Áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người từ thực tiễn tỉnh hải dương ( Luận văn thạc sĩ)

Áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người từ thực tiễn tỉnh hải dương ( Luận văn thạc sĩ)Áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người từ thực tiễn tỉnh hải dương ( Luận văn thạc sĩ)Áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người từ thực tiễn tỉnh hải dương ( Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả

Phạm Thị Đào

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ ÁP DỤNG

HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI CÁC TỘI XÂM PHẠM TÍNH MẠNG, 6 SỨC KHỎE CỦA CON NGƯỜI 6

1.1 Những vấn đề lý luận về áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính

mạng, sức khỏe của con người 6 1.2 Quy định của Bộ luật hình sự về áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người 15 1.3 Những yếu tố tác động đến chất lượng áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người 25

Chương 2: THỰC TRẠNG ÁP DỤNG HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI CÁC TỘI XÂM PHẠM TÍNH MẠNG, SỨC KHỎE CỦA CON NGƯỜI TỪ THỰC TIỄN XÉT

XỬ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG 28

2.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội, dân cư tỉnh Hải Dương 28 2.2 Thực trạng áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người trên địa bàn tỉnh Hải Dương 29 2.3 Một số bất cập hạn chế trong áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người và nguyên nhân 50

Chương 3: MỘT SỐ YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI CÁC TỘI XÂM PHẠM TÍNH MẠNG, SỨC KHỎE CỦA CON NGƯỜI 63

3.1 Một số yêu cầu cần đảm bảo trong áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người 63 3.2 Các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người trên địa bàn tỉnh Hải Dương 65

KẾT LUẬN 79 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Kết quả thụ lý, xét xử các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe của

con người trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 29 Bảng 2.2 Loại và mức hình phạt được áp dụng đối với các tội xâm phạm tính

mạng, sức khỏe của con người của trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 31 Bảng 2.3 Mức hình phạt áp dụng đối với tội giết người trên địa bàn tỉnh Hải Dương

(2013 - 2017) 33 Bảng 2.4 Mức hình phạt áp dụng đối với tội giết con mới đẻ trên địa bàn tỉnh Hải

Dương (2013 - 2017) 34 Bảng 2.5 Mức hình phạt áp dụng đối với tội giết người trong trạng thái tinh thần bị

kích động mạnh trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 34 Bảng 2.5 Mức hình phạt áp dụng đối với tội giết người do vượt quá giới hạn phòng

vệ chính đáng trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 35 Bảng 2.6 Mức hình phạt áp dụng đối với tội làm chết người trong khi thi hành công

vụ trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 36 Bảng 2.7 Mức hình phạt áp dụng đối với tội vô ý làm chết người trên địa bàn tỉnh

Hải Dương (2013 - 2017) 37 Bảng 2.8 Mức hình phạt áp dụng đối với tội vô ý làm chết người do vi phạm quy

tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 38 Bảng 2.8 Mức hình phạt áp dụng đối với tội bức tử trên địa bàn tỉnh Hải Dương

(2013 - 2017) 39 Bảng 2.9 Mức hình phạt áp dụng đối với tội xúi giục hoặc giúp người khác tự giác

trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 40 Bảng 2.10 Mức hình phạt áp dụng đối với tội không cứu giúp người đang ở trong

tình trạng nguy hiểm đến tính mạng trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 41

Bảng 2.11 Mức hình phạt áp dụng đối với tội đe dọa giết người trên địa bàn tỉnh

Hải Dương (2013 - 2017) 42 Bảng 2.12 Mức hình phạt áp dụng đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại

cho sức khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 43 Bảng 2.13 Mức hình phạt áp dụng đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại

cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 44 Bảng 2.14 Mức hình phạt áp dụng đối với tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại

cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 45 Bảng 2.15 Mức hình phạt áp dụng đối với tội gây thương tích hoặc gây tổn hại cho

sức khỏe của người khác trong khi thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 46 Bảng 2.16 Mức hình phạt áp dụng đối với tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại

cho sức khỏe của người khác trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 47 Bảng 2.17 Mức hình phạt áp dụng đối với tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại

cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính trên địa bàn tỉnh Hải Dương (2013 - 2017) 48

Hình sự sơ thẩm Quyết định hình phạt Trách nhiệm hình sự Tòa án nhân dân Hội thẩm nhân dân

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hình phạt là một phạm trù pháp lý và xã hội phức tạp, mang tính khách quan, gắn liền với sự xuất hiện của nhà nước và pháp luật, vì thế nó được nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực khoa học xã hội khác nhau như triết học, thần học, giáo dục học, đạo đức học, tâm lý học, tội phạm học Trong lĩnh vực khoa học Luật hình

sự, quy định hình phạt là một trong những đối tượng nghiên cứu chủ yếu hết sức quan trọng nhằm đó làm sáng tỏ việc áp dụng hình phạt trong từng tội phạm cụ thể

Áp dụng hình phạt là một vấn đề quan trọng trong hoạt động xét xử của Tòa

án Việc áp dụng hình phạt đúng sẽ mang lại hiệu quả tích cực trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm; đồng thời nó mang lại niềm tin cho nhân dân đối với công tác xét xử của Tòa án; ngược lại nếu việc áp dụng pháp luật chưa chính xác sẽ

