Quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở trường cao đẳng kinh tế kỹ thuật thương mại

Trên cơ sở nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động thanh tra giáo dục, xuất phát từ thực tiễn ở trường Cao đẳng Kinh tế Kĩ thuật Thương mại KTKTTM tôi đã chọn đề tài này nhằm nghiên cứ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ THOA

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA GIÁO DỤC

Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT THƯƠNG MẠI

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 814.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS PHAN THỊ MAI HƯƠNG

HÀ NỘI, 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, Luận văn Thạc sĩ quản lý giáo dục về Quản lý hoạt

động thanh tra giáo dục ở Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại”

là công trình nghiên cứu, tìm tòi của cá nhân có tham khảo ý kiến của những người đi trước Những tư liệu trích dẫn trong luận văn hoàn toàn trung thực

Kết quả nghiên cứu này không trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào trong cùng lĩnh vực Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

TRẦN THỊ THOA

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn trân trọng đến PGS TS Phan Thị Mai Hươngngười đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Tôi cũng xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn ở bên động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập

Do trình độ và thời gian có hạn nên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế, rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy

cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp và người đọc để luận văn được hoàn thiện tốt hơn!

Xin trân trọng cảm ơn!

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1.CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA GIÁO DỤC Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÀ CAO ĐẲNG 6

1.1 Lý luận về quản lý 6

1.2.Lý luận về hoạt động thanh tra giáo dục 7

1.3 Lý luận về quản lý hoạt động thanh tra giáo dục 16

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA GIÁO DỤC Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KĨ THUẬT THƯƠNG MẠI 28

2.1 Tổng quan về trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại 28

2.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn quản lý hoạt động thanh tra giáo dục Trường cao đẳng kinh tế Kỹ thuật Thương mại 31

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra giáo dục của Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại 32

2.4 Đánh giá chung về quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại 49

2.5 Các yếu tố ảnh hưởng và nguyên nhân dẫn đến quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại 51

Chương 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA GIÁO DỤC Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT THƯƠNG MẠI 54

3.1 Những nguyên tắc đề xuất biện pháp 54

3.2 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại 55

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 62

3.4 Khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 63

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 68 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

Sơ đồ 1.1 Mối liên hệ thông tin quản lý 9

Sơ đồ 1.2 Tổ chức Quản lý Nhà nước của Bộ giáo dục và Đào tạo 11

Sơ đồ 2.1 tổ chức Trường CĐ Kinh tế kỹ thuật Thương mại 30

Sơ đồ 3.1 Mối quan hệ giữa các biện pháp 63

Bảng 2.1 Nội dung hoạt động thanh tra giáo dục Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại 38

Bảng 2.2 thống kê tình hình sinh viên và giám thị vi phạm quy chế thi 43

Bảng 3.1 Mức độ cần thiết của các biện pháp 63

Bảng 3.2 Tính khả thi của các biện pháp 65

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

CĐKTKTTM Cao đẳng kinh tế kỹ thuât thương mại

CT HSSV Công tác học sinh sinh viên

GĐ&ĐT Giáo dục và đào tạo

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII ban hành nghị quyết

số 29- NQ/TW ngày 4 tháng 11 năm 2013 đã xác định “Muốn tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi phải phát triểnmạnh giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững” [9]

Nhằm xây dựng một nền giáo dục trong sạch, vững mạnh, thực chất và toàn diện, để đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Xây dựng xã hội dân chủ, công bằng văn minh thì giáo dục trong các trường đại học, cao đẳng là rất quan trọng vì đây là nơi sẽ đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước

Do đặc trưng và xu thế phát triển của các trường cao đẳng, đại học và những yêu cầu về tổ chức, hoạt động và quản lý các loại hình trường này cần thiết phải thanh tra nhằm giữ vững kỷ cương, tăng cường kỷ luật trong nhà trường, đưa mọi hoạt động của nhà trường vào nề nếp quy củ

Thanh tra giáo dục đối với các trường đại học, cao đẳng để giúp các trường phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa và xử lý vi phạm , giúp nhà trường hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ, hoàn thiện dần cơ chế tổ chức quản lý Nhằm làm cho các trường đại học, cao đẳng phát triển đúng hướng, tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm, đồng thời nâng cao tính năng động, sáng tạo của các trường đại học, cao đẳng hiện nay

Ý thức được tầm quan trọng của công tác thanh tra trong nhà trường Ban giám hiệu mà đứng đầu là Hiệu trưởng đã ra quyết định thành lập Phòng thanh tra Năm 2013 Phòng Thanh tra- khảo thí chính thức được thành lập ở Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại, Phòng thanh tra - khảo thí đã đạt được những thành tựu đáng kể, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng giáo dục- đào tạo của trường, giúp nhà trường giữ vững kỉ cương, hoạt động nề nếp, qui củ hơn Tuy nhiên hoạt động thanhtra của trường còn tồn tại một số bất

cập và chưa đạt được kết quả như mong muốn Nguyên nhân cơ bản là chưa thực hiện tốt hoạt động thanh tra giáo dục Từ thực tế, góp phần vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra giáo dục của nhà trường, tôi chọn đề tài:

“Quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật

Thương mại”

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Nhận thức tầm quan trọng của giáo dục - đào tạo đối với sự phát triển toàn diện của mỗi quốc gia Đảng và Nhà nước ta đã đưa ra nhiều đường lối, chính sách phát triển giáo dục, xem đây là mũi nhọn quan trọng quyết định sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X “ Phát triển giáo dục đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa là điều kiện để phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” [10]

Theo tác giả Vũ Phạm Quyết Thắng trong cuốn lịch sử và truyền thống ngành thanh tra Việt Nam ( 2005) khái niệm thanh tra đã xuất hiện từ rất sớm, các triều đại Lý, Trần, Lê có cơ quan gọi là Ngự Sử Đài giúp nhà vua xem xét các việc quan trọng của triều đình [28,tr 10] Dưới thời Pháp thuộc hệ thống thanh tra giáo dục (TTGD) đã được hình thành từ Trung ương đến địa phương Thời kỳ này thanh tra giáo dục có quyền hạn rất lớn và theo mô hình thanh tra giáo dục của Pháp Ngay sau khi Cách mạng tháng 8/1945 thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh số 64/SL thành lập Ban thanh tra đặc biệt ngày 23/11 hàng năm đã trở thành ngày truyền thống của Thanh tra Việt Nam[28, tr12]

Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến hoạt động thanh tra giáo dục, đặc biệt

là thanh tra giáo dục trong các trường đại học, cao đẳng vì đây là nơi sẽ đào tạo

ra nguồn nhân lực để đưa đất nước hội nhập với quốc tế, phục vụ công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Ngày 18/12/2012 Bộ giáo dục và đào tạo ra thông tư số

51/2012/TT-BGDĐT, ban hành qui định về tổ chức và hoạt động thanh tra trong cơ sở giáo dục đại học, trung học chuyên nghiệp Theo thông tư hướng dẫn này các trường đại học (ĐH), cao đẳng (CĐ) xây dựng bộ máy thanh tra để thực hiện nhiệm vụ thanh tra giáo dục- đào tạo của trường mình

Các nhà khoa học giáo dục cũng rất quan tâm đến công tác thanh tra giáo dục, đã có nhiều công trình nghiên cứu về hoạt động thanh tra giáo dục, có thể kể tới một số công trình nghiên cứu liên quan đến hoạt động thanh tra giáo dục sau

Thanh tra giáo dục đại học của tác giả Lưu Xuân Mới [14]

Phạm Ngọc Trúc: Đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống thanh tra giáo dục (Mã số B 2001-52-18, Bộ GD&ĐT) [21]

Kiểm tra và thanh tra giáo dục của tác giả Nguyễn Xuân Thanh [20]

