SKKN một số biện pháp chỉ đạo tổ chuyên môn nâng cao chất lượng dạy và học

SKKN một số biện pháp chỉ đạo tổ chuyên môn nâng cao chất lượng dạy và học SKKN một số biện pháp chỉ đạo tổ chuyên môn nâng cao chất lượng dạy và học SKKN một số biện pháp chỉ đạo tổ chuyên môn nâng cao chất lượng dạy và học SKKN một số biện pháp chỉ đạo tổ chuyên môn nâng cao chất lượng dạy và học SKKN một số biện pháp chỉ đạo tổ chuyên môn nâng cao chất lượng dạy và học SKKN một số biện pháp chỉ đạo tổ chuyên môn nâng cao chất lượng dạy và học SKKN một số biện pháp chỉ đạo tổ chuyên môn nâng cao chất lượng dạy và học

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trên đất nước chúng ta, từ xưa tới nay con người Việt Nam đều coi

trọng việc học Nhân dân ta thường có câu: " Học lấy dăm ba chữ để làm người " Ngày nay Đảng và nhà nước ta đã nêu cao truyền thống hiếu học

của dân tộc, đặt giáo dục và đào tạo vào vị trí cao, coi giáo dục là một yếu tố

cơ bản làm cho đất nước phát triển nhanh và bền vững Đối với chúng ta, những nhà giáo càng hiểu rõ hơn ai hết về mục tiêu của giáo dục, đó là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và tư cách công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Đối với tiểu học, giáo dục nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên trung học cơ sở trước yêu cầu đòi hỏi từ công cuộc xây dựng đất nước, nhà trường phải thực hiện tốt việc nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài, phải tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện, thực hiện có hiệu quả việc đổi mới chương trình, nội dung và phương pháp giảng dạy nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục theo mục tiêu cấp học

Trong hoạt động chuyên môn của nhà trường Tiểu học thì tổ chuyên môn là tổ chức quan trọng nhất đảm nhận chức năng thực thi nhiệm

vụ chuyên môn của nhà trường Tổ chuyên môn tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá ban đầu về kết quả giảng dạy, học tập, về phương pháp, về chương trình… một cách xác thực nhất Tổ chuyên môn còn là cầu nối giữa ban giám hiệu nhà trường với giáo viên và học sinh Tổ chuyên môn phải theo sát từng giáo viên trong tổ để nắm bắt và khắc phục những yếu kém về phương pháp

giảng dạt và học tập Vì vậy tổ chuyên môn có ý nghĩa cực kì quan trọng trong quá trình hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn của nhà trường Thực tế cho thấy những trường có phong trào chuyên môn mạnh, thực hiện tốt nhiệm

vụ chuyên môn của mình đều rất trú trọng đến sinh hoạt chuyên môn tổ Như vậy hơn bao giờ hết tổ chuyên môn có một vai trò hết sức quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường, góp phần quyết định đến việc nâng cao chất lượng đào tạo con người Sự có mặt của tổ chuyên môn,

sự hoạt động có hiệu quả của tổ chuyên môn sẽ góp phần quyết định đến sự thắng lợi của việc thực hiện kế hoạch năm học, thực hiện mục tiêu cấp học

Thực trạng về việc giảng dạy của giáo viên trường tiểu học Dữu Lâu thành phố Việt Trì: Sự tiếp cận với phương pháp dạy học mới còn chậm, một

số giáo viên chưa thực sự say mê, nhiệt tình với công tác giảng dạy Bởi vậy chưa có sự sáng tạo trong giảng dạy Học sinh vẫn phải tiếp thu bài một cách thụ động Mặt khác cơ sở vật chất để tạo điều kiện cho việc dạy theo phương pháp mới còn hạn chế Tổ chuyên môn tiến hành sinh hoạt còn mang tính hình thức, có sinh hoạt nhưng chưa bàn nhiều về chuyên môn, phương pháp giảng dạy mà chỉ là tập trung giáo viên lại để "họp" Chính vì vậy mà chất lượng học tập của học sinh và chất lượng giảng dạy của giáo viên g chưa cao

