng dân tộc trở thành một bộ phận của cách mạng vô sản,ông mới có cơ sở thực tiễn để phát triển vấn đề dân tộc thuộc địa thành một

hệ thống lý luận Ông cho rằng cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản chính quốc

sẽ không giành được thắng lợi, nếu nó không liên minh với cuộc đấu tranhcủa các dân tộc bị áp bức Từ đó Người cùng với Quốc tế cộng sản bổ sungkhẩu hiệu nêu trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản: "Vô sản tất cả các nước

và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại."

Sau khi V.I.Lenin mất, Ban lãnh đạo Quốc tế cộng sản một thời gian dài

đã nhấn mạnh vấn đề giai cấp, coi nhẹ vấn đề dân tộc, vì vậy không mấy quantâm đến chủ nghĩa yêu nước, tinh thần dân tộc của các nước thuộc địa, thậmchí còn coi đó là biểu hiện của chủ nghĩa quốc gia hẹp hòi, trái với chủ nghĩaquốc tế vô sản

Tóm lại, Mác, Ăngghen, Lenin đã nêu ra những quan điểm cơ bản vềmối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp Tuy nhiên, xuất phát từyêu cầu, mục tiêu của cách mạng vô sản châu Âu, các ông vẫn tập trung nhiềuhơn vào vấn đề giai cấp, vẫn "đặt lên hàng đầu và bảo vệ những lợi ích khôngphụ thuộc vào dân tộc và chung cho toàn thể giai cấp vô sản"

Tiếp thu chủ nghĩa Mác, Ăngghen trên nền tảng truyền thống yêu nước

và nhân ái của dân tộc Việt Nam, Hồ Chí Minh có quan điểm riêng, độc đáo

về vấn đề giai cấp và vấn đề dân tộc Người cho rằng: Phải kết hợp và giảiquyết hài hòa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp, song phải đặt lợi ích dân tộclên trên hết và trước hết

CHƯƠNG II: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ DÂN TỘC

VÀ VẤN ĐỀ GIAI CẤP

1 Khái quát tư tưởng Hồ Chí Minh

Hồ Chí Minh - một vị lãnh tụ vĩ đại của đất nước, một người chả củadân tộc, một nhân vật mang tầm vóc thế giới Trước khi đi vào cõi vĩnh hằng,Người đã để lại cho chúng ta một di sản tinh thần vô giá và trường tồn Đó là

“tư tưởng Hồ Chí Minh” với hạt nhân là chủ nghĩa Mác-Lênin Điều nàykhông chỉ góp phần to lớn vào thắng lợi của dân tộc vào những năm qua, Đạihội Đảng lần thứ IX (2001) đã nêu: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thốngquan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của Cách Mạng ViệtNam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lêninvào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị tốt đẹp củatruyền thống dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại”

Tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm của sự tổng hòa và phát triển biệnchứng tư tưởng về văn hóa truyền thống của dân tộc, tình hoa tư tưởng vănhóa của Phương Đông và phương Tây với chủ nghĩa Mác - Lênin làm nềntảng cùng thực tiễn của dân tộc và thời đại qua sự tiếp biến và phát triển của

Hồ Chí Minh - một con người có tư duy sáng tạo, có phương pháp biệnchứng, có nhân cách, phẩm cách cách mạng cao đẹp tạo nên Đó là tư tưởng

về giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng con người; về độc lậpdân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp với sức mạnh dân tộc với sứcmạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc; vềquyền làm chủ của nhân dân, xây dựng nhà nước thực sự của dân, do dân và

vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; vềphát triển kinh tế và văn hóa, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinhthần của nhân dân; về đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí, công,

vô, tư; về chăm lo bồi dưỡng cho thế hệ cách mạng cho đời sau; về xây dựngcho Đảng trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo,

vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân,… “Tư tưởng Hồ ChíMinh” soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tàisản tinh thần to lớn cáu Đảng và dân tộc ta Về vấn đề dân tộc và giai cấp,

“Tư tưởng Hồ Chí Minh” không chỉ là sự vận dụng mà còn là sự phát triểnmột cách sáng tạo học thuyết Mác-Lênin

