SKKN một số BP rèn ki năng luyện đọc cho học sinh lớp 3

SKKN một số BP rèn ki năng luyện đọc cho học sinh lớp 3 SKKN một số BP rèn ki năng luyện đọc cho học sinh lớp 3 SKKN một số BP rèn ki năng luyện đọc cho học sinh lớp 3 SKKN một số BP rèn ki năng luyện đọc cho học sinh lớp 3 SKKN một số BP rèn ki năng luyện đọc cho học sinh lớp 3 SKKN một số BP rèn ki năng luyện đọc cho học sinh lớp 3 SKKN một số BP rèn ki năng luyện đọc cho học sinh lớp 3 SKKN một số BP rèn ki năng luyện đọc cho học sinh lớp 3 SKKN một số BP rèn ki năng luyện đọc cho học sinh lớp 3

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Môn Tiếng Việt có vị trí quan trọng trong tất cả các phân môn ở trường, nó hình thành khả năng giao tiếp, là cơ sở để phát triển tư duy cho trẻ tiếp thu các môn học khác Môn Tiếng Việt ở bậc tiểu học gồm nhiều phân môn Mỗi môn đều có một chức năng riêng Tập đọc là môn học mang tính chất tổng hợp vì ngoài nhiệm vụ dạy học nó còn có nhiệm vụ trau dồi kiến thức Tiếng Việt cho học sinh (về phát âm, từ ngữ, câu văn…) kiến thức bước đầu về văn học, đời sống và giáo dục tình cảm thẩm mỹ Môn tập đọc ở tiểu học nói chung và lớp 3 nói riêng đặt ra một nhiệm vụ quan trọng Trong các giờ tập đọc học thuộc lòng học sinh biết đọc diễn cảm bài văn, bài thơ đã tạo cho các em sự say mê, hứng thú và để lại một vốn văn học đáng kể cho trẻ em Cũng thông qua các bài văn các em hiểu thêm về các vùng miền của đất nước, hiểu được công sức của tầng lớp nhân dân đang ra sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hiểu được các truyền thống quý báu của dân tộc

Trong quá trình giảng dạy các lớp ở bậc tiểu học trong đó có lớp 3

Bản thân nhận thấy rằng: “Môn Tiếng việt là rất quan trọng đối với học sinh cấp bậc tiểu học nói chung, ở lớp tôi nói riêng” Nếu học tốt bộ môn tập đọc

nó sẽ giúp các em học tốt hơn các phân môn của bộ môn Tiếng Việt như: Nó

sẽ giúp thêm cho môn Tập làm văn,  về câu sẽ chau chuốt hơn, diễn đạt bằng ngôn ngữ rõ ràng mạch lạc, biết sàng lọc để đưa hình ảnh hay vào trong bài

Nó còn giúp cho bộ môn chính tả như viết đúng, ít lỗi hơn.Trong bộ môn kể chuyện, các em sẽ biết cách kể hay, hấp dẫn người nghe hơn

Giờ tập đọc ngoài việc dẫn dắt học sinh tìm nội dung chính của bài phát triển óc tổng hợp, tìm bố cục để phát triển óc phân tích Ngoài ra các em còn được rèn luyện óc tưởng tượng, phán đoán, ghi nhớ Môn tập đọc không chỉ có nhiệm vụ trên mà còn kết hợp chặt chẽ chương trình Tiếng Việt Qua các bài văn chọn lọc học sinh cảm thụ được cái hay, cái đẹp và vừa học được

cách sử dụng từ chính xác, cách đặt câu gọn gàng, sinh động, được luyện về ngữ âm, chính tả, tập làm văn

Ở bậc tiểu học nói chung và lớp 3 nói riêng có 2 yêu cầu chính là:

