Quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc khmer ở trường trung học cơ sở huyện thạnh trị tỉnh sóc trăng

Vì vậy, phần đông học sinh dân tộc Khmer ở đây đã có hạnh kiểm tốt, thể hiện rõ ở lòng yêu nước, tôn trọng pháp luật và kỷluật, chăm chỉ học tập, đoàn kết tốt, kính thầy, yêu bạn, trung

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO

ĐỨC CHO HỌC SINH DÂN TỘC KHMER Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ DÂN TỘC NỘI TRÚ HUYỆN THẠNH TRỊ, TỈNH SÓC TRĂNG

13

1.2 Nội dung quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc

Khmer ở trường trung học cơ sở dân tộc nội trú HuyệnThạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng

17

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO

HỌC SINH DÂN TỘC KHMER Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC

CƠ SỞ HUYỆN THẠNH TRỊ, TỈNH SÓC TRĂNG

2.3 Thực trạng và nguyên nhân quản lý quá trình giáo dục

đạo đức học sinh dân tộc Khmer Trường trung học cơ sởdân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị, Tỉnh Sóc Trăng

33

Chương 3 YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO

ĐỨC CHO HỌC SINH DÂN TỘC KHMER Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THẠNH TRỊ TỈNH SÓC TRĂNG

47

3.1 Yêu cầu định hướng xây dựng các biện pháp quản lý giáo

dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer Trường trung học

cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị, Tỉnh Sóc Trăng

47

3.2 Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức học sinh dân tộc

Khmer Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú HuyệnThạnh Trị Tỉnh Sóc Trăng

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Dạy cũng như học, phải chú trọng

cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách mạng.Đó là cái gốc quan trọng Nếu thiếu đạo đức, con người sẽ không phải là con người bình thường và cuộc sống xã hội sẽ không phải là cuộc sống xã hội bình thường, ổn định…”[15,tr57] Thấm nhuần tư tưởng đó, Đảng ta đã chủ trương: “Tăng cường giáo dục công dân, giáo dục tư tưởng đạo đức, lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác – Lê Nin, đưa việc giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh vào nhà trường phù hợp với từng lứa tuổi và bậc học ”[27,Tr45] Điều đó đưa tới đòi hỏi phải không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Trong thời gian qua trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng, các trường phổ thôngdân tộc nội trú nói chung, trường trung học cơ sở dân tộc nội trú HuyệnThạnh Trị nói riêng đã có nhiều cố gắng trong trong quản lý và tiến hành giáodục đạo đức cho học sinh Vì vậy, phần đông học sinh dân tộc Khmer ở đây

đã có hạnh kiểm tốt, thể hiện rõ ở lòng yêu nước, tôn trọng pháp luật và kỷluật, chăm chỉ học tập, đoàn kết tốt, kính thầy, yêu bạn, trung thực trong thi

cử, có ý thức phấn đấu vươn lên… Tuy nhiên, do tác động của những hiệntượng tiêu cực trong xã hội như: sự suy thoái về đạo đức và những giá trịnhân văn; lối sống thực dụng, thiếu ước mơ và hoài bão; tiêu cực trong thi cử,bằng cấp; bệnh thành tích; sự du nhập văn hoá phẩm đồi truỵ thông qua cácphương tiện như phim ảnh, games, mạng Internet…, thêm vào đó là nhữngkhó khăn về kinh tế, hạn chế về đời sống văn hóa; kết quả xoá đói giảm nghèochưa bền vững; sự phân hoá giàu nghèo ở vùng đồng bào dân tộc Khmer …

đã làm cho một bộ phận học sinh, trong đó có không ít học sinh dân tộcKhmer tiếp thu chưa tốt sự giáo dục đạo đức của nhà trường Thực tế này đặt

ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ giáo dục đạo đức trong nhà trường, nhưng

để làm được điều đó thì khâu đột phá chính là tập trung được sự nỗ lực chungcủa các chủ thể giáo dục vào xây dựng thái độ và hành vi đạo đức của họcsinh thông qua những biện pháp quản lý giáo dục tích cực và kiên quyết

Thực hiện các chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước, đặc biệt là Chỉthị 68-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng khoá VI về công tác ở vùngdân tộc Khmer, trong thời gian qua các cấp chính quyền, đoàn thể ở SócTrăng đã quan tâm phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội tại vùng đồng bào dântộc, vì vậy tỷ lệ học sinh dân tộc Khmer ở các trường dân tộc nội trú ngàycàng tăng Các em học sinh dân tộc Khmer đã đoàn kết và hòa đồng tốt vớicác bạn, tuy nhiên do sự chi phối của những đặc điểm tâm lý dân tộc một số

em có biểu hiện hay tự ty, tự ái, dễ bị lôi kéo, kích động nên việc giáo dục đạođức cho học sinh dân tộc Khmer thường gặp những khó khăn, phức tạp.Vìvậy, công tác quản lý giáo dục không thể không tính đến những đặc điểm giáodục đạo đức học sinh dân tộc Khmer

Đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về giáo dục đạo đức chohọc sinh, nhưng phần lớn những nghiên cứu đó tiếp cận vấn đề vừa nêu dướigóc độ giáo dục học, những nghiên cứu về quản lý giáo dục đạo đức cho họcsinh, nhất là tại các trường trung học cơ sở dân tộc nội trú thì hầu như cònthiếu vắng

Xuất phát từ những lý do nói trên, là người làm công tác quản lý ở một

Huyện có đông học sinh dân tộc Khmer, nên tác giả chọn đề tài: “ Quản lý

giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer ở Trường Trung học cơ sở Huyện Thạnh Trị, Tỉnh Sóc Trăng ” làm luận văn tốt nghiệp.

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Trong lịch sử giáo dục thế giới, có một số quan điểm, tư tưởng tiêubiểu bàn về giáo dục, quản lý giáo dục gắn liền với phẩm chất nhân cách củacác danh nhân, các nhà sư phạm nổi tiếng như sau:

Khổng Tử (551 - 479 tr.CN) không chỉ là nhà triết học, nhà giáo dụcnổi tiếng mà còn là nhà quản lý tài giỏi, ông là người đầu tiên trên thế giới mởtrường tư để dạy các tầng lớp người trong xã hội, với quan điểm “hữu giáo vôloại”, tức là trong giáo dục không có sự phân biệt sang hèn Ông chủ trươngquản lý xã hội bằng đức trị, người trên nêu gương, kẻ dưới noi theo, các quancai trị phải lấy nhân làm đức tính cơ bản Bàn về giáo dục và quản lý giáo dụcông cho rằng: giáo dục phải sát đối tượng, đánh giá người phải hướng vàophẩm chất, chứ không phải từ thành phần xuất thân và số tài sản mà họ có.Đây là một tư tưởng tiến bộ, khoa học về quản lý giáo dục vẫn còn nguyêngiá trị cho tới ngày nay

Hàn Phi Tử (280 - 233 tr.CN), với quan niệm bản chất con người là vì

tư lợi, cho nên phải dùng hình phạt, ông đề cao tư tưởng pháp trị, cổ vũ cho

sự độc tài của vua, ông quan tâm đến quyền lực, đến khoảng cách địa vị giữangười cai trị và người bị cai trị, đề cao chính sách dùng người, coi trọng tàinăng và xem đây là nhân tố quyết định sự thành bại của quản lý Ông chorằng, tài năng của người quản lý thể hiện ở việc dùng sức và dùng trí củangười khác, việc cai trị phải dựa trên ba yếu tố là: Pháp - Thế - Thuật để điềukhiển người bị trị như là công cụ mù quáng của quan lại Đây là một hạn chếtrong tư tưởng của Hàn Phi Tử về quản lý xã hội

Trên cơ sở thế giới quan duy vật biện chứng và duy vật lịch sử C Mác

(1818 - 1883) và Ph Ăngghen (1820 - 1895), đã đánh giá lại toàn bộ những tư

tưởng đạo đức đã có từ xưa đến nay, tổng kết và đưa ra những luận điểm khoahọc của mình về đạo đức Hai ông đã chỉ ra sự tất yếu xuất hiện của một kiểuđạo đức mới trong lịch sử - đạo đức cách mạng của giai cấp công nhân Theo

Ph Ăngghen, đây là nền đạo đức “đang tiêu biểu cho sự lật đổ hiện tại, biểuhiện cho lợi ích của tương lai, tức là đạo đức vô sản, là thứ đạo đức có một sốlượng nhiều nhất những nhân tố hứa hẹn một sự tồn tại lâu dài” [33, tr.136].Luận điểm này đã đặt cơ sở phương pháp luận cho việc nghiên cứu quản lýquá trình giáo dục phẩm chất nhân cách nhằm đảm bảo cho con nguời pháttriển một cách toàn diện.

