Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên trường đại học bạc liêu

VÕ MỸ HẠNHQUẢN LÝ QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC THÓI QUEN HÀNH VI ĐẠO ĐỨC CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC BẠC LIÊU LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2013... VÕ MỸ HẠNHQUẢN LÝ QUÁ TRÌNH GIÁO

VÕ MỸ HẠNH

QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC

THÓI QUEN HÀNH VI ĐẠO ĐỨC CỦA SINH VIÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BẠC LIÊU

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2013

VÕ MỸ HẠNH

QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC

THÓI QUEN HÀNH VI ĐẠO ĐỨC CỦA SINH VIÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BẠC LIÊU

MỞ ĐẦU 3

QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC THÓI QUEN HÀNH VI ĐẠO ĐỨC CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI

1.2 Nội dung quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi

đạo đức của sinh viên Trường Đại học Bạc Liêu 201.3 Những nhân tố cơ bản tác động đến quản lý quá trình

giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên

1.4 Thực trạng quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi

đạo đức của sinh viên Trường Đại học Bạc Liêu 27

GIÁO DỤC THÓI QUEN HÀNH VI ĐẠO ĐỨC CỦA

2.1 Những yêu cầu có tính nguyên tắc trong xây dựng

biện pháp quản lý quá trình giáo dục thói quen hành

vi đạo đức của sinh viên Trường Đại học Bạc Liêu 392.2 Biện pháp quản lý quá trình giáo dục thói quen hành

vi đạo đức của sinh viên Trường Đại học Bạc Liêu 412.3 Khảo sát tính khả thi của các biện pháp 69

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đất nước ta sau hơn 20 năm đổi mới, chúng ta đã và đang thu đượcnhững thành tựu to lớn trên nhiều lĩnh vực, ở nhiều phương diện khác nhau.Bên cạnh những thành tựu to lớn đã đạt được, mặt trái của cơ chế thị trườngphần nào đã có ảnh hưởng, tác hại đến những quan hệ, những giá trị, chuẩnmực trong đời sống xã hội của chúng ta; những tiêu cực, tệ nạn cũng từ đónảy sinh và có chiều hướng gia tăng, nhất là trong đời sống đạo đức Nhữngnăm qua, giáo dục truyền thống đạo đức, giáo dục giá trị đạo đức phần nào bịxem nhẹ, vì vậy đã nảy sinh những thái độ, hành vi không lành mạnh trongquan hệ xã hội

Trong sinh viên đã xuất hiện những lệch lạc về nhận thức đạo đức, lốisống như: thờ ơ với chính trị, giảm sút niềm tin, xuất hiện biểu hiện của chủnghĩa cá nhân, cơ hội, thực dụng, buông thả, suy giảm đạo đức Những biểuhiện tiêu cực đó đã cản trở công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên cáctrường đại học nói chung, Trường đại học Bạc Liêu nói riêng

Trường đại học Bạc Liêu Liêu là cơ sở đào tạo nguồn nhân lực chất lượngcao, những trí thức tương lai có trình độ đại học, cao đẳng cho khu vực bán đảoCà Mau Đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao, có phẩm chất đạođức là chức năng và nhiệm vụ trọng tâm của bậc giáo dục đại học

Trường đại học đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cao không chỉthông qua hoạt động dạy và học mà còn bằng nhiều dạng hoạt động khác Vìvậy, ngay trong quá trình đào tạo tại trường cần phải tăng cường các hoạtđộng quản lý giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên, nhằm hoànthiện nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa, góp phần thực hiện thànhcông sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Nhìn chung, đa số sinh viên của Trường đại học Bạc Liêu có phẩm chấtđạo đức tốt, lối sống lành mạnh, có ý thức thực hiện tốt đường lối, chủ trương

của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước Song bên cạnh đó vẫn còn mộtbộ phận sinh viên có lối sống vô cảm, hưởng thụ, lãng phí thời gian học tập,có tư tưởng trung bình chủ nghĩa trong học tập, rèn luyện; vi phạm nội quy,quy chế của nhà trường, cá biệt có những trường hợp mắc vào tệ nạn xã hộinhư cờ bạc, mại dâm

Một trong những nguyên nhân dẫn đến những yếu kém nêu trên là dotrong công tác tổ chức và quản lý quá trình giáo dục, đặc biệt là quản lý giáodục đạo đức, rèn luyện thói quen hành vi đạo đức vẫn còn biểu hiện chưathường xuyên và chưa được quan tâm đúng mức Công tác quản lý giáo dụccòn biểu hiện những hạn chế như: nhận thức về quản lý giáo dục thói quenhành vi đạo đức của sinh viên ở một bộ phận giảng viên, cán bộ quản lý vàsinh viên còn chưa sâu sắc; chưa phát huy cao độ được vai trò, trách nhiệmcủa các chủ thể quản lý, chưa phát huy được sức mạnh tổng hợp của các lựclượng giáo dục; kế hoạch quản lý còn chung chung, chưa sát thực tế; môitrường giáo dục còn nhiều yếu kém, bất cập

Nhìn lại thực tế, cũng đã có khá nhiều các công trình nghiên cứu vềgiáo dục nhân cách, giáo dục đạo đức cho học sinh, sinh viên Song đến nay,chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu về quản lý quá trình giáo dục thóiquen hành vi đạo đức của sinh viên ở một nhà trường đại học cụ thể, nhưTrường đaị học Bạc Liêu Để nâng cao hiệu quả giáo dục, hình thành phẩmchất nhân cách toàn diện của của sinh viên, góp phần thực hiện thắng lợinhiệm vụ giáo dục - đào tạo của Trường đại học Bạc Liêu, tôi chọn đề tài

“Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu” để nghiên cứu.

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Trong lịch sử nhân loại, giáo dục đạo đức và vấn đề quản lý giáo dụcđạo đức luôn được quan tâm và bàn luận Bởi vì đạo đức là một yếu tố cơ bản,

có vai trò tích cực trong đời sống xã hội và trong giáo dục con người hội nhậpđời sống xã hội; đạo đức vừa là động lực vừa là mục tiêu trong sự phát triển,tiến bộ của xã hội loài người.

Trên thế giới

Khổng Tử (551 - 479 tr.CN), ông là nhà giáo dục lớn trong lịch sử cổ –trung đại, được người đời tôn vinh là “Vạn thế sư biểu’’ (người thầy củamuôn đời ) Ông đã chủ tr ương quản lý xã hội bằng đức trị, ng ười trên nêugương, kẻ dưới noi theo, các quan cai trị phải lấy nhân làm đức tính cơ bản.Bàn về giáo dục và quản lý giáo dục, ông cho rằng giáo dục là một quá trìnhvà đề cao việc quản lý phải sát đối tượng, đánh giá người theo phẩm chất, chứkhông phải từ thành phần xuất thân và số tài sản mà họ có Đây là những kiếngiải và tư tưởng tiến bộ, khoa học về quản lý giáo dục còn có giá trị cho tớingày nay

Mạnh Tử (372 - 289 tr.CN), theo ông, mục đích giáo dục nhằm đào tạongười “hiền lương” (người tài đức) để làm quan trong bộ máy cai trị, bồidưỡng cho quảng đại nhân dân đức tính phục tùng Ông cho rằng, con ngườiphải được giáo dục mới trở thành “người”, mới giữ được bản tính thiện Theođó có năm cách dạy người, có cách như mưa xuống mà hoá đi, có cách làmcho thành cái đức, có cách làm cho đạt được cái tài, có cách trả lời cho câuhỏi, có cách học riêng mà tự trau dồi

Arixtôt (384 - 322, tr.CN), ông đánh giá rất cao vai trò của giáo dục,ông cho rằng, giáo dục là cứu cánh của nhân loại, nhờ giáo dục mà tạo nêncộng đồng xã hội lành mạnh, hạnh phúc; không có giáo dục, con ngư ời sẽsống theo bản năng; nhờ giáo dục con người có đức hạnh, có hạnh phúc; dođó giáo dục không hạn chế bất kỳ ai, không hạn chế thời gian học tập

Ông chủ trương đào tạo ra những con người phát triển toàn diện; ôngcho rằng con người có ba bộ phận, xương thịt, ý chí và lý trí; giáo dục phải

hướng vào phát triển ba bộ phận ấy Để đào tạo ra những con người phát triểntoàn diện, nội dung giáo dục phải có các môn như: thể dục, đức dục và trí dục.

Thomas More (1478 - 1535), sống vào thời kỳ Văn hóa Phục hưng, ông

đã lý giải các vấn đề giáo dục một cách mới mẻ, theo khuynh h ướng khoahọc, không bị ràng buộc bởi lễ giáo phong kiến và triết lý của nhà thờ Tưtưởng giáo dục của ông đã góp phần đặt tiền đề cho thời kỳ giáo dục mới -giáo dục cận đại

Ông quan tâm đến giáo dục nhằm phát triển nhiều mặt ở trẻ em như thểchất, đạo đức, trí tuệ, kỹ năng lao động, trong đó ông nhấn mạnh đến giáo dụcnhân cách, đạo đức cho học sinh Đây chính là tư tưởng tiến bộ của nhân loạivề giáo dục trong thời kỳ Văn hoá Phục hưng

J.A Kômenxki (1592 - 1670), nhà giáo dục được người đời tôn vinh làông tổ của nền giáo dục cận đại Ông cho rằng, giáo dục trẻ em tốt nhất làphải thông qua việc xây dựng môi trường lành mạnh và phải được giáo dụcthông qua tấm gương của mọi người xung quanh Nhà trường là “xưởng rènnhân cách”, theo đó quản lý quá trình giáo dục phải tuân theo quy luật pháttriển tự nhiên, quy luật về nhận thức và đặc điểm tâm, sinh lý học sinh

C Mác (1818 - 1883) và Ph Ăngghen (1820 - 1895), các ông là nhữngngười vạch ra tư tưởng cho một thời đại mới, các ông đã chỉ ra sự tất yếu phảixây dựng của một kiểu đạo đức mới trong lịch sử, đó là đạo đức cách mạngcủa giai cấp công nhân Theo Ph Ăngghen, đây là nền đạo đức “đang tiêubiểu cho sự lật đổ hiện tại, biểu hiện cho lợi ích của tương lai, tức là đạo đức

vô sản, là thứ đạo đức có một số lượng nhiều nhất những nhân tố hứa hẹn mộtsự tồn tại lâu dài”

