Phần 1. Đặt vấn đềBảo vệ trẻ em là một trong những chương trình lớn và quan trọng của nhà nước. Các vấn đề về bảo vệ trẻ em ngày càng được quan tâm tại Việt Nam. Theo báo cáo, có hơn 2,6 triệu trẻ em ở Việt Nam cần được bảo vệ đặc biệt. Trong số đó có trẻ em bị lạm dụng, bị bóc lột và buôn bán vì mục đích tình dục; trẻ em lang thang cơ nhỡ; trẻ em tật nguyền; trẻ em vi phạm pháp luật; trẻ mồ côi; trẻ em bị ruồng bỏ; trẻ em bị ảnh hưởng bởi HIVAIDS; và trẻ em sống trong cảnh nghèo đói. Hoàn cảnh của các em đều hết sức nghiệt ngã. Chỉ có một số ít trẻ em Việt Nam được nuôi dưỡng và chăm sóc ở các cơ sở của nhà nước, còn rất nhiều em khác phải tự bươn trải để kiếm sống. Một số em bị bắt lao động, còn một số khác sống lang thang trên các đường phố chính tình cảnh đó khiến cho các em có nguy cơ cao bị nhiễm HIV, sử dụng ma túy và bị lôi cuốn vào các hành vi phạm tội và mại dâm. Hệ quả của sự gia tăng chênh lệnh về kinh tế, nạn thất nghiệp, tốc độ đô thị hóa nhanh, tình trạng di cư, gia đình tan vỡ và xói mòn các giá trị truyền thống là tỷ lệ trẻ em bị ngược đãi bóc lột ngày càng cao .Trẻ em luôn là đối tượng đầu tiên bị ảnh hưởng trước những thay đổi lớn. Bộ Lao độngThương binhXã hội (MOLISA) ước tính năm 2007 có hơn 2,5 triệu trẻ em sống trong “các hoàn cảnh đặc biệt,” chiếm gần 10% tổng số trẻ em trai và trẻ em gái1 ở Việt Nam. Con số này bao gồm: 1,2 triệu trẻ khuyết tật2; 300.000 trẻ bị ảnh hưởng bởi HIV và AIDS, trong đó 4.7203 trẻ nhiễm HIV; 168.000 trẻ mồ côi và trẻ không được cha mẹ đẻ nuôi nấng; 27.000 trẻ lao động; hơn 13.000 trẻ em đường phố; 20.000 trẻ sống trong các trung tâm xã hội4; 3.800 trẻ sử dụng ma túy; và ít nhất 850 trẻ bị lạm dụng tình dục. Các vấn đề như khai thác tình dục trẻ em vì mục đích thương mại và buôn bán trẻ em cũng ở mức độ nghiêm trọng song chưa có số liệu cụ thể do không có nguồn số liệu đáng tin cậy. ( theo thống kê của Unite for children)Vì thiếu một hệ thống bảo trợ xã hội hoạt động mạnh và có hiệu quả nên các vấn đề nêu trên càng trở nên nghiêm trọng hơn. Cụ thế đó là thiếu các dịch vụ bảo trợ xã hội và công tác xã hội chuyên nghiệp để hỗ trợ tất cả các trẻ em dễ bị tổn thương, từ phòng tránh tình trạng bị lạm dụng, bỏ rơi, bóc lột cho đến chăm sóc và điều trị. Đối với các nơi có dịch vụ chuyên môn thì dịch vụ đó thường nhỏ lẻ, không tập trung hoặc không theo quy định. Tại cộng đồng của mình, các tình nguyện viên đã nỗ lực hết sức để hoàn thành vai trò cán bộ xã hội song họ vẫn chưa được tập huấn đầy đủ và chưa có đủ kỹ năng để thực hiện nhiệm vụ. Ở các cấp cao hơn cũng vậy, hệ thống tư pháp cần cải cách và nâng cao năng lực nhằm giải quyết tình trạng trẻ em là nạn nhân của bạo lực, lạm dụng và bóc lột cũng như tình trạng trẻ em vi phạm pháp luật.Cần có một hệ thống bảo vệ trẻ em được xây dựng chặt chẽ bao gồm khung pháp lý và qui chuẩn hoàn chỉnh cũng như một hệ thống bảo trợ xã hội để đảm bảo trẻ em ở cấp địa phương cũng được hưởng lợi. Cần đảm bảo mọi trẻ em đều được quan tâm chăm sóc và bảo vệ.Đã có những chính sách và chương trình hành động của nhà nước cũng như quốc tế hướng đến nghiên cứu và giải quyết vấn đề quyền trẻ em này xong còn chứa thực sự hiệu quả đối với tình hình thực tế của trẻ em Việt Nam nói chung đặc biệt là chính sách hướng tới bảo vệ trẻ em bị ngược đãi .