V.I Lênin (1870 - 1924), vừa là nhà lý luận cách mạng vừa là nhà tổ

chức thực tiễn về quản lý kinh tế, quản lý xã hội Ông cho rằng, chức năngquan trọng của Nhà nước Xô Viết là quản lý xã hội, quản lý và điều hành nềnkinh tế, phát triển văn hóa, giáo dục, nâng cao đời sống các tầng lớp nhândân V.I Lênin cũng đã đưa ra các nguyên tắc về quản lý xã hội chủ nghĩa, vềmối quan hệ giữa kinh tế và chính trị Tiếp tục tư tưởng của C Mác và Ph.Ăngghen, trong quá trình đấu tranh chống lại các học thuyết đạo đức duy tâm,phản động đang đầu độc giai cấp công nhân và nhân dân lao động, V.I Lênin

đã khẳng định sự tất yếu ra đời của “luân lý cộng sản” và “đạo đức cộng sản”[29, tr.366] Trong đó, V.I Lênin đã chỉ ra thực chất cách mạng của nội dungđạo đức mới đó là: “Những gì góp phần phá hủy xã hội cũ của bọn bóc lột vàgóp phần đoàn kết tất cả những người lao động chung quanh giai cấp vô sảnđang sáng tạo ra xã hội mới của những người cộng sản” [29, tr.369] Đây là

cơ sở khoa học để xây dựng, phát triển và quản lý nền giáo dục mới - nền giáodục xã hội chủ nghĩa

Chủ Tịch Hồ Chí Minh (1890 - 1969) đã từng nói: “Có tài mà không cóđức thì là người vô dụng” Người coi trọng mục tiêu, nội dung giáo dục đạođức trong các nhà trường như: “Đoàn kết tốt”, “Kỷ luật tốt”, “Khiêm tốn, thậtthà dũng cảm”, “Con người cần có bốn đức: cần - kiệm - liêm - chính, mà nếuthiếu một đức thì không thành người”[17,tr134].Vì vậy, nhà trường cần phải

hết sức coi trọng quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh, góp phần làm cho các

em trở thành những người có đức, có tài để xây dựng thành công xã hội mới

Thấm nhuần quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh về đạo đức; về quản lý; về giáo dục và quản lý giáo dục, Đảng Cộng sảnViệt Nam đã thường xuyên khẳng định phải “đặc biệt coi trọng giáo dục lýtưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức lối sống, năng lựcsáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhệm xãhội Đề cao trách nhiệm của gia đình và xã hội phối hợp chặt chẽ với nhàtrường trong giáo dục thế hệ trẻ“ [29, tr.216] Đây là những định hướng rấtquan trọng cho việc xác định nội dung, phương thức, lực lượng tiến hành giáodục đạo đức cho học sinh trong thời kỳ mới

Trong những năm vừa qua công tác giáo dục đạo đức trong các nhàtrường phổ thông đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà giáo dục và quản lýgiáo dục Do đó nhiều công trình nghiên cứu đã được công bố, đề cập tớinhững khía cạnh khác nhau, với nội dung và cách tiếp cận rất phong phú, đadạng về giáo dục đạo đức và quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh Một sốcông trình được nêu ra dưới đây sẽ minh chứng cho điều đó

Nói về công tác quản lý giáo dục có phải kể đến những công trình

nghiên cứu như:“Một số khái niệm về quản lý giáo dục” của Đặng Quốc Bảo (1997); “Khoa học quản lý giáo dục - một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của Trần Kiểm (2004);“Quản lý Nhà nước về giáo dục, lý luận và thực tiễn” của

Đặng Bá Lãm (2005) Các tác giả trên đã có những công trình khoa học tiếpcận về vấn đề quản lý giáo dục và quản lý quá trình giáo dục trong các giaiđoạn lịch sử ở nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau nhưng nhìn chung các tácgiả đều đi đến thống nhất nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của quản

lý, quản lý giáo dục và xem đây là một quá trình, một khâu then chốt quyếtđịnh cho việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo

Trong nhà trường quân đội có các đề tài viết về giáo dục đạo đức

như:“Giáo dục đạo đức nghề nghiệp cho học viên sư phạm trong nhà trường

quân sự hiện nay”, Luận án tiến sĩ Giáo dục học của Nguyễn Bá Hùng (2010)

đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau của vấn đề giáo dục đạo đức nghềnghiệp cho học viên sư phạm ở nhà trường quân sự hiện nay Hay Luận văn

thạc sĩ Quản lý giáo dục của Lê Quang Thà (2008)“Tổ chức phối hợp các lực

lượng giáo dục đạo đức cho học viên cấp phân đội ở Học viện Chính trị quân sự”, và Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục của Phạm Đình Dũng

(2008)“Quản lý quá trình giáo dục kỷ luật cho học viên ở Trường Sĩ quan

Tăng, thiết giáp”.Với mục đích tiếp cận ở các góc độ khác nhau về giáo dục

đạo đức hai tác giả trên đã đưa ra các vấn đề có ý nghĩa phương pháp luậnquan trọng để xây dựng đạo đức, hành vi kỷ luật của người cán bộ quân sựtrong giai đoạn cách mạng hiện nay, nhưng chưa có công trình đề cập đếnquản lý giáo dục đạo đức cho học sinh ở các nhà trường phổ thông đặc biệt làđối tượng học sinh dân tộc Khmer ở vùng Đồng bằng Sông Cửu Long

Song song đó nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinhtrong giai đoạn hiện nay, một số nhà quản lý giáo dục đã nghiên cứu về vấn

đề quản lý giáo dục đạo đức với các đề tài như:

“Thực trạng việc quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông huyện Long Thành và một số giải pháp”, Luận văn thạc sĩ chuyên

ngành Quản lý và tổ chức văn hoá-giáo dục của Nguyễn Thị Đáp (2004); đãnêu lên thực trạng công tác quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh ở cáctrường trung học phổ thông huyện Long Thành từ đó đưa ra các biện phápnhằm nâng cao hiệu quả của công tác này

“Công tác quản lý của Hiệu trưởng trong việc tổ chức giáo dục đạo đức cho học sinh ở các trường trung học phổ thông huyện Châu Thành, Đồng Tháp”, Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục của Nguyễn Văn Trung (2006).

Tác giả đã khai thác công tác quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dưới góc

độ của người hiệu trưởng từ đó đưa ra một số giải pháp phù hợp để nâng caochất lượng của việc tổ chức thực hiện một cách có hiệu quả nhất các nhiệm vụliên quan

Nói tóm lại, trong những năm vừa qua công tác quản lý giáo dục đạođức ở các nhà trường ở nước ta được quan tâm thông qua việc đã có nhiềucông trình nghiên cứu và đã phân tích vấn đề quản lý giáo dục đạo đức chohọc sinh dưới nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau một cách đa dạng, phongphú và đi vào chiều sâu Đặc biệt có các cuộc hội thảo khoa học, các diễn đàntrao đổi về vấn đề này được diễn ra tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh cũngnhư một số tỉnh thành khác Tuy nhiên, ở tỉnh Sóc Trăng nói chung và ởHuyện Thạnh Trị nói riêng vấn đề quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh màđặc biệt là học sinh dân tộc Khmer ở một huyện vùng sâu có đông đồng bàodân tộc Khmer sinh sống chưa được nghiên cứu về lý luận lẫn thực tiễn dựatrên những nét đặc thù về văn hóa dân tộc Khmer ở địa phương

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn để đề xuất những biện pháptăng cường công tác quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer ởtrường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị tỉnh Sóc Trăng vàgóp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh trên địa bànhuyện Thạnh trị, tỉnh Sóc Trăng

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý giáo dục đạo đức cho học sinhdân tộc Khmer ở nhà trường trung học cơ sở

- Làm rõ thực trạng, nguyên nhân của quản lý giáo dục đạo đức cho họcsinh dân tộc Khmer ở trường trung học cơ sở dân tộc nội trú huyện Thạnh Trị,Tỉnh Sóc Trăng.

- Đề xuất một số biện pháp tăng cường quản lý giáo dục đạo đức chohọc sinh dân tộc Khmer ở trường trung học cơ sở dân tộc nội trú huyện ThạnhTrị, Tỉnh Sóc Trăng

4 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

* Khách thể nghiên cứu

Quản lý quá trình giáo dục học sinh dân tộc Khmer ở Trường trung học

cơ sở huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng

* Đối tượng nghiên cứu

Quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer ở Trường trunghọc cơ sở huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng

* Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu vào biện pháp quản lý giáo dục đạo đứccho học sinh dân tộc Khmer ở trường trung học cơ sở dân tộc nội trú huyệnThạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng Các số liệu tổng hợp và điều tra khảo sát được thuthập trong khoảng thời gian từ năm 2009 đến 2013

5.Giả thuyết khoa học

Giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer ở trường trung học cơ sởluôn bị chi phối bởi đặc điểm tâm lý dân tộc và môi trường học tập, sinh hoạttập trung của học sinh tại trường Nếu nâng cao được nhận thức, trách nhiệmcủa cán bộ quản lý và giáo viên về giáo dục đạo đức cho học sinh, có kế hoạch,nội dung, phương pháp giáo dục phù hợp với đặc điểm tâm lý dân tộc và điềukiện sinh hoạt nội trú của các em, quan tâm chỉ đạo việc phối hợp các lựclượng giáo dục của nhà trường, gia đình và xã hội, thực hiện nghiêm túc côngtác kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục đạo đức cho học sinh thì sẽ quản lý chặt

chẽ, có hiệu quả hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc KhmerTrường Trung học cơ sở dân tộc nội trú huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng.

6.Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận

Luận văn được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận duy vật biệnchứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, quán triệt tư tưởng HồChí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về giáo dục - đào tạo; vềgiáo dục phẩm chất nhân cách con người Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đồng thời, dựa trên các quan điểm,phương pháp luận hệ thống - cấu trúc, lịch sử - lôgíc, thực tiễn trong nghiêncứu khoa học, từ đó định hướng cho việc tiếp cận đối tượng nghiên cứu, luậngiải các nhiệm vụ của luận văn

Thực hiện đọc tài liệu, thu thập thông tin, phân tích, tổng hợp, hệ thốnghoá, mô hình hoá, khái quát hoá một số tác phẩm kinh điển của chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; các văn kiện, Nghị quyết của Đảng, của

Bộ Giáo dục và Đào tạo, các tài liệu chuyên ngành khoa học quản lý, quản lýgiáo dục, các giáo trình, sách chuyên khảo, các công trình, đề tài nghiên cứukhoa học, báo khoa học có liên quan đến luận văn đã được công bố và đăngtrên các tạp chí, kỷ yếu hội thảo khoa học

* Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp điều tra: Điều tra xã hội học đối với học sinh, cán bộquản lý giáo dục, giáo viên để làm cơ sở đánh giá thực trạng, tìm ra nguyênnhân và đề xuất biện pháp quản lý quá trình giáo dục đạo đức cho học sinhdân tộc Khmer

Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động lãnh đạo, tác phong quản lýcủa đội ngũ cán bộ; hoạt động dạy học của giáo viên; hoạt động học tập, rènluyện thói quen, hành vi đạo đức ở các môi trường khác nhau của học sinh đểrút ra những kết luận về nội dung nghiên cứu

Phương pháp toạ đàm, trao đổi: Toạ đàm, trao đổi với cán bộ quản lý,giáo viên và học sinh từ đó rút ra những kết luận cần thiết.