Những công trình nghiên cứu trên mới chỉ nêu một cách khái quát, phần lớn đi sâu vào hoạt động thanh tra nhà nước về giáo dục Trên cơ sở nhận thức

về tầm quan trọng của hoạt động thanh tra giáo dục, xuất phát từ thực tiễn ở trường Cao đẳng Kinh tế Kĩ thuật Thương mại (KTKTTM) tôi đã chọn đề tài này nhằm nghiên cứu cơ sở lý luận và thực trạng công tác quản lý hoạt động thanh tra giáo dục để có cơ sở đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động thanh tra giáo dục, từ đó góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo của nhà trường

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát đánh gía thực trạng về quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại.Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra giáo dục nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra giáo dục ở trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại Từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo của nhà

trường

3.2 Nhiệm vụ nhiên cứu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở trường Cao đẳng;

- Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở trường Cao đẳng Kinh tế Kĩ thuật Thương mại; tổng hợp và phân tích công tác quản lý hoạt động thanh tra của nhà trường, qua đó thấy được điểm mạnh và những tồn tại;

- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động thanh tra giáo dụcở trường

Cao đẳng Kinh tế Kĩ thuật Thương mại

- Một số kiến nghị với Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Bộ Công thương, và trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động thanh tra giáo dụcở trường Cao đẳng Kinh tế

Kỹ thuật Thương mại

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Tập trungnghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động thanh tra giáo dục

- đào tạoở trường Cao đẳng Kinh tế Kĩ thuật Thương mại

Thời gian: Trong giai đoạn 2014- 2016

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

+ Nghiên cứu các tài liệu về quản lý hoạt động thanh tra giáo dục, các Văn kiện Đại hội của Đảng Nhà nước các văn bản pháp quy về quản lý hoạt động thanh tra giáo dục; các tài liệu, bài báo khoa học liên quan v/v…

+ Nghiên cứu các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn hoạt động thanh tra giáo dục - đào tạo ở Trường Cao đẳng Kinh tế Kĩ thuật Thương mại

5.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp quan sát

+ phương pháp phân tích dữ liệu thứ cấp

- Phương pháp xử lý thông tin số liệu thu thập được

Từ kết quả nghiên cứu thực tiễn của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho trường và các trường cao đẳng khác có điều kiện tương tự

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, và kiến nghị, nội dung chính của luận văn được trình bày thành 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động thanh tra giáo dụcở trường Đại học, Cao đẳng

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở Trường Cao đẳng Kinh tếKỹ thuật Thương mại

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở trường Cao

đẳng Kinh tếKỹ thuật Thương mại

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA GIÁO DỤC

Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÀ CAO ĐẲNG 1.1 Lý luận về quản lý

1.1.1 Khái niệm quản lý

Theo C.Mác “ Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều đều cần đến một sự chỉ đạo

để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng ”[4, tr113]

Theo các cách tiếp cận khác nhau

Theo góc độ tổ chức thì quản lý là: cai quản, chỉ huy, lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra Theo góc độ điều khiển thì quản lý là lái, là điều khiển, điều chỉnh; theo tiếp cận hệ thống thì quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý

Tác giả Trần Kiểm trong cuốn giáo trình quản lý giáo dục và trường học( 1997) cho rằng “ Quản lý là nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu từng cá nhân biến thành thành tựu của xã hội”[ 13, tr 68]

Tác giả Trần Quốc Thành định nghĩa về khái niệm quản lý “ Quản lý là những hoạt động có phối hợp nhằm định hướng và có kiểm soát quá trình tiến tới mục tiêu”[ 27, tr 45]

w Taylor (1856-1951): “ Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái

gì cần làm, làm như thế nào bằng phương pháp tốt nhất và rẻ nhất” [ 26, tr 22]

Quản lý gồm hai thành phần: chủ thể quản lý và khách thể quản lý có quan hệ qua lại tương tác với nhau

1.1.2 Chức năng của quản lý

Là biểu hiện cụ thể của hoạt động quản lý, thông qua đó chủ thể quản lý

tác động đến khách thể quản lý nhằm thực hiện mục tiêu đã đề ra

Theo hai tác giả Nguyễn Thị Tuyết Hạnh và Lê Mai Phương trong giáo trình Quản lý giáo dục trong nhà trường ( 2006), có thể thấy quản lý có 4 chức năng cơ bản sau [11, tr18; 19]

Một: chức năng kế hoạch: là chức năng đầu tiên quan trọng của quá trình

quản lý Đây là quá trình xác định các mục tiêu phát triển và quyết định các biện pháp hữu hiệu nhất để thực hiện mục tiêu đó Do đó, khi tiến hành thực hiện triển khai chức năng kế hoạch, chủ thể quản lý cần thực hiện hai công việc là xác định mục tiêu để phát triển và đề ra các biện pháp có tính khả thi cao để đạt được mục tiêu

Hai: chức năng tổ chức: là quá trình hình thành cấu trúc của các mối quan

hệ giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý, giữa các thành viên, các bộ phận trong cùng một tổ chức nhằm thực hiện thành công kế hoạch và mục tiêu đã đề

ra Nhờ công tác tổ chức, người quản lý có thể điều phối tốt hơn nguồn nhân lực,vật lực Thành tựu, sức mạnh của một tổ chức phụ thuộc rất nhiều vào năng lực tổ chức của người quản lý

Ba :chức năng chỉ đạo: chỉ đạo là lãnh đạo và điều hành, thực chất là hoạt

động điều khiển của người quản lý đối với các hoạt động và các thành viên của

tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra Chỉ đạo là hoạt động thường xuyên, mang tính kế thừa, sáng tạo và phát triển

Bốn: chức năng kiểm tra đánh giá: đây là chức năng không thể thiếu được

trong quá trình quản lý Kiểm tra bao gồm xem xét, thu thập thông tin, nhận xét đối chiếu, đánh giá quá trình, việc thực hiện mục tiêu quản lý Từ đó đưa ra quyết định để uốn nắn, điều chỉnh, bổ xúng nhằm đạt được mục tiêu đề ra

1.2 Lý luận về hoạt động thanh tra giáo dục

Thanh tra, thanh tra giáo dục, thanh tra giáo dục trong các trường ĐH, CĐ

1.2.1 Khái niệm

a)Thanh tra

Thanh tra, kiểm tra là một khâu của chu trình quản lý Không có thanh tra, kiểm tra, coi như không có quản lý

Cũng như bất cứ khái niệm nào có nhiều định nghĩa về thuật ngữ thanh tra:

Khái niệm thanh tra có nguồn gốc từ chữ La tinh, có nghĩa là nhìn vào bên trong và là kiểm tra, xem xét từ bên ngoài vào một đối tượng nhất định.[20, tr32]

“Thanh tra bao hàm nghĩa kiểm soát nhằm xem xét, phát hiện, ngăn chặn những gì trái với quy định Thanh tra thường đi kèm với một chủ thể nhất định với phạm vi quyền hạn nhất định” [ 20, tr45]

Theo Pháp lệnh Thanh tra do Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành ngày 29/3/1990 “Thanh tra là một chức năng thiết yếu cuả cơ quan quản lý Nhà nước,

là hình thức bảo đảm pháp chế, tăng cường kỷ luật trong quản lý Nhà nước, thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa”

Theo tác giả Nguyễn Xuân Thanh trong cuốn Giáo trình kiểm tra và thanh tra giáo dục ( 2013) khái niệm thanh tra có thể khái quát như sau: Thanh tra là một chức năng thiết yếu của quản lý Nhà nước, là hoạt động kiểm tra xem xét việc làm của các cơ quan chuyên trách theo một trình tự, thủ tục do pháp luật qui định nhằm xử lý các vi phạm, góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, các quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức cá nhân.[ 20, tr25]

b) Thanh tra giáo dục

Thanh tra giáo dục là thanh tra chuyên ngành về giáo dục, là hoạt động kiểm tra có tính chất Nhà nước của cơ quan quản lý giáo dục cấp trên với cơ quan, tổ chức, cá nhân cấp dưới do một tổ chức chuyên biệt (tổ chức thanh tra) tiến hành nhằm đánh giá, phát hiện, điều chỉnh, và giúp đỡ đối tượng thanh tra đảm bảo pháp chế, giữ vững kỷ cương, tăng cường kỷ luật và góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo [ 20, tr46]

