Nó là một Procaroter nhỏ nhất, không có thành tế bào, cơ thể bao bọc bởi một màng nguyên sinh chất không có thành tế bào nên không có Peptidoglycan, nên nó đề kháng lại với penicilin, M
Trang 1IV Bệnh hơ hấp mãn tính (CRD)
1 Căn bệnh :Do một loại vi khuẩn có tên là Mycoplasma Gallisepticum gây ra.
Đây là vi khuẩn được xếp vào nhóm G(-) Nó là một Procaroter nhỏ nhất, không có thành tế bào, cơ thể bao bọc bởi một màng nguyên sinh chất ( không có thành tế bào nên không có Peptidoglycan, nên nó đề kháng lại với penicilin, Mycoplasma gây ngưng kết hồng cầu
Sức đề kháng: Hầu hết các chất sát trùng đều có khả năng diệt Mycoplasma như : Formol, phenol, chế phẩm sát trùng chuồng trại như : Biodine rất hiệu quả đối với mycoplassma
Các loại kháng sinh thuộc nhóm Tetracylin, Quinolonnes từ thế hệ thứ hai rất mẩn cảm với Mycoplasma Kháng sinh thuộc các nhóm khác như Lactam, Aminosides, polypeptide, Furan…không có hiệu quả
Mycoplasma chủ yếu ở trong cơ thể và gây bệnh.Chúng chỉ sống được từ 1-3 ngày khi đã ra khỏi cơ thể(ở trong phân dụng cụ chăn nuôi), trong dịch nhầy chúng tồn tại lâu hơn( khoảng 4 -5 ngày), trong lòng đỏ trứng tồn tại đến 18 ngày
2.Truyền nhiễm học.
Dịch tể
Trong thiên nhiên gà, gà tây, gà sao dễ mắc bệnh Bồ câu, vịt, ngổng, ngan ít cảm thụ Thường gà lớn gà đẻ dễ mắc bệnh hơn gà con Gà nuôi theo phương thức công nghiệp bệnh phổ biến hơn gà nuôi gia đình (vì nuôi theo phương thức công nghiệp thường thì môi trường nhân tạo nên sức đề kháng yếu hơn nuôi tự nhiên, thứ hai nữa mặt độ nuôi đông nhiều nên dễ lây lan mầm bệnh)
Phương thức lây lan.
Gà mắc bệnh bài thải vi khuẩn vào không khí, do vi khuẩn có sức đề kháng yếu, vì vậy gà bệnh chỉ truyền cho gà khoẻ khi ở chung đàn cùng chuồng trại, dụng cụ chăn nuôi
Đối với gà giống, sự giao hợp giữa trống và mái cũng là con đường truyền lây Gà mái có thể nhiễm bệnh qua giao phối với gà trống mắc bệnh, vi khuẩn xâm nhập vào buồng trứng và từ đó truyền bệnh vào lòng đỏ trứng, gà con mới nở, nếu đã nhiễm bệnh qua trứng sẽ thấy dấu hiệu viêm túi khí, tỉ lệ lây qua trứng có thể đến 10-60%
Gà khỏi bệnh thường mang trùng ở bề mặt biểu mô đường hô hấp suốt đời Nếu chủng vaccin Mycoplasma vào hoặc nhiễm trùng đường hô hấp, bệnh sẽ phát trở lại rất nặng
Cách sinh bệnh: Mycoplasma khi vào cơ thể gà qua đường hô hấp hoặc sinh dục.