V.I Lênin (1870 - 1924), là người thầy của giai cấp vô sản thế giớiđồng thời là nhà tổ chức thực tiễn về quản lý xã hội Ông chỉ rõ, nhiệm vụquan trọng của nhà nước xã hội chủ nghĩa là phải quản lý nền kinh tế, phát

triển văn hóa, giáo dục, nâng cao đời sống các tầng lớp nhân dân Trong quátrình đấu tranh chống lại các học thuyết đạo đức cũ, lạc hậu của phong kiến,

tư sản, V.I Lênin đã khẳng định sự tất yếu ra đời của đạo đức mới - đạo dứccộng sản chủ nghĩa V.I Lênin đã chỉ rõ, nội dung của đạo đức mới đó là

“Những gì góp phần phá hủy xã hội cũ của bọn bóc lột và góp phần đoàn kếttất cả những người lao động chung quanh giai cấp vô sản đang sáng tạo ra xãhội mới của những người cộng sản”

Ở Việt Nam

Nguyễn Trãi (1380 - 1442), là một nhà giáo dục lớn của dân tộc ta ởthế kỷ XV Những tư tưởng giáo dục của ông có ảnh hưởng to lớn đến việcgiáo dục, đào tạo con người lúc đương thời Tư tưởng giáo dục của NguyễnTrãi bao hàm nhiều vấn đề, được đề cập trên nhiều bình diện, từ quan điểmcủa ông về vai trò của giáo dục cho đến những nội dung giáo dục, mối quanhệ đức – tài, phương pháp giáo dục, chính sách trọng dụng hiền tài…

Theo ông, đức và tài là hai thành tố không thể thiếu được trong một con

người, đó là hai phần cơ bản cấu trúc nên nhân cách Nguyễn Trãi khôngtuyệt đối hoá riêng mặt nào, mà ông coi trọng cả hai mặt đức và tài Tuynhiên, trong nhiều tác phẩm của ông, ông đều luận giải, nhấn mạnh phần

“đức”, ông viết: “Phàm mưu việc lớn, lấy nhân nghĩa làm gốc Nên công lớnlấy nhân nghĩa làm đầu”

Hồ Chí Minh (1890 - 1969), danh nhân văn hóa thế giới, lãnh tụ vĩ đạicủa dân tộc Việt Nam Sinh thời, Người đặc biệt quan tâm đến vấn đề đạo đứcvà giáo dục, rèn luyện đạo đức cho những người cách mạng

Đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức mới - đạo đức cách mạng, ở đó có sựhội tụ các phẩm chất: trung với nước, hiếu với dân; lòng nhân ái; nếp sốngcần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư và tinh thần quốc tế trong sáng TheoHồ Chí Minh, “nói tóm tắt, thì đạo đức cách mạng là: quyết tâm suốt đời đấutranh cho Đảng, cho cách mạng là điều chủ chốt nhất”

Người coi trọng cả đức và tài, nh ưng trong đó đức phải là gốc;Người chỉ rõ “Cũng nh ư sông thì có nguồn mới có nư ớc, không có nguồnthì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Ng ười cách mạngphải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnhđạo được nhân dân”

Trong những thập niên gần đây, vấn đề đạo đức, giáo dục đạo đức vàquản lý giáo dục, rèn luyện đạo đức cho lớp trẻ, học sinh, sinh viên đã thuhút được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học, nhà sư phạm,nhà quản lý giáo dục Trên thực tế, đã có nhiều công trình nghiên cứu đ ượccông bố như:

Trần Đăng Sinh – Nguyễn Thị Thọ (2011), trong công trình nghiên cứuvề “Đạo đức học”, các tác giả đã luận giải làm sáng tỏ nguồn gốc, bản chất vàchức năng của đạo đức; các kiểu đạo đức trong lịch sử, quan hệ giữa đạo đứcvới các hình thái ý thức xã hội khác Đồng thời, các tác giả cũng phân tíchlàm rõ những nguyên tắc của đạo đức mới và những vấn đề đạo đức và giáodục đạo đức trong điều kiện xã hội hiện đại hóa Các tác giả cũng nhấn mạnhviệc học tập tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là vô cùng cần thiếtđối với mọi người, nhất là lớp trẻ ở nước ta hiện nay

Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Văn Thạc, Mạc Văn Trang ( 1995) trongcông trình nghiên cứu về “Giá trị, định hướng giá trị nhân cách và giáo dục giátrị”, các tác giả đã đề cập một hệ thống các phạm trù, khái niệm như: giá trị,thang giá trị, định hướng giá trị, giáo dục giá trị Trên cơ sở đó, các tác giả đãphân tích làm rõ các giá trị mang tính phổ biến của nhân loại, các giá trị truyềnthống Việt Nam, các giá trị cốt lõi hiện nay, các giá trị mới của thời đại Đặcbiệt, các tác giả đã đầu tư nghiên cứu, xác định rõ việc định hướng giá trị, giáodục giá trị cho thế hệ trẻ ở Việt Nam trong giai đoạn mới hiện nay

Nguyễn Thế Kiệt (1996), với công trình: “ Quan hệ giữa đạo đức và kinhtế trong việc định hướng các giá trị đạo đức hiện nay” Ông cho rằng, trongđiều kiện phát triển kinh tế thị trường, hiện đại hóa đất nước vẫn không được xarời những giá trị đạo đức truyền thống Mặt khác, phải kịp thời bổ sung nhữnggiá trị đạo đức mới, phù hợp với thời đại, đặc biệt là đi đôi với xây dựng đạođức cho lớp trẻ phải kiên quyết chống các tệ nạn xã hội mới nảy sinh.

Đặng Quốc Bảo (1996) trong bài: “Một số ý kiến về nhân cách thế hệtrẻ, thanh niên, sinh viên và phương pháp giáo dục”, theo tác giả, trong tìnhhình hiện nay, cần phải coi trọng việc giáo dục nhân cách cho sinh viên, trướchết họ phải được trang bị tri thức, định hướng giá trị, có khả năng đương đầuvới mọi thử thách; phương pháp giáo dục phải chuyển từ kiểu “sư phạmquyền uy” sang kiểu “sư phạm dân chủ”

Phạm Khắc Chương (1997), với công trình nghiên cứu: “Vấn đề giáodục đạo đức và những tệ nạn xã hội trong sinh viên”, tác giả rất đề cao vai tròcủa nhà trường đại học trong việc giáo dục đạo đức và thói quen hành vi đạođức cho sinh viên Ông coi đó là môi trường bồi dưỡng, rèn luyện đạo đứcmang tính hoàn hảo đối với sinh viên Ông cho rằng, điều quan trọng là phảinhận diện kịp thời những tệ nạn xã hội, những hậu quả tai hại nảy sinh từ mặttrái của kinh tế thị trường Do đó, nhà trường phải luôn kết hợp chặt chẽ vớigia đình và cộng đồng xã hội để rèn luyện đạo đức cho sinh viên

Nghiêm Đình Vì (1997), tác giả đã đi sâu nghiên cứu “Thực trạng củađạo đức sinh viên nhà trường và kiến nghị giải pháp quản lý” Ông phân tích,đánh giá cao vai trò của thanh niên, sinh viên đối với công cuộc xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc Ông nhận thấy bên cạnh những mặt tốt, mặt tích cực về đạođức, lối sống của đại bộ phận sinh viên hiện nay thì vẫn còn một bộ phận sinhviên vi phạm pháp luật, suy thoái về đạo đức, lối sống, sa vào các tệ nạn xãhội… rất đáng lo ngại Theo tác giả, cần phải kết hợp chặt chẽ giữa các lực

lượng để giáo dục đạo đức, thói quen hành vi đạo đức cho sinh viên Song,cũng cần vận dụng các phương pháp giáo dục cho phù hợp, cần tạo dư luận xãhội mạnh mẽ, phát huy sức mạnh của các tấm gương, cần tạo môi trường lànhmạnh, rèn luyện các hành vi đạo đức cho sinh viên thành thói quen đẹp, nếpsống đẹp Vấn đề này đòi hỏi rất cao ở tấm gương đạo đức và trình độ, nănglực của các nhà quản lý.

Lê Đức Phúc (1997), ông đã đi sâu nghiên cứu và đề xuất “Một số yêucầu và phương cách giáo dục đạo đức, lối sống cho sinh viên”, tác giả chorằng, hình thành đạo đức, lối sống cho sinh viên phải biết kế thừa các giá trịđạo đức truyền thống, phải thấm nhuần những giá trị chuẩn mực đạo đức hiệnnay trong xã hội ta, đồng thời phải dự báo, tiên liệu trước những vấn đề vàhành vi đạo đức của lớp trẻ trong những thập niên tới, nhất là thói quen, lốisống của đô thị trong tương lai

Nguyễn Anh Tuấn (1997), qua nghiên cứu đã làm rõ “Những ảnhhưởng của kinh tế thị trường tới đạo đức sinh viên sư phạm”, tác giả đã cóquá trình khảo sát, phân tích số liệu, đánh giá những ảnh hưởng tích cực vàtiêu cực của kinh tế thị trường tới đạo đức sinh viên sư phạm Từ thực trạngmà tác giả đưa ra sẽ giúp các cơ quan quản lý giáo dục, nhà trường, cán bộquản lý giáo dục đề xuất và áp dụng những biện pháp giáo dục đạo đức chosinh viên nói chung, sinh viên sư phạm nói riêng trong điều kiện xây dựng vàphát triển nền kinh tế thị trường hiện nay ở nước ta

Nguyễn Thị Thanh Thương (1998), trong công trình nghiên cứu “ Mộtsố biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viên ViệtNam hiện nay”, với những kiến giải có tính lý luận và thực tiễn, tác giả đãđưa ra yêu cầu phải đổi mới nội dung và hình thức giáo dục đạo đức cho sinhviên Gia đình, nhà trường và xã hội cùng kết hợp với nhau trong giáo dụcđạo đức cho sinh viên; phát huy vai trò tích cực của Đoàn Thanh niên, Hội

Sinh viên trong công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên Tác giả cho rằng,giáo dục đạo đức cho sinh viên là quá trình lâu dài và phức tạp, đòi hỏi sự cốgắng, nỗ lực của nhà quản lý, các lực lượng giáo dục, đặc biệt là chính bảnthân sinh viên.