Như vậy, trong nhà trường chúng ta, Dạy và Học là hoạt động chủ đạo của nhà trường Chất lượng của nhà trường phục thuộc vào chất lượng, sự thành công của hoạt động dạy và học.Trước những lí do như trên đòi hỏi người cán bộ quản lí trong nhà trường cần phải nghiên cứu, tìm tòi ra giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy của giáo viên Một trong những điểm xuất phát tốt nhất là chỉ đạo tổ chuyên môn hoạt động có hiệu quả Từ

đó đòi hỏi chúng ta phải trăn trở, phải tìm tòi biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Chính vì vậy, tôi quyết định nghiên cứu sáng kiến kinh

nghiệm: " Một số biện pháp chỉ đạo tổ chuyên môn nâng cao chất lượng dạy

và học"

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lí luận của vấn đề

Trong nhà trường, tổ chuyên môn có một vị trí xứng đáng: Tổ chuyên môn là một đơn vị công tác được hiệu trưởng thành lập Tổ chuyên môn giữ vai trò hết sức quan trọng trong hoạt động giảng dạy và học tập Nó giúp hiệu trưởng thực hiện được nhiệm vụ chuyên môn, tổ chức hoạt động giảng dạy

và học tập ở một hoăc hai khối lớp Muốn đổi mới phương pháp, muốn có

chất lượng cao trong giờ dạy thì khâu " đột phá" phải là ở tổ chuyên môn.

Xét theo quan điểm hệ thống: Nhà trường là một hệ, một chỉnh thế thống nhất gồm nhiều bộ phận, nhiều đơn vị công tác hợp lại Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành hết sức quan trọng trong chỉnh thể thống nhất của một nhà trường nếu tổ chuyên môn không được coi trọng thì hoạt động giảng dạy và học tập sẽ không đạt kết quả theo mục tiêu quản lí: Nhà trường

sẽ không thực hiện được mục tiêu giáo dục toàn diện, không hoàn thành được kế hoạch được giao Mặt khác về quản lí tổ chuyên môn hoạt động tích cực sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc giúp hiệu trưởng thực hiện nhiệm vụ

và các chức năng quản lí nhà trường góp phần không nhỏ làm cho nhà trưởng ổn định và phát triển đúng hướng Đồng thời là một trong những yếu

tố quyết định việc đổi mới phương pháp dạy học, việc nâng cao chất lượng

giờ dạy của giáo viên Nhất là trong giai đoạn hiên nay: cả nước là một " đại công trường" xây dựng CNXH, tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá phấn

đấu đến 2020 nước ta cơ bản là một nước công nghiệp Trước yêu cầu đòi hỏi trong công cuộc xây dựng đất nước, nhà trường phải thực hiện tốt nhiêm

vụ nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, phải tạo được sự

chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện, thực hiện có hiệu quả việc đổi mới chương trình nội dung và phương pháp giảng dạy nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục theo mục tiêu cấp học

Tổ chuyên môn không những có vị trí, vai trò vô cùng quan trọng mà còn thực hiện chức năng quản lý hoạt động chuyên môn Tổ chuyên môn thực hiện chức năng quản lý đội ngũ: Giờ công, ngày công, lao động Sư phạm nhằm giúp đỡ động viên mọi người cố gắng hoàn thành và hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình hoạt động của tổ chuyên môn diễn ra thường xuyên, liên tục: lập kế hoạch bài dậy, giờ dạy, đổi mới phương pháp dạy học thống nhất trong toàn tổ Thực hiện chế độ kiểm tra đánh giá trong toàn tổ nhằm thúc đẩy hoạt động chuyên môn ngày càng có hiệu quả Bên cạnh đó tổ chuyên môn còn quản lí công tác bồi dưỡng, tự bồi dưỡng và công tác thi đua của giáo viên, làm cho giáo viên có ý thức tự phấn đấu, học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn của bản thân