Luận điểm về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp làmột trong những sáng tạo đó Dân tộc là cộng đồng người ổn định làm thànhnhân dân một nước, có ý thức về sự thống nhất của mình, gắn bó với nhau bởiquyền chính trị, kinh tế, truyền thống văn hóa và truyền thống đấu tranhchung Còn, giai cấp là tập đoàn người trong xã hội, có địa vị khác nhau, cóquan hệ sản xuất khác nhau, có quan hệ tư liệu sản xuất khác nhau, có phươngthức hưởng thụ khác nhau về tài sản xã hội Tóm lại, vấn đê dân tộc và vấn đềgiai cấp có mối liên hệ mật thiết với nhau Hồ Chí Minh đã nhìn nhận đượcmối quan hệ đó một cách đúng đắn dựa trên quan điểm cơ bản của chủ nghĩaMác-lênin và đã tìm ra con đường giải phóng cho dân tộc

2 Quá trình hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc

và vấn đề giai cấp

Xuất phát từ thực tiễn Việt Nam là một nước thuộc địa nửa phong kiến,mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với bọn thực dân đế quốc và tay sai nổi trộihơn mâu thuẫn giữa người nông dân với địa chủ phong kiến; giữa công nhân

và tư sản mại bản Do đó, Hồ Chí Minh đã xác định phải giải quyết những vấn

đề dân tộc thì mới giải quyết được những vấn đề giai cấp Quyền lợi dân tộc –giai cấp là thống nhất và được thể hiện rõ nét ở Nghị quyết Trung ương VIIInăm 1941 do Nguyễn Ái Quốc chủ trì: “Trong lúc này quyền lợi của bộ phậngiai cấp phải đặt dưới sự tồn vong sinh tử của quốc gia dân tộc Trong lúc nàynếu không giải quyết được vấn đề dân tộc giải phóng, không duy trì được tự

do độc lập cho toàn dân tộc thì chẳng những toàn thể quốc gia dân tộc phảichịu mãi kiếp ngựa trâu mà quyền lợi của bộ phận giai cấp đến vạn năm cũngkhông đòi lại được.”

Từ việc nhận thức được rằng, thuộc địa là khâu yếu nhất trong hệ thốngcủa chủ nghĩa đế quốc, Hồ Chí Minh đã khẳng định: cách mạng giải phóngdân tộc ở thuộc địa có thể nổ ra và giành thắng lợi trước cả cách mạng vô sản

ở chính quốc, và sau đó sẽ giúp đỡ cho cách mạng vô sản ở chính quốc Đâychính là điểm sáng tạo nổi bật nhất của Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc – giaicấp so với chủ nghĩa Mác-Lênin

Quá trình hình thành tư tưởng về vấn đề giai cấp và vấn đề dân tộc của

Hồ Chí Minh đã gắn liền với cuộc đời hoạt động cách mạng của người ngay

từ những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX Trước khi học thuyết Mác Lênin được truyền bá vào Việt Nam thì các phong trào yêu nước của ngườiViệt Nam chống thực dân Pháp liên tục nổ ra, nhưng kết cục đều thất bại.Nguyên nhân quan trọng nhất khiến cho các phong trào đấu thất bại chính làdòng bế tắc về đường lối Mặc dù, các bên lãnh tụ của các phong trào yêunước ấy đã dành nhiều tâm huyết cho sự nghiệp của mình nhưng rõ khôngnhận thức được xu thế của thời đại nên không thể thấy được giai cấp trungtâm của thời đại lúc này là giai cấp công nhân, giai cấp đại biểu cho mộtphương thức sản xuất mới, một lực lượng tiến bộ xã hội Do đó, mục tiêu đitới của những phong trào ấy không phản ánh đúng xu thế vận động của lịch sử

-và thời đại, nên không thể đem lại kết quả triển vọng tốt đẹp cho sự phát triểncủa xã hội Việt Nam

