Biện pháp quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố bạc liêu hiện nay

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, tiểu học là bậc học có ý nghĩa rấtquan trọng, là cơ sở nền tảng ban đầu cho việc hình thành và phát triển toàndiện nhân cách của con người, tạo nền móng

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2013

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÃ SỐ: 60 14 01 14

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS PHAN VĂN TỴ

HÀ NỘI - 2013

MỤC LỤC

Trang

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐỘI

1.2 Yêu cầu mới đối với giáo viên trong bối cảnh đổi

Chương 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG

ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA

2.1 Những yếu tố tác động và định hướng quản lý chất

lượng đội ngũ giáo viên tiểu học trên địa bàn thành

2.2 Thực trạng quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu

học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu hiện nay 41

Chương 3 YÊU CẦU, BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CHẤT

LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC Ở

3.1 Những yêu cầu cơ bản đối với công tác quản lý chất

lượng đội ngũ giáo viên tiểu học trên địa bàn thành

3.2 Các biện pháp quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên

tiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu 683.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thế kỷ XXI, con người được coi là vị trí trung tâm, là nguồn lực vôtận, là nhân tố quyết định đến sự phát triển xã hội Nhận thức đúng đắn củavấn đề này Đảng và Nhà nước ta đã luôn quan tâm đến nguồn lực con người,xem nguồn lực con người là nhân tố quyết định sự phát triển bền vững của đấtnước Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 2 của Ban chấp hành Trungương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII đã khẳng định: “Thực sự coi Giáodục - Đào tạo là quốc sách hàng đầu, là động lực phát triển kinh tế - xã hội”.Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: “Pháttriển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dụcViệt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hộinhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũgiáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt [11, tr.130,131]

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, tiểu học là bậc học có ý nghĩa rấtquan trọng, là cơ sở nền tảng ban đầu cho việc hình thành và phát triển toàndiện nhân cách của con người, tạo nền móng vững chắc cho giáo dục phổthông và cho các bậc học tiếp theo trong toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân.Cùng với các bậc học khác, giáo dục tiểu học phải đổi mới căn bản và toàndiện và để thực hiện cần phải có một đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đảmbảo về chất lượng; giáo viên tiểu học phải hội tụ được một cách đầy đủ nhữngyêu cầu về phẩm chất đạo đức, trình độ sư phạm, trình độ chuyên môn, đểthực hiện tốt mục tiêu giáo dục tiểu học nói riêng và mục tiêu giáo dục phổthông nói chung

Thực tiễn giáo dục tiểu học ở thành phố Bạc Liêu cho thấy đội ngũ giáoviên tiểu học trong những năm qua về cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu về sốlượng và bước đầu đã có sự tiến bộ về chất lượng; tuy nhiên vẫn còn bộc lộnhiều yếu kém và bất cập cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu đội ngũ

Sự phân bố giáo viên trên địa bàn thành phố chưa hợp lý Một số nơi thuận lợi

thì giáo viên tiểu học đông, ở một số trường trong nội ô thì có số lượng họcsinh “quá tải” gây khó khăn cho việc nâng cao chất lượng giáo dục Tìnhtrạng thiếu giáo viên vẫn diễn ra và ngày càng trầm trọng, dẫn đến giáo viêntiểu học phải dạy đủ các môn và chất lượng giảng dạy của giáo viên đối vớicác môn chuyên kém hiệu quả Một số giáo viên có trình độ kiến thức phổthông còn hạn chế, nghiệp vụ sư phạm không vững vàng, chưa thực sự có uytín với học sinh; tình trạng “già hóa” giáo viên có xu hướng gia tăng; thànhphần giáo viên lớn tuổi thiếu tích cực trong đổi mới phương pháp dạy học và

sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Những bất cập yếu kém trên đây là do nhiều nguyên nhân, trong đónguyên nhân cơ bản là công tác quản lý chất lượng giáo viên tiểu học vẫn cònhạn chế, chưa được quan tâm đúng mức trong từng lúc, từng nơi và ở từngtrường tạo nên việc thiếu ổn định và có sự chênh lệch lớn giữa các trường SởGiáo dục & Đào tạo chỉ quản lý bằng văn bản, chưa sâu sát cơ sở để có hướngchỉ đạo phù hợp trong phát triển đội ngũ giáo viên Việc quản lý về mặt Nhànước của Ủy ban nhân dân các cấp chưa quan tâm đúng mức, chưa tạo điềukiện cho ngành, cho trường trong việc tiếp nhận giáo viên; các tổ chức đoànthể trong công tác phối hợp cũng ít quan tâm đến việc nâng cao chất lượnggiáo viên

Để khắc phục những tồn tại, khó khăn nêu trên, cần thiết phải có nhữnggiải pháp quản lý mang tính chiến lược và các biện pháp cụ thể để quản lýchất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học của thành phố Mục tiêu là nhằm tạo rađược một đội ngũ giáo viên tiểu học chất lượng cao, có sự chuẩn hóa và đồng

bộ về trình độ chuyên môn, cân đối giữa các loại hình, các phân môn và cácvùng, có sự kế thừa để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp đổi mớigiáo dục, góp phần nâng cao hiệu quả và chất lượng giáo dục tiểu học củathành phố Bạc Liêu trong những năm tới Xuất phát từ những lý do trên,

chúng tôi chọn đề tài: “Biện pháp quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu

học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của

luận văn tốt nghiệp

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Xung quanh vấn đề quản lý chất lượng giáo viên đã có nhiều công trìnhnghiên cứu của nhiều tác giả đề cập đến Sau đây là một số công trình nghiêncứu của các tác giả có liên quan đến hướng nghiên cứu của đề tài

Tác giả Trần Khánh Đức với công trình “Chính sách quốc gia về pháttriển đội ngũ giảng viên đại học Việt Nam” đã đi sâu nghiên cứu làm rõ:mạng lưới giáo dục đại học, so sánh chính sách quốc gia trước và sau đổi mới,

mô hình tổng thể của người giảng viên đại học, các chính sách nhà nước ViệtNam đối với nhà giáo, chiến lược phát triển đội ngũ giảng viên đại học ViệtNam

Tác giả Đặng Đức Thắng với công trình nghiên cứu “Nâng cao chấtlượng đào tạo đội ngũ giáo viên khoa học xã hội nhân văn trong quân đội giaiđoạn hiện nay” đã khẳng định vị trí vai trò quan trọng của đội ngũ giáo viênkhoa học xã hội và nhân văn, xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá, xác địnhmục tiêu, xây dựng mô hình đào tạo và đưa ra hệ thống giải pháp nhằm nângcao chất lượng đào tạo đội ngũ giáo viên khoa học xã hội và nhân văn hiện nay

Đề tài cấp Bộ “Các giải pháp bồi dưỡng để nâng cao chất lượng độingũ giáo viên tiểu học Đồng bằng Sông Cửu Long”, do tiến sĩ Nguyễn ThịQuy làm chủ nhiệm, đã tiến hành khảo sát thực trạng đội ngũ giáo viên tiểuhọc và thực trạng dạy học tiểu học ở Đồng bằng Sông Cửu Long, trên cơ sở

đó đề xuất các giải pháp bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểuhọc Đồng bằng Sông Cửu Long

Đề tài “Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học ởBình Dương giai đoạn 2006 – 2010” do Trịnh Đức Tài làm chủ nhiệm đã đisâu nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận về chất lượng đội ngũ giáo viêntiểu học; khảo sát thực trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng độingũ giáo viên tiểu học ở tỉnh Bình Dương giai đoạn 2006 - 2010

Cùng với các đề tài, có nhiều luận văn, luận án thuộc chuyên ngànhquản lý giáo dục nghiên cứu về đội ngũ giáo viên ở nhiều góc độ khác nhau.Tác giả Trần Thu Huyền với luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dụcvới đề tài “Biện pháp quản lý nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên TrườngCao đẳng Sư phạm Thái Bình” Chu Thị Hương Giang với đề tài luận văn

“Những giải pháp xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên của Đại học Dânlập Lương Thế Vinh giai đoạn 2007 – 2015” Luận văn thạc sĩ Quản lý Giáodục của Trịnh Thị Mai với đề tài “Phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đạihọc Đại Nam giai đoạn 2011 – 2015” Nguyễn Thị Xoan với đề tài “Nhữnggiải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Công nghệ - Đại họcquốc gia Hà Nội đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn hiện nay” Trần Ngọc Bảovới đề tài “Biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên tiểu học huyện An Dương,Hải Phòng theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học” đã làm rõ cơ sở lý luận

và thực tiễn quản lý đội ngũ giáo viên tiểu học theo hướng chuẩn hóa, đề xuấtcác biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên tiểu học ở huyện An Dương, HảiPhòng Mai Long Nguyên với đề tài “Quản lý nâng cao trình độ đội ngũ giáoviên tiểu học huyện Phú Giáo, Bình Dương”…

Ngoài các đề tài và luận văn đã đề cập ở trên, còn có những bài viếtđăng trên tạp chí của các nhà khoa học về nâng cao chất lượng giáo viên như:Những kỹ năng cần có của giáo viên - Người giáo viên phổ thông trong bốicảnh của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại của Nguyễn ĐứcVũ; Đào tạo giáo viên tiểu học cần chú trọng những kỹ năng nghề nghiệp dạyhọc đặc thù ở tiểu học của Hà Văn Khải; Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán

bộ quản lý giáo dục trong giai đoạn hiện nay của Trần Viết Lưu; Đảm bảochất lượng giáo dục tiểu học và chất lượng giáo viên tiểu học – kinh nghiệmthế giới và bài học cho Việt Nam của Nguyễn Kim Dung,…

Những công trình nghiên cứu trên đây của các tác giả đã đề cập đếnnhiều góc độ, nhiều khía cạnh khác nhau về quản lý đội ngũ giáo viên ở các

bậc học, các địa phương khác nhau Các công trình trên đã từng bước củng

cố và hoàn thiện cơ sở lý luận về xây dựng và phát triển, nâng cao chấtlượng đội ngũ giáo viên phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của từng bậc học,ngành học, từng địa phương, nhà trường thuộc phạm vi nghiên cứu của từng

đề tài Những công trình đó ít nhiều có liên quan đến hướng nghiên cứu của

đề tài và đóng góp nhất định trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộquản lý, giáo viên đáp ứng yêu cầu giáo dục đào tạo, nghiên cứu khoa học ởcác đơn vị cơ sở Tuy nhiên, vấn đề quản lý chất lượng đội ngũ giáo viêntiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu chưa có được công trình nào

nghiên cứu với tư cách như một đề tài khoa học Do vậy, đề tài “ Biện pháp

quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu hiện nay” sẽ đi sâu tìm hiểu, phân tích đánh giá và xây dựng các biện

pháp quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học của địa phương trong xuthế đổi mới giáo dục

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu, đề xuất các biện pháp quản lý chất lượng đội ngũ giáo viêntiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu; tham mưu cho các cấp quản lý trongviệc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên tiểu học; góp phần nâng cao chấtlượng, hiệu quả giáo dục tiểu học trên địa bàn thành phố

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu, hệ thống hóa lý luận về quản lý chất lượng đội ngũ giáoviên nói chung và giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu nói riêng

- Đánh giá thực trạng đội ngũ giáo viên tiểu học và công tác quản lýchất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Bạc Liêu hiện nay

- Đề xuất biện pháp quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học thànhphố Bạc Liêu hiện nay.

- Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp

4 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Quá trình quản lý đội ngũ giáo viên tiểu học ở thành phố Bạc Liêu

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên các trường tiểu học trên địa bànthành phố Bạc Liêu hiện nay

* Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi đề tài chỉ tập trung nghiên cứu biện pháp quản lý chất lượngđội ngũ giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu Các số liệu điềutra, khảo sát được sử dụng từ năm học 2009 - 2010 đến nay

5 Giả thuyết khoa học

Chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học ở thành phố Bạc Liêu còn phụthuộc vào nhiều yếu tố Nếu trong quá trình quản lý thực hiện có hiệu quả vàđồng bộ các vấn đề như: nâng cao nhận thức cho các chủ thể quản lý về quản

lý chất lượng giáo viên tiểu học; sử dụng có hiệu quả đội ngũ giáo viên hiệncó; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên một cách khoa học; chútrọng chất lượng trong tuyển chọn giáo viên; hoàn thiện chính sách đãi ngộgiáo viên thì chất lượng của đội ngũ giáo viên các trường tiểu học sẽ đượcnâng lên

6 Phương pháp luận và phương pháp nguyên cứu

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duyvật biện chứng; tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng Cộng sảnViệt Nam về giáo dục; đồng thời sử dụng các cách tiếp cận: Hệ thống - cấutrúc, Lịch sử - lôgíc và quan điểm thực tiễn trong nghiên cứu khoa học

* Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa họcgiáo dục Cụ thể:

* Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các tàiliệu lý luận chuyên ngành, liên ngành và nghiên cứu các tài liệu kinh điển; các văn kiện nghị quyết, chỉ thị, quy chế của Đảng các cấp; các văn bản phápluật, chính sách của Đảng, Nhà nước để xây dựng cơ sở lý luận của vấn đềnghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp quan sát: Tiếp cận và xem xét hoạt động quản lý công tácbồi dưỡng đội ngũ giáo viên tiểu học của Phòng Giáo dục - Đào tạo

Điều tra, khảo sát: Xây dựng các tiêu chí và hệ thống câu hỏi điều tratheo nguyên tắc, nội dung chủ định của người nghiên cứu để xin ý kiến củacác đối tượng điều tra; xin ý kiến chuyên gia bằng các phiếu hỏi Nhómphương pháp này được sử dụng với mục đích tìm hiểu thực trạng chất lượngđội ngũ giáo viên tiểu học, thực trạng quản lý hoạt động nâng cao chất lượngđội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Bạc Liêu; đồng thời xem xét mức độ cầnthiết và khả thi của các biện pháp quản lý Đối tượng khảo sát: Cán bộ quản lýtrường học và giáo viên dạy lớp, giáo viên bộ môn Ngoài ra, còn sử dụng dữliệu của hai hệ thống: hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý thông tin chuyên môngiáo viên tiểu học thành phố Bạc Liêu với 443 giáo viên (EMIS, PMIS) và hệthống dữ liệu mức chất lượng tối thiểu - thông tin các điểm trường tiểu họctrên địa bàn thành phố Bạc Liêu năm 2011

Trao đổi ý kiến với đội ngũ cán bộ quản lý; giáo viên lâu năm có kinhnghiệm, có uy tín về thực trạng và giải pháp quản lý đội ngũ giáo viên tiểuhọc trên địa bàn thành phố Bạc Liêu

* Các phương pháp bổ trợ khác

Phương pháp xử lý số liệu bằng toán thống kê, phần mềm tin học;nhóm phương pháp này nhằm mục đích xử lý các kết quả điều tra, phân tíchkết quả nghiên cứu.

7 Ý nghĩa của luận văn

Luận văn đã khái quát được những vấn đề cơ bản về lý luận quản lýchất lượng giáo viên, đánh giá thực trạng quản lý chất lượng giáo viên tiểuhọc trên địa bàn thành phố Bạc Liêu, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản

lý chất lượng giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu Kết quả

phân tích đánh giá thực trạng và các biện pháp được đề xuất trong luận văn là

cơ sở cho cấp ủy, chính quyền, Phòng Giáo dục, Ban giám hiệu các trườngtiểu học trên địa bàn thành phố tiến hành quản lý chất lượng giáo viên tiểuhọc, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học trên địa bàn thành phốBạc Liêu hiện nay

8 Kết cấu của luận văn

Luận văn gồm: Mở đầu, 3 chương 7 tiết, kết luận và kiến nghị, danhmục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC 1.1 Các khái niệm cơ bản

1.1.1 Đội ngũ giáo viên tiểu học

Theo từ điển Tiếng Việt - Viện ngôn ngữ học, giáo viên là: “Người dạyhọc ở bậc phổ thông hoặc tương đương” [39, tr 395]

Trong Luật Giáo dục 2005, tại mục 1, điều 70, chương IV đã chỉ rõ:

“Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, các

cơ sở giáo dục khác”; “Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáodục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên” [25, tr.23]

Giáo viên là người lao động trí óc chuyên nghiệp, đòi hỏi tính khoahọc, tính nghệ thuật và tính sáng tạo Muốn dạy học và giáo dục có hiệu quảngười giáo viên phải có kiến thức khoa học ở từng bộ môn Ngoài ra còn cócác kiến thức khoa học giáo dục, nắm vững các quy luật phát triển tâm sinh lý

để hình thành nhân cách cho học sinh theo mục đích của từng cấp học Nghềgiáo còn đòi hỏi phải có tính nghệ thuật, phải có mối quan hệ “liên nhâncách”, phải tổ chức ứng xử giữa con người với con người nên nghề này đòihỏi người giáo viên phải khéo ứng xử sư phạm, biết vận dụng các phươngpháp dạy học, phương pháp giáo dục khi tiến hành giáo dục người giáo viênphải dựa vào tình huống và con người cụ thể để có phương pháp giáo dụcthích hợp và hiệu quả nhất Mỗi học sinh là một nhân cách đang hình thành vàphát triển Sự phát triển đó chứa đầy biến động theo nhiều xu hướng khácnhau Vì thế lao động của người giáo viên không cho phép rập khuôn máymóc mà đòi hỏi phải có nội dung phong phú, cách thức tiến hành sáng tạo ởtừng tình huống sư phạm

Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục - đào tạo trong nhàtrường Chất lượng của quá trình đó thể hiện chủ yếu ở chất lượng của sản

phẩm giáo dục Đó chính là trình độ phát triển nhân cách của học sinh sau khikết thúc một quá trình đào tạo Chất lượng giáo dục - đào tạo nói chung và ởtừng học sinh nói riêng là kết quả tổng hợp của rất nhiều yếu tố: nguồn lựcđào tạo, môi trường học tập, trình độ quản lý, phẩm chất và năng lực đội ngũgiáo viên Tuy vậy, giáo viên luôn là người làm việc trực tiếp với học sinh, làngười điều khiển quá trình dạy học, là yếu tố chủ đạo trong quá trình giáodục Thông qua việc sử dụng các phương pháp, phương tiện giáo dục thíchhợp và thông qua chính nhân cách của mình giáo viên trực tiếp tác động lênnhân cách của học sinh Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII đã chỉ rõ: “Giáoviên là nhân tố quyết định chất lượng của giáo dục và được xã hội tôn vinh.Giáo viên phải có đủ đức, tài” [41, tr.40-41] Lực lượng giáo viên vừa lànguồn nhân lực, vừa có vị trí đặc biệt trong sự nghiệp “nâng cao dân trí, đàotạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” cho đất nước.

Khái niệm đội ngũ dùng cho các tổ chức trong xã hội một cách khárộng rãi như: đội ngũ trí thức, đội ngũ thanh niên, đội ngũ giáo viên…Vì được

sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực; do vậy, xung quanh khái niệm về độingũ còn có nhiều quan niệm khác nhau Theo từ điển Tiếng Việt - Viện ngônngữ học: “Đội ngũ là tập hợp một số đông người, cùng chức năng nghềnghiệp thành một lực lượng” [39, tr 328] Như vậy, ở một nghĩa chung nhấtchúng ta có thể hiểu: Đội ngũ là tập hợp một số đông người, hợp thành mộtlực lượng để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng nghề nghiệphoặc khác nghề, nhưng có chung mục đích xác định; họ làm việc theo kếhoạch và gắn bó với nhau về lợi ích vật chất và tinh thần cụ thể Hay nói cáchkhác, đội ngũ là một nhóm người, một tổ chức, tập hợp thành một lực lượng

để thực hiện những mục đích nhất định

Trong lĩnh vực giáo dục, có một lực lượng chuyên làm công tác dạyhọc và giáo dục trong các nhà trường, các cơ sở giáo dục và được gọi là độingũ giáo viên Đội ngũ giáo viên là tập hợp những người đảm nhận công tác

giáo dục và dạy học trong các nhà trường, các cơ sở giáo dục có đầy đủ tiêuchuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ quy định.