Trang 1ĐỀ TÀI:
chính sách bảo vệ trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam hiện nay
Trang 2MỤC LỤC
Phần 1 Đặt vấn đề 2
1 Giới thiệu sơ lược về chính sách 3
2 Mục tiêu nghiên cứu 4
3 Đối tượng phạm vi nghiên cứu 4
4 Phương pháp nghiên cứu 4
Phần 2 Nội dung nghiên cứu 5
Chương I Những vấn đề lý luận chung về chính sách bảo vệ 5
trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam hiện nay 5
I Tổng quan về địa bàn và vấn đề nghiên cứu 5
1 Địa bàn nghiên cứu 5
2 Vấn đề nghiên cứu 6
3 Ý nghĩa của chính sách bảo vệ trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam hiện nay 6
II Các khái niệm và mô hình nghiên cứu 7
1 Khái niệm 7
2 Mô hình nghiên cứu 8
3 Các nhân tố ảnh hưởng đến nghiên cứu vấn đề bảo vệ trẻ em bị ngược đãi 9
Chương II cơ sở thực tiễn đánh giá chính sách 10
1 Hệ thống các văn bản chính sách có liên quan đến vấn đề trẻ em bị ngược đãi 10 2 Chủ thể chính sách và các bên liên quan đến chính sách bảo vệ trẻ em bị ngược đãi 11 3 Đánh giá về thực trạng của vấn đề chính sách bảo vệ trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam hiện nay 12
4 Nguyên nhân : 13
5 Giải pháp và khuyến nghị dành cho chính sách bảo vệ trẻ em bị ngược đãi 14
Phần 3 Kết luận 18
1 Kết luận chung: 18
2 Dự báo 22
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 23
Trang 3Phần 1 Đặt vấn đề
Bảo vệ trẻ em là một trong những chương trình lớn và quan trọng của nhà nước.Các vấn đề về bảo vệ trẻ em ngày càng được quan tâm tại Việt Nam Theo báo cáo, cóhơn 2,6 triệu trẻ em ở Việt Nam cần được bảo vệ đặc biệt Trong số đó có trẻ em bịlạm dụng, bị bóc lột và buôn bán vì mục đích tình dục; trẻ em lang thang cơ nhỡ; trẻ
em tật nguyền; trẻ em vi phạm pháp luật; trẻ mồ côi; trẻ em bị ruồng bỏ; trẻ em bị ảnhhưởng bởi HIV/AIDS; và trẻ em sống trong cảnh nghèo đói
Hoàn cảnh của các em đều hết sức nghiệt ngã Chỉ có một số ít trẻ em Việt Namđược nuôi dưỡng và chăm sóc ở các cơ sở của nhà nước, còn rất nhiều em khác phải tựbươn trải để kiếm sống Một số em bị bắt lao động, còn một số khác sống lang thangtrên các đường phố - chính tình cảnh đó khiến cho các em có nguy cơ cao bị nhiễmHIV, sử dụng ma túy và bị lôi cuốn vào các hành vi phạm tội và mại dâm Hệ quả của
sự gia tăng chênh lệnh về kinh tế, nạn thất nghiệp, tốc độ đô thị hóa nhanh, tình trạng
di cư, gia đình tan vỡ và xói mòn các giá trị truyền thống là tỷ lệ trẻ em bị ngược đãibóc lột ngày càng cao
Trẻ em luôn là đối tượng đầu tiên bị ảnh hưởng trước những thay đổi lớn BộLao động-Thương binh-Xã hội (MOLISA) ước tính năm 2007 có hơn 2,5 triệu trẻ emsống trong “các hoàn cảnh đặc biệt,” chiếm gần 10% tổng số trẻ em trai và trẻ emgái[1] ở Việt Nam Con số này bao gồm: 1,2 triệu trẻ khuyết tật[2]; 300.000 trẻ bị ảnhhưởng bởi HIV và AIDS, trong đó 4.720[3] trẻ nhiễm HIV; 168.000 trẻ mồ côi và trẻkhông được cha mẹ đẻ nuôi nấng; 27.000 trẻ lao động; hơn 13.000 trẻ em đường phố;20.000 trẻ sống trong các trung tâm xã hội[4]; 3.800 trẻ sử dụng ma túy; và ít nhất 850trẻ bị lạm dụng tình dục Các vấn đề như khai thác tình dục trẻ em vì mục đích thươngmại và buôn bán trẻ em cũng ở mức độ nghiêm trọng song chưa có số liệu cụ thể dokhông có nguồn số liệu đáng tin cậy ( theo thống kê của Unite for children)