Nghị định 42/2013/ NĐ-CP ngày 09/5/2013 về tổ chức và hoạt động thanh tra giáo dục cũng chỉ rõ rằng thanh tra giáo dục thực hiện chức năng thanh

tra hành chính và thanh tra chuyên ngành trong phạm vi quản lý của Nhà nước

về giáo dục và đào tạo theo luật định của pháp luật Cũng theo nghị định này nguyên tắc hoạtđộng của thanh tra giáo dục là hoạt động thanh tra giáo dục phải tuân theo pháp luật, bảo đảm chính xác, khách quan, trung thực, công khai, dân chủ, kịp thời, không làm cản trở đến hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân [7]

Thanh tra, kiểm tra trong quản lý giáo dục là một yêu cầu tất yếu của thực tiễn quản lý giáo dục

1.2.2 Hoạt động của thanh tra giáo dục

a) Phạm vi hoạt động của thanh tra giáo dục

Theo điều 4, thông tư số 51/2012/ TT- BGD&ĐT ngày 18/12/2012 của

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT hoạt động thanh tra giáo dục gồm

Thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật về giáo dục

Thanh tra việc thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình, phương pháp, quy chế, thi cử, văn bằng, chứng chỉ

Giải quyết khiếu lại tố cáo; xử phạt vi phạm hành chính; phòng và chống tham nhũng

Kiến nghị, sửa đổi bổ sung các chính sách về giáo dục

Theo điều khiển học thì quản lý là một quá trình điều khiển và điều chỉnh bao gồm những mối liên hệ thông tin thuận nghịch

( Nguồn 11, tr 26)

Sơ đồ 1.1 Mối liên hệ thông tin quản lý

a Là mối liên hệ thông tin thuận: truyền đạt thông tin về mục tiêu, kế

hoạch, quyết định, giải pháp quản lý đến người thực hiện

b.Là mối liên hệ thông tin ngược ngoài: phản ánh việc tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ, khó khăn, thuận lợi, tâm tư, nguyện vọng, đề đạt, kiến nghị… của người thực hiện đến người quản lý

c Là mối liên hệ thông tin ngược trong: cũng phản ánh như b, đặc biệt còn phản ánh sự tự điều chỉnh chính mình để phát triển

Theo sơ đồ trên: b,c là nền tảng của sự điều chỉnh do kiểm tra, thanh tra đem lại Bao gồm hai quá trình: Điều chỉnh của nhà quản lý và tự điều chỉnh của người bị quản lý

b) vị trí vai trò của thanh tra giáo dục trong hệ thống quản lý

Thanh tra giáo dục đóng một vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong nền giáo dục nhất là khi nước ta đang tiến hành đổi mới, cải cách nền giáo dục quốc dân, nhằm xây dựng một nền giáo dục trong sạch, thực chất và phát triển toàn diện, theo kịp xu hướng chung của thế giới Muốn vậy đòi hỏi phải tăng cường công tác thanh tra giáo dục

Thanh tra giáo dục có vai trò tăng cường pháp chế, góp phần cho những đối tượng hoạt động trong lĩnh vực giáo dục tuân thủ các qui định pháp luật về giáo dục- đào tạo,giúp công tác quản lý giáo dục không ngừng hoàn thiện về mọi mặt

Thanh tra giáo dục góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nhước về giáo dục ở tất cả các cơ quan quản lý giáo dục các cấp, giúp nhận thức đúng và làm tốt vai trò, trách nhiệm của mình

Thanh tra giáo dục giúp nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ lãnh đạo đặc biệt ở tuyến cơ sở như Ban giám hiệu hay Hiệu trưởng

Qua hoạt động thanh tra những sai phạm, tồn tại, hạn chế, khó khăn, của đơn vị hoặc cá nhân sẽ kịp thời được phát hiện, xử lí, khắc phục Giúp chấn chỉnh đưa hoạt động giáo dục vào nề nếp, qui củ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo

Thanh tra là chức năng thiết yếu, là công cụ đắc lực của cơ quan, cá nhân quản lý giáo dục,cần đẩy mạnh công tác thanh tra và kiện toàn hệ thống văn bản Luật và dưới Luật góp phần ngày càng hoàn thiện Với đối tượng thanh tra việc đánh giá khách quan, công bằng dẫn tới tinh thần tự giác sẽ tác động đến ý thức, nâng cao tinh thần trách nhiệm, động viên khích lệ hoàn thành tốt nhiệm vụ

(Nguồn 15 tr 32)

Sơ đồ 1.2 Tổ chức Quản lý Nhà nước của Bộ giáo dục và Đào tạo

c) Chức năng nhiệm vụ của thanh tra giáo dục

Chức năng kiểm tra: xem xét, xác định mức độ đã đạt được của đối tượng bị thanh tra lấy đó là cơ sở để đánh giá

Chức năng phát hiện: phát hiện ra những mặt đã làm được để động viên khích lệ và những điểm còn hạn chế của cá nhân, tổ chức để giải quyết, giúp đỡ và điều chỉnh quá trình quản lý

Chức năng đánh giá: giúp đối tượng uốn nắn các hoạt động qua đó hoàn thành tốt nhiệm vụ, đồng thời giúp nhà quản lý điều chỉnh quyết định, quá trình quản lý nâng cao chất lượng quản lý

d) Mục đích của thanh tra giáo dục

Phát huy những thành tựu đã đạt được từ đó tạo điều kiện để phát triển, đồng thời xử lý, phòng ngừa sai phạm,giúp đối tượng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao Hoàn thiện cơ chế quản lý giáo dục – đào tạo

e) Đối tượng của thanh tra giáo dục

Hoạt động giáo dục ngày nay có sự tham gia của cả tổ chức cá nhân trong

trực tiếp của cơ quan quản lý Nhà nước về giáo dục

Cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt nam, và tổ chức, cá nhân nước ngoài tham gia hoạt động giáo dục ở việt nam

f) Nội dung của thanh tra giáo dục

Theo nghị định số 42/2013/NĐ- CP về tổ chức và hoạt động của thanh tra giáo dục

Nội dung của thanh tra giáo dục rất phong phú, đa dạng nhưng trên thực

tế thanh tra giáo dục tập trung vào 3 nội dung chủ yếu:

- Thanh tra đào tạo (hay còn gọi là thanh tra chuyên môn) thanh tra công tác giảng dạy và giáo dục của giáo viên, việc học tập của học sinh, sinh viên

- Thanh tra công tác quản lýgiáo dục

- Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực giáo dục đào tạo Tùy theo đối tượng thanh tra giáo dục mà tiến hành theo những nội dung

cụ thể

g) Nguyên tắc chỉ đạo thanh tra giáo dục

Theo tác giả Lưu Xuân Mới trong cuốn sách Thanh tra giáo dục ( 2004) nguyên tắc chỉ đạo thanh tra giáo dục là

Hoạt động thanh tra giáo dục vốn là một hoạt động phong phú đa dạng, phức tạp vì vậy khi tiến hành cần tuân theo các nguyên tắc sau:

Nguyên tắc đảm bảo tính pháp chế:

Bắt buộc phải đảm bảo đúng qui định của pháp luật vì chỉ như vậy mới có

cơ sở pháp lý để khẳng định hoạt động thanh tra là chính xác, khách quan, và trung thực

Nguyên tắc đảm bảo tính khách quan

Đòi hỏi nhà quản lý khi tiến hành thanh tra, đánh giá kết luận không lệ thuộc vào ý muốn chủ quan, cảm tính, phiến diện hoặc thành kiến cá nhân Như vậy mới có những nhận xét chính xác tránh mâu thuẫn, bất bình

Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả

Hiệu quả hoạt động thanh tra là những đánh giá chính xác, nhằm phát huy mặt mạnh, khắc phục ngăn ngừa sai phạm, giữ vững kỉ cương Đồng thời phát hiện những điều được và chưa được trong các quyết định của nhà quản lý từ đó ban hành quyết định mới chính xác, phù hợp nâng cao hiệu lực quản lý nhà trường

Nguyên tắc đảm bảo tính giáo dục

Hoạt động thanh tra giáo dục giúp cán bộ giảng viên công nhân viên thấy được những ưu điểm, những điều đã làm được và những khó khăn, hạn chế Từ

đó khắc phục hạn chế còn tồn tại, giữ vững kỉ cương, nề nếp

1.2.3 Hoạt động, chức năng, nhiệm vụ thanh tra giáo dục trong các trường Đại học, Cao đẳng

Theo thông tư số 51/2012/TT- BGD&ĐT ngày 18 tháng 12 năm 2012 ban hành quy định về tổ chức và hoạt động thanh tra trong cơ sở giáo dục đại học, trường trung cấp chuyên nghiệp

Do đặc trưng và xu thế phát triển của các trường đại học, cao đẳng và những yêu cầu về tổ chức, hoạt động, quản lý các loại hình trường này cần thiết phải tiến hành thanh tra

Thanh tra giáo dục đối với các trường đại học, cao đẳng để giúp đỡ các

nhà trường này phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa và xử lý vi phạm, giúp nhà trường hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ, hoàn thiện cơ chế tổ chức quản lý, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo nhằm làm cho các trường đại học, cao đẳng phát triển đúng hướng, tăng cường quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của trường đại học, cao đẳng được nhà nước giao theo quy định của pháp luật và theo điều lệ trường đại học, cao đẳng, đồng thời nâng cao tính năng động, sáng tạo của trường đại học, cao đẳng trong điều kiện hiện nay

Mỗi trường ĐH, CĐ thành lập một tổ chức thanh tra về lĩnh vực giáo dục

và đào tạo, làm nhiệm vụ thanh tra các hoạt động giảng dạy, học tập và những hoạt động khác có liên quan trực tiếp đến chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ trong lĩnh vực khoa học, kỹ thuật công nghệ và quản lý Nhà nước

Bộ máy thanh tra của trường ĐH, CĐ: tùy thuộc vào nhiệm vụ và tình hình cụ thể ở mỗi trường, việc tổ chức bộ máy, biên chế, bổ nhiệm, miễn nhiệm nhân sự do Hiệu trưởng quyết định sau khi có thỏa thuận của chánh thanh tra Bộ chủ quản

Thanh tra giáo dục có trưởng phó ban (đối với đại học) và các trưởng phó phòng (đối với các trường cao đẳng) các cán bộ chuyên trách và kiêm nhiệm Những cán bộ được cử làm công tác thanh tra Phải được lựa chọn từ những người có phẩm chất đạo đức tốt, có kinh nghiệm trong giảng dạy, quản lý và được tín nhiệm

Trưởng phó Ban (phòng) thanh tra là cán bộ chuyên trách do Hiệu trưởng

bổ nhiệm, được hưởng phụ cấp trách nhiệm như trưởng phó Ban (phòng) đào tạo của trường

Hiện nay, do đòi hỏi của công tác quản lý, hầu hết các cơ sở giáo dục ĐH,

CĐ đều thành lập bộ phận thanh tra đào tạo tuỳ theo quy mô và mức độ phức tạp của hoạt động Ban (phòng) thanh tra có chức năng thanh tra, kiểm tra, đánh giá hoạt động và kết quả công việc của các bộ phận và cá nhân thuộc quyền, xem xét, kết luận, các vụ việc, vấn đề cần giải quyết theo yêu cầu của cấp trên

- Nội dung thanh tra giao dục ở các trường ĐH, CĐ

Công tác đào tạo

Nghiên cứu khoa học và lao động sản xuất

Quản lý tài chính và cơ sở vật chất

Thực hiện các chế độ chính sách

Công tác quản lý sinh viên

Chức năng nhiệm vụ của thanh tra giáo dục đại học

- Thanh tra giáo dục đại học có những chức năng cơ bản: kiểm tra, đánh giá, phát hiện điều chỉnh, phòng ngừa và giúp đỡ đối tượng thanh tra hoàn thành nhiệm vụ

- Thanh tra giáo dục đại học có 4 nhiệm vụ (được ghi trong điều 99- mục chương VII luật giáo dục), các nhiệm vụ của hoạt động thanh traở trường ĐH,CĐ là: kiểm tra, đánh giá, tư vấn, thúc đẩy

Nhiệm vụ của Ban (phòng) thanh tra cụ thể là

+ Xây dựng kế hoạch thanh tra thường kỳ theo nhiệm vụ năm học và tình hình cụ thể của nhà trường và trình hiệu trưởng phê duyệt để trở thành văn bản pháp lý xác định nội dung hoạt động của thanh tra và là cơ sở để đánh gía mức

độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan thanh tra và các thanh tra viên

+ Thực hiện thanh tra theo kế hoạch và thanh tra đột xuất theo yêu cầu của Hiệu trưởng Sau mỗi cuộc thanh tra phải báo cáo về nội dung thanh tra, kết quả đánh giá và kiến nghị để Hiệu trưởng quyết định và xử lý Các hồ sơ thanh tra cần được lưu trữ và thực hiện đúng chế độ bảo mật

+ Giám sát việc thực hiện quyết định xử lý của Hiệu trưởng theo các kết luận và kiến nghị của thanh tra

+ Định kỳ (theo quy định hàng năm) trưởng Ban (phòng) thanh tra tổng hợp tình hình và kết quả thanh tra để báo cáo Hiệu trưởng và gửi văn bản tới cơ quan thanh tra của cấp quản lý trực tiếp và thanh tra Bộ GDĐT

1.3 Lý luận về quản lý hoạt động thanh tra giáo dục

1.3.1Khái niệm quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở các trường Cao đẳng, Đại học

Theo thông tư số 51/ 2012 về việc thành lập tổ chức thanh tra ( Ban, hoặc phòng thanh tra) hoặc bố trí cán bộ chuyên trách làm công tác thanh tra

Trường đại học có quy mô lớn hơn hoặc bằng 10000 người học: thành lập phòng thanh tra

Trường đại học có quy mô nhỏ hơn 10000 người học: thành lập phòng thanh tra, hoặc bố trí cán bộ chuyên trách làm công tác thanh tra

Tác giả Lưu Xuân Mới trong đề tài Thanh tra giáo dục đại học cơ sở lý luận, pháp lý và thực tiễn ( 2003 ) định nghĩa “Quản lý hoạt động thanh tra giáo dục đại học, cao đẳng là kiểm tra có tính chất Nhà nước của Bộ hoặc của Hiệu trưởng đối với các đơn vị (khoa, phòng, ban trung tâm) các tổ chức và cá nhân trong trong trường do một tổ chức chuyên biệt (ban hoặc phòng thanh tra) tiến hành với các chức năng: kiểm tra, đánh giá, phát hiện, điều chỉnh, phòng ngừa

và giúp đỡ đối tượng thanh tra nhằm đảm bảo pháp chế, giữ vững kỷ cương, tăng cường kỷ luật, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục và đào tạo của nhà trường” [14, tr 28]

Còn thanh tra nhân dân trong các trường ĐH, CĐ là tổ chức do đại hội công nhân viên chức bầu ra ở cơ sở, hoạt động chủ yếu là giám sát, kiểm tra và kiến nghị với cấp trên Tính chất của thanh tra nhân dân chủ yếu là tư vấn và thuyết phục [14, tr 29]

Trong giai đoạn hiện nay, các loại hình trường ĐH, CĐ đang phát triển dưới nhiều hình thức đa dạng và mềm dẻo, bản thân chúng đòi hỏi có sự cải tiến, hoàn thiện về mặt quản lý và nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo trong nội bộ nhà trường; đồng thời đòi hỏi các cấp quản lý giáo dục kiểm tra, đánh giá chúng một cách khách quan có cơ sở khoa học và thực tiễn