Trước hết đội ngũ giáo viên là tập hợp những người thực hiện các hoạtđộng dạy học và giáo dục trong các nhà trường, các cơ sở giáo dục Đó lànhững người trực tiếp tham gia vào thực hiện nhiệm vụ hình thành và pháttriển các phẩm chất nhân cách cho người học ở các nhà trường và cơ sở giáodục khác nhau

Đội ngũ giáo viên là tập hợp những người có đầy đủ tiêu chuẩn đạođức, chuyên môn và nghiệp vụ theo quy định Trong điểm 2, điều 70, LuậtGiáo dục 2005 đã chỉ rõ: “Nhà giáo phải có các tiêu chuẩn sau đây:

a) Phẩm chất đạo đức, tư tưởng tốt;

b) Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ;

c) Đủ sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp;

d) Lý lịch bản thân rõ ràng” [25, tr.33]

Đội ngũ giáo viên là khái niệm dùng chung cho tập hợp những ngườilàm nghề dạy học - giáo dục trong các nhà trường, cơ sở giáo dục ở các bậchọc: mầm non, phổ thông, trung học chuyên nghiệp Tập hợp những ngườilàm nhiệm vụ dạy học và giáo dục ở cơ sở giáo dục đại học, trường cao đẳngnghề gọi là đội ngũ giảng viên

Từ những phân tích trên đây có thể hiểu khái niệm đội ngũ giáo viêntiểu học như sau:

Đội ngũ giáo viên tiểu học là tập hợp những người thực hiện hoạt động dạy học - giáo dục trong các nhà trường, các cơ sở giáo dục ở bậc tiểu học

có đầy đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ theo quy định.

Đội ngũ giáo viên tiểu học là tập hợp những nhà giáo giảng dạy trongcác trường, các cơ sở giáo dục bậc tiểu học Đối tượng giảng dạy, giáo dụccủa họ là trẻ em trong độ tuổi từ 6 tuổi đến 14 tuổi

Giáo dục tiểu học là một bậc học khởi đầu của giáo dục phổ thông.Theo Luật giáo dục, trẻ em từ 6 - 14 tuổi đều phải bắt buộc vào bậc tiểu học

từ lớp 1 đến lớp 5 Tuổi học sinh bắt đầu học lớp 1 là 6 tuổi Trẻ em 6 tuổi lúcnày bắt đầu chuyển hẳn sang giai đoạn mới - giai đoạn học tập

Giáo dục tiểu học nhằm đạt đến mục tiêu: “ giúp học sinh hình thànhnhững cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ,thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên trung học

cơ sở” [25, tr.25] Có thể nói bậc tiểu học như cái nền nhà của ngôi nhà kiếnthức của mỗi con người Cái nền ấy vững chắc hay không vững chắc sẽ ảnhhưởng đến chất lượng, sự tồn tại của ngôi nhà Chính vì điều đó, giáo dục tiểuhọc đòi hỏi sự công phu, cẩn thận, chu đáo hơn lúc nào hết Do vậy, lao động

sư phạm của giáo viên tiểu học cũng sẽ mang những đặc thù riêng biệt

Giáo dục tiểu học là bậc học bắt buộc và có tính phổ cập nên qui môphân bố của các lớp học tiểu học sẽ là rộng nhất so với các bậc học khác Cóthể nói, ở đâu có trẻ em thì ở đó có giáo dục, có lớp tiểu học Điều này sẽmang lại sự khác biệt của đội ngũ giáo viên tiểu học với giáo viên bậc họckhác trong lao động sư phạm

Điều 17 chương II Điều lệ trường tiểu học (2010) quy định: “Mỗi lớphọc có một giáo viên chủ nhiệm phụ trách giảng dạy một hoặc nhiều mônhọc Biên chế giáo viên một lớp theo quy định hiện hành của nhà nước Ởnhững địa bàn đặc biệt khó khăn có thể tổ chức lớp ghép nhằm tạo điều kiệnthuận lợi cho học sinh đi học Số lượng học sinh và số lớp trình độ trong mộtlớp ghép phù hợp năng lực dạy học của giáo viên và điều kiện địa phương”

Như vậy, hầu hết giáo viên tiểu học phải dạy nhiều môn học kể cả mônchuyên có tính chất năng khiếu Do đó, đòi hỏi người giáo viên tiểu học phải

đa tài, năng động thì mới thích ứng được với yêu cầu của bậc học

Người giáo viên tiểu học trong giai đoạn hiện nay có vai trò, vị trí quantrọng trong hệ thống giáo dục Giáo viên tiểu học là nhân tố quan trọng trongviệc xây dựng bậc tiểu học trở thành bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục

quốc dân, tạo điều kiện cơ bản để nâng cao dân trí trang bị những cơ sở banđầu hết sức trọng yếu để phát triển toàn diện nhân cách con người Việt Namtương lai Giáo viên tiểu học là người giữ vai trò chủ yếu trong việc thực hiệnphổ cập giáo dục tiểu học Do thực hiện phổ cập giáo dục tiểu học, người giáoviên tiểu học trở thành người sâu sát, gần gũi nhất với mọi người và là ngườithầy đầu tiên đối với mỗi công dân tương lai - dù sau này người đó giữ trọngtrách gì Đối với vùng khó khăn, giáo viên tiểu học còn là trí thức địa phương.Học sinh tiểu học tiềm ẩn nhiều khả năng phát triển song chưa có kinhnghiệm về cuộc sống nên các em tiếp thu không chọn lọc; giáo viên tiểu học

là người có uy tín, là "thần tượng” đối với tuổi nhỏ Giáo viên tiểu học giữ vai

trò quyết định sự phát triển đúng hướng của các em, ấn tượng về người giáoviên tiểu học sẽ giữ mãi trong kí ức của mỗi người

Do đặc điểm lao động sư phạm ở bậc tiểu học, nghề dạy học tiểu học lànghề quan trọng và giáo viên tiểu học cũng là nhân tố quyết định đối với sựphát triển và về chất lượng giáo dục của mỗi lớp tiểu học, của từng học sinh

tiểu học Điều 15 Luật Phổ cập giáo dục tiểu học đã quy định: "Giáo viên tiểu

học phải được tuyển chọn, đào tạo theo tiêu chuẩn đạo đức, tác phong, chuyên môn, nghiệp vụ do Nhà nước qui định” Một quan niệm như trên về

người giáo viên tiểu học, về đội ngũ giáo viên tiểu học là đầy đủ, toàn diện vàkhoa học Nếu so sánh với các bậc học khác thì giáo viên tiểu học luôn chiếm

tỷ lệ lớn nhất trên 50% toàn bộ giáo viên Đội ngũ giáo viên tiểu học cũng làđội ngũ có số lượng nữ lớn nhất chiếm trên 78% số giáo viên tiểu học Điềubất cập đã và đang gây khó khăn cho giáo dục tiểu học hiện nay là trình độđào tạo ban đầu và năng lực chuyên môn của giáo viên tiểu học không đồngđều và đang ở mức độ thấp, chưa đáp ứng được với yêu cầu của giáo dục tiểuhọc Đặc điểm này càng bộc lộ rõ khi giáo dục tiểu học hoàn thành phổ cập,bước sang giai đoạn nâng cao chất lượng Để có mặt bằng chất lượng giáo dụctiểu học ngang bằng với các nước trong khu vực và thế giới thì rõ ràng là cầncoi trọng chiến lược quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

1.1.2 Chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

Chất lượng là một khái niệm tương đối, khó định nghĩa, khó đo lường

và còn nhiều quan niệm khác nhau Hiện nay, chất lượng thường được tiếpcận theo các góc độ: chất lượng được đánh giá bằng đầu vào; chất lượng đượcđánh giá bằng đầu ra; chất lượng được đánh giá bằng văn hóa tổ chức; chấtlượng là sự phù hợp với mục tiêu; chất lượng là sự phù hợp với tiêu chuẩn;chất lượng là hiệu quả đạt được mục đích,…

Theo đại từ tiếng Việt do Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin ban hành

năm 1999 xác định: Chất lượng là phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính

bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối của sự vật phânbiệt nó với các sự vật khác, chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật

Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể, tạo cho thực thể

đó có khả năng thoả mãn những nhu cầu nào đó Chất lượng được biểu hiện rabên ngoài qua các thuộc tính Nó là cái liên kết các thuộc tính của sự vật lạilàm một, gắn bó với sự vật như một tổng thể bao quát toàn bộ sự vật và khôngtách khỏi sự vật Sự vật khi vẫn còn là bản thân nó thì không thể mất chấtlượng của nó Sự thay đổi chất lượng kéo theo sự thay đổi của sự vật về cănbản Chất lượng của sự vật bao giờ cũng gắn với tính qui định về số lượng của

nó và không thể tồn tại ngoài tính qui định ấy

Chất lượng của sự vật, hiện tượng được biểu hiện thông qua các thuộctính của nó Mỗi sự vật lại có nhiều thuộc tính, mỗi thuộc tính lại tham giavào việc qui định chất của sự vật, hiện tượng không giống nhau Có thuộc tính

có bản chất, có thuộc tính không bản chất Các thuộc tính bản chất tồn tạitrong suốt quá trình tồn tại của sự vật, hiện tượng, giữ vai trò qui định sự vật,hiện tượng làm cho nó khác với cái khác Nếu thuộc tính cơ bản mất đi thì sựvật không còn Trái lại thuộc tính không bản chất không giữ vai trò như thế

Chất của sự vật còn được qui định bởi đặc điểm cấu trúc của sự vật, đó

là các yếu tố, các bộ phận cấu thành một hệ thống của sự vật, tức là cấu trúcbên trong Cấu trúc bên trong nếu sắp xếp theo những cách thức khác nhau

cũng sẽ tạo thành những thuộc tính khác nhau của sự vật, hiện tượng Vì vậy,khi xác định chất của sự vật cần phải tính đến đặc điểm cấu trúc của sự vật,hiện tượng.

Nhà giáo giữ vai trò quyết định trong việc đảm bảo chất lượng giáodục Tuy nhiên, vai trò đó chỉ có thể thực hiện đầy đủ khi đội ngũ này thực sự

có chất lượng Một đội ngũ giáo viên có chất lượng thực sự phải bao hàm cácthành viên có đủ phẩm chất năng lực; tuy nhiên, chất lượng đội ngũ giáo viênkhông thể quan niệm chỉ là cộng lại chất lượng của mỗi con người Bởi vì:

“Đội ngũ là số đông sắp xếp có trật tự hoặc có tổ chức chặt chẽ” [39,tr.397].Nhờ đó mà sức mạnh của từng người và cả đội ngũ được khơi dậy và pháthuy cao nhất, giúp họ có thể thực hiện tốt nhiệm vụ được giao

Là một bộ phận trong hệ thống giáo dục quốc dân, chất lượng đội ngũgiáo viên tiểu học có những đặc điểm chung vừa có những đặc thù riêng của

nó Đi sâu nghiên cứu đội ngũ giáo viên tiểu học, từ quan niệm chất lượng đãphân tích ở trên, có thể quan niệm chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học như sau:

Chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học là tổng hợp các giá trị bên trong của đội ngũ giáo viên tiểu học; được biểu hiện ở khả năng đáp ứng mục tiêu, yêu cầu giáo dục ở bậc tiểu học và các tiêu chuẩn về đạo đức, tác phong, chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên tiểu học do Nhà nước qui định.

