SKKN SKKN dạy các bài tập đọc lớp 3 THEO HƯỚNG TÍCH cực HOÁ các HOẠT ĐỘNG học tập của HS

SKKN SKKN dạy các bài tập đọc lớp 3 THEO HƯỚNG TÍCH cực HOÁ các HOẠT ĐỘNG học tập của HS SKKN SKKN dạy các bài tập đọc lớp 3 THEO HƯỚNG TÍCH cực HOÁ các HOẠT ĐỘNG học tập của HS SKKN SKKN dạy các bài tập đọc lớp 3 THEO HƯỚNG TÍCH cực HOÁ các HOẠT ĐỘNG học tập của HS SKKN SKKN dạy các bài tập đọc lớp 3 THEO HƯỚNG TÍCH cực HOÁ các HOẠT ĐỘNG học tập của HS SKKN SKKN dạy các bài tập đọc lớp 3 THEO HƯỚNG TÍCH cực HOÁ các HOẠT ĐỘNG học tập của HS

Đ ẶT VẤN Đ Ề

I.LÍ DO CHỌN SÁNG KIẾN

Môn Tiếng Việt ở tiểu học là một môn học bao gồm nhiều phân môn, trong

đó có phân môn Tập đọc.Tập đọc là một trong những phân môn có nhiệm vụhình thành năng lực ngôn ngữ cho học sinh, đây là cơ sở của mỗi học sinh khiđến trường

Dạy học sinh học phân môn Tập đọc là hoạt động hướng cho người học cáctiếp nhận thông tin, thông báo thông tin và mở rộng khả năng giao tiếp của bảnthân Người không biết đọc chỉ có khả năng tiếp nhận thông tin chủ yếu bằngnghe, thông báo thông tin chủ yếu bằng nói Đối với phân môn Tập đọc, kĩ năngđọc là một trong bốn kĩ năng chính cần đạt được của học sinh tiểu học Với mônTiếng Việt, kĩ năng này vừa thể hiện vốn hiểu biết ngôn ngữ, vừa thể hiện trình

độ ngôn ngữ của học sinh Cho nên, từ trước đến nay kĩ năng đọc được xem làmột tiêu chuẩn đánh giá chất lượng học tập của học sinh tiểu học

Tập đọc là phân môn thực hành, là phân môn công cụ để học tập Nhiệm vụquan trọng nhất là hình thành kỹ năng cho học sinh: Đọc đúng, đọc nhanh, đọchiểu và đọc diễn cảm Dạy các bài tập đọc theo hướng tích cực hoá các hoạtđộng học tập của học sinh nhằm đạt đến yêu cầu giúp học sinh phát huy hết khảnăng tự học, tự tìm hiểu của mình, rèn luyện kỹ năng tư duy, diễn đạt phù hợpvới trình độ phát triển của học sinh và đặc điểm của từng địa phương

Với mục tiêu giáo dục tiểu học hiện nay là: "Hình thành cho học sinh những

cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về tình cảm, trí tuệ, thể chấtnăng lực thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản để học tiếp các bậc học trên hoặc để đivào cuộc sống lao động" Vì vậy cùng với việc thay đổi nội dung, chương trìnhsách giáo khoa thì việc thay đổi phương pháp, hình thức dạy học cũng cần phải

được quan tâm để phù hợp với nội dung chương trình và trình độ nhận thức củahọc sinh.

Đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học hiện nay là phát hiện, lựa chọn và

sử dụng phương pháp cụ thể phù hợp với quan điểm dạy học "lấy học sinh làmnhân vật trung tâm" và phù hợp với nội dung giáo dục Như vậy phương pháp,hình thức dạy học là một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình dạy họcnhằm phát huy tính tích cực của học sinh

Trong những năm vừa qua tôi được phân công công tác tại trường Tiểu họcDữu Lâu, tôi đã luôn trăn trở nghiên cứu và mạnh dạn cải tiến các phương phápdạy học Đặc biệt trong năm học này tôi được phân công chủ nhiệm lớp 3B tôi

đã đi sâu vào nghiên cứu đề tài “Dạy các bài tập đọc lớp 3 theo hướng tích

cực hóa các hoạt động học tập của học sinh ” Với việc áp dụng đề tài này,

bước đầu tôi đã thu được kết quả tương đối khả quan.Tuy nhiên đây cũng chỉ làmột biện pháp nhỏ nhằm nâng cao chất lượng học các bài tập đọc cho học sinhlớp 3 Tôi rất mong nhận được sự góp ý của đồng nghiệp để kinh nghiệm củatôi được hoàn chỉnh hơn

II MỤC ĐÍCH CỦA SÁNG KIẾN:

1/ Nghiên cứu đầy đủ nội dung và phương pháp học“Dạy các bài tập đọc

lớp 3 theo hướng tích cực hóa các hoạt động học tâp của học sinh”.

2/ Góp phần tìm ra biện pháp nhằm nâng cao chất lượng môn tập đọc, đặc

biệt là vấn đề “Dạy các bài tập đọc lớp 3 theo hướng tích cực hóa các hoạt

động học tập của học sinh”.

III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:

Chỉ ra những cơ sở lý luận và thực tiễn của việc hướng dẫn học sinh lớp 3học các bài tập đọc tập thông qua việc thực nghiệm của bản thân nhằm giúp choviệc dạy và học môn Tập đọc có hiệu quả cao hơn.

Mặt khác cũng tìm ra những nguyên nhân, giải pháp, ý kiến nhằm khắc phụckhó khăn, nâng cao chất lượng dạy và học phân môn tập đọc

Thực nghiệm dạy kiểu bài tập đọc theo hướng tích cực hoá các hoạt động củahọc sinh bằng phiếu bài tập

Tổng kết đánh giá, rút ra bài học kinh nghiệm và nêu ý kiến đề xuất của bảnthân

IV ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU:

1/ Đối tượng nghiên cứu:

Đó là phương pháp dạy học phân môn tập đọc theo hướng lấy học sinh làmtrung tâm

2/ Phạm vi nghiên cứu:

Do thời gian có hạn nên đề tài này tôi chỉ nghiên cứu vấn đề “Dạy các bài

tập đọc lớp 3 theo hướng tích cực hóa các hoạt động học tập của học sinh”

tại trường tiểu học Dữu Lâu - Việt Trì

V CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CHÍNH:

1/ Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết:

Đọc sách báo, tạp chí, tài liệu có liên quan; tham khảo các phương phápgiảng dạy phân môn tập đọc

2/ Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

Điều tra, quan sát, phỏng vấn, trao đổi, thực nghiệm, tổng kết kinh nghiệm

VI THỜI GIAN NGHIÊN CỨU

Để tiến hành nghiên cứu và hoàn thiện sáng kiến, tôi đã tiến hành thực hiệntrong thời gian như sau:

-Từ 10/ 9 đến 31/ 10, nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến dạy môn tậpđọc ở Tiểu học nói chung và phân môn tập đọc ở lớp 3 nói riêng

-Từ 1/11 đến 19 / 1, áp dụng các biện pháp vào việc nghiên cứu sáng kiến vàviết bản thảo

-Từ 20/1 đến 29/ 3, hoàn thành sáng kiến

là dạng hoạt động ngôn ngữ, là quá trình chuyển dạng thức chữ viết sang lời nói

có âm thanh và thông hiểu nó (ứng với đọc thành tiếng), là quá trình chuyểntrực tiếp từ hình thức chữ viết thành các đơn vị nghĩa không có âm thanh (ứngvới đọc thầm) để người đọc, người nghe hiểu được những điều mà tác giả thểhiện qua chữ viết