Vì thiếu một hệ thống bảo trợ xã hội hoạt động mạnh và có hiệu quả nên cácvấn đề nêu trên càng trở nên nghiêm trọng hơn Cụ thế đó là thiếu các dịch vụ bảo trợ
xã hội và công tác xã hội chuyên nghiệp để hỗ trợ tất cả các trẻ em dễ bị tổn thương, từphòng tránh tình trạng bị lạm dụng, bỏ rơi, bóc lột cho đến chăm sóc và điều trị Đốivới các nơi có dịch vụ chuyên môn thì dịch vụ đó thường nhỏ lẻ, không tập trung hoặckhông theo quy định Tại cộng đồng của mình, các tình nguyện viên đã nỗ lực hết sức
để hoàn thành vai trò cán bộ xã hội song họ vẫn chưa được tập huấn đầy đủ và chưa có
đủ kỹ năng để thực hiện nhiệm vụ Ở các cấp cao hơn cũng vậy, hệ thống tư pháp cần
Trang 4cải cách và nâng cao năng lực nhằm giải quyết tình trạng trẻ em là nạn nhân của bạolực, lạm dụng và bóc lột cũng như tình trạng trẻ em vi phạm pháp luật.
Cần có một hệ thống bảo vệ trẻ em được xây dựng chặt chẽ bao gồm khungpháp lý và qui chuẩn hoàn chỉnh cũng như một hệ thống bảo trợ xã hội để đảm bảo trẻ
em ở cấp địa phương cũng được hưởng lợi Cần đảm bảo mọi trẻ em đều được quantâm chăm sóc và bảo vệ
Đã có những chính sách và chương trình hành động của nhà nước cũng nhưquốc tế hướng đến nghiên cứu và giải quyết vấn đề quyền trẻ em này xong còn chứathực sự hiệu quả đối với tình hình thực tế của trẻ em Việt Nam nói chung đặc biệt làchính sách hướng tới bảo vệ trẻ em bị ngược đãi
1 Giới thiệu sơ lược về chính sách
Chính sách mang tên : chính sách bảo vệ trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam hiệnnay
Ở Việt Nam hiện nay đã có những điều luật cũng như một số chính sách nói vềquyền của trẻ em và quyền được bảo vệ của trẻ em xong một chính sách cụ thể để bảo
vệ quyền cho trẻ em bị ngược đãi thì chưa có Hơn nữa trong những năm trở lại đâytình trạng trẻ em bị bỏ rơi và bị ngược đãi xảy ra với tần suất khá nhiều gây nhiều bứcxúc trong xã hội đặc biệt nhận được sự quan tâm của cộng đồng chính vì vậy mà cầnthiết phải có một chính sách dành riêng cho trẻ em bị ngược đãi để các em có môitrường sinh sống và phát triển tốt
Vì những lí do trên và quá trình tìm đọc của bản thân nên em quyết định chọnvẫn đề bảo vệ trẻ em bị ngược đãi là đề tài tiểu luận của mình ,tiểu luận mang tên :chính sách bảo vệ trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam hiện nay”
Nhận thấy đây là vấn đề cần thiết phải có một chính sách để điều chỉnh nên em
đã có quyết định lựa chọn thành đề tài để nghiên cứu tiểu luận trải qua khoảng thờigian tìm tòi và nghiên cứu gặp không ít những thắc mắc mà bản thân cũng chưa tìmđược câu trar lời cũng như trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu còn có nhiều hạnchế trong cách tiếp cận cũng như các thông số tài liệu mong nhận được sự đóng góp ýkiến từ cô giáo để bài tiểu luận của em được hoàn thiện hơn
Em xin chân thành cám ơn !
Trang 52 Mục tiêu nghiên cứu
- Tìm hiểu những vấn đề tồn tại trong quá trình thực hiện chính sách bảo
vệ trẻ em ở Việt Nam từ đó xác định rõ nguyên nhân và các giải pháp nhằm đưa rachính sách áp dụng cho đối tượng là trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam
- Nghiên cứu nhằm trả lời cho những câu hỏi : việc thực thi các quyền bảo
vệ trẻ em ở Việt Nam hiện nay diễn ra như thế nào ? Những thành tưu và hạn chế củachính sách ? Nguyên nhân và giải pháp cụ thể ?