Trước hết, chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học là tổng hợp các giá trịbên trong của đội ngũ Cụ thể là giá trị của các yếu tố cơ bản sau:

- Số lượng thành viên trong đội ngũ

- Cơ cấu đội ngũ

- Phẩm chất đội ngũ

- Trình độ đội ngũ

- Năng lực đội ngũ

Dưới dạng sơ đồ thì chất lượng đội ngũ giáo viên được thể hiện như sau:

Số lượng Cơ cấu

Sơ đồ 1.1: Chất lượng đội ngũ giáo viên

Chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học được thể hiện ở số lượng giáoviên Số lượng là ranh giới của sự vật, hiện tượng, vì thế sự thay đổi ranh giớiđạt đến một giới hạn nào đó sẽ làm bản chất của sự vật, hiện tượng thay đổi

Số lượng của đội ngũ giáo viên là biểu thị về mặt định lượng của đội ngũ, nóphản ánh qui mô lớn, nhỏ, nhiều, ít của đội ngũ Tùy theo mỗi giai đoạn pháttriển của tình hình, nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của nhà trường mà đội ngũgiáo viên cần có số lượng bao nhiêu, với cơ cấu cân đối, hợp lý và trên cơ sởphẩm chất, năng lực của từng giáo viên ngang tầm với đòi hỏi của tình hìnhnhiệm vụ Giáo dục - đào tạo càng phát triển thì yêu cầu chất lượng đội ngũgiáo viên ngày càng cao Một đội ngũ giáo viên mạnh, nhất thiết đó phải làđội ngũ được biên chế, kiện toàn thường xuyên, hợp lý đảm bảo về số lượngđáp ứng yêu cầu giáo dục - đào tạo Không có số lượng thích hợp không thểtạo dựng thành đội ngũ Sự thiếu hụt về số lượng gây ra sự quá tải trong quátrình thực hiện nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, đồng thời làm cho mỗi ngườikhông có điều kiện cần thiết để học tập, tích lũy kiến thức nâng cao trình độ.Một khi số lượng giáo viên đáp ứng thích hợp sẽ tạo nên tính đồng bộ và khảnăng hoàn thành nhiệm vụ của cả đội ngũ Nhiệm vụ của nhà trường càng mởrộng, càng phức tạp nặng nề thì cần phải tăng số lượng đội ngũ giáo viên Số

lượng giáo viên được tính toán trong biên chế phải là số lượng những conngười đủ phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục - đào tạo.Tuy nhiên, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ còn phụ thuộc vào cách sắp xếp, sửdụng sao cho phát huy hết khả năng của từng người và cả đội ngũ, tức là phải

có một cơ cấu cân đối, hợp lý

Theo nghĩa chung nhất, cơ cấu là sự sắp xếp và tổ chức các phần tử tạothành cái toàn thể Đó là một hệ thống, một tập hợp điều chỉnh có định hướngcủa những yếu tố tác động qua lại lẫn nhau, bảo đảm đạt tới mục tiêu đã đề ra

Cơ cấu đội ngũ giáo viên nói lên các thành viên của đội ngũ được bố trí sắpxếp theo một nguyên tắc, một qui luật nhất định và sự tác động lẫn nhau giữacác thành viên đó Một cơ cấu giáo viên hợp lý trong mỗi đơn vị trường học

sẽ tạo điều kiện để các thành viên bổ sung cho nhau những điểm mạnh, hạnchế những điểm yếu của mỗi người, tạo thành một sức mạnh tổng hợp hàihòa, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của mỗi trường tiểu học, đồng thời hạnchế những thiếu sót trong quản lý và sử dụng giáo viên của các nhà trường,các cơ sở giáo dục Do đó, cơ cấu cân đối, hợp lý là một trong những yếu tố

cơ bản tạo thành chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

Chất lượng đội ngũ giáo viên ở các trường tiểu học là kết quả tổng hợpcủa nhiều yếu tố, trong đó chất lượng của mỗi giáo viên giữ vai trò cực kỳquan trọng Bất luận một tổ chức chính trị xã hội nào với số lượng ít haynhiều, được cơ cấu theo cách nào thì chất lượng tổ chức đó cũng phụ thuộctrước hết vào chất lượng của mỗi thành viên Do đó, trong mối quan hệchung, chất lượng mỗi giáo viên là cơ sở nền tảng hợp thành chất lượngchung của cả đội ngũ Chất lượng người giáo viên tiểu học xét đến cùng làyếu tố cơ bản chi phối đến việc điều chỉnh số lượng và chuyển dịch cơ cấu độingũ theo một hướng nhất định

Trong các văn kiện của Đảng đều quan tâm đến việc nâng cao chấtlượng của mỗi giáo viên Chất lượng của mỗi giáo viên là hợp thành của

nhiều yếu tố như: phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức và lối sống, trình độnhận thức, tài nghệ sư phạm, sức khỏe… Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khái quát

chất lượng người cán bộ thành hai mặt cơ bản là “Đức” và “Tài” Đức và tài

có mối quan chặt chẽ với nhau, là cơ sở nền tảng, vừa giữ vai trò định hướngvừa là động lực thúc đẩy quá trình phấn đấu nâng cao trình độ mọi mặt củangười giáo viên Ngày nay, nói đến chất lượng người giáo viên, Đảng ta nhấnmạnh ba mặt chủ yếu là: bản lĩnh chính trị; phẩm chất cách mạng; năng lực trítuệ và năng lực tổ chức điều khiển Sự nghiệp giáo dục đòi hỏi người giáoviên nói chung, người giáo viên tiểu học nói riêng phải không ngừng tu dưỡngrèn luyện đủ đức, đủ tài, đủ khả năng gánh vác công việc mà Đảng, nhân dângiao phó Là người giữ vai trò quyết định đảm bảo chất lượng giáo dục - đàotạo trong nhà trường, do đó người giáo viên tiểu học phải có năng lực thực sự,thể hiện ở trình độ trí tuệ cao và tài nghệ sư phạm giỏi Đạo đức và tài năngcủa người giáo viên là tiêu chuẩn cơ bản để đo chất lượng người giáo viên caohay thấp Tuy nhiên, đạo đức và tài năng không tự nhiên mà có, nó là quátrình không ngừng học tập, tu dưỡng, rèn luyện phấn đấu và được bộc lộthông qua hoạt động thực tiễn, hoạt động giảng dạy, gắn liền với sự nỗ lựccủa cả tập thể trong quá trình thực hiện nhiệm vụ Người giáo viên không chỉmẫu mực trước học sinh mà còn phải là người tinh tế, nhanh nhạy, chủ độngsáng tạo trong giải quyết các mối quan hệ, tạo nên sự đồng thuận nhằm pháthuy tính tích cực của học sinh

Chất lượng đội ngũ giáo viên được hiểu bao gồm 5 yếu tố trên Các yếu

tố có mối quan hệ hữu cơ, tác động qua lại lẫn nhau, bổ sung cho nhau hợpthành một hệ thống hoàn chỉnh Nghiên cứu nắm vững những yếu tố cơ bảncấu thành chất lượng đội ngũ giáo viên là cơ sở để hiểu đúng chất lượng độingũ Tuy vậy, trong mỗi thời kỳ, mỗi giai đoạn yêu cầu số lượng và cơ cấuđội ngũ không hoàn toàn giống nhau Đi vào từng trường, từng tổ giáo viên,từng chức trách công tác, đức, tài cũng cần được cụ thể hóa cho phù hợp mới

có cơ sở để bồi dưỡng, xem xét, đánh giá, bố trí, sử dụng

Chất lượng của giáo viên tiểu học được đánh giá bằng các tiêu chuẩn vàtiêu chí khác nhau, trong đó việc đáp ứng với mục tiêu giáo dục tiểu học củatừng nhà trường, của từng địa phương là một tiêu chí chủ yếu Một đội ngũgiáo viên tiểu học được xem là có chất lượng khi đáp ứng tốt với đòi hỏi củamục tiêu, nhiệm vụ giáo dục tiểu học của nhà trường, của cơ sở giáo dục vàcủa địa phương Ngược lại, một đội ngũ giáo viên kém chất lượng thì khôngđáp ứng được mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục tiểu học của nhà trường, cơ sởgiáo dục.

Chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học còn được đánh giá bằng việc đápứng theo chuẩn của giáo viên tiểu học Hiện nay, chuẩn giáo viên tiểu học đãđược Bộ Giáo dục và Đào tạoban hành Theo đó thì chuẩn giáo viên tiểu học

được thể hiện bằng các yêu cầu cơ bản theo ba lĩnh vực: phẩm chất đạo đức,

tư tưởng chính trị; kiến thức; kỹ năng sư phạm

Phẩm chất của người giáo viên tiểu học gồm những phẩm chất về chínhtrị tư tưởng, đạo đức và những phẩm chất khác như thái độ đối với tập thểgiáo viên, học sinh, phụ huynh và các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường

Năng lực của người giáo viên tiểu học được biểu hiện thông qua cácchuẩn mực gồm: Sự thông hiểu chuyên môn nghiệp vụ và việc tổ chức thựchiện nó trong phạm vi nhà trường, năng lực tổ chức tập thể, năng lực ứng xửtrong các tình huống sư phạm và xã hội

Chuẩn giáo viên tiểu học sẽ là mục tiêu để giáo viên tiểu học hướngtới Thông qua chuẩn, người giáo viên biết mình còn đang khiếm khuyếtđiều gì, cần điều chỉnh như thế nào Chuẩn giáo viên tiểu học cũng giúpcác cấp quản lý giáo dục, các cơ sở đào tạo giáo viên tiểu học có cơ sở đểhoạch định các kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên tiểu học theohướng đạt chuẩn và trên chuẩn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của giáodục tiểu học

1.1.3 Quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu

Quản lý giáo dục theo nghĩa chung nhất là hoạt động điều hành, phốihợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêucầu phát triển xã hội hiện nay