Đặng Xuân Sơn (2011), trong bài “Suy nghĩ về giáo dục giá trị sống vàgiáo dục kỹ năng cho sinh viên ở các nhà trường hiện nay”, tác giả nêu lên vàluận bàn về những giá trị mới trong cuộc sống ở thế kỷ XXI, bao gồm nhữnggiá trị mang tính dân tộc và những giá trị mang tính nhân loại Theo tác giả,giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống cho sinh viên phải gắn liền với nhữngchuẩn mực đạo đức xã hội Đồng thời, trong quá trình giáo dục phải tôn trọngnhân cách sinh viên và cần có sự quan tâm chỉ đạo, tổ chức, phối hợp, sự tácđộng từ nhiều lực lượng ở nhà trường

Nguyễn Minh Kỳ (2011), tác giả đi sâu nghiên cứu về phương pháp

“Nêu gương trong giáo dục học sinh, sinh viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh”

Tác giả đã luận giải làm rõ vai trò, tác dụng của phương pháp nêu gươngtrong giáo dục học sinh, sinh viên, và Bác Hồ là một mẫu mực trong sử dụngphương pháp nêu gương để giáo dục mọi người, nhất là giáo dục lớp trẻ Theo tácgiả, trong nhà trường, trước kết các thầy cô giáo phải là những tấm gương sáng vềđạo đức, phải tạo ra môi trường mà trong đó mỗi học sinh, sinh viên được noigương, được rèn luyện về hành vi, nếp sống đạo đức theo các tấm gương

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ lý luận và thực tiễn quản lý quá trình giáo dục thói quenhành vi đạo đức của sinh viên, đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng,hiệu quả của quá trình giáo dục, hình thành và phát triển các thói quen hành viđạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu, góp phần thực hiện tốt mục tiêuđào tạo của nhà trường

Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý quá trình giáo dục thói quen hành viđạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu

Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý quá trình giáo dục thóiquen hành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, đề xuất các biện pháp quản lý quá trìnhgiáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu

4 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Khách thể nghiên cứu: Quản lý quá trình giáo dục nhân cách sinh viên

Trường đại học Bạc Liêu

Đối tượng nghiên cứu: Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo

đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu

Phạm vi nghiên cứu: Đề tài luận văn tập trung nghiên cứu các biện

pháp quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viênTrường đại học Bạc Liêu Số liệu điều tra, khảo sát được khai thác, sử dụngtừ năm 2009 - 2012

5 Giả thuyết khoa học

Thói quen hành vi đạo đức của sinh viên chỉ có thể hình thành vữngchắc trên cơ sở của sự nhận thức, thái độ, niềm tin và được tổ chức rèn luyệnmột cách đúng hướng, kiên trì và khoa học Nếu các chủ thể quản lý giáo dụctrong nhà trường tổ chức thực hiện tốt quá trình giáo dục nâng cao nhận thức,bồi dưỡng tình cảm, niềm tin và rèn luyện thói quen hành vi đạo đức của sinhviên; phối hợp các lực lượng trong quản lý, giáo dục; xây dựng môi trườnggiáo dục kết hợp với việc phát huy ý thức tự rèn luyện của sinh viên và thựchiện tốt việc kiểm tra, đánh giá thì hiệu quả quản lý quá trình giáo dục thóiquen hành vi đạo đức của sinh viên sẽ được nâng cao

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Luận văn được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩaMác - Lênin, quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lốicủa Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục và quản lý giáo dục Đồng thời, đềtài luận văn còn được thực hiện trên cơ sở quan điểm tiếp cận hệ thống - cấutrúc, quan điểm lịch sử - lôgíc, quan điểm thực tiễn trong nghiên cứu khoa học

Phương pháp nghiên cứu cụ thể

Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, đối chiếu, so sánh, hệ thống hoá, kháiquát hóa các nội dung, tư tưởng trong các sách, tài liệu có liên quan đến đề tàiluận văn

Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Sử dụng phương pháp quan sát đối với hoạt động học tập, ứng xử, rènluyện thói quen, hành vi đạo đức ở các môi trường khác nhau, tình huốngkhác nhau của sinh viên; các nội dung và cách thức tổ chức quản lý, tổ chứcrèn luyện thói quen, hành vi đạo đức cho sinh viên của các lực lượng quản lýgiáo dục Trường đại học Bạc Liêu

Sử dụng phương pháp điều tra đối với sinh viên, các lực lượng quản lýgiáo dục để làm cơ sở đánh giá thực trạng và đề ra biện pháp quản lý quá trìnhgiáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên

Sử dụng ph ương pháp chuyên gia trong quá trình nghiên cứu, xin ýkiến của các nhà khoa học, các nhà quản lý có kinh nghiệm về những vấn đềcó liên quan trực tiếp đến đề tài luận văn

Sử dụng ph ương pháp thống kê toán học để tính toán, xử lý các sốliệu phục vụ cho đề tài luận văn

7 Ý nghĩa của luận văn

Đề tài xây dựng một số khái niệm như: Thói quen hành vi đạo đức, quátrình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên; quản lý quá trình giáodục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu

Đề xuất hệ thống các biện pháp quản lý quá trình giáo dục thói quenhành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu

8 Kết cấu của đề tài

Luận văn được kết cấu gồm: Phần mở đầu, 2 chương (7 tiết), kết luậnvà kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC THÓI QUEN HÀNH VI ĐẠO ĐỨC

CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC BẠC LIÊU

1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Thói quen hành vi đạo đức của sinh viên

Theo từ điển Tiếng Việt, Đạo đức “là những tiêu chuẩn, những nguyêntắc quy định hành vi quan hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội.Đạo đức là những phẩm chất tốt đẹp của con người theo những tiêu chuẩn đạođức của một giai cấp nhất định” [47, tr.211]

Dưới góc độ giáo dục học, tác giả Phạm Minh Hạc coi đó là những quyđịnh, những chuẩn mực ứng xử của con người với con người, với công việcvà với bản thân, kể cả với thiên nhiên và môi trường sống

Trong lịch sử, ở mỗi chế độ xã hội đều có những chuẩn mực đạo đức; tuynhiên, đạo đức cũng thường xuyên biến đổi theo tiến trình phát triển của nhânloại Đạo đức mang tính giai cấp, tính dân tộc và tính thời đại sâu sắc, do đó quátrình giáo dục đạo đức nói chung, thói quen hành vi đạo đức nói riêng của sinhviên các trường đại học cũng phải được thực hiện và tuân theo quy luật kháchquan; được thực hiện theo các khâu, các bước, thông qua các hoạt động đa dạngtrong đời sống xã hội gắn với vai trò của chủ thể, đồng thời chịu sự tác động củacác yếu tố khách quan

Thói quen, theo Từ điển Tiếng Việt, là "lối, cách sống hay hoạt độnglặp đi lặp lại lâu ngày thành quen, khó thay đổi" [47, tr.948]

Dưới góc độ tâm lý học, thói quen được hiểu là "những hoạt động tự

động hoá, ổn định ở con người, trở thành nhu cầu của con người Nếu nhu cầuđó không được thỏa mãn, con người cảm thấy khó chịu" [5, tr.201]

Có hai loại thói quen: Thói quen tốt và thói quen xấu Thói quen tốt hayxấu không tự nhiên sinh ra mà nó là hệ quả tất yếu của việc sinh hoạt, học tập,rèn luyện và tu dưỡng của mỗi người trong cuộc sống hàng ngày.

Khái niệm hành vi đạo đức, hành vi đạo đức là một hành động tự giác,được thúc đẩy bởi động cơ có ý nghĩa về mặt đạo đức, hành vi đạo đức đượcbiểu hiện trong cách ứng xử, trong lối sống, trong giao tiếp, trong lời ăn tiếngnói hàng ngày

Trong giáo dục đạo đức cần giáo dục hành vi đạo đức, hành vi đạo đứcphải phù hợp với chuẩn mực đạo đức của xã hội Giá trị đạo đức của mộthành vi được xét theo những tiêu chuẩn như: Tính tự giác, tính có ích và tínhkhông vụ lợi của hành vi

Theo đó, thói quen phải mang tính đạo đức và ăn sâu vào nếp sống conngười, thói quen được hình thành từ nhiều con đường khác nhau như: luyệntập, tự phát, rèn luyện

Thói quen đạo đức là những hành vi đạo đức ổn định của con người, nótrở thành những nhu cầu đạo đức của người đó Nếu như nhu cầu này đượcthỏa mãn thì con người cảm thấy dễ chịu và ngược lại

Bàn về thói quen hành vi đạo đức, một số nhà nghiên cứu cho rằng:

Thói quen hành vi đạo đức là các hành vi đã được tự động hoá, ăn sâu vàonếp sinh hoạt của sinh viên mang tính chất của một nhu cầu

Từ các cách định nghĩa và quan niệm trên, có thể hiểu: Thói quen hành

vi đạo đức của sinh viên là các hành vi phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội đã được tự động hoá, trở thành nếp sống, sinh hoạt, thành nhu cầu bên trong của nhân cách sinh viên.

1.1.2 Quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu

Giáo dục, được hiểu một cách khái quát là quá trình chuyển giao hệthống tri thức, các giá trị, thái độ và kinh nghiệm hoạt động của thế hệ trước cho

thế hệ sau nhằm phát triển và hoàn thiện nhân cách cá nhân - xã hội đảm bảo sựtồn tại và phát triển xã hội Mặt khác, trong lý luận giáo dục hiện đại cũng chỉ rarằng: giáo dục là hoạt động nhằm tác động một cách có hệ thống đến sự pháttriển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào đó làm cho đối tượng ấy dần dầncó được những phẩm chất nhân cách, năng lực như yêu cầu đề ra.