Như vậy, do yêu cầu của thực tiễn quản lý và nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo

dục và đào tạo của các trường đại học, cao đẳng đòi hỏi các trường tự kiểm tra, thanh tra đồng thời, các cấp quản lý giáo dục phải tiến hành kiểm tra, thanh tra thường xuyên và

có kế hoạch nhằm phát hiện, đánh giá điều chỉnh, phòng ngừa và giúp đỡ nhà trường rút kinh nghiệm cải tiến cơ chế quản lý, hoàn thiện chu trình quản lý phù hợp, hiệu quả hơn,

từ đó nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo

Hoạt động giáo dục và đào tạo ở các trường đại học, cao đẳng rất đa dạng và phức tạp, đòi hỏi các cấp quản lý giáo dục phải thường xuyên kiểm tra, thanh tra việc thực hiện mục tiêu, chương trình, nội dung, nhiệm vụ dạy học các hoạt động giáo dục, các phương tiện phục vụ cho giáo dục, chất lượng giáo dục … để phát huy những nhân tố tích cực, đề phòng và xử lý vi phạm đồng thời giúp đỡ nhà trường hoàn thành tốt kế hoạch và nhiệm vụ đào tạo nhằm nâng cao chất lượng

Thực hiện đổi mới quản lý giáo dục, những năm gần đây ngành giáo dục chủ trương phân cấp triệt để, giành nhiều quyền hạn hơn cho cấp quản lý ở các

cơ sở, trong đó có các cơ sở giáo dục đại học cao đẳng, tuy nhiên để đảm bảo cho công tác quản lý ở mọi cấp có hiệu quả cao, thực tế chỉ ra đi đôi với việc tăng cường quyền hạn cần thiết phải tăng cường công tác thanh tra, tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm

Giám đốc học viện, các trường đại học, cao đẳng (gọi chung là trường và Hiệu trưởng) có trách nhiệm hực hiện việc tự kiểm tra, thanh tra theo quy định

về công tác thanh tra và kiểm tra của bộ chủ quản Công tác tự kiểm tra, thanh tra trong trường đại học, cao đẳng là hoạt động quan trọng dưới sự chỉ đạo trực tiếp của của Hiệu trưởng đồng thời chịu sự quản lý và hướng dẫn nghiệp vụ của thanh tra Bộ chủ quản

- Công tác thanh tra trong trường đại học cao đẳng là một chức năng của quản lý nhà trường

- Công tác thanh tra, kiểm tra về giáo dục và đào tạo phải đảm bảo các yêu cầu sau:

+Phản ánh đầy đủ chính xác thực tế hoạt động giáo dục và đào tạo trong

trường cho Hiệu trưởng

+ Qua thanh tra, khẳng định ưu điểm thành tích, những việc làm đúng để phát huy, phát hiện kịp thời những sai sót để uốn nắn, sửa chữa những sai phạm

để ngăn ngừa và xử lý

+ Từ kết quả thanh tra, kiểm tra cần đề xuất với Hiệu trưởng và các cấp có thẩm quyền để điều chỉnh, sửa đổi hoặc thay thế chủ trương, quy chế, quy định, nội quy không phù hợp với thực tế

1.3.2 Chủ thể quản lý thanh tra giáo dục ở các trường Cao đẳng, Đại học

Theo thông tư số 51/2012/TT- BGDĐT ngày 18/12/2012 ban hành quy định về tổ chức và hoạt động thanh tra trong cơ sở giáo dục đại học, trường trung cấp chuyên nghiệp thì nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của chủ thể quản

lý thanh tra giáo dục trong nhà trường được quy định như sau

1.3.2.1 Nhiệm vụ,quyền hạn, trách nhiệm của Hiệu trưởng, trưởng Ban (phòng) thanh tra và cán bộ thanh tra

Nhiệm vụ, quyền hạn

Chủ thể quản lý thanh tra giáo dục ở các trường đại học, cao đẳng là Ban giám hiệu mà đứng đầu là Hiệu trưởngvà trưởng Ban (phòng) thanh tra

- Nhiệm vụ quyền hạn của Hiệu trưởng

Thực hiện nhiệm vụ quyền hạn theo luật định: Lãnh đạo, chỉ đạo công tác thanh tra trong phạm vi quản lý của trường, xây dựng chương trình, kế hoạch thanh tra trình cơ quan thanh tra quản lý nhà nước chủ quản và tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch đó Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc,việc thực hiện quyết định, kết luận, kiến nghị thuộc phạm vi trách nhiệm Trình cơ quan thanh tra cấp trên khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật, kiến nghị cơ quan thanh tra cấp trên

- Trưởng Ban (phòng) thanh tra, khi được Hiệu trưởng ủy quyền có quyền ra quyết định thanh tra và yêu cầu mọi đối tượng được thanh tra phải thực hiện các

kiến nghị của thanh tra Trong trường hợp đột xuất cần thiết có quyền tạm đình chỉ các hoạt động đào tạo nếu xét thấy không đảm bảo an toàn hoặc trái với quy định của luật giáo dục, điều lệ trường đại học, nhưng phải báo cáo để xử lý kịp thời

- Được quyền yêu cầu Hiệu trưởng ra quyết định về những kết luận, kiến nghị của thanh tra, nếu Hiệu trưởng không thống nhất thì cán bộ thanh tra có quyền bảo lưu và báo cáo cấp trên để xem xét giải quyết

- Quy định về nhiệm vụ quyền hạn đối với trưởng ban (phòng) thanh tra

và thanh tra viên:

Phải là công, viên chức hoặc người lao động ký hợp đồng lao động không xác định thời hạn với cơ quan giáo dục

Có phẩm chất đạo đức, chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, có tinh thần trách nhiệm, trung thực, khách quan

Trình độ từ đại học trở lên, hiểu về chính sách pháp luật, đặc biệt luật giáo dục, có khả năng phân tích đánh giá, nắm được quy trình nghiệp vụ thanh tra

Có năng lực xem xét, kết luận kiến nghị biện pháp xử lý sau thanh tra

Ban hoặc phòng thanh tra xây dựng kế hoạch thanh tra trình Hiệu trưởng phê duyệt và tổ chức thực hiện kế hoạch đó theo quy định

Thanh tra việc thực hiện pháp luật, nhiệm vụ được giao đối với tổ chức, đơn vị các nhân thuộc quyền quản lý của Hiệu trưởng

Thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, giải quyết khiếu lại tố cáo

Thực hiệm nhiệm vụ phòng chống tham nhũng

Là đầu mối phối hợp với cơ quan, tổ chức đơn vị liên quan đến công tác thanh tra

Báo cáo, tổng kết, kiến nghị các chính sách, quy định Nhà nước về thanh tra giáo dục

Trách nhiệm

Cán bộ thanh tra chuyên trách hay kiêm nhiệm phải nghiêm túc, trung thực, chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng và các cơ quan pháp luật về mọi kết

luận, kiến nghị và hành vi của mình trong quá trình thanh tra Nếu kết luận của thanh tra không được Hiệu trưởng nhất trí thì cán bộ thanh tra có quyền bảo lưu

và báo cáo cấp trên để xem xét, nhưng trong lúc chưa có ý kiến trả lời của cấp trên có thẩm quyền thì phải thực hiện quyết định của Hiệu trưởng

- Mọi cá nhân, tập thể và tổ chức đang là đối tượng thanh tra có trách nhiệm tạo mọi điều kiện và thực hiện yêu cầu của thanh tra để cán bộ thanh tra hoàn thành nhiệm vụ Nghiêm cấm mọi hành vi cản trở, gây thiệt hại, trả thù cán

bộ thanh tra Kết luận của thanh tra sau khi được Hiệu trưởng phê duyệt thì mọi đối tượng phải chấp hành nghiêm chỉnh