Phương pháp nghiên cứu từ các công cụ quản lý; chương trình, quytrình đào tạo; một số bài giảng của giáo viên; hệ thống sổ sách của cán bộquản lý và kế hoạch học tập công tác của học sinh, trong đó chú trọng đến kếhoạch công tác của cán bộ và kế hoạch tự học của học sinh

Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến các nhà khoa học, nhà quản lý vềmột số vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan đến việc nghiên cứu đề tài

Phương pháp toán thống kê: Xử lý các số liệu của kết quả nghiên cứu

7 Ý nghĩa của đề tài

Luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học của bản thân tôi Saukhi hoàn thành, luận văn này sẽ đóng góp những vấn đề sau đây:

Xây dựng các khái niệm công cụ, góp phần làm cơ sở những vấn đề lýluận về quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer ở trường trunghọc cơ sở

Luận văn cũng đề xuất những yêu cầu, biện pháp quản lý giáo dục đạođức cho học sinh dân tộc Khmer ở trường trung học cơ sở dân tộc nội trú đểlàm cơ sở cho các nhà quản lý và giáo viên nghiên cứu và thực hiện trong quátrình giáo dục đạo đức cho học sinh đặc biệt là học sinh dân tộc Khmer ở cáctrường dân tộc nội trú khu vực đồng bằng sông Cửu Long

Đề tài hoàn thành sẽ cung cấp thêm tài liệu tham khảo cho các nhà quản lýgiáo dục và giáo viên về công tác quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh

8 Kết cấu của đề tài

Luận văn được kết cấu gồm: Phần mở đầu, Phần nội dung 3 chương Phần kết luận: Kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụlục

1.1.1 Khái niệm giáo dục đạo đức

Giáo dục được hiểu một cách khái quát là quá trình chuyển giao hệthống tri thức, các giá trị, thái độ và kinh nghiệm hoạt động của thế hệ trước chothế hệ sau nhằm phát triển và hoàn thiện nhân cách cá nhân, đảm bảo sự tồn tại

và phát triển xã hội Nó một cách khác, giáo dục là hoạt động nhằm tác độngmột cách có hệ thống đến sự phát triển tinh thần, thể chất của một đối tượng nào

đó làm cho đối tượng ấy dần dần có được những phẩm chất, năng lực như yêucầu đề ra Trong phạm vi nhà trường, giáo dục là một quá trình tổng thể của cáchoạt động dạy học, giáo dục, phát triển nhân cách và là quá trình chuẩn bị tâm lýcho học sinh được tổ chức một cách có mục đích, có kế hoạch nhằm đáp ứngyêu cầu của xã hội về xây dựng con người, trong đó giáo dục đạo đức là mộtnhiệm vụ trọng yếu

Đạo đức, theo quan điểm của Nho giáo được bắt đầu từ khái niệm

“Đạo” “Đạo” là đạo của trời đất, đạo của muôn vật về mệnh trời và bản tính

tự nhiên của con người Đức gắn liền với đạo, trong đó đạo là cái phải noitheo, đức là cái do noi theo mà có Do vậy, đức là cái gốc, là trung tâm của xãhội và của vũ trụ, bao trùm mọi lĩnh vực đời sống con người từ chính trị, kinh

tế đến văn hóa, xã hội; từ tổ chức quản lý của Nhà nước đến từng cá nhân

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin “ đạo đức là một hình thái

ý thức xã hội có nguồn gốc từ lao động sản xuất và đời sống cộng đồng xãhội Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội phản ánh và chịu sự chi phối của

tồn tại xã hội Vì vậy tồn tại xã hội thay đổi thì ý thức xã hội (đạo đức) cũngthay đổi theo Và như vậy đạo đức xã hội luôn mang tính lịch sử, tính giai cấp

và tính dân tộc” [6, tr.13]

Theo từ điển Tiếng Việt “Đạo đức là những tiêu chuẩn, những nguyêntắc quy định hành vi quan hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội.Đạo đức là những phẩm chất tốt đẹp của con người theo những tiêu chuẩn đạo

đức của một giai cấp nhất định” [48, tr.211].

Nói tóm lại, có rất nhiều định nghĩa khác nhau về đạo đức, nhưng chung

qui lại các khái niệm đều thống nhất nhận thức rằng, đạo đức là những quy tắc,chuẩn mực trong quan hệ xã hội, được hình thành và phát triển trong cuộcsống, được cả xã hội thừa nhận và tự giác thực hiện, phản ánh những quan hệ

xã hội hiện thực, được dựa trên cơ sở kinh tế, chính trị - xã hội nhất định

Từ những phân tích trên, ta có thể quan niệm: Giáo dục đạo đức cho

học sinh Khmer ở Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú là hoạt động có mục đích, có tổ chức của các chủ thể giáo dục trong Nhà trường đối với học sinh nhằm hình thành ý thức, tình cảm, niềm tin đạo đức và thói quen hành

vi đạo đức phù hợp với mục tiêu, yêu cầu giáo dục của Nhà trường.

1.1.2 Khái niệm quản lý giáo dục đạo đức

Giáo dục đạo đức cho học sinh là một bộ phận của quá trình sư phạmdiễn ra đồng thời với quá trình dạy học để thực hiện mục tiêu giáo dục toàndiện nhân cách cho học sinh đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trường.Giáo dục đạo đức có mục đích, chức năng quan trọng là giúp học sinh nhận thứcđúng các yêu cầu, chuẩn mực, các giá trị chuẩn mực xã hội và rèn luyện các thóiquen, hành vi đạo đức tương ứng Dưới tác động của các lực lượng giáo dụctrong nhà trường, học sinh tiếp nhận các yêu cầu, chuẩn mực, giá trị tư tưởng,đạo đức, luật pháp của nhà trường, xã hội và chuyển hoá thành ý thức, thái độ,hành vi cá nhân Trong quá trình giáo dục, nhà giáo dục và đối tượng giáo dục

có quan hệ tương tác; những tác động của nhà giáo dục đóng vai trò định hướng,

sự tiếp nhận và chuyển hoá có ý thức các giá trị của đối tượng giáo dục đóng vaitrò quyết định sự thành công của quá trình giáo dục

Trong các nhà trường hiện nay, quản lý giáo dục đạo đức là nhiệm vụ,

trách nhiệm của các cấp uỷ đảng, các cơ quan, đơn vị, các tổ chuyên môn, cáclực lượng quản lý nhằm hình thành cho học sinh những tri thức đạo đức,chuẩn mực đạo đức, quy tắc đạo đức, tình cảm đạo đức, sự đánh giá về đạođức, từ đó góp phần hình thành ở học sinh các quan hệ đạo đức và hành viđạo đức đúng đắn, tạo nên nền tảng vững chắc cho sự phát triển nhân cách

Theo cách tiếp cận đó, có thể quan niệm: Quản lý giáo dục đạo đức

cho học sinh là một nội dung của quản lý giáo dục nhà trường, thể hiện sự tác động qua lại giữa chủ thể quản lý với giáo viên và học sinh thông qua trao đổi thông tin, kiểm soát và điều khiển các hoạt động: nâng cao nhận thức, xây dựng niềm tin và thói quen hành vi đạo đức, góp phần hình thành phẩm chất nhân cách toàn diện cho học sinh.

1.1.3 Khái niệm quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer

ở Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị Tỉnh Sóc Trăng

Từ điển Tiếng Việt của nhà xuất bản giáo dục định nghĩa: “Quản lý làtrông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định”, “quản lý là tổ chức và điều

khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [48, tr.772] Quản lý giáo

dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer ở Trường trung học cơ sở dân tộcnội trú Huyện Thạnh Trị Tỉnh Sóc Trăng là một nội dung quản lý giáo dục,một khâu quan trọng trong quy trình quản lý giáo dục - đào tạo Vận dụngkhái niệm quản lý giáo dục đạo đức vừa được nêu ở trên vào hoàn cảnh cụ thể

của hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer ở Trường trung

học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị Tỉnh Sóc Trăng, ta có thể phát

biểu rằng: Quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer ở Trường

trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị Tỉnh Sóc Trăng là việc tổ chức, điều khiển của chủ thể quản lý đối với toàn bộ quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh, nhằm đảm bảo cho giáo dục đạo đức diễn ra theo đúng yêu cầu nội dung và đạt được hiệu quả đáp ứng mục tiêu, yêu cầu giáo dục của Nhà trường.

Thực chất, quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer lànhững tác động quản lý có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý đến đốitượng quản lý nhằm phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác, sáng tạo, tìmtòi, nghiên cứu, lĩnh hội tri thức, rèn luyện kỹ năng, các thói quen, hành viđạo đức để hình thành, phát triển, hoàn thiện phẩm chất nhân cách theo mụctiêu yêu cầu đào tạo của Nhà trường Theo đó, quản lý giáo dục đạo đức chohọc sinh dân tộc Khmer ở Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú HuyệnThạnh Trị Tỉnh Sóc Trăng có các biểu hiện chủ yếu sau:

Một là, quản lý giáo dục đạo đức là những tác động có tính hướng đích,

không bó hẹp trong phạm vi chương trình đào tạo, mà là tổng hợp các hoạtđộng sư phạm, đồng thời quản lý giáo dục đạo đức cũng không tách rời quản

lý các nội dung học tập khác như văn hoá, chính trị, pháp luật, kỷ luật màchúng đan xen vào nhau, quy định lẫn nhau, bổ sung cho nhau nhằm giáo dụcphẩm chất nhân cách toàn diện cho học sinh

Hai là, học sinh không chỉ là đối tượng chịu sự tác động của chủ thể quản

lý mà học sinh còn là chủ thể tự quản lý giáo dục đạo đức thông qua các hoạtđộng xây dựng, thực hiện kế hoạch tự học tập, rèn luyện, tự kiểm tra đánh giá kếtquả giáo dục, rèn luyện thói quen, hành vi đạo đức của bản thân

Ba là, quản lý giáo dục đạo đức là những tác động phối hợp nỗ lực củachủ thể với các đối tượng quản lý nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức Nóimột cách khác, quản lý quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh bao gồm 4

yếu tố: Chủ thể quản lý giáo dục đạo đức; đối tượng bị quản lý; khách thểquản lý và mục tiêu quản lý giáo dục đạo đức.