Xét theo quan điểm của các nhà giáo dục học, thì giáo dục là một quá trìnhtổng thể của các hoạt động dạy học, giáo dục, phát triển nhân cách và là quá trìnhchuẩn bị tâm lý cho sinh viên được tổ chức một cách có mục đích, có kế hoạch,dựa trên những cơ sở của khoa học giáo dục nhằm hình thành phẩm chất nhâncách và năng lực theo yêu cầu của xã hội

Giáo dục đạo đức là nhằm hình thành và phát triển ý thức đạo đức vàthói quen hành vi đạo đức của con người Ý thức đạo đức là toàn bộ nhữngquan niệm về cái thiện, ác, tốt, xấu, lương tâm, trách nhiệm, hạnh phúc, côngbằng; về những quy tắc đánh giá, điều chỉnh hành vi ứng xử giữa cá nhân vớixã hội, giữa cá nhân với cá nhân trong xã hội

Thói quen hành vi đạo đức thuộc hoạt động của con người, chịu ảnhhưởng của niềm tin, ý thức đạo đức, là quá trình hiện thực hóa ý thức đạođức Sự hình thành thói quen hành vi đạo đức phải thông qua quá trình giáodục nâng cao nhận thức về đạo đức, có thái độ, niềm tin đạo đức và đặc biệt làphải thông qua quá trình kiên trì rèn luyện để các hành vi đạo đức trở thànhthói quen, trở thành phẩm chất bền vững

Ý thức, niềm tin đạo đức và hành vi đạo đức luôn có quan hệ biệnchứng, tạo nên bản chất đạo đức của con người Ý thức, niềm tin đạo đức làđiều kiện, là cơ sở tâm lí cho việc thực hiện hành vi đạo đức Hành vi đạo đứclà sự thể hiện ý thức, niềm tin đạo đức trong thực tiễn, là thước đo sự pháttriển ý thức đạo đức và nhân cách đạo đức nói chung Nếu không có hành viđạo đức và thói quen hành vi đạo đức thì ý thức đạo đức không đem lại cho

xã hội những giá trị, những lợi ích, những tiến bộ và như vậy ý thức đạo đứcsẽ không mang tính thực tiễn.

Thói quen hành vi đạo đức của sinh viên là kết quả của cả một quátrình rèn luyện lâu dài của mỗi cá nhân, đồng thời cũng là kết quả của hệthống các tác động giáo dục lên các thành tố của quá trình giáo dục (như mụctiêu giáo dục; nhà giáo dục; đối tượng giáo dục; nội dung giáo dục; phươngpháp, hình thức tổ chức giáo dục, phương tiện giáo dục; kết quả giáo dục)

Các thành tố của quá trình giáo dục có mối quan hệ thống nhất biệnchứng, tác động qua lại, thúc đẩy lẫn nhau, hướng vào việc không ngừng nângcao nhận thức, bồi dưỡng tình cảm, ý chí và hình thành thói quen hành vi đạođức của sinh viên

Từ cơ sở lý luận như trên, có thể hiểu: Quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu là hoạt động có mục đích, có tổ chức, thông qua hệ thống các tác động liên tục của nhà giáo dục đến đối tượng giáo dục, hướng vào việc nâng cao nhận thức, tạo lập niềm tin đạo đức, nhằm hình thành thói quen hành vi đạo đức, góp phần xây dựng phẩm chất nhân cách toàn diện cho sinh viên, đáp ứng mục tiêu giáo dục của Nhà trường.

1.1.3 Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu

Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viênTrường đại học Bạc Liêu là một bộ phận của quản lý giáo dục - đào tạo, mộtkhâu quan trọng trong quy trình quản lý giáo dục - đào tạo, là sự tác động cóý thức của chủ thể quản lý, nhằm điều khiển, hướng dẫn, rèn luyện những thóiquen hành vi đạo đức phù hợp với quy luật khách quan và đạt được mục tiêutheo yêu cầu giáo dục, đào tạo

Về thuật ngữ “quản lý”, theo từ điển Tiếng Việt: “Quản lý là trông coi,giữ gìn theo những yêu cầu nhất định”, “quản lý là tổ chức và điều khiển cáchoạt động theo những yêu cầu nhất định” [47, tr.772].

Khi bàn về thuật ngữ trên, tác giả Trần kiểm đã đưa ra khái niệm tổngquát, dùng cho cả quá trình quản lý xã hội, quản lý giới vô sinh Một số tác giảkhác lại phân chia quản lý giáo dục thành hai cấp độ là vĩ mô và vi mô

Ở cấp độ vĩ mô, quản lý giáo dục có thể hiểu là những tác động tự giác, cómục đích, có kế hoạch, có hệ thống của chủ thể quản lý đến tất cả các khâu của hệthống từ cấp cao nhất đến tất cả các cơ sở giáo dục, nhằm thực hiện có chấtlượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ

Ở cấp độ vi mô, quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tác độngtự giác, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống của chủ thể quản lý đến tập thểgiáo viên, nhân viên, học sinh, phụ huynh học sinh, nhằm thực hiện có hiệuquả, đạt tới mục tiêu giáo dục của nhà trường

Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viênTrường đại học Bạc Liêu là quản lý ở cấp độ trường học, quản lý giáo dục ởcấp vi mô, thuộc phạm trù quản lý nguồn nhân lực giáo dục ở nhà trường.Quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên được tổ chức mộtcách chặt chẽ, vừa theo Luật Giáo dục, vừa theo Điều lệ, quy chế của Nhàtrường Công tác quản lý đó càng không thể tách rời quản lý các nội dunghọc tập khác như văn hoá, chính trị, thể chất, thẩm mĩ; giữa chúng có sựđan xen với nhau, quy định lẫn nhau, bổ sung cho nhau nhằm giáo dụcphẩm chất nhân cách toàn diện cho sinh viên

Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viênkhông chỉ bó hẹp trong phạm vi duy trì công tác hành chính, quản lý một sốbài học về đạo đức công dân mà điều cơ bản là phải thông qua các hoạt động

đa dạng trong Nhà trường, nhằm nâng cao nhận thức, xây dựng niềm tin vàrèn luyện để hình thành các thói quen hành vi đạo đức của mỗi sinh viên Sinh

viên ở đây không chỉ đơn thuần là đối tượng chịu sự tác động của chủ thểquản lý mà còn là chủ thể tự quản lý thông qua các hoạt động tự giáo dụcnâng cao nhận thức về đạo đức và tự rèn luyện, tự kiểm tra, đánh giá kết quảrèn luyện thói quen hành vi đạo đức của bản thân.

Từ những quan niệm như trên, chúng ta có thể hiểu: Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu là sự tổ chức, điều khiển của chủ thể quản lý đối với sự vận hành của quá trình giáo dục, rèn luyện nhằm hình thành các thói quen hành vi đạo đức của sinh viên, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu giáo dục của nhà trường.

Như vậy, quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinhviên là những tác động quản lý có kế hoạch, có chỉ đạo, tổ chức và kiểm soátcủa chủ thể quản lý đối với đối tượng quản lý, nhằm phát huy tính chủ động,tích cực, tự giác lĩnh hội tri thức và rèn luyện các thói quen hành vi đạo đứcđể hình thành, phát triển, hoàn thiện nhân cách cho sinh viên theo mục tiêuyêu cầu đào tạo của Nhà trường

Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên khôngtách rời quá trình tự quản lý, tự giáo dục, tự rèn luyện của sinh viên; trong đó sinhviên không chỉ là đối tượng chịu sự tác động của chủ thể quản lý mà sinh viên cònlà chủ thể tự quản lý hoạt động rèn luyện thói quen hành vi đạo đức

Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên lànhững tác động có tính hướng đích, có mục tiêu cụ thể, song không tách rờiquản lý các nội dung rèn luyện thói quen hành vi về văn hóa, pháp luật, kỷluật, thẩm mĩ

1.2 Nội dung quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu

Giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên diễn ra với tư cách làmột quá trình, nên trong đó bao gồm các thành tố cơ bản hợp thành như : nhà

giáo dục, đối tượng giáo dục, mục tiêu giáo dục, nội dung giáo dục, phươngpháp, hình thức, phương tiện giáo dục và kết quả giáo dục.

Quản lý mục tiêu giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên: đó

là việc xây dựng mục tiêu, quán triệt mục tiêu đối với các lực lượng giáo dụctrong nhà trường, trên cơ sở đó tổ chức một cách khoa học quá trình giáo dụcthói quen hành vi đạo đức cho sinh viên nhằm đạt tới mục tiêu đã xác định.Mục tiêu được xem là trạng thái mong muốn, được hình dung trước, mangtính khả thi trong tương lai Với hoạt động quản lý quá trình giáo dục thóiquen hành vi đạo đức của sinh viên, việc xác định mục tiêu có tầm quan trọnghàng đầu, bởi nó định hướng, chi phối tới nội dung giáo dục, phương pháp,hình thức, phương tiện giáo dục và kết quả giáo dục

Quản lý nhà giáo dục: nhà giáo dục chính là các lực lượng giáo dục của

nhà trường, các Phòng, Khoa, Tổ bộ môn, chủ nhiệm lớp Các Phòng, Khoa,Tổ có nhiệm vụ quản lý, tham mưu cho Đảng ủy, ban Giám hiệu nhà trườngđể quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên diễn ra theođúng kế hoạch Người trực tiếp quản lý quá trình giáo dục thói quen hành viđạo đức của sinh viên là giáo viên chủ nhiệm, giảng viên và ban cán sự lớp.Đặc biệt, giáo viên chủ nhiệm và ban cán sự lớp là lực lượng trực tiếp tổ chứcquá trình giáo dục và kiểm tra ý thức, hành vi của sinh viên