3. Đối tượng phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng : những vấn đề tồn tại trong quá trình thực hiện chính sáchbảo vệ trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam hiện nay
- Khách thể : Các chính sách bảo vệ trẻ em và trẻ em có hoàn cảnh đặcbiệt khó khăn ở Việt Nam
- Phạm vi : chú trọng phân tích quá trình thực hiện các chính sách bảo vệtrẻ em và trẻ em bị ngược đãi các chương trình và luật dành cho trẻ em ở Việt Nam
4. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu kết hợp với phân tích mô
tả cụ thể và so sánh
Trang 6Phần 2 Nội dung nghiên cứu Chương I Những vấn đề lý luận chung về chính sách bảo vệ
trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam hiện nay
I Tổng quan về địa bàn và vấn đề nghiên cứu
1 Địa bàn nghiên cứu
- Diện tích : 330972,4 km2
- Dân số trung bình : 89708,9 nghìn người
- Mật độ dân số : 271,0 người/km2
( theo kết quả hang tháng của tổng cục thống kê tháng 10/2014)
Trẻ em có vai trò quan trọng đối với gia đình và xã hội Người Việt Nam vốn
có truyền thống yêu thương gắn bó với con cháu, con cháu không chỉ là nguồn hạnhphúc mà còn là niềm mong ước, là nơi gửi gắm những ước mơ, niềm tin và sự hãnhdiện Vì vậy, ngay từ thời xa xưa, các Nhà nước phong kiến đã đề ra những quy địnhbằng pháp luật để bảo vệ trẻ em; nhân dân cũng tự hình thành các quan hệ đạo đứcnhằm BVCSGD trẻ em Sau khi nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, Đảng vàNhà nước ta luôn quan tâm đến công tác BVCSGD trẻ em và đã có nhiều chủ trương,chính sách nhằm đẩy mạnh công tác này trong từng thời kỳ hướng tới mục tiêu vì lợiích tốt nhất cho sự phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức của trẻ
em Nhà nước đã ban hành và tổ chức thực hiện nhiều chính sách, chiến lược, chươngtrình đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục và đào tạo được một lớp người giàu lòng yêu nước,
có sức khỏe, có văn hóa, hết lòng hết sức phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc (sẵn sàng xả thân vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc và xây dựng Tổ quốc Việt NamXHCN phồn vinh, tươi sáng)
Việt Nam là đất nước đang phát triển trong quá trình hội nhập phát triển kinh tếmột mặt là những cơ hội lớn đặt ra trước mắt mặt khác là những hệ lụy của nó đến môitrường và xã hội Trong đó đáng quan tâm hơn cả là tình trạng trẻ em bị ngược đãi ởViệt Nam ngày càng ra tăng gây nên nhiều bức xúc trong xã hội nhiều vụ ngược đãi trẻ
em trong xã hội Việt Nam thời gian gần đây như vụ bảo mẫu ngược đãi trẻ em ( theotrang báo dangcongsan.vn) vụ ngược đãi trẻ em của quản thị kim hoa là bảo mẫu …trong xã hội đã có nhiều bức xúc về những vụ việc mà nạn nhân là những em nhỏ saunày con hằn in trong tâm trí non nớt của chúng ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình pháttriển lâu dài sau này của các em Các em không những cần có môi trường sinh sống vàphát triển mà cần được bảo vệ để các em phát triển được lành mạnh
Trang 7Trong đó, vấn đề trẻ em bị bạo lực và lạm dụng vẫn rất nhức nhối, chỉ tínhriêng năm 2012 đã có hơn 3000 vụ bạo lực và xâm hại, trong đó gần 1.000 trường hợp
bị xâm hại tình dục (theo thống kê năm 2013 của Cục Bảo vệ, chăm sóc trẻ em), đặcbiệt trong năm 2013 đã xảy ra nhiều vụ bạo lực trẻ em và hiếp dâm tập thể rất nghiêmtrọng Bên cạnh đó, tai nạn thương tích như chết đuối, giao thông, bom mìn trẻ em
nước ta vẫn cao gấp 8 lần so với các nước trong khu vực Tình trạng lao động trẻ em
