Tình hình an ninh lương thực tại Việt Nam – Thách thức và giải pháp

Kể từ ngày thành lập, Tổng công ty đã tiếp nhận 64 doanh nghiệp nhà nước. Qua quá trình tổ chức, sắp xếp lại đến năm 2002 Tổng công ty có 34 doanh nghiệp thành viên, góp vốn thành lập 2 công ty liên doanh với nước ngoài, cổ phần hoá 03 đơn vị trực thuộc các Công ty thành viên. Sau khi tiếp thu Nghị quyết về tiếp tục sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước của Hội nghị Trung ương lần thứ III, Tổng công ty Lương thực Miền Bắc đã triển khai xây dựng phương án sắp xếp, điều chỉnh cơ cấu tổ chức, và tổ chức hoạt động của Tổng công ty theo hướng thu gọn đầu mối, tích tụ vốn, tập trung các nguồn lực nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, khả năng cạnh tranh, tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, bình ổn về nhu cầu và giá cả lương thực trên địa bàn các tỉnh thành phía Bắc. Với những mục tiêu đó, ngày 15/8/2002, Tổng công ty đã trình và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "Phương án sắp xếp, củng cố và kiện toàn Tổng công ty đến năm 2005" tại Quyết định số 895/QĐ-TTg ngày 04/10/2002 với nội dung chính là hợp nhất 30 doanh nghiệp ở 30 tỉnh thành, thành 12 doanh nghiệp thành viên hạch toán độc lập có quy mô khu vực.

A - GIỚI THIỆU CHUNG VỀ CƠ SỞ THỰC TẬP :Tên tổng công ty: TỔNG CÔNG TY LƯƠNG THỰC MIỀN BẮC Tên giao dịch quốc tế: VIETNAM NORTHERN FOOD

- Các sản phẩm chính: Hiện nay tổng công ty đang kinh doanh các loại

gạo(gạo hạt dài, gạo hạt tròn, gạo nếp, gạo tấm cà phê, sắn lát, tinh bộtsắn, các loại đậu,lạc nhân, bao polypropylen Trong đó, gạo vẫn là mặthàng nông sản chiếm tỉ trọng cao nhất

- Năng lực sản xuất và kinh doanh: Khoảng 1,8 triệu tấn gạo 1 năm.

- Thị trường xuất khẩu chủ yếu: Trung Đông, Mỹ La Tinh, Châu Phi,

Kể từ ngày thành lập, Tổng công ty đã tiếp nhận 64 doanh nghiệp nhànước Qua quá trình tổ chức, sắp xếp lại đến năm 2002 Tổng công ty có 34doanh nghiệp thành viên, góp vốn thành lập 2 công ty liên doanh với nướcngoài, cổ phần hoá 03 đơn vị trực thuộc các Công ty thành viên Sau khitiếp thu Nghị quyết về tiếp tục sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệuquả doanh nghiệp nhà nước của Hội nghị Trung ương lần thứ III, Tổngcông ty Lương thực Miền Bắc đã triển khai xây dựng phương án sắp xếp,điều chỉnh cơ cấu tổ chức, và tổ chức hoạt động của Tổng công ty theohướng thu gọn đầu mối, tích tụ vốn, tập trung các nguồn lực nhằm nâng caohiệu quả sản xuất kinh doanh, khả năng cạnh tranh, tiếp tục giữ vai trò chủđạo, bình ổn về nhu cầu và giá cả lương thực trên địa bàn các tỉnh thànhphía Bắc Với những mục tiêu đó, ngày 15/8/2002, Tổng công ty đã trình

và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "Phương án sắp xếp, củng cố và kiệntoàn Tổng công ty đến năm 2005" tại Quyết định số 895/QĐ-TTg ngày04/10/2002 với nội dung chính là hợp nhất 30 doanh nghiệp ở 30 tỉnh thành,thành 12 doanh nghiệp thành viên hạch toán độc lập có quy mô khu vực Tiếp thu tinh thần Nghị quyết khoá IX của Trung ương và Chỉ thị 11/2004/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Tổng công ty nhận thức việc tiếp tục thựchiện Nghị quyết trung ương III, đẩy mạnh sắp xếp và đổi mới doanh nghiệp