Ngoài ra, các tổ chức đoàn thể, quần chúng cũng giữ vai trò quantrọng trong quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên như:Công đoàn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội sinh viên, HộiLiên hiệp thanh niên… Quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức củasinh viên cần phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận, các lực lượnggiáo dục trong nhà trường để quản lý, giáo dục và rèn luyện thói quen hành

vi đạo đức cho sinh viên

Quản lý đối tượng giáo dục: đối tượng giáo dục thói quen hành vi đạo

đức là sinh viên trong nhà trường Thông qua quá trình học tập và tham giaphong trào do các tổ chức đoàn thể phát động, sinh viên được trau dồi và rènluyện thói quen hành vi đạo đức Yêu cầu đặt ra là, các lực lượng giáo dụcphải nắm được số lượng, chất lượng học tập, rèn luyện, đặc điểm tâm, sinh lýlứa tuổi, điều kiện kinh tế của gia đình sinh viên để phân loại và có nhữnghình thức, biện pháp quản lý, giáo dục phù hợp Đặc biệt, phải nắm chắc cácmặt hoạt động, đồng thời chỉ đạo, tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động chặtchẽ Thường xuyên theo dõi, kiểm tra, động viên, khích lệ những nhân tố tíchcực; uốn nắn kịp thời những biểu hiện không lành mạnh trong ý thức và hành

vi đạo đức của sinh viên Vấn đề đặt ra là, các lực lượng giáo dục phải pháthuy được ý thức tự giác rèn luyện các thói quen hành vi đạo đức của sinhviên, hướng vào việc phát triển nhân cách toàn diện cho sinh viên

Quản lý nội dung giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên: là

quản lý hệ thống tri thức, các giá trị, chuẩn mực đạo đức, các thói quen hành

vi cần rèn luyện cho sinh viên Điều đó được thực hiện từ khâu xây dựngchương trình, nội dung giáo dục đến khâu triển khai kế hoạch, phân công,phân cấp tổ chức thực hiện Các lực lượng giáo dục phải quán triệt sâu sắcmục tiêu giáo dục, nội dung giáo dục để tổ chức thực hiện đầy đủ và hiệu quả

Nội dung giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên phải mangtính khoa học và có tính định hướng chính trị, tư tưởng Nội dung giáo dụcthói quen hành vi đạo đức cho sinh viên cần tập trung vào những nội dungđạo đức sau: những giá trị chuẩn mực đạo đức truyền thống của dân tộc;những giá trị và chuẩn mực đạo đức con người mới theo tư tưởng, tấm gươngđạo đức Hồ Chí Minh; những giá trị và chuẩn mực đạo đức theo quan điểmChủ nghĩa Mác – Lênin; những giá trị chuẩn mực đạo đức của con ngườihiện đại trên cơ sở tiếp thu tinh hoa đạo đức của nhân loại để sinh viên có

thể hội nhập với văn hóa thế giới trong xu thế toàn cầu hóa Các nội dungtrên phải luôn bám sát mục tiêu giáo dục nói chung và mục tiêu giáo dụcthói quen hành vi đạo đức của sinh viên Nội dung giáo dục phải được phânbổ hợp lý, được thực hiện từ dễ đến khó, từ tiếp thu những kiến thức để hìnhthành ý thức cho đến hành vi, trở thành thói quen trong sinh hoạt, học tậpcủa sinh viên.

Quản lý phương pháp, hình thức tổ chức và phương tiện giáo dục:

phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinhviên bao gồm những cách thức tác động, cách thức tổ chức sắp xếp, qua đónhà giáo dục điều khiển đối tượng giáo dục bằng những công cụ, phương tiệnđể đạt được mục tiêu quản lý Vấn đề đặt ra là, đòi hỏi các lực lượng giáo dụcphải tìm ra các hình thức, phương pháp giáo dục thích hợp, nhất là cần đổimới phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục theo hướng hiện đại và sử dụngcác phương tiện giáo dục tiên tiến để tác động một cách hiệu quả vào nhậnthức, tình cảm, ý chí và hành vi của sinh viên nhằm hình thành các thói quenhành vi đạo đức cho họ

Quản lý kết quả giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên: kết

quả giáo dục thói quen hành vi đạo đức là mức đạt được về độ vững chắc củacác thói quen hành vi đạo đức của sinh viên đáp ứng mục tiêu đề ra Đó chínhlà thước đo, đánh giá kết quả của quá trình giáo dục; đó cũng là sự kết tinhthành quả lao động sư phạm của nhà giáo dục và đối tượng giáo dục

Kết quả giáo dục cần phải được nắm chắc thông qua báo cáo của bancán sự lớp, giáo viên chủ nhiệm, Ban chấp hành chi đoàn về xếp loại sinhviên, xếp loại đoàn viên; báo cáo sơ kết, tổng kết của khoa chuyên môn, đoànkhoa; báo cáo tổng kết của phòng Công tác chính trị và quản lý sinh viên,phòng Đào tạo, Đoàn thanh niên, Hội liên hiệp Thanh niên, Hội Sinh viêntrong nhà trường Trên cơ sở kết quả giáo dục, cần nhìn nhận đánh giá, đối

chiếu với mục tiêu đặt ra để có sự điều chỉnh, rút kinh nghiệm trong quá trìnhthực hiện, đưa quá trình giáo dục phát triển đúng hướng, đáp ứng mục tiêu,yêu cầu đào tạo của nhà trường Đối với người quản lý, cần có quá trình kiểmtra, đánh giá kết quả giáo dục thói quen hành vi đạo đức để quá trình này phảiđược tiến hành một cách công bằng, khách quan, nghiêm túc, đúng quy trình,đúng thực chất, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh nhà trường.

1.3 Những nhân tố cơ bản tác động đến quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu

1.3.1 Sự tác động từ điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội

Đất nước ta đang trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, cách mạng nước ta đãđạt được những thành tựu quan trọng, kinh tế - xã hội phát triển, chính trị ổnđịnh, quốc phòng an ninh được củng cố, tăng cường; vị thế của nước ta ngàycàng được nâng cao trên trường quốc tế; đời sống vật chất và tinh thần của đa sốtầng lớp nhân dân được cải thiện Công cuộc đổi mới toàn diện đất nước đã làmcho con người trở nên năng động, sáng tạo và nhạy bén, tích cực hơn trong laođộng sản xuất, trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Đứng trước những yêu cầu mới đặt ra cho đất nước, Đảng đã chủ trươngđẩy mạnh cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là một trong những biệnpháp để phát huy những mặt tích cực, khắc phục những tiêu cực về đạo đức, lối sống

Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: “Việc học tậpvà làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là nhiệm vụ quan trọng, thườngxuyên, lâu dài của cán bộ, đảng viên, của các chi bộ, tổ chức đảng và các tầnglớp nhân dân” [9, tr.257]

Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minhcó tác động mạnh mẽ đến đến nhận thức, tình cảm, trách nhiệm, hành vi của

mọi người, trong đó có lớp trẻ sinh viên Vì vậy, trong quản lý quá trình giáodục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên, cần quán triệt và thực hiện tốtcác nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Thực hiệnlời dạy của Người: Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư Nâng cao ý thứcdân chủ và kỷ luật; sống nhân ái, đoàn kết, mình vì mọi người, gần gũi, chântình với nhau, học tập lẫn nhau, có trách nhiệm với nhau trong quá trình họctập, rèn luyện; thẳng thắn trong tự phê bình và phê bình theo gương Bác.

Những vấn đề trên tác động không nhỏ đến nguyện vọng, động cơ họctập, ý thức đạo đức, lối sống của sinh viên; đòi hỏi phải tăng cường giáo dụclý luận của Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh, đường lối, quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật củaNhà nước, quy chế, quy định của Bộ giáo dục và Nhà trường cho sinh viên

1.3.2 Sự tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường

Phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận hành theo cơ chếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một chủ trương đúng đắn của Đảng,Nhà nước, phù hợp với thực tiễn đổi mới và hội nhập quốc tế của đất nước ta

Tuy nhiên, mặt trái của kinh tế thị trường đã tác động tiêu cực, kéo theo cáctệ nạn xã hội, gây nên những hậu quả, làm nảy sinh lối sống thực dụng, chạy theođồng tiền, làm giàu bằng mọi giá, làm tha hoá những chuẩn mực, giá trị đạo đứctruyền thống của dân tộc, của con người Việt Nam và xâm hại đến lối sống xã hộichủ nghĩa Chỉ vì lợi ích cá nhân, tiền tài, địa vị đã làm cho không ít người xa rờimục tiêu lý tưởng, sa đọa về đạo đức; chỉ biết bon chen, lo cho bản thân, đi ngượclại lợi ích cộng đồng… Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trungương khoá XI đã chỉ rõ: “Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đócó những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một số cán bộ cao cấp,suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống ” [10, tr.22]

Thực tế đó đã tác động từng ngày từng giờ đến thế lớp trẻ, trong đó có sinhviên ở các nhà trường nói chung, Trường đại học Bạc Liêu nói riêng Vấn đề đó đặt

ra cho công tác quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức cho sinh viên:Làm thế nào để phát huy những điều kiện thuận lợi, đồng thời phải có nhữngphương thức thích hợp để hạn chế đến mức thấp nhất những ảnh hưởng tiêu cực từmặt trái của kinh tế thị trường.

1.3.3 Sự tác động từ mục tiêu, yêu cầu giáo dục toàn diện cho sinh viên

Đảng ta coi phát triển giáo dục, đào tạo và khoa học công nghệ là yếutố cơ bản cho phát triển của đất nước, là nhân tố quyết định tăng trưởng kinhtế và phát triển xã hội Đường lối này hoàn toàn phù hợp khi mà ngày nay sứcmạnh cạnh tranh của các quốc gia phụ thuộc phần lớn vào tiềm năng trí tuệmà quốc gia đó có được Đối với nước ta, việc đào tạo một đội ngũ trí thứcđông đảo, có trình độ cao là nhiệm vụ vô cùng quan trọng phục vụ sự nghiệpcông nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển lâu bền của đất nước

Trong bối cảnh hội nhập, việc tăng tốc để rút ngắn khoảng cách giữanước ta và các nước phát triển khiến những đòi hỏi về chất lượng giáo dụccàng bức xúc hơn bao giờ hết, đặc biệt là đối với giáo dục đại học Luật giáodục 2005 đã xác định: Mục tiêu của giáo dục đại học là đào tạo người học cóphẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức vànăng lực thực hành nghề nghiệp tương xứng với trình độ đào tạo, có sức khỏe,đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Từ mục tiêu trên, rõ ràng giáo dục đại học có sứ mạng hết sức quantrọng Giáo dục đại học phải tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứngnhu cầu phát triển kinh tế - xã hội Ngoài kiến thức chuyên môn và kỹ năngnghề nghiệp thì những yêu cầu về phẩm chất chính trị, đạo đức cần phải cónhư: yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, ý thức về độc lập chủ quyền của đấtnước, nhân ái, vị tha, khoan dung, có lương tâm, trách nhiệm với nghềnghiệp, với gia đình và xã hội… bởi đây là những yếu tố hết sức cần thiết ởmột con người, bất kể là làm nghề gì, ở vị thế nào trong xã hội Xây dựng và

hoàn thiện nhân cách con người Việt Nam là nhiệm vụ của toàn xã hội, nhưngnhà trường phải đóng vai trò tiên phong và nền tảng.