Khi vào cơ thể, chúng bám vào bề mặt của khí quản , túi khí và bắt đầu sinh sản Sự hiên diện của Mycoplasma sẽ kích thích khí quản, phế quản tiết nhiều chất nhờn, điều này giải thích tại sao có âm ral khi gà mắc bệnh, màng túi khí trở nên
Trang 2dầy đục Do khả năng di chuyển bị giới hạn, Mycopasma không thể vào máu, tuy nhiên chúng có thể đi qua các túi khí để xâm nhập bề mặt gan, màng bao tim, và
cơ quan sinh dục, từ đó nhiễm vào trứng và làm giảm sản lượng trứng, gây viêm màng bao tim , màng bao quanh gan
Thời gian ủ bệnh được tính từ lúc nhiễm bệnh đến khi biểu hiện triệu chứng lâm sàng Tuy nhiên rất khó xác định thời gian ủ bệnh vì còn phụ thuộc vào điều kiện tiểu khí hậu chuồng nuôi và sức kháng bệnh của đàn gà
Trên gà thịt bệnh thường xuyên xảy ra lúc gà được 4 - 8 tuần tuổi, trên gà bệnh có thể xuất hiện ở giai đoạn gà già, đôi khi ở gần thời điểm đẻ trứng
3 Triệu chứng:
Tuỳ theo khả năng gây bệnh của các bệnh nguyên và các nhân tố ảnh hưởng đến sức đề kháng của cơ thể, thời gian nung bệnh có thể biến đổi từ 4 - 21ngày trung bình khoảng một tuần
Trên gà thịt : Bệnh xảy ra lúc gà được 4 - 8 tuần, triệu chứng thường nặng hơn so với các loại gà khác do sự phụ nhiễm các loại vi trùng khác, mà thông thường nhất là Ecoli, vì vậy trên gà thịt thường gọi là thể kết hợp (thể ghép Ecoli- CRD) với các triệu chứng giảm ăn, chảy nước mũi, xuất hiện âm ral khí quản, ho, viêm kết mạc mắt, chảy nước mắt, sưng đầu, gà ủ rủ và chết sau khi mắc bệnh 3 - 4 ngày, tử số có thể lên đến 30% số còn lại chậm lớn
Trên gà trưởng thành gà đẻ: Bệnh phát ra khi có Stress như : Thay đổi thời tiết tiêm phòng, chuyển chuồng, cắt mỏ…… các triệu chứng chính vẫn là chảy nước mũi, thở khò khè, ăn ít, gà trở nên gầy ốm, gà đẻ giảm sản lượng trứng, trứng ấp nở cho ra các gà con yếu ớt, ở một số đàn gà đẻ đôi khi chỉ thấy xuất hiện sự giảm sản lượng trứng, gà con yếu, tỷ lệ ấp nở kém, còn các triệu chứng khác không thấy xuất hiện
4 Bệnh tích:
Có dịch viêm ở xoang mũi, xoang dưới mắt, khí quản, phế quản, túi khí Xoang dưới mắt và xoang cạnh mũi có thể sưng to lên Túi khí viêm phù, chứa dịch viêm và trở thành casein, có thể có viêm phổi Đối với gà do kết hợp Ecoli bị viêm túi khí nặng (dày đục có casein) ngoài ra còn bị viêm gan, viêm màng bao van tim ( màng bị viêm có màu vàng, rất dầy không nhìn thấy gì bên trong) Ngoài ra nó còn làm viêm khớp
5 Chẩn đoán:
Chẩn đoán phân biệt: Trên cơ sở đặc điểm dịch tể học, triệu chứng hô hấp mãn
tính cùng những biến đổi giải phẫu bệnh khi mổ khám hàng loạt xác chết có thể cho khả năng định bệnh tại chỗ Tuy nhiên trong nhiều trường hợp cũng có thể bị nhầm lẫn với một số bệnh truyền nhiễm đường hô hấp do các biến đổi bệnh lí tương tự nhau Đó là những bệnh:
Trang 3Bệnh viêm phế quản truyền nhiễm : Thường chỉ xảy ra với những đàn gà con dưới
6 tuần tuổi Nếu gà đẻ bị bệnh sẽ có triệu chứng cấp tính, tỷ lệ mắc bệnh cao Triệu chứng hô hấp của gà bệnh không phải thể hiện ở phần trên mà ở phần sâu hơn của đường hô hấp Một số trường hợp gà bị sưng đầu, sản lượng trứng bị giảm đột ngột
Bệnh viêm thanh khí quản truyền nhiễm: Bệnh khó chẩn đoán và dễ nhầm với Mycoplasma khi bệnh ở thể nhẹ, độc lực của virus yếu hay vừa Trong trường hợp này có thể kiểm tra tổ chức học bệnh tích niêm mạc khí quản để phát hiện thể bao hàm đồng thời có thể phân lập virus để định bệnh
Bệnh đậu gà : Có thể nhầm với bệnh đậu yết hầu Nhưng trong bệnh đậu màng giả
ở niêm mạc miệng, hầu thường dầy, tràn lan và khó tróc Ngoài ra trên ổ dịch đậu, có một số con biểu hiện triệu chứng mụn đậu ngoài da