“Rèn kĩ năng tập đọc; Giúp học sinh cảm thụ tốt bài văn” Học môn tập đọc việc đọc và cảm thụ là 2 khâu có quan hệ mật thiết với nhau, gắn bó, hỗ trợ đắc lực cho nhau Cảm thụ tốt giúp cho việc đọc diễn cảm tốt Ngược lại việc đọc diễn cảm tốt giúp cho việc cản thụ bài văn thêm sâu sắc Thật vậy học sinh có đọc thông thạo được và trên cơ sở đã hiểu nội dung câu văn câu thơ, đoạn thơ, đoạn văn thì các em mới thể hiện được cảm xúc có nghĩa là đã hiểu tường tận về nội dung và nắm được ý nghĩa giáo dục của bài Điều đó khảng định rằng trong tiết dạy tập đọc lớp 3 việc rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh rất cần thiết Trong giờ học, học sinh biết đọc diễn cảm thì tiết học mới có hiệu quả cao và mới thể hiện được tầm quan trọng của bộ môn

Trong quá trình giảng dạy lớp 3, tôi nhận thấy chất lượng đọc diễn cảm của học sinh còn yếu Đặc biệt ngày nay xã hội phát triển thì nhu cầu đòi hỏi về tri thức con người ngày càng cao, trong đó ngôn ngữ nói và viết là

vô cùng cần thiết cho mỗi người Mỗi thành công không phải tự nhiên mà có được mà phải trải qua một quá trình rèn luyện kiên trì ngay từ đầu

Chương trình tập đọc lớp 3 được cụ thể hoá trong sách Tiếng Việt 3 (tập 1 và tập 2) Trong sách này ngữ liệu dùng để rèn kỹ năng đọc cho học

sinh bao gồm các loại văn bản sau: văn bản nghệ thuật (văn xuôi tự sự, thơ trữ tình, văn xuôi miêu tả), văn bản hành chính (đơn, thư, báo cáo, ), văn bản báo chí (bản tin, lời quảng cáo) Trong đó việc đọc và hiểu được các loại

văn bản này là rất quan trọng Để góp phần nâng cao chất lượng đọc cho học

sinh tôi mạnh dạn đề xuất một số biện pháp của mình về vấn đề: "Rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 3”.

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận:

Phương pháp dạy tập đọc phải dựa trên những cơ sở của ngôn ngữ học như: chính âm, chính tả, ngữ điệu Để tổ chức dạy đọc cho học sinh chúng

ta cần hiểu rõ quá trình đọc, nắm bản chất kỹ năng đọc Đọc là một hoạt động trí tuệ phức tạp mà cơ sở là tiếp nhận thông tin bằng chữ viết dựa vào hoạt động của cơ quan thị giác Đọc bao gồm những yếu tố như: Tiếp nhận bằng mắt, hoạt động của cơ quan phát âm, các cơ quan thính giác và thông hiểu những gì đọc được Nhiệm vụ của sự phát triển kỹ năng đọc là đạt đến

sự tổng hợp giữa những mặt riêng lẻ này của quá trình đọc đó là điểm phân biệt giữa người mới biết đọc và người đọc thành thạo Về cơ sở sinh lí của việc dạy đọc ta thấy đồng thời mắt nhìn, miệng đọc, tai nghe văn bản được đọc Ngay khi đọc thầm, dù không pháp âm nhưng cơ quan tri thức, tư tưởng tình cảm của người khác chứa đựng trong văn bản Phương pháp dạy tập đọc mới bắt nguồn từ nhu cầu của công cuộc đổi mới đang diễn ra trên đất nước

ta Phương pháp dạy học mới quan niệm rõ ràng về mục tiêu cần đạt, cách kiểm soát, đánh giá kết quả học tập của học sinh