nhà nước có tầm quan trọng mang tính chiến lược, nên mặc dù mới hoànthành việc sắp xếp lại theo quyết định số 895/QĐ-TTg, các doanh nghiệp vừahợp nhất, mới ổn định sản xuất kinh doanh được hơn 1 năm Tổng công ty vẫn kiên quyết chỉ đạo tất cả các doanh nghiệp thành viênlàm tốt công tác chính trị tư tưởng trong nội bộ, triển khai sắp xếp lại cácdoanh nghiệp tiến thêm một bước theo các yêu cầu mới của Trung ương,thực hiện việc chuyển đổi để đạt mục đích đa dạng hoá sở hữu Tháng5/2004, Tổng công ty xây dựng phương án trình và được Thủ tướng Chínhphủ chấp thuận, cho phép tiến hành cổ phần hoá 17 Doanh nghiệp (baogồm 15 doanh nghiệp thành viên hạch toán độc lập và 2 doanh nghiệp hạchtoán phụ thuộc) trong 2 năm 2004 và năm 2005 Đến nay, các đơn vị đã cơbản hoàn thành việc chuyển sang hoạt động theo mô hình Công ty cổ phần(Tổng công ty đã có công văn số 503/TCTLTMB-ĐM&PTDN ngày08/11/2006 gợi ý để các Công ty cổ phần khu vực có thể chia, tách theo địagiới hành chính tỉnh)

2 Cơ cấu tổ chức của Tổng công ty lương thực Miền Bắc.

2.1 Ban lãnh đạo Tổng công ty bao gồm:

 Hội đồng quản trị Tổng công ty:

1 Ông Nguyễn Như Lai, Chủ tịch Hội đồng Quản trị

2 Ông Trần Bá Hoàn, Uỷ viên HĐQT - Tổng giám đốc

3 Bà Bùi Thị Thanh An, Uỷ viên HĐQT

4 Ông Bùi Cảnh Toàn, Uỷ viên HĐQT

5 Ông Bùi Gia Chinh, Uỷ viên HĐQT

 Ban Tổng giám đốc Tổng công ty:

1 Ông Trần Bá Hoàn, Uỷ viên HĐQT - Tổng giám đốc

2 Ông Nguyễn Văn Thẩm, Phó Tổng giám đốc

3 Bà Hoàng Thị Minh, Phó Tổng giám đốc

4 Bà Bùi Thị Thanh Tâm, Phó Tổng giám đốc

Trong đó, Hội đồng quản trị là đại diện pháp nhân của tổng công ty,chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động kinh doanh thương mại, thực hiệnnghĩa vụ đối với nhà nước Hội đồng quản trị có quyền quyết định tất cảcác công việc trong công ty, đồng thời chịu mọi sự rủi ro của công ty.

Ban tổng giám đốc của tổng công ty do Hội đồng quản trị bổ nhiệm.Ban tổng giám đốc phải báo cáo tình hình hoạt động công việc trực tiếp vàchịu trách nhiệm trước hội đồng quản trị Ban tổng giám đốc có tráchnhiệm thay mặt hội đồng quản trị quản lý các hoạt động kinh doanh thươngmại của tổng công ty Ban giám đốc có quyền quyết định bổ nhiệm cácphòng ban và các vấn đề liên quan đến hoạt động kinh doanh thương mạicủa tổng công ty