cũng đang là một "điểm đen" khi còn 25.000 trẻ em phải lao động trong điều kiện nặngnhọc, độc hại và nguy hiểm Chúng ta có tập trung vào giảm thiểu, tiến tới xóa bỏ laođộng trẻ em, nhưng ngay cả định nghĩa, khái niệm về lao động trẻ em trong các vănbản vẫn còn chưa rõ ràng, vậy làm sao mà có những bước tiến nhanh được Ngoài racòn rất nhiều vấn đề khác nữa như trẻ em vi phạm pháp luật, trẻ sa vào game đen, bạolực… khiến cho lúc nào cũng có cảm giác công tác chăm sóc và bảo vệ trẻ em còn bộn
bề những điều cần lo nghĩ Bảo vệ trẻ em là chương trình mục tiêu quốc gia hướng đến
là tương lai của đất nước không phải trẻ em nào cũng có điều kiện được bảo vệ khiđược sống trong môi trường đầy đủ gia đình mẹ cha nhưng lại phải chịu cảnh bị ngượcđãi cả về thể xác và tinh thần sức lao động đây là một nhức nhối trong xã hội hiện đạinói riêng và trong xã hội loài người nói riêng cần thiết phải có hồi chuông cảnh tỉnhsâu sắc
3 Ý nghĩa của chính sách bảo vệ trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam hiện nay
“Trẻ em ngày nay thế giới ngày mai” nhận thức được tầm quan trọng của lựclượng chủ yếu xây dựng tương lai đất nước này Đảng và Nhà nước ta đã có nhữngđiều khoản luật lệ quy định về quyền của trẻ em ,các chương trình mục tiêu quốc gia
về bảo vệ trẻ em và ưu tiên cho trẻ em phát triển toàn diện xong tình trạng trẻ em bị bỏrơi và bị ngược đãi xảy ra ngày một nhiều và gây ra nhiều bức xúc trong xã hội nhậnđược nhiều sự quan tâm của cộng đồng ngược đãi trẻ em được bết đến qua nhiều hìnhthức : Bóc lột sức lao động của trẻ em : Trẻ em không được chăm sóc bị bỏ rơi ; trẻ em
bị bóc lột sức lao động ; trẻ em bị lạm dụng tình dục ; bị đánh đập chửi mắng … lànhững hành vi mà xã hội và pháp luật Việt Nam đều đã lên án Như vậy nên đây là
Trang 8một vấn đề trong xã hội cần thiết phải có 1 chính sách giải quyết cần nhận được sựquan tâm hơn nữa của Nhà nước và pháp luật Đây là vấn đề gây nhiều nhức nhối cầnthiết phải giải quyết chính sách “Bảo vệ trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam hiện nay” làchính sách nhằm hướng tới những trẻ em bị bỏ rơi ,mồ côi cha mẹ …để bảo vệ các emcho các em có được khung pháp lý để phát triển hơn nữa không dừng lại ở đấy ngay cảcác em được sống trong gia đình đầy đủ mẹ cha các em cũng phải chịu những trậnngược đãi trong thời gian tưởi thơ các em còn cần phải được nâng niu chăm sóc bảo vệ.Chính sách cũng như 1 hồi chuông cảnh tỉnh đến các bậc phụ huynh hẫy biết yêuthương con cái của mình luôn phấn đấu tạo cho chúng có một môi trường tốt lànhmạnh để phát triển và góp phần nâng cao nhận thức của người đân về những điều luậtnhằm bảo vệ trẻ em để chung tay cùng cộng đồng xã hội đẩy lùi tình trạng ngược đãitrẻ em ở nước ta hướng tới một tương lai tốt đẹp một môi trường lành mạnh để cho các
em nhỏ được sinh sống và phát triển
II Các khái niệm và mô hình nghiên cứu
- Khái niệm trẻ em : Điều 1 Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em quyđịnh: “Trẻ em quy định trong Luật này là công dân Việt Nam dưới mười sáu tuổi”.Theo quy định, trẻ em có hai đặc trưng, một là công dân Việt Nam và hai là độ tuổiđược xác định là dưới 16 Như vậy, những người có quốc tịch Việt Nam dưới 16 tuổi
là đối tượng điều chỉnh của Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em Việt Nam
Quy định này kế thừa Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 1991, bảođảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật hiện hành và phù hợp với điều kiện kinh