- Hiệu trưởng các trường đại học, cao đẳng ngoài việc chỉ đạo xây dựng

kế hoạch thanh tra và theo dõi tiến độ thực hiện, có trách nhiệm chỉ đạo các bộ phận liên quan trong trường tạo điều kiện để thanh tra hoàn thành nhiệm vụ Sau thanh tra chậm nhất 15 ngày kể từ khi nhận được báo cáo kết luận, Hiệu trưởng phải phê chuẩn kết quả thanh tra và xử lý

Khi tiến hành thanh tra, cán bộ thanh tra cần tuân thủ những nguyên tắc chỉ đạo hoạt động thanh tra giáo dục, nguyên tắc pháp chế, nguyên tắc tính Đảng, nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc khách quan, nguyên tắc tính hiệu quả, nguyên tắc tính giáo dục… và thường sử dụng các phương pháp thanh tra như : quan sát, phân tích, và tổng hợp tài liệu đối chiếu với thực tế, kiểm tra, điều tra, tham dự các hoạt động giáo dục cụ thể

Cán bộ thanh tra cần tiến hành thanh tra theo những hình thức phù hợp như: thanh tra toàn diện, thanh tra từng mặt, thanh tra chuyên đề, thanh tra đột xuất, thanh tra thường xuyên … và tiến hành theo quy trình thanh tra xác định

để đạt kết quả thanh tra tối ưu

1.3.2.2 Nội dung thanh tra giáo dục đại học

Theo điều 4 thông tư số 51/2012/TT- BGDĐT ngày 18/12/2012 hoạt động thanh tra giáo dục bao gồm các nội dung sau

+ Thanh tra việc thực hiện mục tiêu, nội dung chương trình, kế hoạch và

tiến độ thực hiện với tất cả các khóa học, lớp học

+ Thanh tra việc chấp hành điều lệ trường ĐH, quy định và nội quy của đơn vị, đảm bảo duy trì và giữ gìn kỷ cương, nề nếp trong giảng dạy và học tập của tất cả các lớp học, khóa học trong và ngoài trường

+ Thanh tra việc tổ chức các kỳ thi bao gồm: thi tuyển sinh, thi học phần

và tốt nghiệp

+ Thanh tra việc quản lý và cấp phát văn bằng, chứng chỉ

+ Thanh tra quản lý công tác nghiên cứu khoa học: cấp phát và sử dụng kinh phí, tiến độ thực hiện nghiên cứu, kết quả nghiên cứu các đề tài và đánh giá hiệu quả kinh tế- kỹ thuật của đề tài nghiên cứu khoa học

+ Thanh tra việc xây dựng, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, việc xây dựng và bảo vệ cảnh quan và môi trường sư phạm trong nhà trường

+Thanh tra việc chấp hành chính sách về tài chính của Nhà nước, của trường; việc sử dụng các nguồn vốn: nguồn do nhà nước cấp ; nguồn do thu học phí; nguồn do tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước tài trợ, vốn tự có…

+ Thanh tra việc tổ chức và quản lý sinh viên nội, ngoại trú, các biện pháp ngăn chặn các tệ nạn xã hội trong sinh viên

+ Thanh tra việc thực hiện các chế độ chính sách đối với các giảng viên, sinh viên, các chế độ ưu đãi đối với các đối tượng chính sách

+ Xem xét, xác minh, kết luận và kiến nghị xử lý đối với các đơn thư khiếu nại, tố cáo về vấn đề đào tạo như: tuyển sinh, thực hiện quy chế đào tạo … Đối với những vấn đề chuyên môn trong trường hợp cần thiết, thanh tra kiến nghị Hiệu trưởng thành lập hội đồng chuyên môn tương ứng để xem xét, kết luận

Tuy nhiên, ngoài các nội dung chính ở trên có liên quan trực tiếp mà thanh tra có nhiệm vụ xem xét, xác minh và kiến nghị để Hiệu trưởng quyết định, còn tùy theo tình hình cụ thể, mà Hiệu trưởng có thể giao cho thanh tra một số công việc khác có liên quan đến tổ chức và hoạt động thanh tra

1.3.3 Các hoạt động quản lý thanh tra giáo dục ở các trường Cao đẳng, Đại học

Theo tác giả Lưu Xuân Mới trong đề tài khoa học cấp Bộ về thanh tra giáo dục đại học: cơ sở lý luận, pháp lý và thực tiễn thì nội dung hoạt động quản

lý thanh tra giáo dục ở trường cao đẳng, đại học như sau

1.3.3.1 Nội dung quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở các trường cao đẳng

Quản lý hoạt động thanh tra giáo dục gồm

- Tuyên truyền chính sách pháp luật về hoạt động thanh tra giáo dục cho cán bộ, giảng viên, nhân viên và sinh viên

Các nội dung của thanh tra giáo dục được pháp luật quy định như mục đích, nội dung, nguyên tắc, hình thức

Về quyền và nghĩa vụ của đối tượng thanh tra và đối tượng bị thanh tra

Về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo

+ Việc tuyên truyền qua các hình thức

Tuyên truyền miệng

Qua mạng internet

Phát hành tài liệu pháp luật về thanh tra giáo dục

Thông qua các cuộc thi tìm hiểu pháp luật

Lồng ghép tuyên truyền khi tổ chức hoạt động thanh tra giáo dục

- Xây dựng kế hoạch thanh tra đào tạo

Mọi hoạt động liên quan đến thanh tra giáo dục đều phải có kế hoạch cụ thể và chi tiết bám sát với thực tế và nhu cầu giáo dục và đào tạo của nhà trường.Nên việc xây dựng kế hoạch sẽ được giao cho phòng thanh tra (ban thanh tra) lập kế hoạch sau đó trình lên ban giám hiệu nhà trường mà đứng đầu là Hiệu trưởng nhà trường xem xét và kí quyết định thực hiện

- Tổ chức hoạt động thanh tra giáo dục

Khi kế hoạch thanh tra giáo dục đã được Ban giám hiệu nhà trường cho

phép triển khai thì Hiệu trưởng nhà trường sẽ có văn bản chỉ thị việc tổ chức hoạt động thanh tra giáo dục

+ Lập đoàn thanh tra giáo dục

+ Phương pháp, hình thức, thời gian được xử dụng khi tiến hành thanh tra giáo dục

+ Những yêu cầu cần thực hiện trong quá trình thanh tra giáo dục

+ Kinh phí cho hoạt động thanh tra giáo dục

- Chỉ đạo hoạt động thanh tra giáo dục

Hiệu trưởng sẽ căn cứ vào kế hoạch thanh tra giáo dục đã được xây dựng

để qua đó chỉ đạo việc tiến hành như nội dung thanh tra, ai làm trưởng đoàn, ai làm cán bộ thanh tra, nếu có phát sinh sảy ra trong quá trình thanh tra thì xử lý như thế nào…

- Kiểm tra và đánh giá hoạt động thanh tra giáo dục

- Sau khi hoạt động thanh tra giáo dục đã được thực hiện xong thì người quản lý (Hiệu trưởng hoặc trưởng đoàn thanh tra) sẽ căn cứ vào kết quả thông qua các biên bản được ghi chép và báo cáo để từ đó kiểm tra và đánh giá mức độ hoàn thành, những điều đã làm được và chưa làm được để từ đó có những

phương hướng, cách giải quyết phù hợp, cụ thể nhằm nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo nói chung và thanh tra giáo dục nói riêng cho nhà trường

- Đảm bảo các điều kiện tốt nhất cho hoạt động thanh tra

Về cơ sở vật chất, trang thiết bị

Phòng hoặc Ban thanh tra có phòng làm việc riêng, được trang bị máy tính, thiết bị ghi âm, ghi hình, phục vụ cho công việc

Cán bộ làm công tác thanh tra ngoài hưởng lương và các phụ cấp khác như viên chức trong trường, còn được hưởng phụ cấp ưu đãi, được tham gia các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ

1.3.3.2 Phương pháp, phương tiện, hình thức,quy trình thanh tra giáo dục

Theo tác giả Lưu Xuân Mới trong cuốn sách Thanh tra giáo dục (2004) Phương pháp, phương tiện, hình thức, quy trình thanh tra giáo dục