Các thành viên của tổ chuyên môn đó là những người trực tiếp làm công tác giảng dạy, là nhân tố quyết định chất lượng của giờ dạy, chất lượng của giáo dục Chính vì vậy phải đổi mới phương pháp dạy học bằng phương pháp phát huy tính tích cực của học sinh

2 Thực trạng của vấn đề

Trường tiểu học Dữu Lâu thành phố Việt Trì là một trường ở vùng ven thành phố Việt Trì với tổng số 35 cán bộ, giáo viên Đội ngũ giáo viên đã đạt chuẩn (100%) và trên chuẩn (75%) Tuổi đời và tuổi nghề của giáo viên hơi cao nên bước đầu tiếp cận với Phương pháp mới còn hạn chế mặc dù giáo viên của trường luôn có ý thức tự học, tự bồi dưỡng, nhiệt tình với công tác giảng dạy, có tâm huyết với nghề

Với thực trạng của tổ chuyên môn ở trường, trình độ chuyên môn của các

tổ không đồng đều Ba năm gần đây chưa có tổ đạt Tập Thể Lao Động xuất

sắc mà các tổ chỉ đạt Tập thể Lao động Tiên tiến và trong tổ còn nhiều giáo viên năng lực còn hạn chế, cần phải có sự chỉ đạo thật xát xao thì mới có thể nâng cao trình độ chuyên môn được Sinh hoạt tổ chuyên môn còn mang tính hình thức như: Nhận xét hoạt động tuần qua, phương hướng tuần tới một cách hời hợt, chung chung… chứ chưa đi vào bàn trọng tâm vào chuyên môn, biện pháp giảng dạy hay sử dụng phương pháp nào phù hợp với bài của tuần tới dạy…

Trường tiểu học Dữu Lâu có 415 học sinh đều được học chương trình 2 buổi/ngày Các em đều có đủ khả năng và điều kiện để đón chờ sự đổi mới

về phương pháp dạy học mới ở các thầy, các cô Các em tích cực học tập, thích khám phá, tìm tòi cái mới, có đủ khả năng để nâng cao chất lượng học tập của mình

3 Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề

a) Sắp xếp tổ chuyên môn - Phân công trách nhiệm

* Biên chế tổ: Tiến hành ngay trong tháng 8 Cả trường được chia làm

3 tổ:

- Tổ khối lớp 1 (Có 1 tổ trưởng, 1 tổ phó)

- Tổ khối lớp 2 và 3 (Có 1 tổ trưởng, 1 tổ phó)

- Tổ khối lớp 4 và 5 (Có 1 tổ trưởng và 1 tổ phó)

* Chọn tổ trưởng tổ chuyên môn:

Trong công cuộc trồng người, chuyên môn là công tác quan trọng nhất trong nhiệm vụ dạy học của nhà trường Muốn chuyên môn của trường phát triển mạnh cần phải quan tâm đặc biệt và phối hợp chặt chẽ giữa ban giám hiệu và tổ trưởng chuyên môn để làm cầu nối trong việc giảng dạy Muón nề nếp chuyên môn của trường ổn định và phát triển trước hết phải cần đầu tư phát triển có chiều sâu các buổi họp tổ Tuy nhiên tổ trưởng phải là người

năng đọng, nhiệt tình, lường trước các tình huống các tình huống có thể xảy

ra trong các buổi sinh hoạt tổ thì mới đạt được kết quả tốt

Ban giám hiệu phải đánh giá đúng về tổ trưởng mà mình đã chọn về mọi phương diện để đối chiếu với tiêu chuẩn đưa ra Phân tích tiêu chuẩn tổ trưởng chuyên môn trong hội đồng sư phạm làm cho mọi thành viên của nhà trường đều hiểu được sự cần thiết phải chọn người tổ trưởng có đủ các tiêu chuẩn đảm bảo thực sự là chỗ dựa cho giáo viên trong tổ Bên cạnh đó một tiêu chuẩn không thể thiếu được đó là sự tín nhiệm của tập thể giáo viên trong tổ thể hiện ở sự bình bầu tổ trưởng của các tổ viên Nếu làm chặt chẽ