tế - xã hội của nước ta
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ hai khái niệm “Trẻ em” theo luật bảo vệ, chăm sóc
và giáo dục trẻ em và khái niệm “Người chưa thành niên” quy định tại Bộ luật dân sựnăm 2005 Điều 18 Bộ luật dân sự năm 2005 quy định: “Người từ đủ mười tám tuổitrở lên là người thành niên Người chưa đủ mười tám tuổi là người chưa thành niên”
Hai khái niệm này không hoàn toàn đồng nhất với nhau Người chưa thànhniên gồm có trẻ em (người dưới 16 tuổi) và nhóm người từ 16 đến dưới 18 tuổi Điềunày có nghĩa là: Tất cả trẻ em công dân Việt Nam đều là người chưa thành niên nhưngkhông phải tất cả người chưa thành niên đều là trẻ em
- Ngược đãi trẻ em bao gồm các hành vi sau :
Trang 9+ Lạm dụng tình dục, không phải chỉ là ép buộc quan hệ tình dục mà kể từ sờ
mó cơ quan sinh dục đến khai thác tình dục vì mục đích thương mại; các em gái giúpviệc cho các gia đình là đối tượng thường bị lạm dụng Thầy thuốc thường phát hiệnthấy ở trẻ bị lạm dụng tình dục nhiều biểu hiện như đau, ngứa, bầm tím, rách hay chảymáu ở vùng cơ quan sinh dục (hay chỉ có vết máu ở đồ lót) Trẻ đi lại, ngồi khó khănhay có những biểu hiện khác thường (rụt rè, lo sợ )
+ Sao nhãng hay bỏ mặc không chăm sóc là hình thức ngược đãi trẻ em phổ
biến nhất ở Mỹ Những nhu cầu cơ bản của trẻ về thể chất, giáo dục hay cảm xúckhông được đáp ứng Trẻ không được chăm sóc y tế kịp thời hay để chậm trễ, bị bỏrơi, bị đuổi khỏi nhà hay không cho trẻ bỏ nhà ra đi không được trở về Không cho trẻ
đi học hay để trẻ bỏ học; không quan tâm đến nhu cầu cảm xúc của trẻ, cho phép trẻuống rượu, hút thuốc lá, ma túy Trẻ thiếu chăm sóc thường có vẻ ngoài bẩn thỉu, tócrối, ăn mặc không phù hợp với thời tiết, không vệ sinh răng miệng, mỏi mệt, lơ đãng,thèm được ăn
+ Gây tổn thương về cảm xúc bao gồm chửi mắng, lăng nhục trẻ, hoặc vợ
chồng cãi cọ, ẩu đả nhau trước sự chứng kiến của con cái Những hành vi này gây rốiloạn nghiêm trọng về nhân cách, nhận thức và tâm trí trẻ, chúng dễ trở thành ngườimất lòng tin, sống thu mình, không cởi mở, có biểu hiện thụ động hay kích động quámức, thể chất còi cọc, ngôn ngữ phát triển chậm, gương mặt vô cảm ( theo BS ĐàoXuân Dũng từ Hà Nội )
- Chính sách bảo vệ trẻ em bị ngược đãi : là những chương trình hànhđọng của nhà nước và xã hội nhằm đẩy lùi hành vi ngược đãi trẻ em dưới mọi hìnhthức nhằm mục tiêu tại cho trẻ em có môi trường phát triển an toàn và lành mạnh
2 Mô hình nghiên cứu
Chính sách tập chung nghiên cứu các chính sách điều luật liên quan đến quyềntrẻ em bảo vệ trẻ em và trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam hiện nay Trẻ em bị ngược đãi
về cả thể xác lẫn tinh thần bị lạm dụng sức lao động ,và xâm hại thân thể đây là nhữnghành vi mất nhân tính cần phải lên án gay gắt và trừng phat thích đáng Nghiên cứu tậpchung vào phân tích những thành tựu mà chính sách đạt được hạn chế và đưa ra nhữnggiải pháp khuyến nghị cho vấn đề được giải quyết nâng cao quyền được bảo vệ của trẻ
em tạo khung pháp lý cho trẻ em bị ngược đãi được bảo vệ và phát triển
Chính sách nghiên cứu theo mô hình dựa trên tài liệu có sẵn tiến hành phân tíchđánh giá và đưa ra giải pháp khuyến nghị cụ thể Tìm ra những mặt hiệu quả đã đạtđược của chính sách và những hạn chế còn tồn tại trong quá trình thực hiện chính sách
áp dụng các chương trình của các tổ chức thê giới các quan điểm của các tổ chức nướcngoài về quyền của trẻ em bảo vệ trẻ em và chương trình hành động đối vơi đối tượng