Có 3 hình thức thanh tra giáo dục

- Thanh tra định kỳ

- Thanh tra thường xuyên

- Thanh tra đột xuất

Đối với hình thức thanh tra định kỳ: đây là hình thức mà nhà trường sẽ tiến hành theo kế họach đã được đề ra từ đầu năm học (thanh tra đầu năm, thanh tra giữa năm, thanh tra cuối năm) căn cứ vào những kế hoạch cụ thể đã được đề

ra thì cứ đến thời điểm được định sẵn là nhà trường sẽ tiến hành thanh tra

Hình thức thanh tra thường xuyên: là hình thức được tiến hành theo kế hoạch nhưng mức độ sẽ nhiều hơn, liên tục hơn (thanh tra theo quý, thanh tra theo tháng, thanh tra theo tuần) Cũng căn cứ vào các kế hoạch cụ thể đó thì cứ đến thời điểm được định sẵn là nhà trường sẽ tiến hành thanh tra

Hình thức thanh tra đột xuất: là hình thức mà ở đó yếu tố về kế hoạch sẽ không còn đóng vai trò chủ đạo nữa Với hình thức này thì bất kì khi nào nhà trường cảm thấy cần tiến hành thanh tra là sẽ tiến hành ngay lập tức

Phương pháp thực hiện thanh tra giáo dục

- Phương pháp quan sát

Quan sát đem lại cho cán bộ thanh tra những tài liệu cụ thể, cảm tính trực quan có ý nghĩa thiết thực trong thanh tra giáo dục Quan sát các hoạt động giảng dạy và giáo dục của giáo viên, các hoạt động của học sinh, các số liệu và các họat động cuả cán bộ, công nhân viên, của người quản lý, để có những đánh giá chính xác khách quan nhất

Tùy theo mục đích yêu cầu mà có thể sử dụng các loại quan sát: quan sát khía cạnh, toàn diện, phát hiện, kiểm nghiệm, có bố trí, quan sát trực tiếp, gián tiếp, công khai, hay quan sát liên tục, gián đoạn…

- Phương pháp điều tra

Điều tra là những phương pháp dùng những câu hỏi đặt ra cho một số đối tượng nhằm thu được những ý kiến chủ quan của họ về sự việc hay một vấn đề nào đó

Phương pháp điều tra có nhiều loại như: bằng trò chuyện, bằng phiếu, bằng trắc nghiệm…tùy tình huống cụ thể mà lựa chọn, để đạt hiệu quả cao nhất trong hoạt động thanh tra

- Phương pháp kiểm tra: đây là một hình thức đo lường chất lượng

- Phương pháp tham gia các họat động cụ thể: đây là một căn cứ để đánh giá

- Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu và đối chiếu với thực tế: Qua các số liệu thu thập được cán bộ thanh tra phải phân tích tổng hợp đối chiếu với các văn bản, tài liệu với thực tế để tìm ra thông tin chính xác nhất trong quá trình đánh gía đối tượng

Phương tiện thực hiện thanh tra giáo dục

- Các văn bản, tài liệu phục vụ cho việc thanh tra (quyết định thanh tra, hồ

sơ, tài liệu có liên quan đến nội dung thanh tra và các văn bản quy phạm pháp luật)

- Văn phòng phẩm, trang bị, thiết bị công tác

- Phương tiện thông tin liên lạc

- Kinh phí phục vụ thanh tra

1.3.3.3 Quy trình thanh tra giáo dục

Quy trình thanh tra giáo dục gồm 4 bước là:

- Lập kế hoạch thanh tra giáo dục: đây là quy trình đòi hỏi bộ phận được phân công nhiệm vụ làm công tác thanh tra giáo dục như ban thanh tra, phòng thanh tra sẽ xây dựng kế họach thanh tra một cách cụ thể về nhân sự, thời

gian, phương pháp, hình thức… sau đó trình ban giám hiệu nhà trường xem xét

và cho ý kiến chỉ đạo

- Tiến hành thanh tra giáo dục: đây là quy trình hành động, tiến hành để thực hiện các nhiệm vụ, yêu cầu của hoạt động thanh tra giáo dục đã được xây dựng ở quy trình lập kế hoạch

- Kiểm tra và xử lý kết quả thanh tra giáo dục: là quy trình tổng hợp lại những kết quả mà cán bộ làm công tác thanh tra giáo dục đã thu thập được ở quy trình tiến hành Từ các kết quả thu được sẽ đưa ra các phương hướng, cách xử lý cho phù hợp và hiệu quả nhất

- Sau thanh tra giáo dục: đây là quy trình cuối cùng, ở quy trình này cán

bộ làm công tác thanh tra sẽ xem xét lại các khâu của quy trình thanh tra giáo dục, từ đó rút ra những điều đã làm được và chưa làm được, rút kinh nghiệm để

có cách làm hiệu quả hơn cho lần sau

1.3.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở trường Cao đẳng

1 Cơ chế, chính sách liên quan đến cán bộ thanh tra và cán bộ tham gia thanh tra

2 Năng lực, phẩm chất đạo đức của cán bộ quản lý và cán bộ tham gia thanh tra

3 Sự ủng hộ, phối hợp của giảng viên, cán bộ công nhân viên, và sinh viên trong nhà trường

4 Các điều kiện về tài chính, cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật phục

vụ công tác thanh tra

5 Sự chỉ đạo, lãnh đạo của các cấp quản lý trong trường đối với hoạt động thanh tra

Tiểu kết chương 1

Quản lý hoạt động thanh tra giáo dục của nước ta trong giai đoạn hiện nay nói chung và trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại nói riêng là việc làm hết sức quan trọng Căn cứ vào kết quả tổng quát và phân tích các nguồn tài liệu tham khảo có thể thấy

Thanh tra giáo dục là một khâu rất quan trọng trong việc đảm bảo cũng như nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo góp phần thực hiện thắng lợi đề án đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước mà Đảng và Nhà nước đã đề ra

Qua việc tìm hiểu cơ sở lý luận của quản lý hoạt động thanh tra giáo dục

đã đưa ra được cái nhìn tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Nêu được cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu, thể hiện được đầy đủ mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức và công tác quản lý hoạt động thanh tra giáo dục

Các khái niệm, cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn, về quản lý hoạt động thanh tra giáo dục ở chương 1 là cơ sở khoa học để đi sâu nghiên cứu thực trạng cũng như đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục- đào tạo ở Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THANH TRA GIÁO DỤC

Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KĨ THUẬT THƯƠNG MẠI

2.1.Tổng quan về trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại

2.1.1 Lịch sử hình thành, sứ mệnh và mục tiêu

Lịch sử hình thành

Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại là đơn vị sự nghiệp giáo dục trực thuộc Bộ Công Thương ngày nay trên cơ sở trường Cán bộ vật tư của Tổng cục Vật tư được thành lập tại Quyết định số 1681/TVT- TC ngày 20 tháng

12 năm 1961

Ngày 24 tháng 11 năm 1990 Trường Cán bộ vật tư hợp nhất thành Trường Trung học Thương mại Trung ương I theo quyết định số 1102 TN/QĐ1 của Bộ trưởng Bộ Thương nghiệp (nay là Bộ công thương)

Ngày 22 tháng 5 năm 1998 Trường Trung học Thương mại Trung ương I được nâng cấp thành Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại theo Quyết định số 97/1998/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ trực thuộc Bộ Thương mại ; đến năm 2007 trực thuộc Bộ Công Thương do sáp nhập hai Bộ: Công nghiệp và Thương mại thành Bộ Công Thương ngày nay

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Nhà trường

- Tiến hành nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, kết hợp nghiên cứu khoa học với sản xuất, dịch vụ khoa học và công nghệ theo qui định của pháp luật

- Xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên, cán bộ, nhân viên đủ về số lượng đảm bảo về chất lượng Cân đối về cơ cấu trình độ, ngành nghề, tuổi và giới tính