Đọc không chỉ là sự đánh vần lên tiếng theo đúng các ký hiệu chữ viết màđọc còn là một quá trình nhận thức để có khả năng thông hiểu những gì mà vănbản thể hiện Trên thực tế, nhiều khi người ta không hiểu khái niệm "Đọc" mộtcách đầy đủ Nhiều chỗ người ta chỉ nói đến đọc như nói đến việc sử dụng bộ

mã chữ âm, còn việc chuyển từ âm sang nghĩa không được chú ý đúng mức Do

đó, việc dạy tập đọc còn mang tính chủ quan, cảm tính, điều này gây nênnhững khó khăn nhất định trong việc xác lập nội dung và phương pháp dạyhọc

Dạy các bài tập đọc lớp 3 theo hướng tích cực hóa các hoạt động học tập

của học sinh là hình thức dạy học thống nhất với mục tiêu của môn học Tiếng

Việt Việc đổi mới phương pháp dạy học là việc lấy người học làm trung tâm.Người học không chỉ nghe thầy giảng và truyền đạt kiến thức mà người họcđược tích cực hoá các hoạt động học tập bằng chính hoạt động của mình, tự giảiquyết tình huống, tự khám phá cái chưa biết và từ đó tự mình tìm ra kiến thức

2 Cơ sở của việc xác định nội dung dạy học

Đó là các tri thức khoa học về tự nhiên, xã hội, con người; các kĩ năng cầnđạt được để có tác động vào đối tượng trong tự nhiên và xã hội nhằm tạo chongười học năng lực cải tạo thế giới để mang lại lợi ích cho bản thân và cho cộngđồng Như vậy cơ sở của nội dung dạy tập đọc là dạy cho các em biết cách tiếpcận với các kiểu văn bản thường gặp trong đời sống để lĩnh hội được nội dungvăn bản đồng thời củng cố hệ thống các tri thức về ngữ âm, từ vựng, ngữnghĩa… cho học sinh

3 Cơ sở để xác định phương pháp dạy các bài tập đọc lớp 3 theo hướng tích cực hoá các hoạt động học tập của học sinh

Dựa trên “quan điểm dạy học theo hướng tích cực hoá các hoạt động học tậpcủa học sinh”, quan điểm này có nhiều điểm nổi bật so với quan điểm dạy họctruyền thống trước đây đó là:

- Phát triển tư duy độc lập sáng tạo, khả năng suy ngẫm, óc phê phán và tínhđộc đáo của học sinh

- Học sinh có khả năng vận dụng những hiểu biết, kinh nghiệm của bản thânvào quá trình học tập một cách tích cực

- Tôn trọng, thừa nhận những ý kiến, cá tính của học sinh trong quá trình họctập

- Phát triển những kĩ năng, kĩ xảo của hoạt động học tập và nhận thức chohọc sinh

Việc hướng dẫn học sinh đọc hiểu thông qua phiếu bài tập trong tiết dạy tậpđọc là một trong những hình thức dạy học theo hướng tích cực để người học tựthao tác chiếm lĩnh nội dung văn bản một cách tích cực, đồng thời phát huyđược tính độc lập sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập

Ở trên là một số vấn đề cơ bản về mặt lí luận, tuy nhiên để thực hiện đượcmột cách thành công giờ tập đọc cho học sinh tiểu học nói chung và cho họcsinh lớp 3 nói riêng chúng ta cần nhìn lại thực trạng của việc dạy học phân môntập đọc ở tiểu học hiện nay như thế nào?