Do vậy, quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer ởTrường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị Tỉnh Sóc Trăng vừa

là một quá trình, vừa là hoạt động diễn ra các tác động quản lý đan xen, liêntục, được tiến hành trong quá trình đào tạo với quy trình tổ chức chặt chẽ Vìvậy, cần phải đề cập và xác định các biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho

học sinh một cách khoa học, khả thi, phù hợp Theo đó, biện pháp quản lý giáo

dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer ở Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị Tỉnh Sóc Trăng là tổng hợp toàn bộ các cách thức quản

lý của các chủ thể quản lý thuộc Nhà trường, tác động tới quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh có định hướng, có chủ định nhằm đảm bảo cho học sinh hình thành có kết quả ý thức, tình cảm, niềm tin đạo đức và thói quen hành vi đạo đức, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.

1.2 Nội dung quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer ở Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị Tỉnh Sóc Trăng

Theo cách tiếp cận hệ thống cấu trúc, quá trình giáo dục nói chung, quátrình giáo dục đạo đức nói riêng bao gồm các nhân tố cơ bản hợp thành như:Mục tiêu giáo dục; nhà giáo dục; đối tượng giáo dục; nội dung giáo dục;phương pháp, hình thức, phương tiện giáo dục; kết quả giáo dục

1.2.1.Quản lý mục tiêu, kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh

Mục tiêu, kế hoạch giáo dục đạo đức chính là việc thiết kế mục tiêu, kếhoạch và việc quán triệt mục tiêu, kế hoạch đến toàn bộ các lực lượng giáodục trong Nhà trường và tổ chức quản lý có hiệu quả các hoạt động giáo dụcđạo đức, làm cho kết quả cuối cùng đạt được mục tiêu đề ra

Kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh là bản thiết kế về các hoạt độnggiáo dục đạo đức Trong đó chứa đựng những nội dung về công tác tổ chức cáchoạt động giáo dục đạo đức, quản lý chất lượng của các hoạt động đó.Trướchết phải xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh vì đây chính là việc

kế hoạch hoá hoạt động giáo dục đạo đức, nhằm thực hiện một cách tối ưu mụctiêu đã đề ra

Theo lý luận quản lý giáo dục thì, mục tiêu giáo dục đạo đức cho họcsinh là một bộ phận của mục tiêu quản lý giáo dục, là trạng thái tương lai hay

là kết quả cuối cùng mà tổ chức và các lực lượng giáo dục đạo đức trong toàntrường mong muốn đạt tới Vì vậy, trong quản lý giáo dục đạo đức cho họcsinh, việc xây dựng và quản lý mục tiêu và kế hoạch hoạt động ngay từ khibắt đầu là một yếu tố quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến tính khả thi của

kế hoạch quản lý Vì mục tiêu, kế hoạch quản lý không những định hướngcho hành động của nhà quản lý, mà còn chỉ dẫn nhà quản lý giáo dục trongtoàn trường ra các quyết định quản lý chính xác, phù hợp với yêu cầu của Nhàtrường và yêu cầu thực tế xã hội Vì vậy để quản lý tốt mục tiêu, kế hoạchgiáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer ở Trường trung học cơ sở dântộc nội trú Huyện Thạnh Trị Tỉnh Sóc Trăng thì chủ thể quản lý giáo dục phảidựa trên cơ sở pháp lý là những quy định trong Luật Giáo dục, Điều lệ nhàtrường phổ thông, quy chế giáo dục - đào tạo của Nhà trường và các văn bảnpháp quy khác; phải quản lý tốt từ khâu thiết kế mục tiêu, kế hoạch đến việc

tổ chức thực hiện mục tiêu, kế hoạch và phải phát huy tốt vai trò của hệ thốngquản lý giáo dục Nhà trường trong quản lý mục tiêu,kế hoạch hoạt động vàbiến mục tiêu, kế hoạch đó trở thành hiện thực

1.2.2.Quản lý nội dung và việc đổi mới hình thức, phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh

Đây là việc chỉ đạo đổi mới các hệ thống các kiến thức, các giá trị,chuẩn mực, các kỹ xảo, kỹ năng cần trang bị cho học sinh Thực chất củahoạt động này là việc quán triệt mục tiêu, yêu cầu giáo dục đạo đức của Nhàtrường vào nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục, bảo đảm cho nội dunggiáo dục đạo đức luôn nhất quán với mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà tr-ường Vì vậy, để thực hiện tốt vấn đề này, yêu cầu đội ngũ cán bộ quản lýphải quán triệt sâu sắc kế hoạch giáo dục đạo đức, nắm chắc mục tiêu, yêucầu nội dung giáo dục đạo đức và quy định về khối lượng kiến thức cần trang

bị cho học sinh theo từng năm học và từng giai đoạn

Giáo dục đạo đức cho học sinh phải có nội dung, hình thức, phươngpháp mang tính khoa học, phù hợp với điều kiện cụ thể và có xu hướng chínhtrị tư tưởng rõ ràng; nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh của Nhà trườngrất đa dạng, phong phú, cần tập trung vào một số nội dung chủ yếu sau: Giáodục đạo đức làm cho người học hiểu được các quy tắc đạo đức, chuẩn mực đạođức; giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc và tư tưởng, tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh; giáo dục lý tưởng sống đẹp, lòng trung thành vôhạn đối với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân; giáo dục lòng dũng cảm, đức tính

hy sinh, mưu trí, sáng tạo; giáo dục tinh thần đoàn kết nội bộ trong và ngoàilớp, nếp sống văn minh nơi công cộng; giáo dục tính trung thực, tính nhân văncao cả, tinh thần quốc tế trong sáng, thuỷ chung Do đó, các nội dung giáo dụctrên phải luôn bám sát mục tiêu giáo dục, nội dung phải toàn diện nhưng cótrọng tâm, trọng điểm, phải phân bổ hợp lý, từ dễ đến khó, từ nhận thức đếnthực hành vừa đảm bảo tính khoa học, vừa cân đối giữa lý thuyết và thực hành

và phải phù hợp với trình độ nhận thức của mỗi học sinh dân tộc Khmer

Các nhà quản lý phải tìm ra các hình thức, phương pháp giáo dục mới,tối ưu và vận dụng một cách linh hoạt các phương pháp, hình thức đó để giáodục nhận thức, bồi dưỡng ý thức và hình thành thói quen, hành vi đạo đức cho

học sinh nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đạo đức cho học sinh Phươngpháp, hình thức tổ chức giáo dục đạo đức cho học sinh bao gồm toàn bộnhững cách thức tổ chức, cách thức thao tác và biện pháp tác động, điều khiểncủa chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý bằng hệ thống công cụ, phươngtiện nhằm đạt được mục tiêu quản lý đã xác định Hệ thống công cụ quản lýgồm: Quy chế, quy định của Bộ giáo dục và đào tạo; các chương trình, kếhoạch các cấp; Nội qui của nhà trường; những quy định của lớp, Sử dụngđồng bộ nhiều phương pháp quản lý, song cần tập trung vào các phương phápchủ yếu, đó là: Phương pháp hành chính; phương pháp giáo dục, thuyết phục,nêu gương; phương pháp kích thích bằng vật chất, tinh thần và phương phápkiểm tra, đánh giá Các phương pháp giáo dục phải đảm bảo tính khoa học,dựa trên cơ sở của khoa học giáo dục, khoa học tâm lý đồng thời phải phù hợpvới đối tượng học sinh dân tộc Khmer và điều kiện thực tiễn của Nhà trường

về đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất, phương tiện dạy học và giáo dục

1.2.3 Quản lý quá trình tự tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của học sinh

Đối tượng giáo dục đạo đức là học sinh Quản lý đối tượng giáo dục đạođức, thực chất là quản lý việc thực hiện các nhiệm vụ của họ trong quá trình họctập và rèn luyện thói quen, hành vi đạo đức Như vậy, học sinh và tập thể lớpvừa là khách thể tiếp nhận các tác động sư phạm, chịu sự điều khiển chi phốibởi mục tiêu, phương pháp, hình thức và các tác động khác của nhà giáo dục,vừa là chủ thể tự tổ chức, tự chỉ đạo quá trình lĩnh hội, rèn luyện nhân cáchcủa mình

Để quản lý tốt đối tượng giáo dục đạo đức, đòi hỏi các nhà quản lý giáodục phải sâu sát nắm chắc số lượng, chất lượng, đặc điểm nhân cách của từnghọc sinh, đặc điểm tâm lý, lứa tuổi, thành phần xuất thân để phân loại và cónhững hình thức, biện pháp quản lý, giáo dục linh hoạt, mềm dẻo cụ thể và racác quyết định quản lý phù hợp; hướng dẫn họ lập kế hoạch rèn luyện thói

quen, hành vi đạo đức; tổ chức chỉ đạo thực hiện kế hoạch; thường xuyên theodõi, tìm hiểu những biểu hiện tích cực và tiêu cực trong quá trình học tập vàrèn luyên thói quen, hành vi đạo đức để có sự điều chỉnh kịp thời, đồng thờitiến hành có nề nếp các hoạt động hành chính; tổ chức tốt các hoạt động tựquản lý và phối hợp chặt chẽ các lực lượng giáo dục tạo, điều kiện cho mỗihọc sinh phát triển, hoàn thiện nhân cách Hơn ai hết và không ai khác, chínhhọc sinh phải là người biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục củamỗi người học.