2.1.2.2 Cơ cấu tổ chức

Về cơ cấu tổ chức hiện nay, Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại bao gồm khối phòng, trung tâm, và các khoa bộ môn Nhà trường có 8 phòng chức năng và 1 trung tâm; 10 khoa bộ môn

Sơ đồ 2.1 tổ chức Trường CĐ Kinh tế kỹ thuật Thương mại

2.1.2.3 Ngành nghề đào tạo

Quản trị kinh doanh

Kinh doanh thương mại

Quản trị khách sạn

Marketing

Kế toán

Tài chính - Ngân hàng

Công nghệ kỹ thuật hóa học

Hệ thống thông tin quản lý

bị

Phòng

CT HSSV

Phòng tổ chức cán bộ

Phòng

Kế toán

Phòng Thanh tra- khảo

Phòng Đào tạo

Phòng Tuyển sinh& GTVL

Các khoa

Nâng bậc nghề nhân viên nghiệp vụ

2.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn quản lý hoạt động thanh tra giáo dục Trường cao đẳng kinh tế Kỹ thuật Thương mại

Để phục vụ cho việc nghiên cứu thực tiễn quản lý hoạt động thanh tra giáo dục tác gỉa đã sử dụng phương pháp quan sát, phương pháp nghiên cứu hồ

sơ văn bản và phương pháp phân tích dữ liệu thứ cấp, vì những ưu điểm của các phương pháp này rất phù hợp với đề tài của tác giả:

Phương pháp quan sát

Bởi tác giả làm việc trong bộ phận thanh tra, khảo thí nên tác giả đã sử dụng phương pháp quan sát tham dự để thu thập thông tin về quá trình giáo dục của nhà trường nói chung, và của hoạt động quản lý thanh tra giáo dục của Hiệu trưởng và Trưởng phòng thanh tra nói riêng

Nội dung quan sát tập trung vào các hoạt động quản lý của Hiệu trưởng, Trưởng phòng thanh tra, cũng như những tác động của hoạt động quản lý thanh tra đến hoạt động giáo dục của nhà trường, phát hiện vấn đề từ trong thực tiễn quá trình quản lý Hoạt động quan sát được tiến hành vào những thời điểm chuẩn bị, tiến hành và kết thúc hoạt động thanh tra

Đây là phương pháp có hiệu quả vì những hành động, hoạt động và cách thức triển khai hoạt động cùng hiệu quả của quản lý hoạt động thanh tra giáo dục của Hiệu trưởng, Trưởng phòng thanh tra- khảo thí đã được biểu hiện khá rõ

Qua quan sát, tác giả thấy được những hành động hoạt động cụ thể được triển khai để quản lý hoạt động thanh tra cùng kết quả và hạn chế trong công tác quản lý hoạt động thanh tra giáo dục của Hiệu trưởng, Trưởng phòng thanh tra,

cũng như những tác động của hoạt động quản lý này đến nhà trường

Phương pháp nghiên cứu tài liệu, văn bản

Các tài liệu văn bản được thu thập là:

- Các văn bản, quyết định, các tài liệu của nhà trường liên quan đến hoạt động thanh tra, phòng thanh tra từ khi phòng ra đời cho đến nay

- Các bản kế hoạch thanh tra năm học trong 3 năm từ năm 2014 đến 2016

- Các báo cáo tổng kết thanh tra năm học trong 3 năm từ năm 2014 đến 2016

- Các biên bản kết luận thanh tra trong 3 năm từ năm 2014 đến 2016

- Các biên bản cuộc họp của phòng thanh tra – khảo thí trong 3 năm từ năm 2014 đến 2016

Qua các dữ liệu trên tác giả sẽ phân tích về những nội dung quản lý hoạt động thanh tra giáo dục mà Hiệu trưởng, Trưởng phòng thanh tra- khảo thí đã làm được và những mặt còn tồn tại, từ đó thấy được những tác động của quản lý hoạt động thanh tra đến hoạt động cũng như chất lượng giáo dục - đào

Phương pháp phân tích dữ liệu thứ cấp

Đây là phương pháp nghiên cứu mà bất cứ công trình nghiên cứu khoa học nào cũng phải sử dụng

Tác giả sử dụng số liệu, dữ liệu từ các tài liệu đã được thu thập ở trên cùng các số liệu thống kê của trường về số lượng giáo viên, nhân viên, số lượng sinh viên và các hoạt động đào tạo của nhà trường

Phân tích dữ liệu thứ cấp cho phép có đánh giá chung về hoạt động giáo dục- đào tạo của nhà trường và công tác thanh tra các hoạt động đó

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động thanh tra giáo dục của Trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Thương mại

2.3.1 Chủ thể quản lý hoạt động thanh tra giáo dục

Theo Quyết định số 97/1998/QĐ-TTg và Quyết định số 258/QĐ- CĐKTM thì chủ thể quản lý hoạt động thanh tra của Trường Cao đẳng Kinh tế

Kỹ thuật Thương mại là Hiệu trưởng nhà trường và Trưởng phòng thanh tra

2.3.1.1 Trách nhiệm và quyền hạn của Hiệu trưởng trong quản lý hoạt độngthanh tra giáo dục

Hiệu trưởng đã thực hiện nhiệm vụ quyền hạn theo quy định của pháp luật, Hiệu trưởng trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo công tác thanh tra của nhà trường , xây dựng chương trình, kế hoạch thanh tra theo kế hoạch thanh tra của Bộ Công Thương, Bộ Giáo dục& Đào tạo và của nhà trường

Trình Bộ Công Thương, Bộ Giáo dục và Đào tạo và trực tiếp chỉ đạo tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch đó

Hiệu trưởng nhà trường luôn theo dõi, kiểm tra, đôn đốc, việc thực hiện quyết định, kết luận, kiến nghị của hoạt động thanh tra thuộc phạm vi trách nhiệm

Trình cơ quan thanh tra cấp trên khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật; kiến nghị cơ quan thanh tra cấp trên tạm đình chỉ việc thi hành quyết định sai về thanh tra của nhà trường

Hiệu trưởng nhà trường căn cứ vào kết quả thanh tra để xem xét trách nhiệm, xử lí cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm, giải quyết thỏa đáng các vấn

2.3.1.2Trách nhiệm và quyền hạn của Trưởng phòng thanh tra

Quyền hạn

Trực tiếp quản lý cán bộ, nhân viên của phòng thanh tra- khảo thí theo sự phân cấp của Hiệu trưởng Phân công công việc, trách nhiệm cho từng thành viên trong phòng

Kiến nghị đề xuất với Ban giám hiệu biện pháp giải quyết đối với những đơn vị, cá nhân sai phạm theo các quy định của pháp luật

Thực hiện một số quyền theo chỉ đạo hoặc ủy quyền của lãnh đạo nhà trường Phụ trách công tác thanh tra, kiểm tra, các kì thi, và tuyển sinh

Thanh tra việc thực hiện mục tiêu, kế hoạch, chương trình, nội dung, hoạt động dạy và học đối với hoạt động giáo dục đào tạo Xét công nhận tốt nghiệp, quản lý cấp phát, chỉnh sửa, hủy bỏ, và thu hồi văn bằng chứng chỉ

Tham mưu cho Ban giám hiệu, kiến nghị các biện pháp ngăn chặn và xử

lý vi phạm trong công tác giáo dục- đào tạo theo quy định

Thực hiện các nhiệm vụ khác do Hiệu trưởng giao

Trong phần phân tích thực trạng quản lý hoạt động thanh tra giáo dục dưới đây, tác giả sẽ mô tả hoạt động quản lý của Hiệu trưởng và Trưởng phòng thanh tra trong công tác quản lý hoạt động thanh tra giáo dục

2.3.2 Xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động thanh tra giáo dục

2.3.1.1 Hiệu trưởng với việc xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động thanh tra giáo dục

Căn cứ vào các nội dung trên, và tình hình thực tế của nhà trường Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kinh tế Kĩ thuật Thương mại ra quyết định thành lập