CHƯƠNG II: CƠ SỞ THỰC TIỄN CÓ LIÊN QUAN ĐẾN SÁNG KIẾN 1.Thực trạng của vấn đề dạy học phân môn Tập đọc ở tiểu học hiện nay

Để đáp ứng yêu cầu của xã hội hiện nay nhằm nâng cao chất lượng giáo dục,

đòi hỏi mỗi giáo viên phải không ngừng tìm tòi, học hỏi trao đổi kinh nghiệm

để cải tiến, đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao hiệu quả trong quátrình giảng dạy

Qua việc dự giờ thao giảng ở trường tiểu học Dữu Lâu tôi nhận thấy nhiềugiáo viên rất tích cực và có nhiều cố gắng trong việc thực hiện các chuyên đềđổi mới phương pháp dạy học Tuy nhiên, trên thực tế nhiều giáo viên còn lúngtúng khi áp dụng các phương pháp đó vào quá trình dạy học và hầu như họ dựaphần lớn vào hướng dẫn của sách giáo viên và thực hiện nó một cách trungthành, máy móc mà thiếu sự quan tâm đến sự tiếp thu bài của học sinh nên hiệuquả đạt được trong các tiết dạy còn thấp

2 Nguyên nhân của thực trạng

Từ thực trạng của việc dạy học phân môn tập đọc như trên, tôi nhận thấy

nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó là:

- Do một số giáo viên chưa nghiên cứu bài dạy chu đáo trước khi đến lớp

- Một số giáo viên xem nhẹ khâu chuẩn bị đồ dùng dạy học cho các tiết dạy

- Giáo viên ngại thay đổi các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học nên họthường sử dụng các phương pháp, hình thức dạy học cũ đã thành đường mòn

mà lâu nay thường hay sử dụng để áp dụng vào trong các tiết dạy

-Giáo viên chưa chú ý đến việc coi học sinh là nhân vật trung tâm của quátrình dạy học

- Phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến học tập của con em mình, một sốhọc sinh không thực sự tích cực tự giác trong học tập

Trong năm học này, tôi được nhà trường phân công giảng dạy lớp 3B Ngay từđầu năm, tôi đã tiến hành điều tra khảo sát chất luợng môn tập đọc của học sinhtrong lớp mình phụ trách Kết quả đạt được như sau:

CHƯƠNG III: CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN DẠY CÁC BÀI TẬP ĐỌC LỚP 3 THEO HƯỚNG TÍCH CỰC HOÁ CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP CỦA HỌC SINH

Dạy tập đọc cho học sinh lớp 3 theo hướng tích cực hoá các hoạt động họctập của học sinh nhằm mục đích nâng cao chất lượng học tập cho học sinh bậctiểu học nói chung và học sinh lớp 3 nói riêng xuất phát từ thực tiễn của quá

trình dạy học nhằm mặt hạn chế mặt tiêu cực và phát huy mặt tích cực của cáccách dạy học trước đây và hiện nay Để thực hiện được điều này, giáo viên cầnthực hiện những giải pháp sau:

Biện pháp 1 : Nắm vững mục tiêu của môn Tiếng Việt ở tiểu học.

Dạy phân môn Tập đọc giáo viên phải nắm được mục tiêu chung của mônTiếng Việt ở Tiểu học đó là:

- Hình thành các kĩ năng giao tiếp cơ bản (nghe, nói, đọc, viết) và nhữnghiểu biết về ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp…

- Năng lực tư duy (độc lập, sáng tạo, phê phán)

- Năng lực dùng tiếng mẹ đẻ để học tập các môn học khác trong chương trìnhmột cách có hiệu quả

- Hiểu biết những giá trị chuẩn mực, phong tục tập quán có liên quan đếnviệc sử dụng tiếng Việt và khả năng vận dụng những hiểu biết vào học tập vàđời sống

Những yếu tố trên là những căn cứ để xác định cho mục tiêu của việc dạy cácbài tập đọc lớp 3 theo hướng tích cực hoá các hoạt động học tập của học sinh

Vì vậy mục tiêu của việc tích cực hóa các hoạt động của học sinh trong dạy tậpđọc cho học sinh lớp 3 nhằm:

- Dạy học sinh các cách hoạt động để lĩnh hội một số văn bản phổ biếnthường gặp trong cuộc sống hàng ngày để làm giàu thêm kiến thức cho bảnthân

- Thông qua việc lĩnh hội văn bản, tập cho học sinh từng bước hình thành cácthao tác tư duy, từ đó cùng với các môn học khác góp phần hình thành nănglực giải quyết vấn đề ở học sinh

- Cung cấp cho học sinh một công cụ , công cụ đọc hiểu và cách sử dụngcông cụ này để các em học tập có hiệu quả ở những môn học khác.