và khách quan thì sự lựa chọn của giáo viên sẽ trùng với của hiệu trưởng, từ

đó càng có cơ sở thuận lợi để chỉ đạo hoạt động của tổ chuyên môn

+Tiêu chuẩn:

- Là những giáo viên hơn các giáo viên về cả đức và tài, được tập thể tín nhiệm

- Say mê và tận tuỵ với công việc, có những đóng góp nhất định cho công tác chuyên môn như: Giáo viên giỏi, bồi dưỡng học sinh giỏi, có sự hiểu biết

về tất cả các môn …

- Có điều kiện tham gia công tác tốt như: sức khoẻ, gia đình, sẵn sàng nhận nhiệm vụ, có trách nhiệm của người tổ trưởng…

- Có năng lực tổ chức, tập hợp, biết nhìn nhận sự vật, hiện tượng (về đồng nghiệp, chuyên môn) thực sự khách quan, khoa học

- Gương mẫu trong mọi công việc Biết xây dựng tổ thành một khối đoàn kết thống nhất ý trí và hành động trong cong tác làm chất lượng từ học sinh đến giáo viên

Ban giám hiệu dự kiến tổ trưởng theo đúng tiêu chuẩn sau đó đưa ra để cho tổ chuyên môn bầu để đảm bảo sự tín nhiệm của tập thể từ đó sẽ có thuận lợi trong việc điều hành

b) Cải tiến về nội dung và hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn.

b.1- Hình thức: Sinh hoạt vào cuối buổi chiều của một ngày trong

tuần phù hợp với công việc của mỗi tổ Không áp dụng cứng nhắc, máy móc Mỗi tổ đều có một người trong Ban giám hiệu sinh hoạt cùng

b.2- Nội dung: Không áp đặt nhưng phải đảm bảo nội dung thiết thực,

chất lượng và hiệu quả

Chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn là điểm mấu chốt để nâng cao chất lượng giáo dục Nội dung sinh hoạt của tổ chuyên môn rất phong phú, đa dạng, dưới đây là một số nội dung điển hỡnh cú liờn quan chặt chẽ với nhau

b.2.1.Triển khai các chuyên đề

- Đây là nội dung sinh hoạt thường xuyên và rất cần thiết, các chuyên đề cần tập trung vào những đề tài như đổi mới phương pháp giảng dạy, rèn luyện các kỹ năng bộ môn, dạy các bài khó, ứng dụng CNTT trong dạy học, sử dụng thiết bị dạy học, làm mới đồ dùng dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu, v.v

- Việc triển khai các chuyên đề cần được thực hiện có kế hoạch, được tổ chức, được kiểm tra, đánh giá thỡ mới cú chất lượng và hiệu quả tốt Trong một năm học cần cơ cấu hợp lý các mảng đề tài, mỗi giáo viên chỉ nên đảm trách một chuyên đề, phân bổ thời gian phù hợp với điều kiện cụ thể của nhà trường Sau khi xác định được các chuyên đề, việc triển khai nên gồm các bước:

+ Phân công cá nhân chuẩn bị chuyên đề;

+ Tổ trưởng duyệt bản thảo;

+ Báo cáo chuyên đề ở tổ, nhóm, các tổ viên góp ý, phản biện;

+ Cá nhân phụ trách hoàn thiện chuyên đề;