1.2.4 Quản lý các điều kiện và môi trường giáo dục đạo đức

Việc đảm bảo các điều kiện và môi trường giáo dục đạo đức là một trongnhững yếu tố rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng trong công tác giáodục đạo đức cho học sinh, là cơ sở để các chủ thể quản lý giáo dục đạo đức xâydựng kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh.Việc đảm bảo các điều kiện và môi trường giáo dục đạo đức bao gồm nhiềumặt, nhiều yếu tố tác động trực tiếp đến chất lượng giáo dục đạo đức, trong đónổi lên một số yếu tố cơ bản như: điều kiện thực hiện quy trình, quy chế, quyđịnh nề nếp trong nhà trường và những vấn đề có liên quan đến bảo đảm thựchiện chính sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục học sinh dân tộc Khmer

1.2.5.Quản lý việc phối hợp hoạt động của các chủ thể giáo dục đạo đức cho học sinh:

Chủ thể hướng dẫn chỉ đạo quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh gồmcác cơ quan chức năng, các tổ chuyên môn; đặc biệt là Đoàn Thanh NiênCộng Sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu Niên Tiền Phong, Văn phòng đây lànhững tổ chức tham mưu cho Cấp uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trường và trực tiếpchỉ đạo các mặt hoạt động quản lý quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh.Phẩm chất, năng lực của các chủ thể giáo dục đạo đức cho học sinh có ảnhhưởng trực tiếp đến uy tín nghề nghiệp và tương lai của học sinh; do đó, vấn

đề giữ gìn và nâng cao phẩm chất, năng lực của các chủ thể quản lý là rấtquan trọng Mặc dù vậy, do tác động tiêu cực của cơ chế thị trường, do côngtác quản lý, giám sát đối với các chủ thể quản lý còn thiếu nghiêm minh, nên

đã có những biểu hiện cá biệt về sự xuống cấp phẩm chất, năng lực: có nhữngcán bộ, giáo viên thiếu tính nhân văn trong giao tiếp, ứng xử; thiếu hiểu biếtpháp luật; có những hành vi không chuẩn mực, tác động xấu đến việc giáodục đạo đức cho học sinh

Chủ thể trực tiếp quản lý quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh là độingũ giáo viên, các tổ chức đoàn thể như: Đoàn thanh niên; Đội thiếu niên;Công đoàn , cán bộ khung ở các lớp, bao gồm lớp trưởng, các lớp phó, các

tổ trưởng, tổ phó Đội ngũ này trực tiếp tổ chức giáo dục đạo đức, quản lý rènluyện học sinh về mọi mặt, do đó có vai trò rất lớn đối với quá trình hìnhthành và phát triển nhân cách học sinh

Bên cạnh đó, học sinh không chỉ là đối tượng của quản lý và giáodục đạo đức, mà còn là chủ thể tự tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đứccủa mình; cho nên nhà trường chỉ có thể nâng cao được chất lượng quản lýquá trình giáo dục đạo đức khi học sinh ý thức đầy đủ về vai trò của tựquản lý, tự giáo dục và rèn luyện đạo đức

1.2.6.Quản lý kiểm tra, đánh giá và phân loại kết quả giáo dục đạo đức cho học sinh

Kiểm tra, đánh giá và phân loại kết quả giáo dục đạo đức là việc nhìnnhận lại mức độ đạt được về phẩm chất của học sinh theo thiết kế của mụctiêu, là thước đo đánh giá chất lượng quá trình giáo dục đạo đức Nếu kiểm trađánh giá và lượng hóa một cách khoa học kết quả giáo dục đạo đức và đốichiếu thường xuyên với mục tiêu đặt ra để điều chỉnh kịp thời sẽ có tác dụngđưa quá trình giáo dục phát triển đúng hướng, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đàotạo của Nhà trường

Nhằm quản lý tốt kết quả giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmercủa trường thì việc kiểm tra, đánh giá và phân loại kết quả giáo dục đạo đức phảiđược tiến hành một cách nghiêm túc, thường xuyên nhằm đảm bảo tính kháchquan, công bằng; đảm bảo tính toàn diện nhưng có trọng điểm; đảm bảo tínhphát triển và phản ánh đúng thực chất, đúng thủ tục, quy trình phù hợp với điềukiện, hoàn cảnh Nhà trường và thường xuyên rút kinh nghiệm về công tác kiểmtra đánh giá và phân loại kết quả giáo dục đạo đức cho học sinh.

Những nội dung quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dân tộc Khmer

ở Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị, Tỉnh Sóc Trăng

có quan hệ biện chứng, thống nhất chặt chẽ với nhau, hỗ trợ, bổ sung chonhau Trong quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh đặc biệt là học sinh dântộc Khmer thì chủ thể quản lý không được tuyệt đối hoá hoặc xem nhẹ bất kỳnội dung nào

*

Chủ tịch Hồ Chí Minh có dạy: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau

là một việc làm rất quan trọng và rất cần thiết”, các nhà quản lý giáo dục luôncoi công tác giáo dục thế hệ trẻ và xem đó là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng

Giáo dục đạo đức cho học sinh nói chung, cho học sinh dân tộc Khmernói riêng là một hoạt động rất quan trọng, góp phần quyết định sự phát triểntoàn diện cho học sinh, hình thành những đặc điểm cơ bản nhân cách của mộtcông dân trong xã hội Mặt khác đối tượng học sinh ở đây là những thanhniên mới lớn nên diễn biến tâm sinh lý tương đối phức tạp, đòi hỏi người làmcông tác giáo dục đạo đức cần hiểu rõ đặc điểm và có các biện pháp tổ chứchoạt động phù hợp Công tác quản lý giáo dục đạo đức cũng cần có sự phốihợp tốt giữa các lực lượng như gia đình, nhà trường và xã hội

Qua việc phân tích cơ sở lý luận về quản lý giáo dục đạo đức cho họcsinh dân tộc Khmer ở trường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trịtỉnh Sóc Trăng và nội dung quản lý giáo dục đạo đức học sinh dân tộc Khmer

ở trường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị tỉnh Sóc Trăng chothấy, để hoàn thành tốt nhiệm vụ quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh dântộc Khmer trong trường phổ thông thì chủ thể quản lý phải nắm rõ đặc điểmtâm sinh lý học sinh dân tộc Khmer Người hiệu trưởng phải thực hiện tốtchức năng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức của mình: lập kế hoạch, tổchức thực hiện, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá Nếu người hiệu trưởng nắm bắt vàthực hiện tốt các chức năng quản lý của mình trong công tác giáo dục đạo đứcthì chắc chắn hiệu quả của công tác giáo dục đạo đức trong nhà trường sẽ đạtkết quả tốt

Thông qua việc đánh giá thực trạng từ đó đưa ra các biện pháp quản lýgiáo dục đạo đức học sinh dân tộc Khmer ở trường trung học cơ sở dân tộcnội trú Huyện Thạnh Trị được đưa ra dựa trên cơ sở lý luận về quản lý việcgiáo dục đạo đức và thực trạng của trường trung học cơ sơ dân tộc nội trúhuyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng Dựa trên cơ sở lý luận đã trình bày ởchương 1 để đưa ra biện pháp quản lý có tính khả thi thì phải có sự đánh giáđúng thực trạng quản lý giáo dục đạo đức trong nhà trường Vấn đề này sẽđược tiếp tục giải quyết ở các chương tiếp theo của luận văn

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH DÂN TỘC KHMER Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN

THẠNH TRỊ TỈNH SÓC TRĂNG 2.1 Khái quát đặc điểm tình hình giáo dục tỉnh Sóc Trăng

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Sóc Trăng

Sóc Trăng là một tỉnh nằm ở khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long, vớidiện tích tự nhiên là 3.311,7 km, đường biển dài 72 km, địa hình bị chia cắtbởi hệ thống kênh rạch chằng chịt, giao thông đi lại khó khăn, toàn tỉnh có 01thành phố, 01 thị xã và 09 huyện với 109 xã, phường thị trấn, tổng số dân là1.293.165 người Đây tỉnh có đông đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó dântộc Khmer 373.597 (người chiếm 28,89% dân số) và Hoa 75.895 người(chiếm 5,87% dân số) Kinh tế của Sóc Trăng phát triển chủ yếu nhờ vào sảnxuất nông nghiệp và đánh bắt nuôi trồng thủy, hải sản nhỏ lẻ chưa bền vững.công tác giáo dục của Tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là ở những vùng cóđông đồng bào dân tộc Khmer

2.1.2 Tình hình giáo dục tỉnh Sóc Trăng và Huyện Thạnh Trị

Toàn tỉnh Sóc Trăng hiện có 570 trường trong đó có 219 trường mầmnon, mẫu giáo; 302 trường tiểu học; 102 trường trung học cơ sở; 33 trườngtrung học phổ thông; 01 trung tâm giáo dục thường xuyên tỉnh, 01 trường caođẳng sư phạm; 01 trường cao đẳng cộng đồng; 01 trường cao đẳng nghề; 01trường trung cấp y tế; 01 trường văn hóa nghệ thuật và 01 trường trung cấpvăn hóa Pali Nam bộ Tỉnh Sóc Trăng đã hoàn thành chương trình xóa mùchữ, đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi từ năm 2000 đến 2010

và tiếp tục duy trì một cách bền vững kết quả trên

Về giáo dục dân tộc: Tính đến năm học 2012-2013, toàn tỉnh Sóc Trăng

đã mở được trường phổ thông dân tộc nội trú 9/11 huyện, thị xã, thành phố.Trong đó có 01 trường trung học phổ thông dân tộc nội trú đặt tại tỉnh, 01trường trung học cơ sở & trung học phổ thông dân tộc nội trú ở thị xã , 07trường trung học cơ sở đặt tại các huyện, với 2.417 học sinh chiếm tỉ lệ 11,2%tổng số học sinh dân tộc Khmer cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông(được chia ra 18 lớp trung học phổ thông với 606 học sinh và 59 lớp trunghọc cơ sở với 1.811 học sinh)

Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị nằm ngaytrung tâm thị trấn Hưng Lợi – thị trấn thứ hai của Huyện Hằng năm xét tuyểnsinh theo chỉ tiêu của Sở giáo dục là 60 học sinh dân tộc Khmer từ các trường

trung học cơ sở trên địa bàn Huyện Tổng số giáo viên là 20/08 lớp, đạt tỷ lệ

2,5 giáo viên/lớp So với định mức 2,2 giáo viên/lớp thì thừa, nhưng do khôngđồng đều ở từng bộ môn nên vẫn còn thiếu giáo viên dạy các môn Công nghệ

và Khmer ngữ

Bảng 2.1: Thống kê số lượng học sinh qua các năm

Khối 6 Khối 7 Khối 8 Khối 9

(Nguồn:Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị, Tỉnh Sóc Trăng)

Tỉ lệ học sinh bỏ học trong 3 năm liền kề: Năm học 2009-2010: 01 họcsinh (0.56%); Năm học 2010-2011: 03 học sinh (1.30%); Năm học 2011-2012: 07 học sinh (3.11%); học kỳ 1 năm học 2012-2013: 01 học sinh(0.44%) Lý do bỏ học của số học sinh trên không giống nhau, nhưng nguồn

gốc sâu xa của nó thường do ảnh hưởng bởi điều kiện kinh tế khó khăn củagia đình, sự thiếu quan tâm của phụ huynh học sinh tới việc học tập của các

em và bản thân học sinh không hứng thú đối với hoạt động học tập và cuộcsống sinh hoạt trong trường nội trú

Bên cạnh hiện tượng học sinh bỏ học, tình trang học sinh có hạnhkiểm ở loại khá và trung bình cũng khá nhiều

Bảng 2.2 Kết quả xếp loại hạnh kiểm học sinh Trường trung học cơ

sở dân tộc nội trú huyện Thạnh Trị từ 2010 đến nay

Năm 2010-2011 Năm 2011-2012 Năm 2012-2013

(Nguồn:Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị, Tỉnh Sóc Trăng)

Bảng thống kê ở trên cho thấy, tỷ lệ học sinh được xếp loại hạnh kiểmtốt có xu thế giảm dần trong ba năm học gần đây, trong khi đó tỉ lệ học sinhđược xếp loại hạnh kiểm trung bình và yếu tăng Đó là điều cần được tính đếntrong quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh ở Trường trung học cơ sở dântộc nội trú huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng

2.2 Những đặc điểm về giáo dục đạo đức học sinh dân tộc Khmer Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị Tỉnh Sóc Trăng

2.2.1 Đặc điểm về tâm sinh lý lứa tuổi học sinh trung học cơ sở

Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh ở mỗi cấp học có những nét đặcthù riêng Thực tế chỉ ra rằng, độ tuổi học sinh trung học cơ sở thuộc thời kỳquá độ từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành Đây là thời kỳ rất phức tạp và cũng

hết sức quan trọng trong sự phát triển tâm sinh lý của trẻ em Sự phát triểntâm lý ở lứa tuổi này diễn ra không đồng đều về mọi mặt ở giữa các cá nhântrong cùng lứa tuổi, nhưng luôn có những biểu hiện đan xen đặc điểm “Vừatrẻ con vừa người lớn” trong suy nghĩ và hành động của các em.

Lứa tuổi học sinh trung học cơ sở là lứa tuổi đang trong giai đoạnđang phát triển mạnh về thể chất, tinh thần và tình cảm, dễ bị kích động, lôikéo Đối với học sinh trung học cơ sở ở độ tuổi mà tâm sinh lý lứa tuổiphát triển mạnh, các em có nhiều nhu cầu hiểu biết, tìm tòi, bắt chước, thíchgiao lưu tìm hiểu, thích đua đòi ăn chơi, thích khẳng định mình là ngườilớn ; trong khi đó các kiến thức về hiểu biết xã hội, hiểu biết về gia đình,hiểu biết về pháp luật còn rất hạn chế, thậm chí có em còn mơ hồ; do đó các

em chưa ý thức rõ về trách nhiệm đối với hành vi của mình, nên dễ vi phạmpháp luật hoặc vi phạm nội quy nhà trường Học sinh trung học cơ sởthường có nhu cầu giao tiếp rất lớn đặc biệt là sự giao tiếp với bạn bè, từ đó

mà hình thành lên các nhóm bạn cùng sở thích Đặc điểm này đòi hỏi phảiquản lý giáo dục học sinh trung học cơ sở một cách cụ thể, chặt chẽ nhưngphải mềm dẻo, linh hoạt

Học sinh trung học cơ sở thường có những biểu hiện về sự tự ý thức

của tuổi mới lớn Nội dung của tự ý thức của các em đã có sự phát triển kháphức tạp, các em không chỉ nhận thức về “cái tôi” của mình trong hiện tại màcòn nhận thức vị trí của mình trong xã hội hiện tại và tương lai Các em dần

có khả năng đánh giá sâu sắc những phẩm chất mạnh, yếu của những ngườisống cùng với mình và chính mình Đồng thời các em cũng có khuynh hướngđộc lập trong việc phân tích, đánh giá bản thân Song việc đánh giá bản thânchưa thực sự khách quan, toàn diện

Hoạt động học tập của học sinh trung học cơ sở đòi hỏi tính năng động,sáng tạo và độc lập hơn học sinh tiểu học, theo đó tư duy lý luận bước đầu

phát triển, hứng thú học tập thể hiện rõ hơn, khuynh hướng hoạt động dần đầnhình thành Đồng thời, tính chủ động trong hoạt động nhận thức của các em

có sự phát triển mạnh mẽ, tri giác có mục đích, ghi nhớ có chủ định giữ vaitrò chủ đạo trong hoạt động trí tuệ, tư duy trừu tượng bộc lộ rõ nét hơn…

Trong đời sống tình cảm, học sinh trung học cơ sở có quan hệ bạn bènhiều hơn lứa tuổi tiểu học, các em có nhu cầu kết bạn với những người cùngtrang lứa, thích giao lưu với bạn bè cùng sở thích có thể cùng lớp, cùngtrường hoặc ngoài lớp, ngoài trường Ở các em, nhất là những học sinh cáclớp cuối trung học cơ sở bắt đầu có nhu cầu yêu đương nam nữ với nhữngrung cảm trong trắng, ngây thơ, hồn nhiên của tuổi học trò

Những đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh trung học cơ sở như vừa nêu ởtrên thực sự là những thách thức không nhỏ đối với hoạt động giáo dục đạođức cho các em Để giáo dục đạo đức cho học sinh Trường trung học cơ sởdân tộc nội trú huyện Thạnh Trị có kết quả, các thầy cô giáo ở đây cần chú ýxây dựng mối quan hệ thầy - trò bình đẳng, tôn trọng, tin tưởng và yêu thươnglẫn nhau, đồng thời tạo điều kiện cho các em phát huy tính tích cực, chủ động,sáng tạo và nâng cao tinh thần trách nhiệm của bản thân đối với sự phát triểnnhân cách của mình

2.2.2 Đặc điểm về những ảnh hưởng của văn hóa, phong tục, tập quán của địa phương của dân tộc Khmer đến giáo dục đạo đức cho học sinh

Ảnh hưởng của văn hóa, phong tục, tập quán đến giáo dục đạo đức cho

học sinh chủ yếu là ảnh hưởng thuộc lĩnh vực đời sống tinh thần Mà trong

đời sống tinh thần của dân tộc Khmer, Chùa chính là trung tâm sinh hoạt, lànơi bảo lưu và gìn giữ những giá trị văn hóa của dân tộc và mang một tìnhcảm sâu sắc Người Khmer có câu nói: “Sống vào chùa gửi thân, chết vàochùa gửi cốt” Chùa không những là trung tâm sinh hoạt tôn giáo mà còn làtrung tâm sinh hoạt văn hóa của người Khmer Trong các hoạt động lễ hội của

người Khmer hầu hết đều có sự hiện diện của nhà sư và thường được tổ chứctrong chùa, chỉ riêng lễ cưới là không tổ chức tại chùa, nhưng đôi trai gái phảiđến chùa thỉnh sư sãi tụng kinh chúc phúc tại chùa và tại nhà Mặt khác, chùacòn là nơi diễn ra các hoạt động sinh hoạt văn nghệ, thể thao và các trò chơidân gian, vì thế Lễ và Hội ở chùa của người Khmer thường gắn liền nhau.Trước hết là phần Lễ, Lễ bao giờ cũng trong không khí trang nghiêm vàthiêng liêng, chư tăng và phật tử tổ chức cúng bái, tụng niệm, cầu phúc Sauphần Lễ mới đến Hội, Hội luôn nhộn nhịp và náo nhiệt Lễ và Hội là nhữngyếu tố không thể thiếu trong đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc Khmer.Thông qua các hoạt động này giúp con người sống gần gũi, thân thiện, đoànkết, sống có trách nhiệm và luôn thương yêu đùm bọc lẫn nhau

Trong lịch sử phát triển của cộng đồng dân tộc Khmer vùng Đồng bằngsông Cửu Long nói chung và ở Sóc Trăng nói riêng thì sự xuất hiện, du nhậpđạo Phật vào đời sống đồng bào dân tộc có vai trò hết sức quan trọng vàhướng con người đến những giá trị cao cả - “từ bi hỷ xả”, “cõi niết bàn”, …Chính những quan niệm này đã làm cho Phật giáo càng gần gũi và có mốiquan hệ khăng khít với đời sống cộng đồng của bà con dân tộc Khmer Trongcác phum sóc của bà con Khmer thì ngôi chùa có ý nghĩa hết sức quan trọng.Hàng năm đồng bào Khmer có khoảng 15 lễ hội thu hút sự tham gia của toànthể cộng đồng tín ngưỡng, Phật tử, và các vị sư do các sư sãi đứng ra tổ chứctrong khuôn viên các nhà chùa như lễ hội Dâng Y, Lễ hội Óc-om-bóc, Lễ HộiDon-ta, Lễ hội Chol-Chnam-Thmay, Lễ hội đua bò bảy núi,

