SKKN phương pháp dạy – học hiệu quả cách sử dụng màu với học sinh lớp 4

SKKN phương pháp dạy – học hiệu quả cách sử dụng màu với học sinh lớp 4 SKKN phương pháp dạy – học hiệu quả cách sử dụng màu với học sinh lớp 4 SKKN phương pháp dạy – học hiệu quả cách sử dụng màu với học sinh lớp 4 SKKN phương pháp dạy – học hiệu quả cách sử dụng màu với học sinh lớp 4 SKKN phương pháp dạy – học hiệu quả cách sử dụng màu với học sinh lớp 4

MỤC LỤC PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

PHẨN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận

II Thực trạng

III Giải pháp thực hiện

1.Thường xuyên quan tâm giáo dục cho học sinh biết yêu thích cái

đẹp.

2 Yêu cầu học sinh nhớ tên ba màu cơ bản, dần dần nhận…

3 Yêu cầu học sinh so sánh các mẫu vật thực.

4 Yêu cầu học sinh chỉ các màu sắc có trong bức tranh…

5 Phát huy năng lực sáng tạo và khả năng độc lập của học sinh:

6 Tổ chức cho học sinh các trò chơi học tập:

7 Liên hệ với thực tiễn cuộc sống.

IV Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 Kết luận.

2 Kiến nghị.

Tài liệu tham khảo

1 3 3 4 5 5

6 6 7 8 9 10 12

14 14 16 17

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong chương trình giáo dục mới, môn Mĩ thuật được xem như là một phương tiện giáo dục quan trọng trong việc giáo dục thẩm mĩ cho học sinh Ngoài việc cung cấp cho học sinh một số kiến thức mĩ thuật phổ thông còn giúp các em hiểu biết về cái đẹp, hoàn thành các bài tập của chương trình, đồng thời còn tạo điều kiện để học tốt các môn học khác Và điều quan trọng hơn vận dụng những hiểu biết kiến thức mĩ thuật vào học tập cũng như sinh hoạt hàng ngày

Môn Mĩ thuật rèn luyện cho học sinh cách quan sát, khả năng tìm tòi, tư duy, sáng tạo để góp phần hình thành phẩm chất của người lao động mới Giúp học sinh nhận thức được vẻ đẹp của Mĩ thuật dân tộc và có ý thức giữ gìn và bảo tồn nền mĩ thuật đậm đà bản sắc dân tộc của chúng ta Vì vậy, muốn giáo dục cái đẹp để các em tiếp nhận và cảm thụ được một cách đầy

đủ, biến nó thành những giá trị thẩm mĩ thực sự cho bản thân thì việc giáo dục thẩm mĩ nói chung và rèn luyện kĩ năng sử dụng màu sắc thích hợp cho học sinh đặt ra phải được giải quyết tốt ở những năm học cấp Tiểu học

Trong cuộc sống hàng ngày, khi ngôn ngữ con người chưa hình thành và phát triển thì đã có nhu cầu thiết thực về màu sắc Trẻ mới sơ sinh nằm chơi

đã muốn nhìn các màu sắc rực rỡ có cách nhìn màu sắc đẹp như (hoa, quần, áo ) Từ đôi mắt nhận biết màu sắc đến bàn tay vẽ, sử dụng màu bất kì ở đâu, nơi nào trẻ cũng thích màu sắc rực rỡ, ngộ nghĩnh

Thực tế cho thấy môn vẽ đối với học sinh lớp 4, các em rất thích, dạy cũng vẽ, không dạy cũng vẽ, vẽ theo ngẫu hứng, theo ý thích như: vẽ bông hoa, chiếc lá, con vật

Qua sự hướng dẫn và phương pháp rèn luyện của giáo viên, các em vẽ đẹp hơn, vẽ màu mạnh dạn và tự tin hơn, có ý thức lựa chọn màu sắc thích hợp, sắp đặt màu phù hợp, có màu đậm, có màu nhạt, không lạm dụng màu

quá nhiều Điều đó khẳng định nhiệm vụ của nhiều giáo viên cần quan tâm nắm vững phương pháp giảng dạy, sử dụng đồ dùng dạy học khoa học và có tâm huyết trong những giờ giảng thì kết quả càng tốt hơn, chất lượng bài vẽ ngày càng tiến bộ, khả năng sử dụng màu vẽ của các em ngày càng đẹp hơn Hiểu được các mục tiêu trên và nắm bắt tình hình thực tế địa phương, xác định được trách nhiệm, yêu cầu cụ thể của bản thân đối với môn học đó

chính là lí do để tôi đi sâu nghiên cứu thể nghiệm về “Phương pháp dạy – học hiệu quả cách sử dụng màu với học sinh lớp 4”.