- Khi trao đổi, thảo luận ở tổ cần làm rừ những vấn đề tế nhị Chẳng hạn, chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học cần nhận thức đúng đắn, đầy đủ

về dạy học tích cực Tránh hiểu sai lầm, thuyết trình là không tích cực, chỉ có

tổ chức dạy học theo nhóm mới là tích cực Vấn đề là làm sao để học sinh suy nghĩ nhiều hơn, hành động nhiều hơn, hợp tác nhiều hơn, bày tỏ ý kiến nhiều hơn Cũng vậy, chuyên đề về ứng dụng CNTT trong dạy học cần quan tâm đến liều lượng và hiệu quả: Sử dụng CNTT đến mức độ nào trong bài giảng cụ thể này? Kết hợp giữa viết bảng và trình chiếu trên màn hình như thế nào để đạt hiệu quả? Điều quan trọng là, trong mỗi tiết dạy, giáo viên biết lựa chọn phương pháp thích hợp, biết kết hợp các phương pháp hiện đại với các phương pháp truyền thống tùy thuộc vào từng bài giảng, không nên lạm dụng phương pháp nào Giáo viên phải coi trọng các thủ pháp dẫn dắt học sinh tiếp nhận kiến thức một cách tự nhiên, lôgíc

b.2.2 Rèn luyện kỹ năng sư phạm của giáo viên.

- Nâng cao chất lượng giờ dạy là khát vọng của các giáo viên, tổ chuyên môn

và nhà trường Điều này được thực hiện qua nhiều biện pháp khác nhau Kỹ năng sư phạm của giáo viên có ảnh hưởng lớn đến việc chất lượng giờ dạy

Ở các buổi sinh hoạt tổ có thể trao đổi, góp ý, giúp nhau sửa chữa những tồn tại, những nhược điểm như phong cách lên lớp, ngôn ngữ diễn đạt, trình bày bảng của giáo viên, v.v Hoạt đông này nhằm hoàn thiện kỹ năng sư phạm của nhiều giáo viên, trong khi góp ý sau tiết dự giờ, thao giảng thường hướng tới từng cá nhân cụ thể

+ Phong cách lên lớp mà chúng ta mong muốn là chững chạc, tự tin, làm chủ bài giảng Chú ý đến giọng nói, cử chỉ đi đứng, động tác tay, ánh mắt, nụ cười, Mọi cái nên vừa phải, trong lớp tránh đi lại quá nhiều, vung tay quá mạnh Nói chung, giáo viên cần chú ý đến cả yếu tố phi ngôn ngữ Tổ chuyên môn nên chọn giáo viên có tác phong lên lớp tốt làm mẫu để các tổ viên học hỏi và xây dựng cho mình một phong cách phù hợp

+ Ngôn ngữ (nói và viết) là kênh quan trọng để học sinh lĩnh hội kiến thức Những giáo viên dạy tốt, cuốn hút học sinh không chỉ họ có ưu thế về kiến thức và thủ thuật sư phạm mà họ còn sử dụng lời nói chính xác, với âm lượng vừa phải, rõ ràng, truyền cảm, có ngữ điệu Do vậy, trong sinh hoạt tổ chuyên môn, cần làm cho giáo viên có ý thức rèn luyện kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, khi góp ý các giờ dạy cần chú trọng đến yếu tố này Làm sao để trên lớp, giáo viên có giọng nói chuẩn, chỉ dùng từ phổ thông, ít trùng lặp, ít sai sót