 Phòng kế hoạch kinh doanh và sản xuất chế biến: Gồm 1 Trưởng

phòng và 8 nhân viên Phòng kinh doanh và sản xuất chế biến có tráchnhiệm trong mọi hoạt động kinh doanh của tổng công ty, phải tự khai thác

và mở rộng thị trường trong và ngoài nước từ đó có thể tham mưu cho bangiám đốc ký kết các hợp đồng kinh doanh mới Đồng thời phải quản lý cáchoạt động sản xuất chế biến của tổng công ty

 Phòng thanh tra: Gồm 1trưởng phòng và 8 nhân viên Phòng thanh

tra có trách nhiệm kiểm tra giám sát các hoạt động của các phòng ban kháctrong tổng công ty để báo cáo cho ban giám đốc

 Phòng tổ chức lao động: Gồm 1 trưởng phòng và 4 nhân viên Phòng

tổ chức lao động có nhiệm vụ bố trí sắp xếp lao động trong công ty, lập kếhoạch nhân sự cho các phòng ban

 Văn phòng: Gồm 1 trưởng phòng và 6 nhân viên Văn phòng có trách

nhiệm tổ chức mua sắm phương tiện việc làm, văn phòng phẩm phục vụcho quá trình làm việc của các phòng ban Đồng thời tổng hợp các quyếtđịnh của ban giám đốc tới các phòng ban, chuẩn bị thông báo các cuộc họpcho các bộ phận trong công ty…

 Phòng kinh tế đối ngoại: Gồm 1 trưởng phòng và 4 nhân viên Phòng

kinh tế đối ngoại có nhiệm vụ thực hiện các giao dịch với đối tác và kháchhàng, lập ra các chính sách đối ngoại hệu quả và thích hợp trình lên bangiám đốc…

 Phòng tài chính kế toán: Gồm 1 trưởng phòng và 5 nhân viên Phòng

tài chính kế toán có nhiệm vụ quản lý toàn bộ tài sản của công ty, tổ chức

sử dụng vốn và toàn bộ nguồn vốn kinh doanh của công ty Thực hiệnnghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước Phân phối thu nhập, tích lũy tính toántheo dõi hoạt động kinh doanh của tổng công ty, viết phiếu nhập kho Kiểmtra rồi viết hóa đơn thanh toán rối giao cho nhân viên các phòng thực hiệnthanh toán

 Phòng đầu tư xây dựng và kỹ thuật: Gồm 1 trưởng phòng và 4 nhân

viên Phòng đầu tư xây dựng và kỹ thuật có nhiệm vụ lập và phân tích các

dự án đầu tư mới, xây dựng các kế hoạch chuyên môn để trình lên tổnggiám đốc…

 Văn phòng Đảng – Đoàn: Gồm 1 trưởng phòng và 5 nhân viên Văn

phòng Đảng – Đoàn có nhiệm vụ tổ chức các hoạt động sinh hoạt tập thể,văn hóa văn nghệ trong tổng công ty

Hiện nay Tổng công ty có 53 người trong đó có 1 phó giáo sư, 8 tiến

sĩ, 11 thạc sĩ và 25 cán bộ có trình độ cao đẳng, đại học

Có thể tóm lược cơ cấu tổ chức của Tổng công ty lương thực MiềnBắc qua sơ đồ sau:

2.3 Nội quy, quy chế của tổng công ty

Nội quy, quy chế được áp dụng với mọi cán bộ công nhân viên trong Tổng công ty lương thực Miền Bắc:

Điều 1: Thời gian làm việc

Làm việc các ngày trong tuần , nghỉ thứ 7 – CN , 08h/ngày

- Sáng từ : 8h30" - đến 11h30"

- Chiều từ: 13h" - đến 17h"

Các ngày lễ tết – ngày nghỉ quy định.

Điều 2: Trật tự trong công ty.