Sống trong không gian văn hóa như vậy, học sinh Trường trung học cơ

sở dân tộc nội trú thường bị thu hút rất mạnh mẽ vào các lễ hội và tiếp thuđược nhiều quan niệm và đức tính tốt đẹp của đồng bào mình Tuy nhiên,trước, trong và sau khi các em tham gia các lễ hội này, việc giáo dục đạo đứccho học sinh dân tộc Khmer có thể bị những ảnh hưởng bất lợi như một số em

cúp tiết (bỏ buổi học đi chơi), gây gỗ đánh nhau, thiếu lễ phép, chưởi thề, hútthuốc, uống rượu … Vì vậy, trong quản lý giáo dục đạo đức cho học sinhtrung học cơ sở người dân tộc Khmer ta không thể xem nhẹ việc hướng dẫn,định hướng cho các em tham dự lễ hội vui vẻ, an toàn, lành mạnh, đồng thờikịp thời phát hiện và uốn nắn những nhận thức, tình cảm và hành vi sai lệchcủa các em sau mỗi mùa lễ hội.

2.2.3 Đặc điểm về tổ chức hoạt động giáo dục, rèn luyện học sinh dân tộc Khmer của trường trung học cơ sở dân tộc nội trú

Đại đa số các em học sinh dân tộc Khmer đến từ vùng sâu, vùng xa, ở

đó điều kiện kinh tế xã hội còn rất khó khăn, trình độ dân trí thấp, còn tồn tạimột số phong tục tập quán lạc hậu Để vượt qua khó khăn đó người dân tộcKhmer nói chung và học sinh dân tộc Khmer nói riêng đã tôi luyện đượcnhững tố chất rất đáng quý như chăm chỉ lao động, khỏe mạnh, thật thà…Nhưng bên cạnh đó, một số không nhỏ học sinh người dân tộc Khmer lạithường có những hạn chế như có lối sống tự do, thích uống rượu, quan hệnam nữ sớm, không chịu khó học tập, hay tự ti, ỷ lại …

Những điểm mang tính đặc thù như vừa nêu tác động khá sâu sắc đếnquá trình quản lý và giáo dục học sinh Khmer ở Trường trung học cơ sở dântộc nội trú huyện Thạnh Trị, Sóc Trăng Theo đó việc tổ chức hoạt động giáodục, rèn luyện học sinh dân tộc Khmer ở đây phải nhằm phát huy những ưuđiểm, khắc phục những hạn chế của các em, tạo điều kiện thuận lợi cho các

em học tập, rèn luyện Vì vậy, nội quy của nhà trường vừa có những nội dungchung của nội quy trường trung học cơ sở, vừa có những quy định riêng đốivới hoạt động học tập và sinh hoạt nội trú, trong đó rất chú ý tới tăng cường

kỷ cương, nền nếp hoạt động của các em Như vậy, Nhà trường không chỉchăm lo việc dạy hoc, mà còn phải làm tốt việc nuôi dưỡng và quản lý các emngoài giờ học

Trong nội dung chương trình dạy học, ngoài các môn học thống nhấtvới quy định chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, học sinh Trường dân tộc nộitrú còn được học Khmer ngữ nhằm tạo điều kiện để các em mở rộng hiểu biết

về văn hóa của dân tộc mình Học sinh trường dân tộc nội trú thường sống xagia đình, thiếu sự quan tâm, chăm sóc của bố mẹ, trong khi đó điều kiện bảođảm về vật chất và tinh thần cho các em sinh hoạt nội trú còn thiếu thốn Vìvậy, một mặt Nhà trường phải quản lý chặt công tác nuôi dưỡng, chăm sóccác em, mặt khác phải chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng và tuyêntruyền vận động nhân dân thực hiện tốt các chính sách hỗ trợ, giúp đỡ cho họcsinh về đời sống sinh hoạt Chính sự tham gia của Nhà trường vào nhiều khâu

từ dạy học, đến quản lý chăm sóc học sinh dân tộc nội trú về mọi mặt đã làmcho hoạt động giáo dục đạo đức cho các em được thực hiện một cách chủ động

và thường xuyên hơn, nhưng trách nhiệm của nhà trường cũng lớn hơn, đòi hỏicán bộ, giáo viên, nhân viên của nhà trường phải bám sát hoạt động của họcsinh nhiều hơn

2.3.4 Đặc điểm tác động của môi trường xã hội trong thời kỳ mới

Trong những năm gần đây, sự nghiệp đổi mới đất nước đã đạt đượcnhững thành tựu quan trọng, các mặt của đời sống kinh tế, văn hóa, xã hôi đều

có sự phát triển, cuộc sống vật chất và tinh thần của nhân dân từng bước đượccải thiện, trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm, chất lượng giáo dục được nângcao trên cở sở đẩy mạnh “chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa”… Nhữngthành tựu đó tác động tích cực tới quá trình giáo dục trong nhà trường, trong

đó có giáo dục đạo đức cho học sinh Thực tế ở địa bàn tỉnh Sóc Trăng đã xácnhận rằng, các hoạt động đẩy mạnh phê bình, tự phê bình trong Đảng, cuộcđấu tranh chống tham nhũng, lãng phí trong xã hội, Cuộc vận động Học tập

và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, việc chống “bệnh thành tích”trong giáo dục… đã tạo ra môi trường xã hội lành mạnh, có tác dụng thúc đẩy

mạnh mẽ giáo dục đạo đức cho học sinh, trong đó có học sinh Trường trunghọc cơ sở dân tộc nội trú huyện Thạnh Trị.

Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan nên môitrường xã hội ở huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng cũng vẫn tồn tại không ítnhững ảnh hưởng bất lợi đối với việc giáo dục đạo đức cho học sinh, nhất làhọc sinh dân tộc Khmer Ở đây chỉ nêu ra một số tác động trực tiếp từ môitrường gần của học sinh trung học cơ sở để minh chứng rằng giáo dục đạođức và quản lý giáo dục đạo đức trong nhà trường hiện nay còn gặp không ít

khó khăn trở ngại Đó là: một số cha mẹ học sinh sống không gương mẫu,

rượu chè bê tha, buông lỏng việc giáo dục con cái; có nơi uy tín người thầy bị

sa sút do bị nhìn nhận một cách méo mó việc dạy thêm, học thêm; những hiệntượng suy thoái về đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, lối sống thực dụng

của “người lớn”đã tác động xấu đến học sinh, một số tệ nạn xã hội và văn

hóa phẩm xấu độc đã ít nhiều xâm nhập vào trong trường học… Bên cạnh đócác em học sinh dân tộc Khmer khi học ở trường dân tộc nội trú đặt tại thịtrấn huyện – nơi kinh tế thị trường phát triển hơn so với ở nhà và cũng cónhiều cái cám dỗ đối với các em như nhà hàng, quán internet, karaoke, do đótính định hướng trong thái độ và hành vi đạo đức của một số em có thể bịnhiễu loạn Tất cả những yếu tố đó đang làm giảm hiệu quả của giáo dục đạođức cho học sinh trung học cơ sở người dân tộc Khmer

2.3 Thực trạng và nguyên nhân quản lý quá trình giáo dục đạo đức học sinh dân tộc Khmer Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị, Tỉnh Sóc Trăng

Thực trạng quản lý quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh Trườngtrung học cơ sở dân tộc nội trú Huyện Thạnh Trị, Tỉnh Sóc Trăng được kháiquát từ kết quả khảo sát 222 học sinh, 50 giáo viên, nhân viên và cán bộ quản

lý, cũng như kết quả quan sát, toạ đàm, trao đổi với cán bộ, giáo viên, học

sinh và tổng hợp các nhận định độc lập trong các Nghị quyết, báo cáo sơ kết,tổng kết, các số liệu thống kê có liên quan của Nhà trường Những nghiên cứu

đó cho phép rút ra những nhận định chủ yếu như sau:

2.3.1 Ưu điểm và nguyên nhân

2.3.1.1 Ưu điểm:

Một là, đa số các chủ thể giáo dục của Nhà trường nhận thức đượctầm quan trọng và trách nhiệm của mình trong quản lý giáo dục đạo đứccho học sinh

Trong quản lý giáo dục đạo đức, việc phát huy vai trò tích cực chủđộng của các chủ thể giáo dục có ý nghĩa rất quan trọng Vì vậy, nhận thức vềtầm quan trọng và ý thức trách nhiệm của chủ thể giáo dục phải được coi làmột dấu hiệu chỉ báo trình độ quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh trongnhà trường Kết quả điều tra, khảo sát ở Trường trung học cơ sở dân tộc nộitrú huyện Thạnh Trị cho thấy sự tập trung ý kiến rất cao của cán bộ, giáo viên

về tầm quan trọng của quản lý giáo dục đạo đức trong nhà trường Cụ thể, tất

cả những cán bộ giáo viên được trưng cầu ý kiến thừa nhận tầm quan trọngcủa quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh, trong đó có tới 82,0% số cán bộquản lý và giáo viên và 55,0% học sinh được hỏi đánh giá là rất quan trọng

Từ chỗ nhận thức được tầm quan trọng của quản lý giáo dục đạo đức,các chủ thể giáo dục của Nhà trường đã nêu cao tinh thần trách nhiệm trongmọi khâu của quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh Nghiên cứu các biênbản ghi nội dung, diễn biến các cuộc họp Chi bộ, họp Ban chấp hành ĐoànTrường, các tổ chuyên môn, tổ chủ nhiệm và các cuộc họp khác trong nhàtrường đều thấy có đề cập tới vấn đề nâng cao nhận thức, trách nhiệm củađảng viên, đoàn viên, cán bộ, giáo viên trong giáo dục đạo đức cho cho họcsinh, coi đây là cơ sở, nền tảng để nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo củaNhà trường

Hai là, các chủ thể quản lý, trước hết là ban giám hiệu và các giáo viênchủ nhiệm đã chú trọng xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức của trường, lớptheo năm học, học kỳ.