Quản lý giáo dục, quản lý trường học là hệ thống những tác động tựgiác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp qui luật) của chủthể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹhọc sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện cóchất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường

Cũng có thể hiểu quản lý nhà trường là hệ thống những tác động cómục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lý vào quá trình giáodục - đào tạo của nhà trường nhằm hình thành, phát triển toàn diện nhân cáchngười học theo mục tiêu, mô hình giáo dục - đào tạo đặt ra

Quản lý nguồn nhân lực giáo dục là quá trình xây dựng kế hoạch, tổchức, lãnh đạo, điều khiển và kiểm tra công việc của các thành viên, đơn vịtrong hệ thống quản lý nhằm thực hiện tốt các mục tiêu đã xác định

Từ những khái niệm nêu trên, dù ở cấp vĩ mô hay vi mô, ta có thể thấy

rõ 4 yếu tố của quản lý giáo dục là: chủ thể quản lý, đối tượng bị quản lý,khách thể quản lý và mục tiêu quản lý Trong thực tiễn, các yếu tố nêu trênkhông tách rời nhau mà ngược lại, chúng có quan hệ tương tác gắn bó vớinhau Chủ thể quản lý tạo ra những tác nhân tác động lên đối tượng quản lý,nơi tiếp nhận tác động của chủ thể quản lý và cùng với chủ thể quản lý hoạtđộng theo một quỹ đạo nhằm cùng thực hiện một mục tiêu của tổ chức Kháchthể quản lý nằm ngoài hệ thống hệ quản lý giáo dục Nó là hệ thống kháchoặc các ràng buộc của môi trường,… Nó có thể chịu tác động hoặc tác độnglại đến hệ thống giáo dục và hệ thống quản lý giáo dục Vấn đề đặt ra với chủthể quản lý là làm thế nào để cho những tác động từ phía khách thể quản lýđến giáo dục là tích cực, cùng nhằm thực hiện mục tiêu chung

Như vậy, bản chất của quản lý giáo dục là quá trình tác động có ý thứcđược định hướng của chủ thể quản lý lên các thành tố của hoạt động giáo dụcnhằm thực hiện mục tiêu của giáo dục một cách có hiệu quả.

Từ khái niệm quản lý giáo dục, quản lý nguồn nhân lực giáo dục trongcác nhà trường tiểu học, ta có thể đưa ra khái niệm quản lý chất lượng đội ngũgiáo viên là:

Quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu là sự tác động của các chủ thể quản lý trong và ngoài nhà trường tới quá trình xây dựng và phát triển đội ngũ nhằm tạo nên chất lượng đội ngũ giáo viên đáp ứng mục tiêu giáo dục - đào tạo bậc tiểu học trên địa bàn thành phố.

Quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học là nội dung chủ yếu,quan trọng nhất trong quản lý nguồn nhân lực của nhà trường nói riêng vàngành giáo dục nói chung Quản lý chất lượng giáo viên tiểu học có các đặcđiểm sau:

* Mục tiêu quản lý

Mục tiêu quản lý chất lượng giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phốBạc Liêu là nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ, giúp người giáo viên phát huycác kỹ năng cơ bản, tích lũy khối lượng kiến thức chung và thực hiện giảngdạy đúng yêu cầu Đồng thời tạo ra một đội ngũ giáo viên tiểu học đáp ứngyêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp đổi mới giáo dục, góp phần nâng caohiệu quả và chất lượng giáo dục tiểu học của thành phố Bạc Liêu trong nhữngnăm tới

* Chủ thể quản lý

Chủ thể quản lý trực tiếp đến chất lượng giáo viên tiểu học là tổ trưởng(khối trưởng) chuyên môn, Ban giám hiệu trường học, chuyên viên phụ tráchbậc tiểu học, trưởng phòng Phòng Giáo dục và Đào tạo

Chủ thể quản lý gián tiếp đến chất lượng giáo viên tiểu học có phòngtiểu học của Sở Giáo dục và Đào tạo, Vụ Tiểu học của Bộ Giáo dục & Đàotạo Ngoài ra, còn có các đoàn thể trong nhà trường và chính quyền các cấp

* Đối tượng quản lý

Toàn bộ đội ngũ giáo viên ở các trường tiểu học của thành phố Bạc Liêu

* Nội dung quản lý chất lượng giáo viên tiểu học

Quản lý đầy đủ cả 5 thành phần chất lượng của đội ngũ Bao gồm: sốlượng thành viên trong đội ngũ, cơ cấu đội ngũ, phẩm chất đội ngũ, trình độđội ngũ, năng lực đội ngũ

- Đối với bản thân giáo viên: Quản lý toàn bộ lao động sư phạm của

giáo viên, đó là: Hoạt động dạy học và giáo dục học sinh; hoạt động tự học, tựrèn luyện; hoạt động chính trị - xã hội và xây dựng đơn vị

- Đối với lãnh đạo nhà trường: Quản lý về nhận thức của giáo viên (cả

về chính trị và nghề nghiệp); về năng lực sư phạm và sở trường (để có sựphân công cho phù hợp); về trình độ đào tạo; khả năng tập hợp, tổ chức (quản

lý lớp, tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp, giao tiếp…); về tính nêu gương(phẩm chất đạo đức, tính tự giác học tập, rèn luyện ) và chất lượng giáo dụcthông qua việc xây dựng kế hoạch hành động để thực hiện mục đích, mục tiêucủa nhà trường

- Đối với Phòng Giáo dục và đào tạo: Quản lý bằng kế hoạch phát triển

giáo dục, quy hoạch đội ngũ giáo viên trung hạn (5 năm) và ngắn hạn (hàngnăm, học kỳ và từng bậc học, từng phong trào cụ thể); quản lý đánh giá chấtlượng đội ngũ (thông qua thanh tra toàn diện trường học, thanh tra toàn diệngiáo viên, thi giáo viên giỏi các cấp, đánh giá công chức hàng năm, đánh giáchuẩn hiệu trưởng, chuẩn nghề nghiệp giáo viên, đánh giá chất lượng học sinh/ lớp…); xây dựng kế hoạch đào tạo (dài hạn, ngắn hạn, đào tạo với con người

cụ thể); tạo nguồn nhân lực kế thừa (giáo viên, cán bộ quản lý); tuyển dụng,

điều động, luân chuyển cán bộ quản lý, giáo viên cho phù hợp tạo sự ổn định

và bền vững về chất lượng giáo dục trên toàn địa bàn, có chính sách thích hợp(khen thưởng, thu hút, đãi ngộ… ), trang bị cơ sở vật chất

- Đối với Sở Giáo dục và đào tạo: tạo mặt bằng chung cho toàn tỉnh

nên mở các lớp đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ như bồi dưỡng cán bộ quản lý, giáo viên chủ nhiệm lớp, bồi dưỡng về ứng dụng công nghệthông tin…

- Đối với Bộ Giáo dục và đào tạo: triển khai các giải pháp một cách

đồng bộ, điều chỉnh nội dung dạy học các môn theo hướng tinh giản cáctrường chủ động xây dựng chương trình khung

* Phương pháp, hình thức quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên

Kiểm tra, đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng và tự bồi dưỡng của giáo viên.Quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên là quản lý tập thể những conngười có học vấn, có nhân cách phát triển ở trình độ cao Vì thế trong quản lýchất lượng đội ngũ giáo viên chúng ta cần chú ý một số yêu cầu chính sau đây:

Quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên trước hết phải giúp cho đội ngũgiáo viên phát huy được tính chủ động, sáng tạo Khai thác ở mức cao nhấtnăng lực, tiềm năng của đội ngũ, để đội ngũ giáo viên có thể cống hiến đượcnhiều nhất cho việc thực hiện mục tiêu giáo dục - đào tạo đề ra Đồng thời,phải nhằm hướng giáo viên vào phục vụ những lợi ích của tổ chức, cộng đồng

1.1.4 Khái niệm biện pháp quản lý chất lượng giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu

Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một công việc cụ thể của một cánhân hay tập thể để đạt được mục đích nhất định Mọi công việc, mọi hoạtđộng trong thực tiễn để đạt đến mục đích, các chủ thể cần phải có những cáchlàm, cách giải quyết tương ứng với từng công việc và hoạt động đó Đối vớihoạt động quản lý, để đạt được các mục tiêu, các chủ thể phải sử dụng cácbiện pháp để tác động đến khách thể, đối tượng quản lý

Quản lý chất lượng giáo viên tiểu học nhằm hướng tới việc nâng caochất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học; nhằm tạo ra một đội ngũ giáo viên đápứng với yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục tiểu học và đáp ứng với chuẩn giáo viêntiểu học do Nhà nước quy định Để thực hiện được mục tiêu này, các chủ thểquản lý cần phải sử dụng các cách thức, biện pháp tác động vào đối tượngquản lý để tạo ra những biến đổi về chất lượng theo mong muốn

Quản lý chất lượng giáo viên tiểu học cần có sự tham gia của nhiều tậpthể, tổ chức và cá nhân khác nhau Hay nói cách khác, chủ thể quản lý giáoviên tiểu học có sự tham gia của nhiều tổ chức, nhiều lực lượng Các chủ thểquản lý có mục tiêu quản lý, có nội dung quản lý ở các góc độ khác nhau;tương ứng với từng mục tiêu, nội dung, chủ thể quản lý có các cách thức, biệnpháp tác động khác nhau Do vậy, biện pháp quản lý chất lượng giáo viên tiểuhọc rất đa dạng, phong phú, ở nhiều góc độ, nhiều cấp độ khác nhau Mỗicách thức, biện pháp gắn với từng chủ thể, tương ứng với từng nội dung vàhướng tới mục tiêu quản lý nhất định

Như vậy, có thể hiểu: Biện pháp quản lý chất lượng giáo viên tiểu học

trên địa bàn thành phố Bạc Liêu là tổng hợp các cách thức tác động của chủ thể quản lý đến quá trình xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên; nhằm tạo nên chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học đáp ứng với mục tiêu giáo dục tiểu học trên địa bàn thành phố và đáp ứng với chuẩn giáo viên tiểu học do Nhà nước quy định.