- Cán bộ công nhân viên trong công ty phải đi làm đúng giờquy định, không đựơc rời bỏ vị trí trong khi làm việc

- Không được vắng mặt tại Công ty nếu không có lý dochính đáng và phải thông báo cho cấp trên biết mỗi khi rangoài công tác

- Sử dụng hiệu quả tiết kiệm các trang thiết bị văn phòng, điện thoại sử dụng ngắn gọn tiết kiệm

- Phải có ý thức giữ vệ sinh chung, từng phòng ban phải thựchiện chế độ trực nhật đảm bảo nơi làm việc sạch sẽ, gọn

gàng, ngăn nắp Bàn ghế, máy móc dụng cụ làm việc phải đểngay ngắn đúng nơi quy định không tự xê dịch, ghế sau khi ngồi phải đẩy sát vào thành bàn, khi rời vị trí phải tắt các thiết bị điện

Điều 3: An toàn lao động vệ sinh lao động.

- Khi phát hiện ra nguy cơ xảy ra tai nạn, nguy cơ hỏng hóc các thiết bị phải thực hiện ngay các biện pháp ngăn chặn và báo ngay cho cán bộ quản lý

- Không hút thuốc trong phòng làm việc, vứt rác đúng nơi

qui định, cấm mang các chất dễ cháy nổ, tài liệu bất hợp

pháp vào công ty

- Trước khi rời khỏi chỗ làm, người lao động phải vệ sinh

nơi làm việc, kiểm tra thiết bị điện, nước tại chỗ Bảo đảm các thiết bị đã được tắt, khóa cẩn thận

Điều 4:Tinh thần thái độ làm việc.

- Mọi nhân viên phải nêu cao tinh thần trách nhiệm vì mục tiêu chung của công ty Thái độ phục vụ cởi mở, chu đáo,

- Nghỉ, phải có giấy xin nghỉ phép, có lý do chính đáng Nếu

vi không sẽ bị trừ ngày công làm việc

II Mục tiêu, chức năng và nhiệm vụ của Tổng công ty lương thực Miền Bắc

1 Mục tiêu của Tổng công ty

Tổng công ty lương thực Miền Bắc là một trong hai doanh nghiệpđứng đầu cả nước về sản xuất và kinh doanh các mặt hàng nông sản.Tổngcông ty được thành lập để huy động và sử dụng vốn có hiệu quả trong việcphát triển sản xuất và kinh doanh các loại mặt hàng nông sản theo các chứcnăng và ngành nghề kinh doanh được cấp phép Đồng thời nhằm nâng caohiệu quả và đạt được mục tiêu thu tối đa các khoản lợi nhuận hợp lý, tạocông ăn việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động, tăng lợi tức cho

các cổ đông, đóng góp cho Ngân sách Nhà nước và không ngừng phát triểnCông ty ngày càng lớn mạnh.

Ngay từ khi mới thành lập tổng công ty đã xác định mục tiêu cungcấp cho khách hàng những sản phẩm, dịch vụ, giải pháp tốt nhất, với mộtkhát khao mang lại niềm vui, lợi ích và sự hài lòng của khách hàng.Vớimong muốn ấy, tổng công ty đã không ngừng tự hoàn thiện mình bằng sự

nỗ lực và lòng nhiệt tình của toàn thể lãnh đạo và nhân viên của công ty

Tổng công ty xác định mục tiêu là phải thường xuyên duy trì và cũng

cố hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001 để nhằm đáp ứngnhu cầu của khách hàng ngày một tốt hơn, cung cấp cho khách hàng nhữngsản phẩm có chất lượng tốt nhất, vừa duy trì ổn định thị trường trong nướcvừa mở rộng phát triển thị trường nước ngoài Vì vậy, Tổng công ty luôn học hỏi không ngừng, nắm bắt công nghệ tiên tiến của các nước để cậpnhật, bổ sung kịp thời để ngày càng được tốt hơn

Phương châm hoạt động của tổng công ty là: VINAFOOD 1 –Không chỉ là số 1

2.Chức năng của Tổng công ty lương thực Miền Bắc.