2 Thực trạng vấn đề:

Thực tế những năm giảng dạy lớp 3, cụ thể là lớp 3A, 3B (năm học 2011-2012) ở trường tiểu học Y Sơn (Hạ Hòa - Phú Thọ) Qua thực tế giảng dạy của bản thân, qua dự giờ của đồng nghiệp và qua việc khảo sát học sinh ngay từ đầu năm học Tôi thấy số lượng học sinh đã biết đọc diễn cảm bài văn, bài thơ rất ít Học sinh đọc nhỏ, sai âm vần, sai đấu thanh chiếm tỷ lệ cao Sau khi nhận lớp, tôi đã ổn định tổ chức lớp học Tôi tiến hành tự khảo

sát và phân loại học sinh trong việc học phân môn tập đọc theo các đối tượng

cụ thể

Thống kê số liệu tự khảo sát phân môn Tiếng Việt đầu năm học 2011- 2012:

Lớp

TS học sinh

Diễn giải

HS đọc diễn cảm

HS đọc đúng, đọc to, lưu loát

HS đọc nhỏ, lí nhí, ê a.

HS đọc ngọng, sai âm vần, sai dấu thanh

Trong giảng dạy môn tập đọc, qua nhiều năm gần đây, tôi đã tích cực nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm giảng dạy, cách truyền thụ kiến thức, đặc biệt là luyện kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh Muốn rèn cho học sinh đọc diễn cảm tốt, trước hết trong mọi giờ tập đọc, giáo viên cần phải hướng dẫn học sinh cách phát âm chuẩn, đọc đúng, ngắt nghỉ đúng và trôi chảy, sau đó mới yêu cầu học sinh đọc diễn cảm Đọc diễn cảm thể hiện kĩ năng dùng ngữ điệu, biết nghỉ hơi, nhấn giọng ở dấu chấm, ngắt hơi ở dấu phẩy, hoặc chỗ cần tách ý, biết đọc liền các tiếng trong từ ghép, từ láy hoặc cụm từ Ngoài ra cần biết đọc đúng giọng câu kể, câu hỏi, câu cảm, phân biệt lời người dẫn chuyện với lời các nhân vật có tính cách khác nhau Đọc diễn cảm là biểu hiện cao của đọc có ý thức và chỉ thực hiện được trên cơ sở đọc đúng và nhanh

Tuy ở lớp 3 chưa đề cao việc đọc diễn cảm nhưng đây là nền móng cho việc luyện đọc diễn cảm ở lớp 4 được tốt hơn Để đạt được những yêu cầu trên, tôi đã tiến hành biện pháp rèn đọc diễn cảm cho học sinh như sau:

3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:

Trước thực trạng trên, tôi đã suy nghĩ và đọc các tài liệu nghiên cứu tôi đã tìm ra những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng đọc cho học sinh Mỗi giai đoạn tôi đều lấy kết quả đã đạt được để đối chứng với kết quả giai đoạn trước và năm trước Cuối cùng tôi tổng hợp số liệu và rút ra bài học kinh nghiệm

3.1 Biện pháp 1: Phân loại từng đối tượng:

Qua kết quả điều tra, khảo sát tôi đã phân loại học sinh theo các đối tượng như sau:

Đối tượng 1: Học sinh biết đọc lưu loát, diễn cảm.

Đối tượng 2: Học sinh mới chỉ biết đúng, đọc to, rõ ràng, lưu loát Đối tượng 3: Học sinh đọc nhỏ, lí nhí, ê a.

Đối tượng 4: Học sinh đọc ngọng, sai âm vần, sai dấu thanh.

Dựa vào thực trạng, tôi sắp xếp chỗ ngồi học sinh những em đọc yếu ngồi cạnh những em đọc khá, đọc tốt để em đọc tốt giúp đỡ, kèm cặp những

em đọc yếu

3.2 Biện pháp 2: Rèn đọc đúng.

a Đọc đúng âm, vần, dấu thanh:

- Đối với đối tượng 1 và đối tượng 2 thì tôi hay mời nhưng em này đọc mẫu

- Đối tượng 3, 4 còn lại tôi thường xuyên nhắc nhở, theo dõi để uốn nắn kịp thời khi các em đọc chưa đạt yêu cầu Nếu đọc sai chỗ nào thì tôi yêu cầu đọc đi đọc lại khi nào đúng thì mới đọc tiếp Nếu 3 lần đều sai thì tôi đọc mẫu lại

- Tôi chú ý rèn các em cách đọc các phụ âm đầu hay ngọng của vùng miền

như: n và l

b Đọc đúng ngữ điệu: * Đối với những bài văn xuôi tôi hướng dẫn cách

ngắt nghỉ hơi hợp lí trong từng câu.