Biện pháp quản lý chất lượng giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phốBạc Liêu là tổng hợp cách thức tác động của các chủ thể quản lý đến đốitượng quản lý là chất lượng của đội ngũ giáo viên tiểu học Chủ thể quản lýchất lượng giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố gồm nhiều tổ chức, nhiềulực lượng khác nhau; trong đó chủ yếu là Phòng Giáo dục và Đào tạo thànhphố, các chuyên viên phụ trách tiểu học, Ban giám hiệu của các nhà trườngtiểu học, tổ trưởng tổ chuyên môn trong các trường tiểu học Với từng chủ thểquản lý có từng cách thức tác động khác nhau, với từng lĩnh vực hoạt độngkhác nhau và để đạt được mục tiêu trong quản lý khác nhau

Quản lý chất lượng giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêuđược thực hiện trên nhiều nội dung khác nhau, tương ứng với từng nội dung

có các cách thức tác động khác nhau Quản lý về số lượng tương ứng với đó

là các biện pháp tác động nhằm phát triển số lượng giáo viên tiểu học trên địabàn thành phố và các trường tiểu học đáp ứng tốt nhiệm vụ giáo dục tiểu học

và quy định chuẩn quốc gia về giáo dục tiểu học Về cơ cấu, cần phải có biệnpháp tác động phù hợp để tạo ra cơ cấu hợp lý, cân đối về đội ngũ giáo viêntiểu học trên địa bàn thành phố Tương tự như vậy, về nâng cao chất lượngcủa các thành viên trong đội ngũ cần có các cách thức tác động phù hợp mớiđạt được mục tiêu nâng cao phẩm chất, năng lực của từng giáo viên

Như vậy, biện pháp quản lý giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phốBạc Liêu rất đa dạng, phong phú, gắn chặt với đối tượng, nội dung quản lý vàhướng vào thực hiện những mục tiêu cụ thể Tuy nhiên, biện pháp quản lýchất lượng giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố không phải là phép cộnglại giản đơn của các cách thức mà các chủ thể quản lý sử dụng để đạt đượcmục tiêu mà là sự hòa quyện hữu cơ giữa nhiều cách thức, cùng hướng tớinâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố Từngbiện pháp có chủ thể khác nhau, có nội dung tác động khác nhau, có mục tiêu

cụ thể khác nhau, song có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động qua lại lẫn

nhau và hướng vào mục tiêu chung là nhằm xây dựng, phát triển đội ngũ giáoviên tiểu học đáp ứng tốt mục tiêu giáo dục – đào tạo trên địa bàn thành phốBạc Liêu và đáp ứng với chuẩn giáo viên tiểu học do Nhà nước quy định.

1.2 Yêu cầu mới đối với giáo viên tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

* Thứ nhất, giữ gìn và nâng cao phẩm chất đạo đức nhà giáo

Đội ngũ giáo viên tiểu học là nhân tố quyết định trực tiếp đến giáo dục

- đào tạo nói chung và giáo dục tiểu học nói riêng Trong những năm qua độingũ này đã có sự trưởng thành nhất định, được chú ý tuyển chọn, được đàotạo cơ bản, có phẩm chất chính trị tốt, có đạo đức trong sáng và là tấm gươngsáng cho học sinh noi theo

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay không phải ngẫu nhiên mà “nóikhông với vi phạm đạo đức nhà giáo” là một trong bốn nội dung trong cuộcvận động “Hai không” của ngành giáo dục bởi trước đây đã nổi lên một số vụviệc giáo viên có những hành vi vi phạm đạo đức đã được nhiều báo đài đưatin gây xôn xao dư luận Để nâng cao phẩm chất, nhân cách của nhà giáo,ngoài các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và của ngành thì vai tròcủa mỗi giáo viên tiểu học ở các trường học hết sức quan trọng Họ là nhữngngười trực tiếp quản lý, giảng dạy, giáo dục học sinh; ảnh hưởng trực tiếp đếnnhận thức giúp học sinh hình thành và phát triển toàn diện nhân cách Nếu vaitrò của giáo viên tiểu học có tầm quan trọng trong sự nghiệp giáo dục và đàotạo học sinh thì vai trò người cán bộ quản lý, người lãnh đạo lại càng quantrọng hơn vì là định hướng từ việc giáo dục nhận thức, tổ chức triển khai thựchiện các nội dung có hiệu quả, giám sát, đánh giá các cán bộ, giáo viên, họcsinh của trường mình làm cho môi trường sư phạm trong sạch, lành mạnh vàngày càng phát triển hơn

Nguyên nhân của sự vi phạm đạo đức nhà giáo, theo Bộ Giáo dục là domột số cán bộ quản lý, giáo viên yếu kém về năng lực, trình độ chuyên môn,

chưa thật sự tâm huyết với nghề nên chưa tích cực đổi mới phương pháp dạyhọc, chưa coi trọng đánh giá đúng chất lượng thực của học sinh và chưa quantâm đầy đủ đến những học sinh khó khăn trong học tập.

Để giữ gìn và nâng cao phẩm chất đạo đức nhà giáo, trước hết cần thayđổi nhận thức của một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên trong quá trình côngtác ở các tiểu học trường học Ban giám hiệu chủ động trong việc phối hợpvới các tổ chức đoàn thể như Đoàn thanh niên, Công đoàn, Hội cha mẹ họcsinh trong nhà trường để không ngừng giáo dục, tổ chức triển khai thực hiệnđến việc kiểm tra, giám sát, tăng cường quy chế dân chủ trong trường học.Phát động các phong trào thi đua dạy tốt, mỗi thầy cô giáo là một tấm gương

về tấm lòng nhân ái, về tinh thần tự học, phấn đấu nâng cao phẩm chất đạođức, sống trung thực, lành mạnh, giản dị, gương mẫu, nâng cao trình độchuyên môn, nghiệp vụ, nâng cao trình độ về kiến thức pháp luật

Những hành vi tiêu cực, vi phạm đạo đức nhà giáo trong ngành giáodục chỉ là một bộ phận nhỏ nhưng đã có tác động lớn đến xã hội, vì thế ngườigiáo viên tiểu học chính là chiến sĩ trong “cuộc chiến” chống tiêu cực củangành giáo dục và của xã hội Bên cạnh đó, còn có rất nhiều tấm gương sáng

về đạo đức nhà giáo, những người dành trọn tâm huyết, công sức, trí tuệ cho

sự nghiệp trồng người; đã dành được sự kính trọng của toàn xã hội và tácđộng không nhỏ đến sự hình thành nhân cách, phẩm chất đạo đức, tráchnhiệm công dân của lớp lớp các thế hệ học trò, xây dựng môi trường giáo dụclành mạnh, hiện đại phù hợp với thời kỳ mới của đất nước, Đội ngũ nhà giáo,cán bộ quản lý giáo dục càng phải nhận thức đúng đắn vai trò, bổn phận vàtrách nhiệm to lớn của mình; ra sức thi đua, phấn đấu hoàn thành xuất sắcnhiệm vụ nặng nề nhưng hết sức vẻ vang của sự nghiệp trồng người

* Thứ hai, người giáo viên cần có kỹ năng tự học, tự nghiên cứu

Do đặc điểm lao động sư phạm ở bậc tiểu học, nghề dạy học tiểu học lànghề quan trọng và giáo viên tiểu học cũng là nhân tố quyết định đối với sự

phát triển và về chất lượng giáo dục của mỗi lớp tiểu học, của từng học sinhtiểu học Cho nên, trong quá trình dạy học đòi hỏi người giáo viên phải khôngngừng bồi dưỡng thường xuyên về nghiệp vụ để tránh bị lạc hậu trước nhữngbiến đổi không ngừng của xã hội Tự học, tự rèn luyện, tự bồi dưỡng, tựnghiên cứu là hoạt động thiết thực nhất trong quá trình tự hoàn thiện bản thâncủa mỗi nhà giáo để nâng cao năng lực và vị thế của người thầy; là nhu cầu tấtyếu để họ tồn tại và phát triển, đáp ứng được yêu cầu của thời đại bùng nổthông tin như ngày nay.

Học và tự học là hai mặt có mối quan hệ hữu cơ đối với việc nâng caochất lượng dạy học Trong hoàn cảnh hiện nay, khi mà các phương tiện thôngtin phát triển mạnh mẽ, các ứng dụng và tiện ích của thông tin nhiều, thìngười giáo viên có thể tự khai thác các kiến thức “cần phải biết” để phục vụcho hoạt động giáo dục và dạy học của mình Hiệu trưởng phải có biện phápkhuyến khích và giúp đỡ giáo viên tự học Điều này có ảnh hưởng lớn đếnchất lượng chung của công tác bồi dưỡng giáo viên

Tự học cần được xem là một phẩm chất quan trọng của giáo viên.Trong tương lai, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, việc học cóthể được phân tán theo từng cá nhân ở các địa điểm khác nhau Không nhấtthiết người học phải giáp mặt thầy trực tiếp Nội dung dạy học có thể chuyểntải trên tất cả các phương tiện công nghệ thông tin Người học có thể tiếp cậnthông tin ở bất kỳ mọi nơi, mọi lúc Lúc ấy, kỹ năng tự học càng hết sức quantrọng Ai dạy những kỹ năng đó cho người học? Nhà trường, trước hết là cácthầy cô giáo Do vậy, giáo viên trước hết phải là người biết tự học

* Thứ ba, giáo viên cần có kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin

Trong thời đại công nghệ hiện nay, việc học hành của học sinh cũng đã

có nhiều thay đổi Thói quen học thuộc một cách thụ động nhường chỗ choviệc tự tìm tòi, khám phá Những băn khoăn học sinh gặp phải khi các em tiếpxúc với các nguồn thông tin khác nhau khiến cho các em tìm cách giải đáp

Việc học và chơi ngày càng được gắn với máy vi tính nhiều hơn, thu hút các

em nhiều hơn vào sự tìm tòi, khám phá

Giáo viên không thể bằng lòng với những thông tin có sẵn trên cáctrang sách giáo khoa và tài liệu tham khảo Internet là nguồn thông tin khôngthể thiếu được của những người làm nghề dạy học Khai thác thông tin từinternet phải trở thành thói quen không thể từ bỏ được của mỗi giáo viên Rõràng, kỹ năng làm việc với máy tính trở thành kỹ năng tối thiểu của tất cả mọingười, trong đó có giáo viên Máy vi tính và việc sử dụng nó trong tự học vàdạy học trở thành nhu cầu thiết yếu, thói quen văn hóa đối với mỗi giáo viên