Biện pháp 2: Chuẩn bị tốt bài dạy

-Trước khi tiến hành giảng dạy, giáo viên phải có sự chuẩn bị bài chu đáo.

Đây là một trong những bước quan trọng để tiết học tiến hành theo hướng tíchcực hoá các hoạt động học tập của học sinh được thành công

- Công việc chuẩn bị của giáo viên bao gồm:

+ Nhắc học sinh đọc trước bài ở nhà Đây là bước đệm (bước chuẩn bị) củahọc sinh giúp cho việc đọc bài ở trên lớp được lưu loát hơn nhằm tiết kiệmđược thời gian của tiết học trên lớp

+ Chuẩn bị đồ dùng học tập (Phiếu bài tập) Đây là công việc không thể thiếuđối với tiết dạy tập đọc được tiến hành theo hướng tích cực hoá các hoạt độngcủa học sinh Phiếu học tập được coi là tài liệu, là đồ dùng học tập và là mộttrong những căn cứ để đánh giá mức độ tiếp thu bài của học sinh

+ Dự kiến các từ ngữ mà học sinh cho là khó hiểu Mỗi tiết dạy giáo viênphải dự kiến được nhiều tình huống về từ ngữ để giảng nghĩa cho học sinh bởithực tế trong quá trình dạy học, nhiều học sinh đã hỏi những từ ngữ tưởngchừng rất quen thuộc, gần gũi Có dự kiến được những tình huống này khi lênlớp giáo viên mới cảm thấy tự tin để thực hiện thành công tiết dạy

+ Chuẩn bị hệ thống câu hỏi cho học sinh Hệ thống câu hỏi cần phải ngắngọn, dễ hiểu, phù hợp với đối tượng học sinh trong lớp, lấy các câu hỏi trongsách giáo khoa, sách giáo viên làm chuẩn nhưng không nhất thiết phải giốnghoàn toàn Giáo viên cũng có thể chia nhỏ các câu hỏi để học sinh trả lời được

dễ dàng hơn

+ Dự kiến các hình thức tổ chức dạy học sẽ tiến hành trong tiết dạy Đây làcách thức tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh Tuỳ thuộc vào từng bài

mà giáo viên tiến hành hướng dẫn cho học sinh học theo các hình thức họckhác nhau (học theo lớp, nhóm, cặp đôi hoặc cá nhân) Sự phối hợp các hìnhthức tổ chức dạy học khác nhau tạo nên sự mềm dẻo, linh hoạt và sinh độngtrong quá trình dạy học và quan trọng hơn nó tạo điều kiện cho giáo viên có thể

cá thể hoá việc dạy học, tạo cơ hội cho mọi học sinh đều được tham gia vàohoạt động học tập, tạo cho học sinh cách làm việc tập thể theo nhóm, cách phốihợp với bạn bè trong công việc, cách chủ động tự tin trình bày ý kiến các nhân.Đối với dạy môn Tiếng Việt, phối hợp các hình thức tổ chức lớp học nói trêntạo nên môi trường thuận lợi cho việc giao tiếp cho việc rèn luyện 4 kĩ năng sửdụng tiếng Việt

Biện pháp 3: Thường xuyên theo dõi đánh giá kết quả học tập của học

sinh

Đánh giá kết quả học tập của học sinh là một khâu quan trọng trong quá trình

dạy học không chỉ đối với phân môn tập đọc của môn tiếng Việt mà nó cònquan trọng đối với tất cả các môn học khác Dựa vào kết quả đánh giá sau mỗibài học, mỗi phần, mỗi chủ điểm mà giáo viên mới có thể điều chỉnh các hìnhthức dạy học sao cho phù hợp với từng đối tượng học sinh Với việc dạy các bàitập đọc theo hướng tích cực hoá các hoạt động của học sinh, giáo viên có điềukiện để theo dõi nhận xét khả năng tiếp thu và kết quả học tập của học sinh mộtcách chính xác và thường xuyên dựa vào phiếu bài tập mà các em được làmtrong mỗi bài học