+ Ứng dụng CNTT, trình chiếu trong dạy học là cần thiết nhưng không thể thay thế phấn và bảng Trình bày bảng cùng với trình chiếu nhờ CNTT là kênh thông tin chữ viết-hình ảnh quan trọng tới học sinh Trình bày bảng cẩn thận, đẹp, đúng chính tả, ngữ pháp, rõ ràng có ảnh hưởng chẳng những đến chữ viết, đến bài làm của học sinh, mà còn ảnh hưởng tốt hay xấu đến bệnh

về mắt của học sinh Một số lời khuyên khi viết bảng là: Chữ viết rõ ràng, đúng chính tả, ngữ pháp, cỡ chữ vừa phải làm sao để học sinh ở cuối lớp thấy được bình thường; Tên bài, tên tiểu mục nên viết bằng phấn màu khác để học sinh dễ phân biệt; Không nên viết quá nhiều, chữ quá dày; Hạn chế viết tắt, xóa bảng nhiều lần Trong sinh hoạt chuyên môn, các tổ, nhóm cần lưu ý để giáo viên rèn luyện kỹ năng trình bày bảng khoa học, chuẩn xác, chữ viết đẹp

sẽ góp phần hình thành nhân cách cho học sinh

+ Ngoài ra, kỹ năng phối hợp linh hoạt các hình thức tổ chức dạy học: cá nhân, nhóm, lớp; chính khóa và ngoại khóa, tham quan thực tế ; Tích cực

sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học; Tự làm đồ dùng dạy học; Thống nhất mức

độ ứng dụng CNTT trong từng tiết dạy theo yêu cầu từng bài giảng cũng là các nội dung sinh hoạt tổ, nhóm nhằm rèn luyện kỹ năng sư phạm của giáo viên

b.2.3 Tổ chức các tiết dự giờ, thao giảng.

- Dự giờ là hoạt động quan trọng đối với việc phát triển chuyên môn của mỗi giáo viên Dự giờ sẽ giúp cho giáo viên được dự giờ chủ động, tích cực hơn trong bài giảng của mình Dù thế nào đi nữa thì mỗi khi có người đến dự giờ, các giáo viên đều chuẩn bị bài kĩ hơn, đôi khi còn có sự trao đổi về bài dạy trước khi lên lớp và chia sẻ sau giờ dạy Đây là một việc làm hết sức có ý nghĩa đối với mỗi giáo viên Khi có người đến dự giờ, lớp học cũng diễn ra sôi nổi hơn, ý thức học tập của học sinh tốt hơn, đây là điều kiện tốt nhất để giáo viên phát huy tính sáng tạo của học sinh Việc dự giờ còn giúp cho giáo viên đi dự giờ học tập, rút kinh nghiệm từ tiết dạy của đồng nghiệp, thông qua việc xử lí tình huống của đồng nghiệp, giáo viên sẽ khắc phục được những thiếu xót trong quá trình giảng dạy Bởi vậy, ngoài mục đích đánh giá năng lực của giáo viên thì điều quan trọng là các tổ, nhóm cần tổ chức tốt việc góp ý, rút kinh nghiệm về phương pháp giảng dạy, về kiến thức, về phong cách lên lớp, về tổ chức lớp học

- Các tổ chuyên môn cần tăng cường quản lý, định hướng tổ chức dự giờ, thao giảng coi đây là biện pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giờ dạy

Tổ chức thao giảng phải có ít nhất 2/3 thành viên của tổ, nhóm tham dự, phải

có mục tiêu, rút ra được những kinh nghiệm Dự giờ rồi đánh giá, rút kinh nghiệm giờ dạy là việc làm thường xuyên của tổ chuyên môn, nếu được tổ chức tốt sẽ xóa bỏ được tình trạng còn có giáo viên chưa tự giác, tích cực dự giờ đồng nghiệp hoặc tâm lí cho rằng đi dự giờ là kiểm tra tiết dạy của giáo viên Cần tránh dự giờ để đối phó nhằm đạt chỉ tiêu số lượng theo quy định Nên tăng cường các tiết dạy mẫu và quan tâm dự giờ các tiết ôn tập, trả bài cho học sinh

- Khi đánh giá, rút kinh nghiệm các tiết dạy cần thẳng thắn, chân tình với tinh thần giúp nhau cùng tiến bộ, phải đánh giá thực chất, nêu ra được những điểm mạnh, những hạn chế của người dạy về kiến thức, kỹ năng, thái độ, về