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÍ LUẬN :

Môn Mỹ thuật trong trường Tiểu học là môn học nghệ thuật nhằm định hướng cho các em vể cái đẹp trong hội hoạ, giúp các em phát triển toàn diện: Đức - Trí - Thể - Mỹ Giúp các em biết phân biệt cái đẹp và cảm nhận được cái đẹp của hội hoạ Các bước lên lớp trong một tiết dạy của bộ môn Mỹ thuật hiện nay chủ yếu gồm hai phần:

+ Phần bài giảng của giáo viên

+ Phần thực hành của học sinh

Hệ thống của một bài giảng chủ yếu gồm 3 phần chính:

+ Phần quan sát nhận xét

+ Phần hướng dẫn cách vẽ

+ Phần thực hành của học sinh

Phần quan sát nhận xét mục đích nhằm cho các em quan sát tranh ảnh, tìm hiểu nội dung bài, tạo ra xúc cảm nghệ thuật cho các em, từ đó các em hiểu bài, biết được với nội dung này phải vẽ thế nào mới là đúng, là đẹp, thế nào là chưa đẹp Sau khi các em hiểu bài, yêu thích nội dung và lựa chọn được nội dung như ý thì mới sang phần tìm hiểu cách thể hiện (cách vẽ) Như vậy phần quan sát nhận xét giữ một vai trò quan trọng trong phần bài giảng Các em có làm được bài hay không, có hứng thú với tiết học hay không là phụ thuộc phẩn lớn vào phần quan sát nhận xét đặc biệt là cách sử dụng màu sắc trên tranh Trong phần này giáo viên sẽ cho các em xem tranh

và đặt ra các câu hỏi để các em nhận xét như: Bức tranh này vẽ cảnh gì hoặc

vẽ cái gì ? Trong tranh vẽ những màu gì? Màu gì được vẽ nhiều nhất ? Màu sắc có hài hoà không ? Em có thích màu của bức tranh này không? Tại sao?

Tất cả mục đích chủ yếu nhằm giúp các em tự phân biệt được cái đẹp và có cảm xúc nghệ thuật, thích thú bài học qua màu sắc trong tranh

II THỰC TRẠNG:

Trường tôi đang công tác đóng trên địa bàn chưa phải là trung tâm kinh tế, văn hoá của thành phố Do nhu cầu phát triển của xã hội môn Mĩ thuật trong nhà trường lâu nay đã khẳng định được tầm quan trọng của bộ môn đối với mục tiêu giáo dục là phát triển toàn diện học sinh Đại đa số phụ huynh đã quan tâm đến việc học tập của con em Học sinh có tương đối đầy đủ sách

vở, đồ dùng học tập cũng như phương tiện, thiết bị dạy học cơ bản đảm bảo cho hoạt động của thầy và trò Từ những cái đó mà sự cảm nhận, nhận biết

về cái đẹp trong mỗi bức tranh được nâng lên rõ rệt.Nếu chỉ dừng lại sự cảm nhận thôi thì chưa đạt yêu cầu về sự phát triển toàn diện cho trẻ hiện nay, và chúng ta phải làm sao từ lúc càm nhận cho đến khi biết thể hiện tình cảm của mình qua mỗi bài vẽ…vẽ rồi còn sự phối màu thì sao đây chính là vấn đề mà tôi rất quan tâm.Như tôi đã nói học sinh ham thích học vẽ bởi vậy, khi xem tranh vẽ của các em học sinh ta thấy khá đẹp về hình vẽ: dí dỏm, ngộ nghĩnh, hồn nhiên, màu sắc đa dạng, phong phú và hấp dẫn, gần gũi với cuộc sống đôi khi ngược với quy luật Đó chính là kết quả của những giá trị thẩm mĩ mà các em thể hiện qua tranh