* Thứ tư, giáo viên cần có kỹ năng hợp tác trong dạy học

Theo UNESCO, giáo dục của thế kỷ 21 là “học để sống cùng nhau”.Ngày nay, thế giới ngày càng thu hẹp khoảng cách không gian nhờ vào côngnghệ thông tin; nhiều giá trị nhân bản phổ biến trở thành nét chung của nhiềudân tộc Thế giới đòi hỏi sự liên kết toàn cầu trong nhiều lĩnh vực Khó có thểchấp nhận được một quốc gia hay một cá nhân nào trong thời đại ngày nayđứng ngoài quỹ đạo của việc bảo vệ môi trường, chống khủng bố… Trongphạm vi cụ thể, sự hợp tác tạo nên nhiều thành tựu quan trọng đối với mỗi cánhân Kỹ năng hợp tác cần được rèn luyện ở mỗi giáo viên Đến lượt mình,các thầy cô giáo lại dạy cho học sinh của mình cách hợp tác trong học tập vàcuộc sống

* Thứ năm, giáo viên cần luôn tự bồi dưỡng kỹ năng giải quyết vấn đề

Cuộc sống của con người, suy đến cùng, là một chuỗi liên tục giảiquyết các vấn đề Càng giải quyết tốt các vấn đề bao nhiêu, chất lượng cuộcsống của con người càng có nhiều cơ hội tạo nên năng lực dạy học của ngườigiáo viên Năng lực sư phạm gắn liền với hoạt động sư phạm được hình thành

và phát triển trong quá trình rèn luyện của người giáo viên Người giáo viêncần phải được đặt trong một điều kiện, môi trường thuận lợi để có cơ hội hìnhthành và rèn luyện các kỹ năng cần thiết cho công việc của họ, đó chính là

vấn đề mà người quản lý cần quan tâm Yếu tố cần thiết để tạo nên kỹ năngdạy học của người giáo viên chính là kinh nghiệm Những kinh nghiệm từthực tế công việc cộng với một nền tri thức vững vàng sẽ giúp người giáo viênthuận lợi hơn trong việc thực hiện các kỹ năng dạy học của mình

*

* *

Đội đội ngũ giáo viên tiểu học là tập hợp những người thực hiện hoạtđộng dạy học - giáo dục trong các nhà trường, các cơ sở giáo dục ở bậc tiểuhọc có đầy đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ quy định

Chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học là tổng hợp các giá trị bên trongcủa đội ngũ, đảm bảo cho đội ngũ đó có khả năng đáp ứng mục tiêu, yêu cầugiáo dục ở bậc tiểu học và tiêu chuẩn đạo đức, tác phong, chuyên môn, nghiệp

vụ do Nhà nước qui định

Quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phốBạc Liêu là sự tác động của các chủ thể quản lý trong và ngoài nhà trường tớiquá trình xây dựng và phát triển đội ngũ nhằm tạo nên chất lượng đội ngũgiáo viên đáp ứng mục tiêu giáo dục - đào tạo bậc tiểu học trên địa bàn thành phố

Quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học là một hoạt động mangtính khoa học và rất cần thiết đối với các cơ quan thực hiện chức năng quản lýnhà nước về giáo dục và đào tạo Làm tốt công tác quản lý chất lượng đội ngũgiáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu có ý nghĩa rất quan trọng,góp phần nâng cao trình độ dân trí cho địa phương, tạo động lực cho kinh tếtăng trưởng và tiến bộ xã hội; tăng cường hiệu quả đầu tư cho giáo dục đàotạo, tránh tình trạng lãng phí về công sức, tiền bạc và thời gian; góp phần thựchiện mục tiêu công bằng xã hội trong giáo dục đào tạo ở địa phương và rộnghơn là phạm vi toàn tỉnh Bạc Liêu

Chương 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN

TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BẠC LIÊU

2.1 Những yếu tố tác động và định hướng quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học trên địa bàn thành phố Bạc Liêu

2.1.1 Những yếu tố tác động

Thời đại ngày nay, cuộc cách mạng khoa học công nghệ phát triểnmạnh mẽ như vũ bão; tài năng, trí tuệ, bản lĩnh trong lao động sáng tạo củacon người không phải xuất hiện một cách ngẫu nhiên, tự phát mà phải trải quamột quá trình đào tạo công phu có hệ thống Vì vậy, cần nhìn nhận giáo dục làyếu tố bên trong, cấu thành của nền sản xuất xã hội; sản xuất không thể pháttriển được nếu không coi trọng đầu tư cho nhân tố con người Đầu tư cho giáodục là đầu tư cơ bản, tạo tiền đề cho phát triển kinh tế, xã hội

Xu thế toàn cầu hóa, quốc tế hóa, xu thế hội nhập và hợp tác đang trởthành những yếu tố tác động ở mức độ khác nhau đến tất cả các mặt, các hoạtđộng của đời sống xã hội của mọi quốc gia trên thế giới Trong bối cảnh đó,giáo dục phải đổi mới mạnh mẽ, toàn diện để nhằm đào tạo con người cóphẩm chất mới, không lặp lại những hạn chế của mục tiêu đào tạo trước đâynhư: biết thích ứng một cách có hiệu quả những thay đổi; luôn nêu cao tínhsáng tạo, chủ động, nhạy bén; phát huy tinh thần tự lực, tự cường, tinh thầnhợp tác Những nhân tố tác động đến việc quản lý chất lượng đội ngũ giáoviên tiểu học ở thành phố Bạc Liêu được thể hiện trên các vấn đề chủ yếu sau đây:

* Một là, xu thế về yêu cầu bảo đảm chất lượng giáo dục và quản lý

giáo dục

Trong xu thế hội nhập quốc tế, giáo dục thành phố Bạc Liêu đang đi

vào chiều sâu Chất lượng giáo dục có chiều hướng tăng lên qua việc giảm tải

chương trình các môn và tự xây dựng chương trình khung cho từng đơn vịtrường học vừa không quá tải với học sinh, vừa đảm bảo được kiến thức vàchất lượng giáo dục; đổi mới giáo dục được triển khai mạnh mẽ với nhữnggiải pháp đồng bộ như tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học(thông qua công tác bồi dưỡng, tự bồi dưỡng, dự giờ, thăm lớp của giáo viên),

tổ chức hội thảo, chuyên đề (cấp trường, phòng); đổi mới nội dung sinh hoạt

tổ chuyên môn theo liên trường, cụm trường để thảo luận về các chủ đề, nộidung giảng dạy, rút kinh nghiệm, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc tronggiảng dạy; động viên giáo viên tham gia nghiên cứu khoa học sư phạm ứngdụng, viết sáng kiến kinh nghiệm Việc bồi dưỡng thường xuyên về chuyênmôn, nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý, việc đào tạo nguồnnhân lực cho công tác giảng dạy tại các trường được tỉnh quan tâm nhiều hơn.Mặt khác, các nhà trường tổ chức nhiều hoạt động tập thể bổ ích, thu hútnhiều học sinh tham gia với nhiều nội dung, hình thức hoạt động mới nhằmrèn luyện kỹ năng sống và tạo hứng thú học tập cho học sinh

Đảm bảo chất lượng giáo dục là một trong những quan tâm hàng đầucủa người làm công tác quản lý giáo dục Quản lý giáo dục cần kết nối cáchoạt động chất lượng giáo dục với mục đích, mục tiêu giáo dục đã được đề ratrong kế hoạch chiến lược và kế hoạch hành động của đơn vị đảm bảo khi rakhỏi trường các em phải có được các kiến thức và kỹ năng cơ bản, cần thiết

để tiếp tục học lên Chính vì vậy, việc xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện

kế hoạch giáo dục ở các nhà trường cần sát với thực tế; quản lý chuyên môncần đi vào chiều sâu, không mang tính phong trào, hành chính, hình thức

* Hai là, xu thế đổi mới giáo dục và phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học là một trong những nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa chiến lược trong việc phát triển nguồn nhân lực của thành phố nhằm thực hiện các mục tiêu giáo dục

Phẩm chất đạo đức nhà giáo có ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín nghềnghiệp và tương lai con người; việc giữ gìn và nâng cao phẩm chất đạo đức

nhà giáo là rất quan trọng Việc lựa chọn, chăm bồi, phát triển đội ngũ giáoviên đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục hiện nay trên địa bàn thành phố BạcLiêu là một vấn đề quan trọng, đầy khó khăn; bởi nguồn giáo viên đào tạochính quy thiếu trầm trọng, lượng giáo viên “già” chiếm tỷ trọng cao, hàngnăm số giáo viên tiểu học nghỉ hưu và nghỉ việc từ 10 đến 15 người.

Bên cạnh đó, để đảm bảo cho mọi người dân đều được đến trường thìcần phải mở rộng quy mô hệ thống trường lớp theo hướng đa dạng hoá,khuyến khích phát triển các loại hình giáo dục ngoài công lập phù hợp vớitừng vùng, hoàn chỉnh hệ thống giáo dục trên địa bàn thành phố (đảm bảo có

đủ trường mầm non, mẫu giáo và tiểu học trên 10 đơn vị phường xã) Huyđộng hầu hết trẻ em trong độ tuổi đến trường gắn với việc tạo bước chuyểnbiến cơ bản về chất lượng, hiệu quả giáo dục; chú trọng chất lượng giáo dụcvùng xã, vùng ven phường, chất lượng mũi nhọn theo hướng tiếp cận vớitrình độ khu vực đồng bằng sông Cửu Long và phù hợp với thực tiễn giáo dụcBạc Liêu thì việc phát triển đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đồng bộ về cơcấu và phải không ngừng đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao trình độchuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ nhà giáo; nâng cao năng lực, hiệu quả bộmáy quản lý giáo dục nhà trường

Phát huy nội lực để phát triển giáo dục, tăng cường đầu tư cơ sở hạtầng, trang thiết bị phục vụ cho dạy và học, nghiên cứu khoa học

* Ba là, nhiệm vụ của giáo viên tiểu học có sự phát triển mới tác động đến phát triển đội ngũ, nâng cao chất lượng giáo dục.