Mục tiêu, yêu cầu giáo dục toàn diện đối với sinh viên đòi hỏi phải cósự thay đổi trong xây dựng nội dung, chương trình, phương pháp đào tạo ởbậc đại học mà trong đó có những yêu cầu đối với giáo dục đại học nói chung,thói quen hành vi đạo đức của sinh viên nói riêng

Trong quá trình đào tạo, sinh viên không chỉ được giáo dục ở thời gianchính khóa mà còn được Nhà trường tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa,nghe báo cáo chuyên đề, tham quan thực tế; tổ chức các câu lạc bộ, diễn dànvà các hoạt động xã hội khác Từ đó, ngoài thời gian học tập sinh viên cònđược tham gia vào sân chơi bổ ích, lành mạnh, tránh bị tiêm nhiễm bởi nhữngthói hư tật xấu ở bên ngoài truyền vào; có cơ hội để rèn luyện, chủ động tronghọc tập, nâng cao đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng mềm cho sinh viên Quađó, nêu cao vai trò ý thức công dân của sinh viên đối với sự phát triển địaphương, đất nước cũng như đối với chính bản thân mình

1.4 Thực trạng quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu

1.4.1 Đặc điểm quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên

Trường đại học Bạc Liêu được thành lập từ tháng 11/2006 và chính thức

đi vào hoạt động từ ngày 01/01/2007 Đến nay, Trường đã cơ bản hoàn thiện vềbộ máy tổ chức, từng bước phát triển vững chắc về các lĩnh vực: Tuyển sinhđào tạo trình độ đại học, cao đẳng; liên kết với các trường và học viện đào tạođại học, sau đại học; bồi dưỡng, cấp chứng chỉ tin học, ngoại ngữ

Trường hiện có 6 phòng , 4 khoa, 4 tổ bộ môn và 2 trung tâm trực thuộcvới 287 cán bộ, giảng viên và nhân viên Trong đó có 215 ngư ời có trình độđại học trở lên (4 tiến sĩ; 10 nghiên cứu sinh; 118 thạc sĩ và 33 giảng viênđang học cao học)

Trường có 4.904 sinh viên đang học ở 11 ngành đại học, 6 ngành caođẳng Trường còn liên kết với các trường đại học trong khu vực và Thành phốHồ Chí Minh, Hà Nội để đào tạo 11 ngành đại học, cao học mà tr ường chưađủ điều kiện đào tạo.

Hoạt động phong trào của các đoàn thể được Đảng ủy, Ban Giám hiệunhà trường quan tâm, góp phần giáo dục lý tưởng, đạo đức lối sống cho sinhviên, tạo điều kiện cho họ tham gia các hoạt động cộng đồng nhằm xây dựngmôi trường thân thiện giữa nhà trường và xã hội

Qua hơn 5 năm hoạt động, trường đại học Bạc Liêu đã phát triển ổnđịnh về mọi mặt và tạo được các tiền đề phát triển bền vững để sớm trở thànhmột nơi vừa đào tạo nguồn nhân lực có trình độ đại học, sau đại học vừa làtrung tâm văn hóa, khoa học kỹ thuật, nghiên cứu khoa học, chuyển giao côngnghệ của khu vực bán đảo Cà Mau

Về đối tượng đào tạo: là những học sinh tốt nghiệp phổ thông, tuổi đờitừ 18 đến 22, xuất thân từ các thành phần khác nhau trong xã hội, chịu ảnhhưởng lớn của phong tục, tập quán, lối sống, cách sống, thói quen sinh hoạtcủa địa phương, vùng miền Hầu hết tuổi đời còn trẻ, đây là lứa tuổi năngđộng, nhạy bén, có khả năng tiếp thu nhanh, khả năng tư duy linh hoạt, có thểthích ứng với những khó khăn thử thách Sinh viên là lớp người đã và đangđang trưởng thành về mặt nhân cách; đã có sự phát triển khá hoàn thiện vềmặt thể chất Tuy nhiên một số nét tính cách chư a ổn định, vốn sống, kinhnghiệm còn ít, kỹ năng sống còn thiếu; năng lực chuyên môn đang từng bướchình thành Nhìn chung, sinh viên chưa được rèn luyện nhiều; còn có biểuhiện tính nông nổi, thiếu kiềm chế, bồng bột, thậm chí manh động Về khảnăng chọn lọc tiếp thu, lĩnh hội các giá trị và định hướng giá trị còn nhiều hạnchế, nhất là những giá trị, chuẩn mực đạo đức

Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên ởTrường đại học Bạc Liêu luôn chịu sự tác động từ các yếu tố kinh tế, chínhtrị, tinh thần, phong tục, tập quán địa phương ( nhất là đặc điểm của miền TâyNam bộ); đặc biệt là sự tác động từ mục tiêu giáo dục và môi trường giáo dụccủa Nhà trường.

Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên,diễn ra trong môi trường giáo dục của Nhà trường, gắn liền với việc thực hiệncác nhiệm vụ, nội dung giáo dục chính trị, đạo đức, lối sống, thẩm mỹ, thểchất, pháp luật, quy định, nội quy nhà trường Đây là quá trình khó khăn,phức tạp, lâu dài đòi hỏi sự kiên trì nhẫn nại, tâm huyết, ý chí, nỗ lực và tráchnhiệm cao của nhà giáo dục, các chủ thể quản lý

Quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên khôngtách rời với quá trình giáo dục đạo đức con người Việt Nam trong thời kỳ côngnghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Do đó, nội dung giáo dục thói quenhành vi đạo đức cho sinh viên phải luôn bám sát theo những định hướng giá trịtruyền thống dân tộc, những chuẩn mực đạo đức mới xã hội chủ nghĩa, đồng thờitiếp thu có chọn lọc những giá trị văn hóa, đạo đức của nhân loại

Nhận diện được các đặc điểm trên đây đòi hỏi các nhà giáo dục, cácchủ thể quản lý giáo dục trong nhà trường cần có phương hướng, cách thứcphát huy cao nhất những ưu thế, những điều kiện thuận lợi Mặt khác, cần cóbiện pháp hữu hiệu, khắc phục những khó khăn, cản trở, không thuận chiều,nhằm điều khiển, hướng dẫn, rèn luyện những thói quen hành vi đạo đức củasinh viên, đáp ứng tốt nhất mục tiêu, yêu cầu giáo dục của Nhà trường

1.4.2 Thực trạng quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu hiện nay

Một là, Thực trạng tổ chức quá trình giáo dục nâng cao nhận thức, bồi dưỡng tình cảm, niềm tin đạo đức cho sinh viên.

Đánh giá nhận thức của sinh viên về các giá trị, chuẩn mực đạo đức là cơsở để cán bộ, quản lý, các lực lượng giáo dục xây dựng kế hoạch tổ chức, giáodục nâng cao nhận thức, bồi dưỡng tình cảm, niềm tin đạo đức cho sinh viên.Trả lời câu hỏi về mức độ cần thiết của những giá trị, chuẩn mực đạo đức (phụlục 3, bảng 4b) thì giảng viên, cán bộ quản lý và phần đông sinh viên đều chorằng rất cần và cần Như vậy, chủ thể quản lý và đối tượng quản lý đều có nhậnthức đúng đắn về tầm quan trọng của đạo đức trong đời sống xã hội.

Tuy nhiên, cùng với những ưu điểm nhận thức sự cần thiết về các giátrị, chuẩn mực đạo đức thì vẫn còn một bộ phận sinh viên cho rằng những giátrị, chuẩn mực đạo đức được nêu ra là không cần thiết

Điều đó cho thấy, những tiêu cực của xã hội phần nào đã ảnh hưởngđến nhận thức của sinh viên, ở họ đã xuất hiện những dấu hiệu coi trọng vậtchất, chạy theo đồng tiền, coi nhẹ giá trị tinh thần, cá nhân chủ nghĩa, thiếu sựtôn trọng lợi ích tập thể, ngại khó, ngại khổ trong học tập và rèn luyện Nhữngbiểu hiện tiêu cực này, tuy chưa nhiều nhưng nó đã ảnh hưởng đến môitrường đạo đức của nhà trường, nếu không kịp thời khắc phục ngay từ trongnhận thức thì sẽ gây nên những tác hại đến việc bồi dưỡng tình cảm, niềm tinđạo đức của sinh viên, ảnh hưởng đến công tác giáo dục của Nhà trường

Từ thực tế trên, tổ chức giáo dục nâng cao nhận thức, bồi dưỡng tìnhcảm, niềm tin đạo đức của sinh viên là công việc hết sức cần thiết Trongcác Nghị quyết của Đảng ủy, báo cáo của Ban Giám hiệu và các Phòng,Khoa, Tổ đều nhấn mạnh đến vai trò và sự cần thiết phải tăng cường nângcao nhận thức bồi dưỡng tình cảm, niềm tin đạo đức vào các giá trị, chuẩnmực đạo đức của xã hội, xác định rõ đạo đức là một thành tố quan trọngcấu thành phẩm chất nhân cách và là nội dung không thể thiếu trong quátrình đào tạo của nhà trường Trả lời câu hỏi về vai trò của giáo dục nângcao nhận thức bồi dưỡng tình cảm, niềm tin đạo đức cho sinh viên đối với

quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Có 80,0% cánbộ, giảng viên cho rằng rất quan trọng, 20,0% cho rằng quan trọng; cùngcâu hỏi này có 29,0% sinh viên cho là rất quan trọng, 69,0% cho rằng quantrọng và 2,0% sinh viên cho là bình thường.