*Ví dụ khi dạy bài: Nhớ lại buổi đầu đi học - Tiếng việt 3 tập 1.

Đoạn 1: Hằng năm,/ cứ vào cuối thu,/ lá ngoài đường rụng nhiều,/ lòng tôi lại nao nức / những kĩ niệm mơn man của buổi tựu trường.// Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy / nảy nở trong lòng tôi / như mấy cánh hoa tươi / mỉm cười giữa bầu trời quang đãng.//

Đoạn 3: Cũng như tôi,/ mấy học trò mới bỡ ngỡ đứng nép bên người thân,/ chỉ dám đi từng bước nhẹ.// Họ như con chim nhìn quảng trời rộng muốn bay nhưng / còn ngập ngừng e sợ.// Họ thèm vụng / và ước ao thầm / được như những người học trò cũ,/ biết lớp,/ biết thầy / để khỏi phải rụt rè trong cảnh lạ.//

* Đối với các bài thơ tùy theo từng thể loại thơ mà tôi hướng dẫn học sinh

cách đọc cho đúng nhịp thơ.

Ví dụ: Trích 1 đoạn trong bài thơ: Về quê ngoại (Tiếng Việt 3 tập 1)

Em về quê ngoại / nghỉ hè/

Gặp đầm sen nở / mà mê hương trời.//

Gặp bà / tuổi đã tám mươi / Quên quên nhớ nhớ / những lời ngày xưa.//

Em ăn hạt gạo / lâu rồi /

Hôm nay mới gặp / những người làm ra.//

Những người chân đất / thật thà /

Em thương như thể thương bà ngoại em.//

3.3 Biện pháp 3: Rèn đọc hiểu.

- Trước khi học bài tập đọc nào đó, tôi dặn học sinh đọc nhiều lần ở nhà cho trôi chảy và chuẩn bị trước phần câu hỏi sau bài đọc, tìm hiểu nội dung bài trong sách giáo khoa

- Để học sinh hiểu được nội dung bài đọc, tôi yêu cầu các em đọc thầm và trả lời được các câu hỏi của sách giáo khoa để hiểu nội dung văn bản và hiểu

nghĩa một số từ khó; giúp học sinh thấy được cái hay trong cách dùng từ, đặt câu văn (có hình ảnh) và giúp học sinh thấy được các biện pháp tu từ như: so sánh, nhân hóa mà tác giả đã sử dụng trong bài văn, bài thơ

Ví dụ khi dạy bài: Cảnh đẹp non sông (Tiếng Việt 3 tập 1).

Tôi tổ chức cho học sinh đọc thầm, trao đổi, thảo luận theo nhóm trả lời các câu hỏi của bài đọc để hiểu nội dung bài

* Câu hỏi gợi mở:

- Mỗi câu ca dao nói lên một vùng quê, đó là những vùng nào?

- Mỗi vùng có cảnh đẹp gì?

- Tác giả đã dùng những từ ngữ nào để diễn tả cảnh đẹp đó?

3.4 Biện pháp 4: Rèn đọc diễn cảm.

- Hướng dẫn mỗi các em dùng riêng một quyển vở ghi những câu, những đoạn, bài văn, bài thơ hay có giá trị về nội dung và nghệ thuật

- Sau khi tìm hiểu nội dung bài, hướng dẫn học sinh đọc lại văn bản và phát hiện giọng đọc của đoạn văn hoặc khổ thơ

- Từ đó hướng dẫn học sinh chọn đoạn văn cần đọc diễn cảm

Ví dụ như khi dạy bài: Chiếc áo len (Tiếng Việt 3 tập 1).