Trên đây là những điều kiện thuận lợi trong việc dạy học Mĩ thuật cho học sinh Song bên cạnh đó, vẫn còn tồn tại không ít hạn chế gây khó khăn cho dạy học Mĩ thuật, đó là: Một số giáo viên vẫn coi môn mĩ thuật là môn phụ môn có cũng được, không có cũng không sao Phương pháp giảng dạy mĩ thuật có đặc thù riêng đòi hỏi người thầy phải hiểu rõ mình đang dạy đối tượng đại trà không có năng khiếu bằng một môn năng khiếu.Cái khó là rất khó nếu người thầy đóng vai trò gợi mở cho học sinh không biết tìm tòi sáng tạo và sử dụng linh hoạt nhiều phương pháp; cái dễ lại rất rễ nếu chúng ta sử

dụng các phương pháp đó linh hoạt có sáng tạo một chút thì học sinh sẽ độc lập tếp thu bài hiệu quả Tóm lại muốn dạy học hiệu quả cách sử dụng màu sắc với học sinh lớp 4 giáo viên cần hướng học sinh theo định hướng tích cực truyền tài cho học sinh những khái niệm mĩ thuật hết sức cụ thể, đơn giản và

dễ hiểu Kết hợp lời giảng với minh chứng gần gũi với đời thường sẽ giúp cho học sinh thấy và nhận biết dễ dàng

Nhìn chung nói vễ môn Mĩ thuật các em đều yêu thích nhưng xét về chuyên môn thì những ý thích ấy, sở thích ấy của các em cũng chỉ dừng ở một mức độ đơn thuần do môn học này các em được tự do sáng tạo, không khí học thoải mái hay nói đúng hơn học sinh được giải trí sau nhiều tiết học căng thẳng khác.Chính vì điều này mà học sinh học tiếp nhận kĩ thuật sử dụng màu còn hạn chế hiệu quả của bài vẽ chưa cao Thực tế trong tiết học hiện nay học sinh rất thích thú nhưng khi vào thực hành thì bản thân các em lại chưa tuân thủ theo quy tắc hướng dẫn, đặc biệt là khi sử dụng màu sắc vào bài vẽ học sinh thường tạo màu theo công thức, rập khuôn máy móc như:

Lá cây nhất thiết chỉ có một màu xanh, thân cây thì màu nâu, hoa thì phải đỏ hoặc vàng tức là các em nhìn màu ở thực tế như thế nào thì em vẽ như thế cho nên màu sắc thường rực rỡ, rực rỡ không giữ được độ tươi sáng, ngộ nghĩnh mà dẫn đến sự loè loẹt, khô khan của màu sắc Mà điều đó là một điều tối kị với môn học nghệ thuật, môn học đòi hỏi có sự tìm tòi, suy nghĩ, sáng tạo cao của mỗi một học sinh Chính vì những điều đó mà tôi luôn trăn trở, băn khăn và tự nhủ mình quyết tâm tìm tòi, suy nghĩ và mạnh dạn đưa ra

“phương pháp dạy – học hiệu quả cách sử dụng màu với học sinh lớp 4”

III.CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:

1 Thường xuyên quan tâm giáo dục cho học sinh biết yêu thích cái đẹp.

Xuất phát từ nội dung và mục tiêu đã định, dạy học Mĩ thuật phải tạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc, làm quen và bước đầu tập thể hiện cái đẹp, vận dụng nó vào học tập và sinh hoạt hàng ngày, điều đó chính là Mĩ thuật góp phần vào giáo dục thẩm mĩ cho học sinh Dạy Mĩ thuật giáo viên phải gợi mở, cung cấp kiến thức tới học sinh để hướng kiến thức đó không những giúp học sinh dễ hiểu mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển, tìm tòi, sáng tạo hơn trong học tập

2 Yêu cầu học sinh nhớ tên ba màu cơ bản, nhận biết được các màu nhị hợp,màu bổ túc, màu nóng, màu lạnh cao hơn nữa biết phân biệt màu đậm, màu nhạt.