Như vậy, cán bộ quản lý các cấp, giảng viên, sinh viên đã có nhận thứcđúng đắn và trách nhiệm cao đối với việc nâng cao nhận thức cho sinh viên vềtình cảm, niềm tin vào các giá trị, chuẩn mực đạo đức

Tuy nhiên, trong tổ chức tiến hành, nhà trường có lúc chưa thực sự coitrọng giáo dục nâng cao nhận thức cho sinh viên về các giá trị, chuẩn mựcđạo đức để bồi dưỡng tình cảm, niềm tin đạo đức ở họ Bên cạnh đó, năng lựccủa một số giảng viên, báo cáo viên, tuyên truyền viên chưa cao, chưa cậpnhật kịp thời các thông tin thực tiễn, nhất là những vấn đề chính trị xã hộiphức tạp Việc giáo dục nâng cao nhận thức cho sinh viên về các giá trị,chuẩn mực đạo đức chủ yếu qua môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh và thựchiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”;việc giáo dục nhận thức cho sinh viên về các giá trị, chuẩn mực đạo đức khácthì mức độ không thường xuyên là chủ yếu (phụ lục 3:bảng 4a, 4b), số ítgiảng viên và sinh viên cho rằng một số giá trị, chuẩn mực đạo đức khôngđược thực hiện trong quá trình giáo dục

Hai là, thực trạng tổ chức, rèn luyện các thói quen hình vi đạo đức của sinh viên.

Trước yêu cầu ngày một cao của sự nghiệp đổi mới đất nước, phầnđông sinh viên đều thể hiện tinh thần xung kích, nêu cao ý thức học tập, rènluyện để nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ trí tuệ, phẩm chất đạo đức, đáp ứngđòi hỏi của tình hình, nhiệm vụ mới Tổng hợp thăm dò ý kiến đối với giảngviên khi đánh giá tình hình rèn luyện thói quen hành vi đạo đức của sinh viên thìnhận được kết quả tốt và tương đối tốt ở một số nội dung (phụ lục 3: bảng 6)

Tuy nhiên, do đặc điểm tâm lý lứa tuổi, nhân cách và hoàn cảnh sống của sinhviên nên ý thức giữ gìn của công, chấp hành các quy định, quy chế chưa thật tốt.Một bộ phận không nhỏ sinh viên thiếu ý chí phấn đấu, nỗ lực vượt khó tronghọc tập, rèn luyện Nguyên nhân ảnh hưởng nhiều đến quá trình giáo dục, rènluyện thói quen hành vi đạo đức của sinh viên chủ yếu là: do nhận thức khôngđầy đủ về vai trò của đạo đức; do không được học tập, rèn luyện một cách đầyđủ, thường xuyên và các nguyên nhân khác (phụ lục 3: bảng 2b).

Vì vậy, thời gian qua, nhà trường đã tổ chức nhiều hoạt động thiết thựctạo điều kiện để sinh viên học tập và rèn luyện như: đưa ra quy định “Mườiđiều sinh viên không được làm”, phát động phong trào xây dựng văn hóa họcđường; tổ chức, phát động các phong trào thi đua học tập trong sinh viên, biểudương những tấm gương vượt khó trong học tập; tổ chức các cuộc thi tìmhiểu, những hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao…

Tuy nhiên, việc tổ chức các hoạt động chưa mang tính liên tục, chỉ tậptrung tổ chức vào những tháng cao điểm, những ngày lễ lớn, còn thời gian khácthì không được quan tâm thực hiện Nội dung, phương pháp, hình thức tổ chứcchưa được đổi mới, chưa sát với nhu cầu học tập, rèn luyện, vui chơi giải trícủa sinh viên, còn nặng nề về giáo dục tập thể, chuyên đề có tính gò ép, chưakết hợp được với các hình thức bổ trợ, thông tin một chiều mang tính áp đặt.Qua khảo sát cho thấy, 90% ý kiến cán bộ giảng viên cho rằng thường xuyên tổchức rèn luyện thói quen hành vi đạo đức thông qua hoạt động dạy học trên lớp(phụ lục 3, bảng 3a), còn với những hoạt động khác được tổ chức khôngthường xuyên nên hiệu quả giáo dục, rèn luyện đối với sinh viên chưa cao

Như vậy, nhà trường chưa thực sự quan tâm đến việc thực hiện các nộidung, hình thức giáo dục thói quen hành vi đạo đức cho sinh viên Việc vậndụng các hình thức, phương pháp giáo dục còn lúng túng, thiếu linh hoạt, hiệuquả không cao, công tác giáo dục nâng cao nhận thức chính trị, phổ biến,

tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các giátrị, chuẩn mực đạo đức cho sinh viên mới chỉ ở dạng lên lớp của giảng viên,báo cáo viên mà chưa có sự kết hợp với việc tổ chức các hoạt động thực tiễncho sinh viên nhằm vận dụng kiến thức đã học vào việc giải quyết những vấnđề chính trị xã hội đang diễn ra.

Từ những hạn chế, tồn tại trong công tác tổ chức giáo dục, rèn luyệnthói quen hành vi đạo đức của sinh viên, một bộ phận sinh viên đã có nhữngbiểu hiện dao động, chưa nỗ lực vượt khó vươn lên trong học tập và rènluyện, có những trường hợp sinh viên vi phạm nội quy, quy chế phải xử lý kỷluật Tổng hợp kết quả thăm dò ý kiến cho thấy có 1,0% sinh viên vi phạmquy chế thi thường xuyên và 7,5% không thường xuyên ; có 12,5% sinh viênđến lớp muộn, bỏ giờ, nghỉ học không lý do, không xin phép một cách thườngxuyên và 27,5% không thường xuyên; có 10% sinh viên ăn mặc không đúngquy định đồng phục một cách thường xuyên và 32,5% là không thườngxuyên; có 36,5% sinh viên thường xuyên có tư tưởng trung bình chủ nghĩatrong học tập và rèn luyện, 45,5% là không thường xuyên; có 6,0% sinh viênthường xuyên có tư tưởng cá nhân chủ nghĩa và 46,0% không thường xuyên;có 2,5% sinh viên có biểu hiện mất đoàn kết thường xuyên và 32,5% khôngthường xuyên; có 40,0% sinh viên còn lãng phí thời gian học tập thườngxuyên và 41% không thường xuyên, có 7,5% sinh viên lãng phí khi sử dụngtài sản công thường xuyên và 30,0% không thường xuyên; có 2,0% sinh viêncó biểu hiện bất nhã trong giao tiếp thường xuyên và 12,5% không thườngxuyên; có 3,5% sinh viên có lối sống buông thả, thực dụng một cách thườngxuyên và 17,5% là không thường xuyên; có 3,0% sinh viên thờ ơ với thờicuộc, vô cảm một cách thường xuyên và 21,0% là không thường xuyên; có1,0% sinh viên có tham gia tệ nạn xã hội thường xuyên và 5,0% là khôngthường xuyên

Ba là, thực trạng xây dựng môi trường giáo dục của nhà trường

Thời gian qua, nhà trường rất quan tâm xây dựng môi trường giáo dụcmột cách toàn diện: chính trị, đạo đức lối sống, nghề nghiệp, đời sống vậtchất, tinh thần, văn hóa…và đã đạt được những kết quả đáng khích lệ Cánbộ, giảng viên luôn tin tưởng vào sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của ĐảngCộng sản Việt Nam, tin tưởng vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, tintưởng vào sự nghiệp đổi mới sẽ đi đến thắng lợi, yên tâm công tác, nỗ lựcphấn đấu hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao; có ý thức tu dưỡng rèn luyệnvề đạo đức lối sống trở thành tấm gương để sinh viên noi theo; đời sống vậtchất và tinh thần của cán bộ và giảng viên đã được cải thiện và nâng lên đángkể tạo nên tâm lý phấn khởi ở cán bộ, giảng viên trong nhà trường Bên cạnhđó, nhà trường luôn quan tâm xây dựng môi trường lành mạnh trong nhàtrường, khuyến khích mọi người sống đẹp, sống có văn hóa, xây dựng vănhóa học đường, xây dựng trường là đơn vị đạt chuẩn văn hóa, hạn chế đếnmức thấp nhất những tác động tiêu cực, tệ nạn xã hội tác động đến quá trìnhgiáo dục – đào tạo của nhà trường Đồng thời, được sự quan tâm của Bộ Giáodục – Đào tạo, Uỷ ban nhân dân Tỉnh Bạc Liêu, nhà trường đã triển khai thicông các công trình xây dựng như phòng học, ký túc xá sinh viên; sửa chữa,nâng cấp nơi làm việc, phòng học cũ; trang bị cơ sở vật chất, phương tiện dạyhọc hiện đại; vệ sinh, cảnh quan môi trường có nhiều chuyển biến tích cực

Tuy nhiên, việc xây dựng môi trường giáo dục còn bộc lộ nhiều tồn tại,yếu kém Quan hệ giữa các Phòng, Khoa, Tổ, các bộ phận trong nhà trườngchưa có sự phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ, giúp đỡ nhau trong công việc, quan hệcấp trên – cấp dưới; cán bộ giảng viên với giảng viên; quan hệ giảng viên vớisinh viên đôi lúc chưa đúng mực, chưa có tính mô phạm cao Cơ sở vật chất,trang thiết bị dạy học chưa đáp ứng yêu cầu cả về số lượng lẫn chất lượng như:thiếu giảng đường, phòng học, thiếu máy chiếu, thiết bị âm thanh; thiếu sách

báo chuyên ngành để phục vụ dạy học Điều kiện công tác, học tập của cán bộ,giảng viên và sinh viên còn nhiều khó khăn, thiếu thốn Bên cạnh đó, một bộphận cán bộ, giảng viên và sinh viên chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của môitrường giáo dục đối với sự phát triển nhân cách của con người nên chưa tíchcực trong xây dựng môi trường giáo dục trong sạch, lành mạnh Những biểuhiện lệch lạc, tiêu cực vẫn còn tồn tại trong tập thể cán bộ, giảng viên và sinhviên, ảnh hưởng lớn đến việc xây dựng môi trường giáo dục của nhà trường.