- Thu mua, bảo quản, chế biến, bán buôn bán lẻ, dự trữ lưu thông lươngthực, nông sản, thực phẩm

- Xuất nhập khẩu lương thực, nông sản và cung ứng các loại vật tư thiết bịchuyên dùng cho sản xuất kinh doanh của ngành nông nghiệp và côngnghiệp thực phẩm

-Liên doanh liên kết với các tổ chức kinh tế trong và ngoài nước trong cáclĩnh vực sản xuất, kinh doanh dịch vụ

- Thiết kế và xây dựng, sản xuất vật liệu xây dựng

- Dịch vụ vận tải, khách sạn

- Xuất khẩu các mặt hàng nông phẩm, các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu

- Nhập khẩu ngô, lúa mỳ, bột mỳ và các mặt hàng tiêu dùng Việt Nam chưa

có khả năng sản xuất đủ

- Xuất khẩu lao động.

- Nuôi trồng thuỷ sản và các hoạt động dịch vụ liên quan

- Sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu các loại nguyên liệu, vật liệunhựa và các sản phẩm từ nhựa

- Cho thuê tài sản: nhà kho, văn phòng(trong và ngoài nước)

- Bán buôn, bán lẻ và đại lý xăng dầu, chất đốt

- Chế biến gỗ và sản xuất sản phẩm từ gỗ, tre, nứa

- Các ngành nghề khác theo quy định của pháp luật

3 Nhiệm vụ của Tổng công ty lương thực Miền Bắc

Nhiệm vụ chính của Tổng Công ty là kinh doanh lương thực theoquy hoạch và kế hoạch của Nhà nước và theo nhu cầu của thị trường nhằmđáp ứng kịp thời nhu cầu tiêu dùng lương thực trong nước và tiêu thụ hếtlương thực hàng hóa của nông dân, chủ động hoạt động kinh doanh, baogồm xây dựng kế hoạch phát triển, đầu tư, tạo nguồn vốn đầu tư, tổ chứcthu mua, bảo quản, chế biến lương thực ở trong nước và xuất nhập khẩulương thực, cung ứng vật tư, thiết bị chuyên dùng, hợp tác liên doanh, liênkết với các tổ chức kinh tế trong nước và ngoài nước phù hợp với phápluật, chính sách của Nhà nước Nhận và sử dụng có hiệu quả, bảo toàn vàphát triển vốn do Nhà nước giao, bao gồm cả phần vốn đầu tư vào doanhnghiệp khác; nhận và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực do Nhà nước giao

để thực hiện nhiệm vụ kinh doanh và các nhiệm vụ khác Bên cạnh đó cònphải tổ chức, quản lý công tác nghiên cứu và ứng dụng tiến bộ khoa họccông nghệ, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và công nhân

III Thực trạng và kết quả hoạt động của Tổng công ty lương thực Miền Bắc trong những năm gần đây

1 Những thành công và khó khăn trong thực trạng sản xuất kinh doanh của tổng công ty

1.1 Những thành công đã đạt được

Nhiều năm qua, các hoạt động kinh doanh của Tổng công ty đượcđẩy mạnh, đặc biệt là hoạt động xuất nhập khẩu được tiến hành thườngxuyên dưới nhiều hình thức với các loại sản phẩm phong phú và đa dạng,góp phần đưa Tổng công ty trở thành một trong những doanh nghiệp xuấtnhập khẩu nông sản hàng đầu của đất nước và ngày càng củng cố uy tín củahàng nông sản Việt Nam trên thị trường khu vực và quốc tế

Về xuất khẩu, tổng công ty đã và đang xuất khẩu các loại mặt hàngnông sản bao gồm gạo, cà phê, sắn lát, tinh bột sắn, tiêu, vừng đen, lạcnhân, các sản phẩm đã qua chế biến, các loại bao bì lương thực … Riêngđối với các loại sản phẩm gạo, là mặt hàng xuất khẩu chính của Tổng công

ty bao gồm gạo trắng hạt dài, gạo nếp, gạo tám thơm, gạo jasmine … hàngnăm tổng công ty đã xuất khẩu đi nhiều thị trường trên thế giới với sốlượng trung bình 700 ngàn tấn/năm, chiếm tỷ trọng khoảng 17% tổnglượng xuất khẩu toàn quốc