Việc đánh giá kết quả học tập của các em sau mỗi bài học cũng là một trongnhững biện pháp giúp cho học sinh cảm thấy hào hứng , tính cực khi tham gia

vào tiết học Ở mỗi tiết học, giáo viên cần biết hướng dẫn học sinh tham gianhận xét kết quả của bạn, tự đánh giá kết quả của bản thân trong quá trình luyệntập Giáo viên chỉ tóm tắt nhận xét chung (cần khen nhiều, biểu dương những

em làm tốt).Tuy nhiên, trong khi hướng dẫn học sinh học bài nếu có em đangcòn gặp lúng túng thì giáo viên có thể nhắc nhở một cách nhẹ nhàng, độngviên để các em tiếp tục tiết học Tránh trường hợp vì các em đọc sai, trả lời sai

mà giáo viên ngắt câu trả lời hay mạch văn của các em một cách thô bạo

Biện Pháp 4: Thường xuyên trao đổi chuyên môn, dự giờ của đồng nghiệp.

Việc trao đổi chuyên môn nghiệp vụ, tham gia dự giờ là việc làm không thểthiếu đối với mỗi giáo viên Trong những năm gần đây, ngoài việc dự giờ củacác giáo viên trong trường, mỗi giáo viên còn được tham gia dự giờ của cácđồng nghiệp trong cụm Đây là điều kiện để học hỏi những ý kiến, những kinhnghiệm hay của các giáo viên trong trường, trong cụm và đây cũng là giải pháp

để giáo viên tích luỹ kinh nghiệm cho bản thân, đặc biệt là cách thức tổ chứcphối hợp các hình thức dạy học trong một tiết sao cho phù hợp với từng phânmôn, từng bài dạy

Trên đây là các giải pháp để thực hiện tốt giờ dạy tập đọc lớp 3 theo hướngtích cực hoá các hoạt động học tập của học sinh Sau đây là các bước tiến hànhthực hiện bài dạy

*Kiểm tra bài cũ.

*Dạy bài mới:

1.Giới thiệu bài:

2.Luyện đọc:

a,GV đọc mẫu

b,GV hướng dẫn luyện đọc, kết hợp giải nghĩa từ:

+ Đọc đồng thanh( Đoạn, cả bài)

3 Hướng dẫn tìm hiểu bài:

- HS đọc thầm từng đoạn trao đổi trong nhóm về nội dung bài theo các câu hỏi cuối bài

- Gọi học sinh đọc tiếp đoạn, cả lớp đọc thầm văn bản nhằm giúp họcsinh chọn từ trung tâm của văn bản tức là học sinh tự tìm được những từ khóđọc và từ khó hiểu (từ cần giải nghĩa) của văn bản

Với cách thức làm việc trên lớp này, giúp toàn bộ học sinh phải tham giahọc tập

* Luyện đọc kết hợp với tìm hiểu nội dung của bài

Tất cả các bài tập đọc trong chương trình Tiếng Việt của bậc tiểu học đều là

những văn bản được chọn lọc phù hợp với độ tuổi của các em, các bài tập đọcthuộc thể loại miêu tả, kể chuyện hay tường thuật, mỗi bài có một nội dung nói

về một chủ đề cụ thể Trong quá trình dạy tập đọc yêu cầu học sinh phải nắmđược nội dung của từng bài, để học sinh hiểu được nội dung đó thì việc phânđoạn hay nói cách khác là tìm dàn ý của bài là rất quan trọng Mỗi đoạn của bài