Bệnh nấm phổi: Bệnh chủ yếu ở gà con, gà lớn, gà trưởng thành ít khi mắc, phổi gà bệnh thường có những u nấm màu vàng xám to nhỏ không đồng đều Kiểm tra nốt bệnh tích bằng kính hiển vi sẽ dễ dàng phát hiện thấy sợi nấm
Bệnh thiếu VitA : Trong trường hợp bệnh nhẹ (kiểm tra hàm lượng vit mới biết), trường hợp bệnh nặng thì có triệu chứng các ống đổ ra của tuyến tiêu hoá trong cuống mề bị dị dạng
Chẩn đoán vi khuẩn học:
Phân lập bệnh phẩm : Dịch nhầy đường hô hấp Tiêm vào phôi trứng 7 ngày tuổi( đường túi lòng đỏ) Phôi chết trong vòng từ 5 - 7 ngày, bệnh tích trên phôi là phôi lùn, phù toàn thân, hoại tử ở gan và lách sưng lớn Tiếp tục chứng minh kháng nguyên là vi khuẩn Mycoplasma
Dùng phản ứng huyết thanh học để chẩn đoán, phản ứng ngưng kết nhanh trên phiến kính ( do bệnh mãn tính kháng thể chống lại bệnh Mycoplasma nên người ta lấy máu tìm kháng thể)
Kháng thể nghi mắc bệnh (bệnh phẩm mẫu máu)
Kháng nguyên chuẩn Có ở phòng thí nghiệm
Trên phiến kính : Nhõ 1 giọt kháng thể nghi + 1 giọt kháng nguyên chuẩn Đọc kết quả trong vòng 2 phút Nếu như có hiện tượng ngưng kết hồng cầu thì ta kết luận là mẫu máu có kháng thể của bệnh Mycoplasma Còn trong vòng 2 phút mà không có ngưng kết (-) ta kết luận mẫu máu không có kháng thể của vi khuẩn Mycoplasma
Phản ứng ngưng kết và ngăn trở ngưng kết hồng cầu gà: M Gallisepticum có đặc tính gây ngưng kết gà nên sau khi phân lập căn bệnh ta phải kiểm tra tính chất này Phản ứng kết tủa khuếch tán trên thạch
6 Điều trị:
Trang 4Trong đàn gà bệnh, trước tiên là cần phải loại thải gà bệnh nặng, tìm hiểu các nguyên nhân làm bệnh kế phát rồi mới điều trị Một khi chưa tìm ra nguyên nhân tiên phát thì điều trị ít đem lại hiệu quả Nếu nguyên nhân làm giảm sức đề kháng mà sức đề kháng thuộc về kỹ thuât chăn nuôi thì cần phải cải tiến khẩu phần thức ăn và vệ sinh chăm sóc Nếu bệnh tiên phát là các virus cần sử dụng ngay vaccin phòng bệnh đặc hiệu Sau đó có thể dùng các loại thuốc kháng sinh có hoạt tính mạnh để điều trị như tilozin và eritromixin Đây là những thuốc có hiệu lực nhất đối với Mycoplasma, nhưng các thuốc này không công hiệu với Ecoli, vì vậy khi bệnh này tạp nhiễm với Ecoli thì phải dùng thêm tetracilin, Streptomixin, Penxilin Các loại kháng sinh dùng điều trị Mycoplasma có thể tiêm nhưng thường trộn với thức ăn hay hoà với nước uống để tiện việc sử dụng
7 Phòng bệnh :
Dùng phản ứng huyết thanh học loại những con dương tính Theo nguyên tắc phòng bệnh thì phải tác động cả 3 khâu của quá trình truyền lây Ngoài ra còn chăm sóc quản lý tốt thú Vì bệnh Mycoplasma là một bệnh truyền nhiễm do kết phát vì vậy trong mọi trường hợp cần phải giữ tốt sức đề kháng cho cơ thể Ở các trại gà nuôi tập trung cần phải đảm bảo mặt độ chuồng nuôi, khẩu phần thức ăn và chế độ vệ sinh chăm sóc
Khâu (1) Kiểm tra đàm thường xuyên con nào dương tính loại bỏ(dùng phản ứng huyết thanh học)
Khâu (2) Tức là vệ sinh trứng ấp (do bệnh này từ mẹ truyền sang trứng) Ngâm trứng ấp trong dung dịch kháng sinh Erythromycin, ngâm trong 15 - 20 phút trước khi ngâm phải ủ ấm ở 37o C (do sự chênh lệch độ nhiệt giữ nước và trứng nên kháng sinh sẽ xuyên qua các lỗ hổng trên vỏ trứng để vào trong, diệt khuẩn (phương pháp này cùng xuất cùng nhập ở nước ngoài)
Tác động vào khâu (2) tức là tác động gián tiếp đến khâu (1)
Khâu (3) : Cung cấp dinh dưỡng, kháng sinh, vit, phòng bằng vaccin
Hiện nay trên thế giới có 2 phương pháp phòng:
+ Kiểm soát đàn bằng huyết thanh học
+ Dùng phương pháp phòng bằng vaccin
Vaccin sống: Dùng vaccin chủng F dùng cho gà nhỏ: Nhõ mắt, nhõ mũi, phun sương, sau khi dùng tỉ lệ viêm túi khí ít hơn
Vaccin chết: Chỉ sử dụng cho gà đẻ, đối với gà đẻ khi dùng vaccin thì sản lượng trứng ít giảm hơn khi chưa dùng vacin