Tổng công ty đã xây dựng và duy trì những mối quan hệ thương mạichặt chẽ với nhiều nhà nhập khẩu, các công ty vận tải, bảo hiểm, các ngânhàng nổi tiếng trên thế giới để thâm nhập hầu hết các thị trường tiêu thụlương thực lớn như Trung Đông (Iraq, Iran), Châu Mỹ Latinh (Cuba), Châu

Âu (Czech, Croatia, Đức, Tây Ba Nha) và Châu Phi (Mozambique,Algeria, Angola, Nam Phi)

Ngoài việc xuất khẩu, tổng công ty cũng thường xuyên nhập khẩu vàkinh doanh các loại thiết bị và vật tư nông nghiệp phân bón, bột mỳ, hạtnhựa, khô đậu tương …nhằm đáp ứng nhu cầu đầu vào cho các đơn vị sảnxuất kinh doanh, góp phần thúc đẩy sự phát triển của sản xuất lương thựctrong nước

Trong suốt tiến trình phát triển của Tổng công ty kể từ ngày thànhlập, hoạt động sản xuất kinh doanh luôn luôn được chú trọng và khôngngừng được mở rộng Cho đến nay hoạt động sản xuât kinh doanh của tổngcông ty đã đem lại lợi nhuận cũng như tạo dựng uy tín của doanh nghiệptại thị trường trong nước và quốc tế

1.2 Một số khó khăn

Mặc dù đã đạt được những thành công như nêu trên nhưng tổng công

ty vẫn còn gặp một số khó khăn nhất định như về: cơ sở hạ tầng cònthiếu( do đang xây dựng trụ sở) nên gây khó khăn trong việc nâng cao hiệuquả sản xuất kinh doanh; thị trường lương thực trong và ngoài nước không

ổn định cũng đã ảnh hưởng không nhỏ tới công việc sản xuất kinh doanhcủa tổng công ty…Bên cạnh đó, khả năng đánh giá về kinh tế toàn cầu củatổng công ty còn có giới hạn, bên cạnh việc tự nghiên cứu, cần tiếp tục theodõi, tăng cường khả năng dự báo thông qua tiếp cận với các dự báo của thếgiới để có một hình dung đúng nhằm đối phó với tình hình kinh tế thế giới,đặc biệt là về vấn đề an ninh lương thực hiện nay đang được toàn thế giớiđặc biệt chú trọng.

2 Phương hướng phát triển của Tổng công ty lương thực Miền Bắc :

Là doanh nghiệp Nhà nước với chức năng, nhiệm vụ kinh doanh xuấtkhẩu lương thực (nhiệm vụ chính), hoạt động của doanh nghiệp phải bảođảm hoàn thành nhiệm vụ từ hai phía: Nhà nước và thị trường Tổng công

ty phải thực hiện những chủ trương đường lối, chính sách của Nhà nướcthông qua những chỉ tiêu định hướng, góp phần thực hiện các đường lốichủ trương chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước ở địa phương Mặtkhác phải bảo đảm hoạt động sản xuất kinh doanh luôn có hiệu quả, pháttriển bền vững, hoàn thành nghĩa vụ thuế và nộp ngân sách Nhà nước

Từ năm 2003, Tổng công ty Lương thực miền Bắc đi vào thực hiệnISO 9001:2000 với phương châm “không chỉ là số một”; tiếp tục đẩy mạnhthực hiện chủ trương: “Tổng công ty quyết tâm phát huy tối đa nội lực, triệt

để thực hành tiết kiệm, nâng cao chất lượng, tạo lợi thế cạnh tranh”