"Nằm cuộn tròn / trong chiếc chăn bông ấm áp, /Lan ân hận quá//

Em muốn ngồi dậy/ xin lỗi mẹ và anh,/ nhưng lại xấu hổ/ vì mình đã vờ ngủ// áp mặt xuống gối,/ em mong trời mau sáng / để nói với mẹ: "Con không thích chiếc áo ấy nữa.// Mẹ hãy để tiền / mua áo ấm cho cả hai anh

em"//

Cần đọc với giọng nhẹ nhàng, ngắt đúng, nhấn giọng ở từ in đậm Đặc biệt câu nói của Lan khi đọc học sinh thể hiện dưới sự ân hận có như vậy mới biểu đạt được cảm xúc của tác giả

*Đối với các bài thơ được sáng tác theo thể thơ lục bát mang một âm điệu mượt mà Tuy vậy cũng phải dựa vào các dòng cụ thể để ngắt giọng cho đúng Chỉ có ngắt nhịp đúng câu thơ thì ý nghĩa đoạn thơ mới được bộc lộ

Trong chương trình mới có rất nhiều bài thơ thuộc thể thơ 4 chữ nên việc luyện đọc thể thơ này cũng rất cần thiết.

Ví dụ: Trích 1 số câu thơ trong bài: Quạt cho bà ngủ (Tiếng Việt 3 tập 1).

Ơi / chích chòe ơi!//

Chim đừng hót nữa,/

Bà em ốm rồi,/

Lặng / cho bà ngủ.//

Hoa cam, / hoa khế/

Chín lặng trong vườn,/

Bà mơ tay cháu/

Quạt / đầy hương thơm.//

Hướng dẫn học sinh đọc bài thơ với giọng dịu dàng, tình cảm

Ví dụ: Trích 1 số câu thơ trong: Bận (Tiếng Việt 3 tập 1).

Trời thu / bận xanh/

Sông Hồng / bận chảy/

Cái xe / bận chạy/

Lịch bận tính ngày/

Còn con / bận bú/

Bận ngủ / bận chơi/

Bận / tập khóc cười/

Bận / nhìn ánh sáng.//

Hướng dẫn học sinh đọc bài thơ với giọng vui, khẩn trương Chú ý ngắt nhịp đúng và nhấn giọng từ bận

* Đối với thể thơ 5 chữ.

Ví dụ: Trích 2 khổ thơ trong bài thơ: Cùng vui chơi (Tiếng Việt 3, tập 2).

Ngày đẹp lắm / bạn ơi/

Nắng vàng trải khắp nơi/

Chim ca trong bóng lá/

Ra sân / ta cùng chơi.//

Quả cầu giấy xanh xanh/

Qua chân tôi,/ chân anh/

Bay lên / rồi lộn xuống/

Đi từng vòng quanh quanh.//

Hướng dẫn học sinh đọc bài thơ với giọng nhẹ nhàng, thoải mái, vui tươi Chú ý ngắt nhịp đúng và nhấn giọng từ bận

Theo tôi để học sinh luyện đọc diễn cảm có hiệu quả thì khi học sinh luyện đọc giáo viên phải tạo được không khí trong lớp thoải mái để học sinh

dễ trực cảm với bài văn, có tâm trạng chờ đợi và chú ý nghe giáo viên đọc và cũng từ đó các em có thể học tập và bắt chước thầy

Trong khi rèn đọc diễn cảm tôi thường xuyên chú ý đến: Những học sinh rụt rè, nhút nhát, tôi thường xuyên khuyến khích, không gắt gỏng để các

em mất bình tỉnh Đối với học sinh nghịch ngợm, không chú ý đến tiết học tôi thường chú ý thỉnh thoảng chỉ định các em đọc tiếp Đối với học sinh đọc yếu, ngoài việc hướng dẫn đọc dứt khoát từng từ, cụm từ, với câu dài cho học sinh ngắt hơi đúng và ra yêu cầu rèn đọc ở nhà, kiểm tra lại những yêu cầu đề ra đối với học sinh, việc này phải được tiến hành thường xuyên không được ngắt quãng