Trước yêu cầu bức xúc của vấn đề giải phóng dân tộc, từ chủ nghĩa yêunước người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành đã quyết định ra đi tìmđường cứu nước " công lao to lớn đầu tiên của Bác đối với sự nghiệp cáchmạng Việt Nam là đã tìm ra con đường cứu nước hay pháp con đường giảiphóng dân tộc và các dân tộc bị áp bức trên thế giới"

Trong quá trình ra đi tìm đường cứu nước qua khảo sát thực tế ở cácnước trên các châu lục châu Âu, Mỹ, Phi và ngay cả trên đất Pháp, Nguyễn ÁiQuốc đã rút ra nhận xét: Chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa thực dân là nguồn gốccủa mọi sự đau khổ của công nhân, nông dân lao động ở cả chính quốc cũng

như thuộc địa Nghiên cứu các cuộc cách mạng dân chủ tư sản Mỹ năm 1776,Pháp năm 1789 Nguyễn Ái Quốc đã nhận thấy các cuộc cách mạng này tuynêu khẩu hiệu "tự do, bình đẳng, bắc ái" nhưng không đưa lại tự do bình đẳngthực sự cho quần chúng lao động Tuy không phục các cuộc cách mạng ấynhưng Nguyễn Ái Quốc cũng cho rằng đó là cách mạng chưa đến nơi Vì thế,Nguyễn Ái Quốc đã tích cực tham gia các hoạt động đấu tranh trong phongtrào giải phóng các dân tộc bị áp bức, phong trào giải phóng giai cấp côngnhân ở các nước tư bản Chính vì vậy mà, Nguyễn Ái Quốc đã tìm đến đườngCách mạng tháng 10 Nga, đến với V.I.Lênin như một tất yếu lịch sử Cáchmạng tháng 10 Nga thắng lợi là một sự kiện chính trị đặc biệt quan trọngtrong quá trình hoạt động tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc Đặcbiệt, sau khi đọc Sơ thảo lần thứ nhất luận cương về dân tộc và thuộc địa củaLênin, Nguyễn Ái Quốc đã thấy rõ hơn con đường đúng đắn và cách mạngViệt Nam sẽ trải qua Người khẳng định: "Chỉ có Chủ nghĩa xã hội chủ nghĩacộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và người lao động trênthế giới khỏi ách nô lệ" [Hồ Chí Minh, toàn tập, Nxb, CTQG, Hà Nội,2002,T.1, tr.416], rằng: " Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có conđường nào khác ngoài con đường cách mạng vô sản" [Hồ Chí Minh, toàn tập,Nxb, CTQG, Hà Nội, 2002, T.10, tr.9]

Kết luận của Nguyễn Ái Quốc là sự khẳng định đi một hướng mới,nguyên tắc chiến lược mới mộc tiêu và giải pháp hoàn toàn mới hát với cânbằng so với các lãnh tụ của phong trào yêu nước trước đó ở Việt Nam, đưacách mạng giải phóng dân tộc và qũy đạo của Cách mạng vô sản, tức là sựnghiệp cách mạng ấy phải do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo, lấy hệ tưtưởng Mác Lênin làm nền tảng Vì vậy, con đường phát triển tất yếu cuộccách mạng giải phóng dân tộc phải phát triển thành các mạng xã hội chủnghĩa Người chỉ rõ "cách mạng giải phóng dân tộc phải phát triển thành cáchmạng Chủ nghĩa xã hội thì mới giành được thắng lợi hoàn toàn" [Hồ ChíMinh, toàn tập, Nxb, CTQG, Hà Nội, 2002,tập12, tr.305]

Hồ Chí Minh đã có sự kế thừa biện chứng và vận dụng sáng tạo nhữngquan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin về mối quan hệ giữa dân tộc –

giai cấp trong cách mạng giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô

sản Luận điểm về mối quan hệ giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp là mộttrong những sáng tạo lớn của Hồ Chí Minh trong việc vận dụng và phát triểnchủ nghĩa Marx-Lenin Nó có tác dụng lớn lao đối với việc tập hợp lực lượngvào sự nghiệp giải phóng dân tộc ở Việt Nam cũng như ở các nước thuộc địanói chung

3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ biện chứng giữa vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp

3.1 Khái quát về mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc

Giai cấp và dân tộc có mối quan hệ mật thiết với nhau, song đó là phạmtrù chỉ các quan hệ xã hội khác nhau Giờ đó giai cấp và dân tộc không thể thaythế được cho nhau trong dân tộc thì có giai cấp và quan hệ giai cấp có vai tròquyết định đối với sự hình thành xu hướng phát triển, bản chất Xã hội của dântộc tính chất quan hệ giữa các dân tộc với nhau Phương thức sản xuất sinh ragiai cấp nên phương thức sản xuất gián tiếp quy định bản chất của dân tộc Giaicấp nào lãnh đạo dân tộc thì dân tộc đó mang bản chất của giai cấp đó

Trong xã hội luôn có hiện tượng dân tộc này áp bức dân tộc khác Việccác nước đế quốc đi xâm lược thuộc địa thực chất giai cấp tư sản pháp nướcnày đến đàn áp, bóc lột các dân tộc các nước thuộc địa nhằm vơ vét tàinguyên, bóc lột sức lao động của nhân dân bản địa.Nhân tố giai cấp ảnhhưởng một cách cơ bản đến dân tộc trong nhân tố dân tộc công tác động sâusắc tới giai cấp Đấu tranh dân tộc da đỏ công tác động tới đấu tranh giai cấp

3.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về mối quan hệ biện chứng giữa giai cấp

và dân tộc qua các tác phẩm

Tư tưởng của Người về mối quan hệ giữa dân tộc và vấn đề giai cấp thểhiệm qua những luận điểm: Vấn đề dân tộc và vấn đề giai cấp có quan hệ chặtchẽ với nhau, giải phóng dân tộc là vấn đề trên hết, trước hết; độc lập dân tộc

gắn liền với CNXH, giải phóng dân tộc tạo tiền đề để giải phóng giai cấp, giữvững độc lập của dân tộc mình, đồng thời tôn

Với quyết tâm ra đi để tìm con đường cứu nước, cứu dân, sau gần mườinăm qua nhiều châu lục, tìm hiểu chủ nghĩa thực dân, đế quốc cả ở “chínhquốc” và thuộc địa của chúng, tích cực hoạt động trong trào giải phóng dântộc, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã đến với chủ nghĩa Mác – Lênin Người khẳngđịnh: "Chỉ có chủ nghĩa cộng sản mới cứu nhân loại, đem lại cho mọi ngườikhông phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do, bình đẳng, bác ái, đoàn kết,

ấm no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọi người, niềm vui, hòabình, hạnh phúc ".[T.1, Tr 461]

Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã chỉ ra cho nhân dân Việt Nam và nhân dâncác nước thuộc địa thấy rằng công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc khôngthể đi theo con đường cách mạng tư sản, vì đó là “cách mệnh không đến nơi,tiếng là cộng hòa và dân chủ, kỳ thực trong thì nó tước lục công nông, ngoàithì nó áp bức thuộc địa" [T.2, tr.296] Theo Người, trong thời đại ngày nay,cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường cáchmạng vô sản, do Đảng của giai cấp công nhân lãnh đạo, cách mạng giải phóngdân tộc phải phát triển thành cách mạng xã hội chủ nghĩa thì mới giành đượcthắng lợi hoàn toàn Người chỉ rõ: "nếu nước độc lập mà dân không hưởnghạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì" [T.4, tr.64] Theo HồChí Minh: chủ nghĩa xã hội là làm cho dân giàu, nước mạnh, mọi người được

ăn no, mặc ấm, sung sướng, tự do; về bản chất, chủ nghĩa xã hội là một xãhội do nhân dân lao động làm chủ, một xã hội không có chế độ người bóc lộtngười, một xã hội bình đẳng, ai làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít,không làm không hưởng Đó cũng là ước nguyện cháy bỏng của Người: "Tôichỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta đượchoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn

áo mặc, ai cũng được học hành" [T.4, tr.187]

Người kết luận: “muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có conđường nào khác con đường cách mạng vô sản” Đó là con đường cách mạng