Mặc dù các em đã nhận biết ba màu cơ bản từ các lớp dưới song do đặc điểm tâm sinh lí của các em ở lứa tuổi này, việc ghi nhớ chưa lâu và chưa bền vững, nên việc nhắc nhở thường xuyên là một việc làm cần thiết Đặc biệt các màu do pha trộn mà có (đỏ pha với vàng tạo thành màu da cam; đỏ pha với xanh lam tạo thành màu tím )màu nóng, màu lạnh, màu bổ túc cao hơn phân biệt độ đậm nhạt của màu sắc và hướng tới bài vẽ có gam màu chủ đạo, biết chọn những màu sắc phù hợp để vẽ vào tranh

3 Yêu cầu học sinh so sánh các mẫu vật thực:

Độ đậm nhạt của màu sắc phụ thuộc vào các màu nằm cạnh nó, hay nói cách khác một màu sắc nào đó không phát huy hết tính chất của nó khi chỉ nằm một mình đơn độc, mà nó được bộc lộ tốt hơn khi nằm cạnh màu khác làm tôn nó lên Trong trường hợp này có thể xẩy ra hai hiện tượng hoàn toàn trái ngược nhau: hoặc tốt hơn, hoặc xấu đi Ví dụ: màu đỏ đặt lên màu vàng làm cho đỏ ấy tươi sáng lên, rực rỡ hơn; nhưng cũng màu đỏ ấy đặt lên màu

xanh thì sẽ làm mất tính chất của nó mà Điều này đòi hỏi giáo viên định hướng cho các em một cách hết sức khéo léo và tế nhị, vì chọn màu gì và sử dụng màu như thế nào mà không làm mất đi sự tự do sáng tạo của học sinh

mà vẫn đảm bảo sự hợp lí trong khi sử dụng màu, đó mới là điều cơ bản của việc dạy học môn Mĩ thuật mà giáo viên cần lưu tâm

Ví dụ: Bài 6: Vẽ theo mẫu: Vẽ quả dạng hình cầu ( Mĩ thuật Lớp 4).

Đối với bài này ngoài quan sát đặc điểm , hình dáng,tỉ lệ của mẫu giáo viên cần phải hướng dẫn kĩ các em quan sát về màu sắc, độ đậm nhạt của mẫu để từ đó thể hiện sự đậm nhạt của màu trong bài vẽ của mình Nên định hướng cho các em không nhất thiết phải sử dụng màu như hình mẫu mà chọn màu vẽ vào bài vẽ của mình tùy thuộc vào ý thích tức là tức là vẽ màu theo cảm xúc của mình, nhưng khi đã chọn quả màu đậm rồi thì nền nên vẽ màu nhạt, hoặc ngược lại và màu sắc phải hài hòa Ngoài ra khi chọn màu phù hợp rồi cũng cần hướng dẫn học sinh kĩ thuật vẽ màu đó là vẽ bên ngoài hình

vẽ trước vẽ màu ở giữa sau hay sử dụng các loại chất liệu (loại bút màu) khác nhau như: Bút dạ cần đưa nét nhanh và nhẹ nhàng, sáp màu, chì màu cần nhấn mạnh hơn, bên cạnh đó vẽ màu vào quả không nên vẽ đều nhau tạo thành mảng bẹt mà có thể vẽ chỗ đậm, chỗ nhạt sẽ tạo thành hình khối của nó hơn

4 Yêu cầu học sinh chỉ các màu sắc có trong bức tranh, màu nào được sử dụng nhiều, màu nào ít sử dụng trong bức tranh đó:

Ở trường hợp này có thể tổ chức cho học sinh học theo nhóm Thông qua hoạt động nhóm học sinh ham thích tìm được những màu vẽ có trong tranh, các em cảm nhận được cái hay, cái đẹp thông qua việc sử dụng màu sắc mà mình hay các bạn tìm ra

Ví dụ: Khi dạy bài 5: Thường thức mĩ thuật : Xem tranh phong cảnh (Lớp

4)

Giáo viên có thể tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm bằng cách đặt các câu hỏi gợi ý:

- Trong tranh có những màu nào?

- Hình ảnh nào được vẽ to nhất, nổi bật nhất?

- Ngoài các hình ảnh to, nổi bật đó rồi còn có hình ảnh nào nữa?

- Trong tranh được vẽ những màu nào?

- Màu sắc nào được sử dụng nhiều nhất trong bức tranh?

- Em có thích màu của bức tranh này không? Vì sao?