Tóm lại sau mỗi giờ tập đọc, tôi thường kiểm tra chất lượng đọc của học sinh thông qua đọc thành tiếng ở cả 4 đối tượng, xem các em đã đọc tốt chưa

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:

Qua 2 năm học 2010 -2011 và 2011 - 2012 áp dụng những biện pháp trên, đã đạt được những hiệu quả cao Giảm được nhiều đối tượng học sinh đọc nhỏ, lí nhí và đối tượng đọc ngọng, sai vần, sai dấu thanh Đối tượng đọc lưu loát, diễn cảm tăng lên rõ rệt

Thống kê đánh giá sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm năm học 2011-2012:

Lớp

TS

học

sinh

Diễn giải

HS đọc diễn cảm HS đọc đúng, đọc to, lưu loát HS đọc nhỏ, lí nhí, ê a. HS đọc ngọng, sai âm vần, sai dấu

thanh

Vậy so với khi chưa áp dụng sáng kiến kinh nghiệm, tôi thấy đã khắc phụ tuyệt đối tỷ lệ học sinh đọc ngọng, sai âm vần, sai dấu thanh Tỷ lệ học sinh đọc nhỏ, lí nhí, ê a đã giảm rõ rệt Tỷ lệ học sinh đọc diễn cảm, đọc đúng, đọc to, lưu loát tăng đáng kể

Sau một thời gian áp dụng có hiệu quả, sáng kiến kinh nghiệm của tôi

đã được kiểm nghiệm qua Hội đồng khoa học của trường tiểu học Y Sơn (Hạ Hòa - Phú Thọ) Trong năm học này, tổ chuyên môn khối 1, 2, 3 của trường tiểu học Thống Nhất (Việt Trì - Phú Thọ) bắt đầu áp dụng vào dạy rèn kĩ năng đọc cho học sinh

III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.

1 Kết luận:

Muốn rốn tốt cho học sinh đọc diễn cảm tốt thỡ vai trũ của người giỏo viờn rất quan trọng bởi giỏo viờn luụn là tấm gương sỏng, mẫu mực trong cỏch đọc diễn cảm để học sinh bắt chước Trong mỗi giờ tập đọc người thầy phải hướng dẫn cỏch đọc cho học sinh thật tỉ mỉ từng từ ngữ, từng cõu văn, từng đoạn văn, phải kiờn trỡ uốn nắn, sửa chữ kịp thời tựy theo từng đối tượng học sinh thật tận tỡnh, chu đỏo Vỡ vậy mỗi giỏo viờn phải thật sự yờu nghề, mến trẻ, nhiệt tỡnh, gương mẫu trong cụng tỏc soạn giảng, luụn trau dồi nghiệp vụ, học hỏi kinh nghiệm của cỏc bạn đồng nghiệp

Dạy tập đọc giỳp học sinh nắm vững cách đọc, để các em có khả năng diễn đạt khi núi và viết, tăng hiệu quả giao tiếp, giúp các em vững vàng tự tin trong cuộc sống

2 Kiến nghị:

*Đối với tổ khối chuyờn mụn: Tổ chức chuyờn đề về rốn kĩ năng đọc cho

học sinh

Trờn đõy là một số kinh nghiệm nhỏ trong việc rốn đọc diễn cảm cho học sinh trong giờ tập đọc lớp 3, khụng trỏnh được những thiếu sút, mong cỏc thầy giỏo, cụ giỏo đồng nghiệp đúng gúp nhiệt tỡnh để nõng cao chất lượng dạy và học, để sỏng kiến đi vào thực thực tiễn cao hơn!

Xin chõn thành cảm ơn sự đúng gúp của quý thầy cụ!

Thống Nhất, ngày 10 thỏng 9 năm 2012

Người viết:

Trần Thị Hồng