Bốn là, thực trạng của việc tổ chức, phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng xã hội trong quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên.

Nhận thức được vai trò quan trọng của các lực lượng giáo dục (nhàtrường, gia đình, xã hội) trong giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinhviên, thời gian qua nhà trường luôn phát huy vai trò trung tâm trong phối hợpvới các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường Nhà trường đã xây dựng mốiquan hệ tốt đẹp, sâu sát với địa phương nơi trường đặt trụ sở giáo dục, nơisinh viên trọ học, vì vậy luôn nắm bắt kịp thời những thông tin liên quan đếngiáo dục sinh viên Nhà trường đã đưa nội dung, mục tiêu giáo dục trong nhàtrường đến các tổ chức xã hội trong địa phương Bên cạnh đó, nhà trường tíchcực, mạnh dạn trong việc vận động các tổ chức đoàn thể xã hội, doanhnghiệp, cá nhân trong và ngoài địa phương hỗ trợ cho các hoạt động giáo dụcđể tăng cường cơ sở vật chất của trường; phối hợp với địa phương tổ chức chosinh viên tham gia các hoạt động văn hóa – xã hội: đền ơn đáp nghĩa, mùa hètình nguyện, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, phòng chống các tệ nạn xãhội… Thông qua ban cán sự lớp, giáo viên chủ nhiệm, nhà trường đã có sựphối hợp tốt trong giải quyết, xử lý những vấn đề liên quan đến tình trạngsinh viên vi phạm nội quy nhà trường, nghỉ học, bỏ học vì nhiều nguyên nhânkhác nhau, trong đó có nguyên nhân liên quan đến gia đình

Tuy nhiên, những hoạt động phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xãhội cũng chưa đạt hiệu quả cao Nhà trường chưa có chiến lược, kế hoạchphối hợp hoặc nếu có thì chưa đạt được mục đích và mục tiêu đề ra Mối quanhệ giữa nhà trường – gia đình – xã hội còn nhiều hạn chế, các hoạt động phốihợp chỉ mang tính “mùa vụ” hướng vào các ngày lễ, các sự kiện… mà chưacó sự phối hợp thường xuyên, đồng bộ trong quá trình giáo dục nhận thức vàthói quen hành vi đạo đức cho sinh viên.

1.4.3 Nguyên nhân của những ưu điểm, hạn chế trong quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên trường Đại học Bạc Liêu

Nguyên nhân của những ưu điểm

Thứ nhất, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, nhà

trường được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời, có hiệu quả từ Bộ Giáodục – Đào tạo, Uỷ ban nhân dân Tỉnh Bạc Liêu Trên cơ sở đó, nhà trường đãquán triệt về mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục – đào tạo đến cán bộ,giảng viên và sinh viên để xây dựng động cơ, ý thức trách nhiệm trong quảnlý, giảng dạy, học tập Đảng ủy, Ban Giám hiệu nhà trường có chủ trương,biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ đối với nhiệm vụ giáo dục – đào tạo củanhà trường

Thứ hai, các Phòng, Khoa, Tổ chủ động, sáng tạo trong góp ý, đề xuất,

đồng thời có sự phối hợp chặt chẽ trong tổ chức thực hiện giáo dục thói quenhành vi đạo đức của sinh viên phù hợp với trình độ nhận thức, đặc điểm tâmsinh lý của sinh viên và điều kiện của nhà trường

Thứ ba, nhà trường đã phát huy được sức mạnh tổng hợp của các lực

lượng giáo dục, nêu cao được tinh thần trách nhiệm, ý thức đoàn kết của cánbộ, giảng viên nhà trường, cùng nhau nỗ lực khắc phục khó khăn, hoàn thành

nhiệm vụ trong tổ chức, quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đứccủa sinh viên.

Nguyên nhân của những hạn chế:

Thứ nhất, chủ nghĩa Đế quốc và các thế lực thù địch đang dùng mọi âm

mưu, thủ đoạn hòng xóa bỏ chủ nghĩa xã hội ở nước ta Thông qua nhũngphương tiện thông tin đại chúng, các thế lực thù địch ra sức tuyên truyền, nhồinhét tư tưởng, đạo đức, lối sống thiếu lành mạnh; đưa ra các chiêu bài “dânchủ”, “tự do”, “nhân quyền” kiểu Phương Tây, hòng truyền bá lối sống thựcdụng, đề cao chủ nghĩa cá nhân,… Bên cạnh đó, mặt trái của kinh tế thịtrường cùng với sự suy thoái về đạo đức, lối sống ở một bộ phận cán bộ, đảngviên đã tác động đến nhận thức, tâm tư, tình cảm của cán bộ, giảng viên, kể cảsinh viên trong nhà trường

Thứ hai, năng lực tổ chức giáo dục của các lực lượng giáo dục trong

nhà trường, nhìn chung còn hạn chế Qua tìm hiểu thực tế cho thấy, đội ngũcán bộ quản lý qua đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng về công tác quản lýcòn chiếm tỉ lệ thấp; kinh nghiệm quản lý, trình độ, năng lực, phương phápquản lý, tổ chức còn hạn chế Một số cán bộ quản lý có biểu hiện tự mãn,bằng lòng với thực tại, chưa tích cực tu dưỡng, rèn luyện, đổi mới phươngpháp công tác Công tác quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đứccủa sinh viên có lúc còn buông lỏng Quản lý nội dung, phương pháp, hìnhthức giáo dục đôi lúc còn rập khuôn, máy móc, thiếu khoa học, chưa phù hợpvới mục tiêu, yêu cầu đào tạo và đòi hỏi của thực tiễn

Thứ ba, cơ sở vật chất kỹ thuật và phương tiện giáo dục còn thiếu thốn,

chưa đảm bảo, chưa đáp ứng được yêu cầu dạy học, giáo dục Ngoài ra, chếđộ kiêm nhiệm đối với lực lượng quản lý chưa thật thỏa đáng nên họ chưadành hết thời gian và tâm huyết cho công tác quản lý

Thứ tư, vai trò của các tổ chức, các lực lượng quản lý chưa được phát

huy đến mức cao nhất Việc xác định và huy động các nguồn lực tham giathực hiện công tác quản lý còn chưa hợp lý Sự phối hợp giữa các Phòng,Khoa, Tổ, giảng viên và ban cán sự lớp chưa được tiến hành thường xuyên,trong khi phối hợp có lúc xảy ra tình trạng chưa nhịp nhàng, đồng bộ

Thứ năm, một bộ phận sinh viên chưa thực sự tích cực, chủ động, tự

giác trong rèn luyện thói quen hành vi đạo đức; xuất phát từ chỗ chưa nhậnthức đầy đủ vai trò, nghĩa vụ, trách nhiệm và quyền lợi của bản thân trong họctập và rèn luyện, chưa quán triệt sâu sắc mục tiêu đào tạo Vì vậy, họ không

nỗ lực phấn đấu vượt qua khó khăn để tu dưỡng, rèn luyện thói quen hành viđạo đức

*

* *

Tóm lại, quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinhviên Trường đại học Bạc Liêu trong tình hình hiện nay là vấn đề vừa có ýnghĩa lý luận vừa có giá trị thực tiễn và mang tính cấp thiết

Thói quen hành vi đạo đức là sự thể hiện của nhân cách con người.Sinh viên là những người chủ tương lai của đất nước, là lực lượng trí thức trẻ– nguồn nhân lực chất lượng cao của xã hội Vì vậy, đào tạo họ thành nhữngngười có đầy đủ phẩm chất, năng lực cần thiết để đáp ứng yêu cầu của sựnghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa là trách nhiệm của toàn xã hội, trong đónhà trường giữ vai trò trung tâm

Việc nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận và đánh giá chính xác thực trạngquản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên là căn cứkhoa học để đề xuất hệ thống biện pháp quản lý quá trình giáo dục thói quenhành vi đạo đức của sinh viên Trường đại học Bạc Liêu có tính khả thi

Chương 2 YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH GIÁO DỤC THÓI QUEN HÀNH VI ĐẠO ĐỨC CỦA SINH VIÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BẠC LIÊU 2.1 Những yêu cầu có tính nguyên tắc trong việc xây dựng biện pháp quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên Trường Đại học Bạc Liêu

2.1.1 Đảm bảo tính mục đích

Đây là yêu cầu mang tính nguyên tắc và có ý nghĩa quan trọng hàngđầu Đảm bảo tính mục đích trong quản lý quá trình giáo dục thói quen hành

vi đạo đức của sinh viên giúp cho các lực lượng quản lý luôn có định hướngđúng; xác định rõ mục tiêu và thực hiện kế hoạch hóa một cách khoa học.Mục đích của quản lý quá trình giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinhviên là trên cơ sở thực hiện tốt các chức năng của quản lý, nhằm giáo dục, rènluyện, hình thành, phát triển, củng cố thói quen hành vi đạo đức vững chắc ởsinh viên

2.1.2 Đảm bảo tính kế thừa, tính đồng bộ và tính sư phạm cao

Yêu cầu này chỉ ra phương hướng quản lý quá trình giáo dục thói quenhành vi đạo đức của sinh viên phải trên cơ sở nghiên cứu kỹ đặc điểm, nhiệmvụ, điều kiện thực tế của nhà trường, từ đó quán triệt, triển khai thống nhất từBan giám hiệu đến các Phòng, Khoa, Tổ, lớp học Các biện pháp phải linhhoạt, mềm dẻo và sinh động, phát huy tối đa yếu tố tâm lý, tạo được cảmhứng, mong muốn được rèn luyện, hình thành, phát triển, củng cố thói quenhành vi đạo đức ở sinh viên

Trong hoạt động quản lý, các chủ trương, chỉ đạo, các quyết định, giaonhiệm vụ về giáo dục thói quen hành vi đạo đức của sinh viên tự học, tựnghiên cứu của lãnh đạo, cán bộ khoa, tổ, phải có tác động thúc đẩy tính tíchcực, tự giác tự giáo dục, tự rèn luyện của sinh viên Phải có cách thức tác