Căn cứ vào điều 72 Nhiệm vụ của nhà giáo Luật Giáo dục năm 2005.Quyết định số 14/2007/QĐ-BGDĐT ngày 04/05/2007 của Bộ Trưởng BộGiáo dục và Đào tạo quy định về Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học, đểphù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Bạc Liêu tronggiai đoạn hiện nay với tính đặc thù của bậc học là mỗi giáo viên chủ nhiệmmột lớp và dạy đủ cả 9 môn học (chương trình 33 tuần, 6 môn học chươngtrình tiểu học mới) nên nhiệm vụ của người giáo viên rất nặng nề Giáo viên

được chủ động bố trí thời gian và nội dung hợp lý đối với các hoạt động dạyhọc và giáo dục để thực hiện chương trình và sách qui định cho mỗi lớp; thựchành kiến thức đã học và tổ chức cho học sinh đi tham quan các hoạt độngthực tế tại địa phương, hướng dẫn học sinh tự học để hoàn thành yêu cầu họctập, bồi dưỡng học sinh năng khiếu, dạy học các môn học tự chọn, tổ chức cáchoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, câu lạc bộ, hoạt động ngoại khóa Giáoviên không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chất lượng mũinhọn, quan tâm giáo dục đạo đức, nhân cách, thẩm mỹ, kỹ năng sống cho họcsinh Để đạt được những nhiệm vụ trên đòi hỏi người giáo viên phải tiếp tụcđổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực phù hợp với điều kiện BạcLiêu, chú trọng đến kỹ năng tự học, tự nghiên cứu, kỹ năng hợp tác trong dạyhọc, kỹ năng giải quyết vấn đề, tích cực ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuậtvào giảng dạy trong nhà trường Thực hiện tốt nhiệm vụ trên, các cấp lãnhđạo cần quan tâm đến tiền lương và các chế độ, chính sách có liên quan tạođộng lực để đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý chuyên tâm với nghề nghiệp,dành nhiều thời gian tự học, nghiên cứu khoa học, dành nhiều thời gian choviệc nâng cao chất lượng giảng dạy và quản lý theo đúng chức năng, nhiệm

vụ được giao

Mục tiêu cần phải đạt: Nâng tỷ lệ học sinh có học lực giỏi lên từ 5% 10% hàng năm, học lực khá đạt từ 55% - 65%, học lực yếu xuống còn 2 - 3%,không có học sinh có học lực kém; học sinh có hạnh kiểm thực hiện đầy đủđạt từ trên 99%, giảm tỷ lệ học sinh bỏ học xuống còn 0,5% - 1,0%, hiệu quảgiáo dục tiểu học đạt 99% đến năm 2015

-* Bốn là, môi trường công tác, học tập, rèn luyện thường xuyên tác động đến chất lượng đội ngũ giáo viên.

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, bậc tiểu học có đặc thù riêng bởimỗi giáo viên chủ nhiệm một lớp và dạy đủ cả 9 môn học Do vậy, nhà trường

là môi trường để giáo viên công tác, học tập và rèn luyện Môi trường càngthuận lợi, văn hóa nhà trường được thực hiện tốt, quy trình quản lý của cán bộ

quản lý khoa học là điều kiện tốt để góp phần nâng cao chất lượng đội ngũgiáo viên Nếu ngược lại thì chất lượng đội ngũ giáo viên ngày càng xuốngthấp do ảnh hưởng mặt trái của nền kinh tế thị trường, sự phân tầng xã hội đãlàm ảnh hưởng đến phẩm chất đạo đức nhà giáo, nét đẹp về lương tâm nhàgiáo và truyền thống tôn sư, trọng đạo của dân tộc Bởi vậy, người quản lýkhông chỉ có khả năng quản lý hoạt động dạy trong nhà trường mà còn phải

có trình độ chuyên môn vững vàng để thực hiện tốt mục tiêu giáo dục như:

- Xây dựng hệ thống giáo viên, cán bộ quản lý nhà trường đồng bộ vàchuẩn hoá theo hướng chuyên sâu; tập trung đào tạo giáo viên còn yếu

- Tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên tự học, tự bồi dưỡng vì học làcông việc suốt cả đời của bất kỳ ai Việc khai thác thông tin từ Internet phảitrở thành thói quen không thể từ bỏ được của mỗi giáo viên (tài liệu thamkhảo, máy vi tính nối mạng…)

- Tạo môi trường thân thiện, học hỏi, hợp tác lẫn nhau, biết cách giảiquyết vấn đề chẳng những cần thiết cho giáo viên mà bản thân giáo viên rènluyện lại cho các em học sinh (sinh hoạt tổ chuyên môn, sinh hoạt cụm liêntrường, thành lập tổ tư vấn học đường, tổ chức các hội thi…)

Năm 2013 có đủ số lượng và đồng bộ về cơ cấu giáo viên, 100% giáoviên được chuẩn hoá trong đó trên chuẩn từ 59,82%; Nâng cao trình độ lýluận, năng lực lãnh đạo cho cán bộ quản lý, phấn đấu 100% cán bộ quản lýđược học qua lớp bồi dưỡng quản lý giáo dục theo quy định của Bộ, được bồidưỡng về lý luận chính trị, 100% các trường học có chi bộ, 38% giáo viên làĐảng viên Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất trường học, trang thiết bị dạyhọc đáp ứng nhu cầu phát triển giáo dục từng bước tạo điều kiện để học sinh

được học tập, tham gia hoạt động cả ngày ở trường

* Năm là, động cơ, trách nhiệm trong tự học tập, tu dưỡng, rèn luyện

và trong thực hiện chức trách nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định đến kết quả quản lý chất lượng giáo viên

Để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, sự bùng nổ về côngnghệ thông tin và xu thế toàn cầu hóa ngành giáo dục đã tập trung sức lực, trílực, tài lực nhằm tìm ra biện pháp nâng cao chất lượng dạy học - giáo dục,trang bị kiến thức cần thiết và năng lực sáng tạo cho học sinh Đây là động cơ,trách nhiệm, là nhân tố có ý nghĩa quyết định đến kết quả tự học, tự bồidưỡng, rèn luyện của người giáo viên, người cán bộ quản lý.

Khi động cơ, trách nhiệm của họ đúng đắn, họ sẽ quán triệt sâu sắcnhiệm vụ và trách nhiệm của mình, luôn suy nghĩ, trăn trở, tìm tòi, sáng tạonhững hình thức, phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng họcsinh, biết hy sinh quyền lợi cá nhân, biết khắc phục khó khăn để hoàn thànhnhiệm vụ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Ngược lại, động

cơ không đúng đắn giáo viên ít dành thời gian tự học, nghiên cứu khoa học,chưa chuyên tâm cho việc nâng cao chất lượng giảng dạy; cán bộ quản lýchậm đổi mới, nặng về chỉ đạo, quản lý theo kiểu hành chính, mệnh lệnh, tínhchất xin - cho, ít phát huy tính chủ động, sáng tạo, tự chủ của nhà trường họ

sẽ thiếu trách nhiệm trong việc giảng dạy, rèn luyện, học sinh lười học tập dễdẫn đến vi phạm kỷ luật sẽ làm yếu đi chất lượng giáo dục, chất lượng độingũ giáo viên

2.1.2 Định hướng quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

* Trên cơ sở phân tích thực trạng và các yếu tố tác động, quản lý chấtlượng giáo viên tiểu học thành phố Bạc Liêu cần thực hiện theo các địnhhướng cơ bản sau đây

- Đảm bảo về số lượng

Thực hiện đề án “Tiếp tục sắp xếp đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lýgiai đoạn 2012 – 2015” của Ủy ban nhân dân tỉnh kèm theo Quyết định số826/QĐ- UBND ngày 24/4/2013 nhằm đánh giá lại trình độ nghiệp vụ chuyênmôn của cán bộ quản lý, giáo viên nâng cao chất lượng giáo dục đại trà, đưachất lượng giáo dục của tỉnh xếp thứ hạng trung bình khá của khu vực; đồngthời tránh tình trạng vừa thừa, vừa thiếu giáo viên một cách cục bộ gây lãng

phí tiền của Nhà nước, phải đảm bảo kinh phí 20% chi cho hoạt động thườngxuyên của nhà trường Số giáo viên tiểu học dôi dư, giáo viên có năng lực taynghề yếu trên địa bàn thành phố Bạc Liêu sẽ sắp xếp chuyển sang làm côngtác khác hoặc cho nghỉ việc vì lý do sức khỏe (qua khảo sát của Ban chỉ đạo

đề án có 12 giáo viên cần sắp xếp, chiếm 2,7%)

Bên cạnh đó, dựa vào quy mô dân số theo nhóm tuổi và tỷ lệ học sinhtrong độ tuổi tăng từ 97% năm 2012 lên 99% năm 2015 và những năm tiếptheo số học sinh sẽ giảm từ 13.224 học sinh xuống còn khoảng 12.950 họcsinh, số trường và điểm trường sẽ giảm từ 17 trường xuống còn 16 trường(năm 2013) và còn 22 điểm trường vào năm 2015, không còn trường tiểu học

có quá 3 điểm trường

Căn cứ vào Quy hoạch phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo tỉnhBạc Liêu từ năm 2012 đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 thì tỷ lệ họcsinh học 2 buổi/ ngày đạt 30% - 40% (trong đó khu vực nội thị đạt 70%) vàonăm 2015

Ngành giáo dục thành phố Bạc Liêu cần căn cứ vào số lượng lớp trongtừng năm học để tính toán đủ số giáo viên cần thiết phục vụ dạy học Nâng tỷ

lệ giáo viên/lớp là 1,22 đối với lớp 1 buổi/ ngày (thực tế dạy 7 buổi/ tuần) và1,5 giáo viên/lớp đối với lớp bán trú, lớp dạy 2 buổi/ngày Đảm bảo có 8% sốgiáo viên dự trữ thai sản Đảm bảo các trường đều có đủ giáo viên bộ mônnhư nhạc, mỹ thuật, thể dục, tin học, tiếng Anh để 100% các trường trên địabàn đều tham gia học ngoại ngữ và tin học, riêng đối với những trường cóđiều kiện khuyến khích dạy ngoại ngữ và tin học ở lớp 1 đầu cấp tạo nền tảngcho các năm tiếp theo Các trường chất lượng cao, trường điểm hàng năm đều

tổ chức thi tuyển sàn lọc tay nghề giáo viên khoảng 3% trong tổng số giáoviên của trường (tạo cơ hội cho giáo viên các trường có điều kiện phát huynăng lực của mình) Đảm bảo các trường tiểu học có đủ biên chế thư viện,thiết bị, chuyên trách Đội, phục vụ , văn thư, y tế trường học…

- Đảm bảo về chất lượng đội ngũ