là trẻ em bị ngược đãi Áp dụng các hình thức : tư vấn ,tham vấn ,phục hồi tâm lý cho
Trang 10trẻ em bị ngược đãi trợ giúp trẻ em tiếp cận các dịch vụ y tế ,giáo dục ,văn hóa ,thểthao,vui chơi giải trí và phúc lợi xã hội khác để hòa nhập cộng đồng ,tập huấn ký năngbảo vệ trẻ em cho phụ huynh ,người chăm sóc trẻ ,tập huấn ký năng sống và tự bảo vệcủa trẻ … nâng cao nhận thức của người dân về quyền của trẻ và bảo vệ trẻ khỏinhững hành vi ngược đãi
3. Các nhân tố ảnh hưởng đến nghiên cứu vấn đề bảo vệ trẻ em bị ngượcđãi
- Nhân tố khách quan:Vì chính sách dành cho đối tượng là trẻ em bingược đãi nên chính sách bảo vệ đối tượng này cũng hết sức nhiều trở ngại đây là đốitượng dễ tổn thương nên khi tiến hành nghiên cứu thực trạng và mức độ trẻ em bịngược đãi sẽ khó khăn cho việc lấy số liệu chính xác và thái độ hợp tác từ đối tượng Hơn nữa hiện nay nước ta đang trong quá trình hội nhập những chương trình chínhsách của quốc tế áp dụng cho trẻ em chúng ta cũng ít nhiều chịu ảnh hưởng xong đểbắt cập vơi guồng quay ấy lại kéo theo nhiều hệ lụy của nó nên thách thức đặt ra làchúng ta phải biết chọn lọc những gì phù hợp với mục tiêu phát triển của đất nước ,phùhợp với tình hình thực trạng của đất nước
- Nhân tố chủ quan : do năng lực của chủ thể hoach định chính sách cũngnhư của đội ngũ cán bộ thực thi chính sách còn nhiều hạn chế Trong quá trình thựchiện chính sách các chủ thể trực tiếp thực hiện chính sách không sát sao trong quátrình thực hiện hoạt động giám sát dẫn đến tình trạng sai lệch chủ trương xa rời mụctiêu ban đầu của nhà nước Chủ thể thực thi chính sách xa rời quần chúng không nhậnđược sự tín nhiệm hợp tác từ quần chúng gây những trở ngại cho quá trình thực thichính sách Đội ngũ kiểm tra giám sát của các tổ chức hoạt động chưa thực sự hiệu quảchưa làm việc có trách nhiệm chưa xác định được đúng đắn xứ mệnh của mình trongviệc thực hiện chính sách Tình trạng quan liên tham nhung của các cán bộ trong quátrình thực hiện chính sách Các cơ quan thực thi chính sách không biết thực hiện vấn
đề từ đâu chương trình chỉ đạo từ trên xuống khiến các cấp khó bắt nhịp cùng các cấptrên nên gây khó khăn trong việc đồng bộ hóa chính sách
Trang 11Chương II cơ sở thực tiễn đánh giá chính sách
1. Hệ thống các văn bản chính sách có liên quan đến vấn đề trẻ em bịngược đãi
- Chỉ thị số 55-CT/TW ngày 28/6/2000 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnhđạo của các cấp uỷ Đảng ở cơ sở đối với công tác BVCSGD trẻ em
- Quyết định số 23/2001/QĐ-TTg ngày 26/2/2001 của Thủ tướng Chính phủ vềviệc phê duyệt Chương trình hành động Quốc gia vì trẻ em Việt Nam giai đoạn 2001-2010
- Chỉ thị số 13/2001/CT-TTg ngày 31/5/2001 của Thủ tướng Chính phủ về việctổng kết 10 năm thi hành luật BVCSGD trẻ em
- Quyết định số 19/2004/QĐ-TTg ngày 12/2/2004 của Thủ tướng Chính phủ vềviệc phê duyệt Chương trình ngăn ngừa và giải quyết tình trạng trẻ em lang thang, trẻ
em bị xâm phạm tình dục và trẻ em phải lao động nặng nhọc, trong điều kiện độc hại,nguy hiểm giai đoạn 2004-2010
- Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em số 25/2004/QH11 được Quốc hộiKhóa XI, kỳ họp thứ 5 thông qua ngày 15/6/2004
- Nghị định số 36/2005/NĐ-CP ngày 17/3/2005 của Chính phủ quy định chi tiết
và hướng dẫn thi hành một số điều của luật BVCSGD trẻ em
- Luật bảo vệ chăm sóc giá dục trẻ em – Bộ tư pháp