Như vậy học sinh phải suy nghĩ trả lời các câu hỏi Với cách tiến hành như vậy giáo viên đã tạo điều kiện cho mọi đối tượng học sinh tham gia hoạt động, học hỏi lẫn nhau, được bày tỏ ý kiến trước tập thể, thông qua hoạt động học nhóm này giúp cho học sinh mạnh dạn hơn, cứng cỏi hơn

5 Phát huy năng lực sáng tạo và khả năng độc lập của học sinh:

Dạy Mĩ thuật phải phát triển ở trẻ những năng lực quan sát, so sánh, đối chiếu, phân tích, tổng hợp, suy nghĩ độc lập sáng tạo trong học tập, để các

em tìm ra được cái mới, cái đẹp và cảm thụ được nó

Mục tiêu của dạy học lấy học sinh làm trung tâm là tôn trọng nhu cầu tiềm năng của học sinh, chuẩn bị cho học sinh sớm thích ứng với đời sống xã hội, hoà nhập và phát triển cộng đồng Giáo viên là người tổ chức điều hành, học sinh là người thực hiện, học sinh tự giác, chịu trách nhiệm về kết quả học tập của mình, được tham gia đánh giá và đánh giá lẫn nhau

Ví dụ Bài 17: Vẽ trang trí: Trang trí hình vuông (Mĩ thuật - 4).

Khi dạy bài này ở phần quan sát, nhận xét giáo viên cần chuẩn bị những bài trang trí hình vuông có cách trang trí và cách vẽ màu phong phú sau đó hướng dẫn các em tự tìm ra gam màu của từng bài

Khi hướng dẫn vẽ màu vào bài thì không nên yêu cầu học sinh phải chọn màu này cho hoa, màu kia cho lá… Nên để cho học sinh vẽ màu tự do theo ý

thích, tự do không có nghĩa là vẽ màu linh tinh, vẽ màu theo ngẫu hứng, mà cần vẽ đúng luật trang trí (đối xứng, xen kẽ hay nhắc lại ) Chẳng hạn: Bông hoa có bốn cánh học sinh có thể tự do chọn màu nhưng khi đã chọn một màu nào đó rồi thì nhất định bốn cánh hoa đó chỉ nên vẽ một màu Và ở các lá bốn góc cũng vậy, không yêu cầu học sinh vẽ màu gì, nhưng khi đã chọn lá ở một góc thì lá ba góc còn lại phải vẽ cùng màu đó (những hình vẽ, hoạ tiết giống nhau vẽ bằng nhau và vẽ cùng một màu) Điều này luôn làm cho học sinh cảm giác thoải mái trong học tập, không bị gò bó, ràng buộc làm những việc mà mình không thích, tức là đã phát huy tối đa tính tích cực độc lập suy nghĩ, sáng tạo của học sinh, mà vẫn đạt được mục tiêu bài học cũng như đặc trưng của môn học Hơn nữa qua đây chúng ta thấy rất rõ, sự định hướng của giáo viên chung cho cả lớp, nhưng kết quả lại đa dạng, phong phú về màu sắc của sản phẩm, sự phong phú đó được thể hiện thông qua những suy nghĩ, những việc làm hết sức ngây thơ và hồn nhiên của trẻ thơ mà điều đó rất khó

có được ở người lớn và đây chính là đặc trưng cơ bản của dạy học Mĩ thuật, mềm mỏng nhưng cần phải đúng đắn, một môn học ít công thức, không có đáp số nhưng vẫn có những chuẩn mực về cái đẹp Và điều đặc biệt hơn tất

cả là: giáo viên sẽ phát hiện ra được những học sinh có thế mạnh ở từng phân môn, từng môn học, để từ đó định hướng thêm, bổ sung thêm cho các đối tượng học sinh một cách hợp lí nhất

6 Tổ chức cho học sinh các trò chơi học tập:

Trò chơi học tập là trò chơi có nội dung trí thức gắn với hoạt động của học sinh, gắn với nội dung bài học Thông qua trò chơi giúp các em biết vận dụng linh hoạt những kiến thức đã học vào cuộc sống, sinh hoạt hàng ngày; tạo cho các em tác phong nhanh nhẹn, hoạt bát hơn, sáng tạo hơn nhằm thích nghi với mọi tình huống xẩy ra trong học tập cũng như trong cuộc sống hàng ngày