Kết quả nghiên cứu các tài liệu, văn bản về công tác giáo dục - đào tạocủa Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú huyện Thạnh Trị cho thấy, Nhà tr-ường đã thường xyên quan tâm đến công tác xây dựng kế hoạch giáo dục -đào tạo, bao gồm các kế hoạch phát triển dài hạn và các kế hoạch ngắn hạn(năm học, học kì, tháng, tuần) của Trường và của lớp Trong những kế hoạch

đó, kế hoạch giáo dục đạo đức được đề cập chủ yếu trong các kế hoạch ngắnhạn và thường được cụ thể hóa thành những kế hoạch hoạt động chuyên trongchính khoá, ngoại khoá; kế hoạch theo dõi, giúp đỡ học sinh của ban cán sựlớp, của ban quản lý ký túc xá, cũng như kế hoạch rèn luyện, tu dưỡng củatừng học sinh

Nhìn chung các kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh đã có tác dụngtốt trong quản lý hoạt động giáo dục của Nhà trường Vì vậy đã có 72,0% cán

bộ, giáo viên được hỏi ý kiến đánh giá kế hoạch giáo dục đạo đức của trường,lớp đạt chất lượng tốt; 65,0% đánh giá ở mức tốt đối với những nội dung giáodục đạo đức; 57,0% đánh gia ở mức tốt đối với các hình thức, phương pháp,phương tiện giáo dục đạo đức được đề cập trong kế hoạch; 68,0% cán bộ,giáo viên tham gia các tọa đàm, trao đổi đã đánh giá cao tính toàn diện, đồng

bộ và khả thi của các kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh Khmer ởTrường trung học cơ sở dân tộc nội trú huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng

Ba là, cấp uỷ đảng, Ban Giám hiệu Nhà trường đã thường xuyên lãnh

đạo, chỉ đạo chặt chẽ sự phối hợp giữa các tổ chuyên môn, các đoàn thể trongnhà trường, ban đại diện cha mẹ học sinh và các lớp trong giáo dục đạo đứccho học sinh

Để tăng cường sức mạnh lãnh đạo đối với công tác giáo dục nói chung,giáo dục đạo đức trong Nhà trường nói riêng, thời gian qua tổ chức đảng đã

có sự quan tâm thích đáng tới công tác phát triển Đảng Hiện nay, các tổchuyên môn đều có Đảng viên, đặc biệt giáo viên chủ nhiệm khối ở các khốilớp đều là đảng viên Đảng Cộng Sản Việt Nam Những cán bộ - đảng viênnày đã trở thành hạt nhân đoàn kết ở những bộ phận mình phụ trách, do đó đãquy tụ được các lực lượng giáo dục trong Nhà trường nhằm phối hợp hoạtđộng vì sự tiến bộ của học sinh về mọi mặt Điều đó có ảnh hưởng tích cựcđến quản lý giáo dục đạo đức ở Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú ThạnhTrị, tỉnh Sóc Trăng

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, Ban giám hiệu, các đoàn thểtrong Trường nhất là Đoàn trường và Đội thiếu niên tiền phong, các tổ chuyênmôn đã chủ động làm tốt công tác phối hợp hoạt động trong giáo dục đạo đứccho học sinh Vì vậy, nhiều chuyên đề, chủ điểm hoạt động với mục đích giáodục đạo đức cho học sinh đã có sự tham gia tích cực của các tổ chức đoàn, đội,các tổ chuyên môn và đội ngũ giáo viên chủ nhiệm lớp, khối lớp

Sự phối hợp các lực lượng trong giáo dục đạo đức cho học sinh cònđược thể hiện ở chỗ, ban cán sự các lớp và ban quản lý ký túc xá đã thườngxuyên trao đổi thông tin về việc chấp hành nội quy, thái độ và hành vi đạođức của học sinh cả trong và ngoài giờ học, cùng nhau duy trì nghiêm việcchấp hành nội qui, quy định và nền nếp sinh hoạt trong trường nội trú Bêncạnh đó, Nhà trường, mà trực tiếp là các giáo viên chủ nhiệm luôn giữ mốiquan hệ chặt chẽ với Hội cha mẹ học sinh, cũng như với gia đình và địaphương để quản lý các em về mọi mặt Qua tọa đàm, trao đổi, hầu hết cán bộquản lý, giáo viên Trường trung học cơ sở dân tộc nội trú Thạnh Trị, tỉnh SócTrăng đánh giá cao hiệu quả của sự phối hợp các lực lượng giáo dục trong vàngoài Nhà trường trong quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh thời gian qua

Bốn là, Nhà trường luôn quan tâm chỉ đạo việc đổi mới nội dung,phương pháp, hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh Khmer.

Trong các cuộc trao đổi, tọa đàm với các cán bộ quản lý và giáo viênchủ nhiệm trong Nhà trường, phần lớn các ý kiến đều ít nhiều đề cập tới sựquan tâm chỉ đạo của cấp trên, trực tiếp là Ban giám hiệu về đổi mới nộidung, phương pháp, hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh Thực tế, Nhàtrường đã tổ chức tốt việc bồi dưỡng cho giáo viên về nội dung giáo dục côngdân, giáo dục kỹ năng sống nhằm làm cho các môn học này ngày càng sáthơn với thực tế đời sông của học sinh Đồng thời, phát huy dân chủ rộng rãi

và tính sáng tạo của giáo viên, của các đoàn thể trong xác định các chủ đề,chủ điểm giáo dục trong những khoảng thời gian nhất định, đổi mới nội dung,phương thức sinh hoạt dưới cờ đầu tuần

Vì vậy, thời gian qua hoạt động giáo dục đạo đức trong Nhà trường đãphù hợp hơn với đặc điểm tâm sinh lý và văn hóa của học sinh Khmer Quansát hoạt động giáo dục đạo đức của Trường trung học cơ sở dân tộc nội trúhuyên Thạnh Trị có thể nhận thấy nhiều hình thức giáo dục hấp dẫn, giầu cảmxúc đã được áp dụng, phong trào thi đua phấn đấu tu dưỡng hạnh kiểm củahọc sinh giữa các khối lớp, có sơ kết, tuyên dương khen thửơng hàng tuầntrong các buổi sinh hoạt dưới cờ được duy trì tốt; các buổi tọa đàm về nhữnggương vượt khó học tốt, các hoạt động ngoại khóa như: thăm đền thờ Bác Hồ

ở xã Châu Hưng huyện Vĩnh Lợi tỉnh Bạc Liêu, tham quan khu di tích lịch sửđược tăng cường Tất cả những điều đó chứng tỏ việc quản lý giáo dục đạođức thông qua chỉ đạo đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục củaNhà trường đã đạt được những kết quả tốt

Năm là, Nhà trường đã tiến hành thường xuyên, nghiêm túc hoạt độngkiểm tra, đánh giá giáo viên về thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức và phânloại hạnh kiểm cho học sinh

Kiểm tra, đánh giá là một trong những chức năng quan trọng của quản

lý giáo dục, vì vậy các chủ thể quản lý trong Nhà trường đã quan tâm thích

đáng đến việc kiểm tra, đánh giá giáo viên về thực hiện nhiệm vụ giáo dụcđạo đức và phân loại hạnh kiểm cho học sinh Kết quả khảo sát thực tế tạitrường trung học cơ sở dân tộc nội trú huyện Thạnh Trị cho thấy hoạt độngkiểm tra, đánh giá của Nhà trường, cũng như của các tổ chuyên môn đượcthực hiện một cách có kế hoạch với nhiều phương thức khác nhau như kiểmtra định kỳ, kiẻm tra đột xuất, kiểm tra toàn diện hoặc kiểm tra chuyên đề…Nội dung kiểm tra thường đề cập tới nhiều vấn đề, trong đó nhiều đợt kiểm tra

có xem xét và đánh giá về việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức và phânloại hạnh kiểm cho học sinh của giáo viên, nhất là giáo viên chủ nhiệm vàgiáo viên các bộ môn có liên quan trực tiếp tới nội dung giáo dục đạo đứctrong nhà trường

Những biên bản kiểm tra và văn bản kết luận của các đợt kiểm tra, đánhgiá của Nhà trường trong ba năm học gần đây đã ghi nhận: giáo viên chủnhiệm lớp, giáo viên phụ trách công tác đoàn, đội, giáo viên các bộ môn giáodục công dân, giáo dục kỹ năng sống đã làm tròn chức trách, tích cực đổimới nội dung, phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh; quy trình đánh giáphân loại hạnh kiểm của học sinh được thực hiện đúng, kết quả phân loại nhìnchung chính xác, khách quan; phần lớn học sinh thường xuyên chấp hành tốtnội qui của nhà trường, có ý thức tổ chức kỷ luật tốt và hoàn thành tốt nhữngcông việc được giao, đoàn kết tốt, thái độ và hành vi ứng xử đúng đắn Đồngthời các kết luận kiểm tra, đánh giá của Nhà trường cũng đã chỉ ra được nhữnghạn chế yếu kém trong giáo dục đạo đức cho học sinh, nhất là việc quản lý, rènluyện các em ngoài giờ học Chính vì vậy, đã có trên 65,0% cán bộ, giáo viên

và học sinh được điều tra đánh giá tốt về hoạt động kiểm tra, đánh giá của Nhàtrường đối với công tác giáo dục, rèn luyện đạo đức cho học sinh