Chính sách cải thiện dịch vụ cho trẻ em bị lạm dụng ,bóc lột và ngược đãi Công văn 292/BVCSTE-BVTE 2012 Chương trình quốc gia bảo vệ trẻ em giai đoạn20111-2015
-Những quan điểm và các chính sách liên quan trên đã có những tác dụng cụ thể
và ảnh hưởng tích cực đến tình trạng trẻ em bị ngược đãi ở Việt Nam có tạo ra nhữngkết quả tốt nhằm đảm bảo cho trẻ em Việt Nam có môi trường phát triển tốt và lànhmạnh , các em có các quyền và có cơ sở pháp lý bảo vệ các quyền ấy đây là nhữngthành công của nhà nước ta trong vẫn đề bảo vệ trẻ em Việt Nam nói chung và trẻ em
bị ngược đãi ở Việt Nam nói riêng
phương pháp chủ yếu được sử dụng ở đây là giáo dục đã có những cải tiến đổimới là công tác kiểm tra giám sát quan tâm hơn đến quá trình thực hiện chính sách ởcác địa phương đi sâu vào vấn đề và đưa ra những hình phạt thíc đáng cho những hành
Trang 12vi được coi là hành vi ngược đãi trẻ em góp phàn xoa dịu được dư luận và khiến chongười dân Việt Nam tin tưởng hơn vào những chính sách của nhà nước giúp cho trẻ
em Việt Nam có môi trường lành mạnh và tích cực hơn để sinh sống và phát triển
2 Chủ thể chính sách và các bên liên quan đến chính sách bảo vệ trẻ em bịngược đãi
- Chủ thể của chính sách là : Tổ chức bộ máy làm công tác BVCSGD trẻ
em được quy định tại Nghị định số 94/2002/NĐ-CP ngày 11/11/2002 Uỷ ban Dân số,Gia đình và Trẻ em là cơ quan ngang Bộ, cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năngquản lý nhà nước về DSGDTE; quản lý nhà nước các dịch vụ công thuộc lĩnh vựcDSGDTE Hệ thống tổ chức bộ máy làm công tác DSGDTE được tổ chức từ Trungương đến cơ sở Hiện nay, ở Trung ương, qua quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, Uỷban Dân số, Gia đình và Trẻ em không còn Các chức năng của Ủy ban được chuyểngiao sang một số bộ, ngành như Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Giáo dục
và Đào tạo, Bộ Y tế trong đó, chức năng quản lý nhà nước về bảo vệ, chăm sóc trẻ
em trên phạm vi cả nước được giao cho Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội
Nhà nước là chủ thể ban hành chính sách các bộ ban ngành cấp dưới (vd:
bộ lao động thương binh xã hội ) các bộ ban ngành chịu trách nhiệm thực thi chínhsách dưới sự giám sát của các cơ quan : thanh tra ,kiểm tra ,báo chí ,người dân …
- Sự phân bổ quyền lực rõ ràng tiến hành quy trách nhiệm đối với từng cơquan chịu trách nhiệm tiến hành thực thi chính sách nên trong quá trình thực hiệnchính sách tránh lạm quyền chống chéo quyền hạn và nghĩa vụ thực hiện chínhsách việc quy trách nhiệm rõ ràng khiến cho hoạt động thực thi chính sách được minhbạch rõ ràng và không bị quy nhầm trách nhiệm tránh đùn đẩy trốn tránh tráchnhiệm hơn nữa việc phân công rõ ràng khiến cho quá trình thực hiện chính sách diễn
ra thuận lợi và có sự phân công phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan
- Đội ngũ cán bộ: Từ chỗ chưa có cán bộ công tác xã hội chuyên nghiệp
về bảo vệ, chăm sóc trẻ em hình thành đội ngũ cán bộ công tác xã hội chuyên nghiệpthông qua thực hiện theo Đề án phát triển nghề công tác xã hội giai đoạn 2010-2020(Quyết định 32/2010/QĐ-TTg ngày 25/3/2010) nhằm phát triển công tác xã hội trởthành một nghề ở Việt Nam; nâng cao nhận thức của toàn xã hội về nghề công tác xãhội; xây dựng đội ngũ cán bộ, viên chức, nhân viên và cộng tác viên công tác xã hội đủ
về số lượng, đạt yêu cầu về chất lượng gắn với phát triển hệ thống cơ sở cung cấp dịch
vụ công tác xã hội tại các cấp, trong đó có dịch vụ bảo vệ trẻ em, góp phần xây dựng
hệ thống an sinh xã hội tiên tiến