để lại nhiều hậu quả tiêu cực về mọi mặt của xã hội

Trong những năm gần đây, trên địa bàn tỉnh Hải Dương, các loại tội phạm xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe của con người có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp ảnh hưởng không nhỏ đến tình hình an ninh trật tự, phát triển kinh tế

xã hội và đời sống của người dân Từ thực tiễn áp dụng hình phạt của Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Hải Dương đã góp phần đáng kể vào công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung của cả nước Bên cạnh những mặt đã đạt được thì việc áp dụng hình phạt đối với các tội phạm này trên địa bàn tỉnh Hải Dương cũng còn bất cập, hạn chế trong việc xác định các tình tiết của vụ án, việc ra các quyết định áp dụng hình phạt chưa chính xác, hạn chế trong tổng hợp hình phạt và hạn chế trong các trường hợp cụ thể đã làm ảnh hưởng chung tới kết quả đầu tranh phòng, chống tội phạm, làm giảm lòng tin của quần chúng nhân dân đối với hệ thống Tòa án

Trước thực tế đó, việc nghiên cứu một cách khoa học và nghiêm túc, chỉ ra những tồn tại, vi phạm, phân tích các nguyên nhân và đề ra các giải pháp để đảm bảo

áp dụng hình phạt đúng đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người trong hoạt động xét xử của Tòa án trên địa bàn tỉnh Hải Dương, nhằm nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm là đòi hỏi mang tính cấp thiết

2

Chính vì lý do đó mà học viên chọn Đề tài "Áp dụng hình phạt đối với các

tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người từ thực tiễn tỉnh Hải Dương" để

nghiên cứu làm luận văn thạc sĩ là hết sức cần thiết cả về lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Theo khảo sát của tác giả đã có nhiều công trình nghiên cứu về việc áp dụng hình phạt đối với các nhóm tội, từ lý luận chung của khoa học Luật hình sự cũng như tình hình nghiên cứu cụ thể, như: Th.s Nguyễn Mai Bộ có công trình bình luận khoa học BLHS năm 1999 (phần các tội phạm) do Nxb chính trị quốc gia xuất bản năm 2011; Th.s Đinh Văn Quế - bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 1999; phần các tội phạm, tập IV Các tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, Nxb Tổng hợp, TP.HCM năm 2001; TS Cao Thị Oanh - Giáo trình luật hình sự Việt Nam (phần các tội phạm), Nxb giáo dục, năm 2010; Các bài viết về những vấn đề lý luận

và thực tiễn áp dụng hình phạt theo luật hình sự Việt Nam đăng tải trên Tạp chí Nhà nước và Pháp luật; tạp chí Tòa án nhân nhân dân, Công an nhân dân, tạp chí Kiểm sát trong những năm gần đây Đối với tình hình nghiên cứu thực tế; đã có một số công trung nghiên cứu đã tập trung vào áp dụng hình phạt, cụ thể như sau: Luận văn thạc sĩ luật học đã nghiên cứu về áp dụng hình phạt như: "Quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội" của tác giả Trần Đức Ninh bảo vệ năm 2013 của Học viện khoa học xã hội; tác giả Phạm Thị Nga với đề tài "Tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong việc định tội danh và áp dụng hình phạt" bảo vệ tại Đại học Luật Hà Nội năm 2004; tác giả Phạm Đình Dũng đã bảo vệ đề tài "Căn cứ áp dụng hình phạt: Những vấn đề lý luận và thực tiễn" bảo vệ tại Khoa luật Đại học Quốc Gia Hà Nội năm 2006; tác giả Nguyễn Thị Bình bảo vệ năm 2010 với đề tài

"Quyết định hình phạt trong đồng phạm"

Các công trình nghiên cứu trên rất có giá trị để luận văn có thể kế thừa thông tin, số liệu, đối chứng, ý tưởng nghiên cứu mà vẫn không bị trùng lặp vì có sự khác nhau về các yếu tố như: Cách tiếp cận vấn đề nghiên cứu, thời gian nghiên cứu, không gian nghiên cứu Nhưng cho đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu về

"Áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người từ

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ những vấn đề lý luận và các quy định pháp luật về áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người

- Đánh giá thực trạng áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người từ thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Hải Dương

- Đưa ra một số yêu cầu và đề xuất giải pháp đảm bảo áp dụng hình phạt đúng đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của Luận văn là những vấn đề lý luận, các quy định của pháp luật về áp dụng hình phạt và thực tiễn áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người từ hoạt động xét xử trên địa bàn tỉnh Hải Dương

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về thời gian: Số liệu nghiên cứu đề tài được giới hạn từ số liệu xét xử sơ thẩm của Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Hải Dương, từ năm 2013 đến năm 2017 về các tội xâm phạm, tính mạng sức khỏe của con người

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phương pháp lịch sử; phương pháp so sánh; phương pháp phân tích; phương pháp tổng hợp; phương pháp nghiên cứu những vụ án điển hình; phương pháp thống kê, tổng hợp Để hoàn thành mục đích nghiên cứu tác giả vận dụng kết hợp giữa các phương pháp trong từng nội dung của đề tài, trong đó phương pháp thống kê và phương pháp so sánh là những phương pháp được sử dụng nhiều nhất trong đề tài này

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận của luận văn

Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần hoàn thiện lý luận về hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe trong khoa học hình sự Việt Nam Luận văn góp tiếng nói khoa học về lý luận áp dụng hình phạt và kiểm chứng thông qua thực tiễn hoạt động xét xử trên địa bàn tỉnh Hải Dương

6.2 Ý nghĩa thực tiễn của luận văn

Đề tài này sẽ góp phần làm rõ những bất cập, hạn chế và nguyên nhân của thực tiễn áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người trên địa bàn tỉnh Hải Dương Những đề xuất, kiến nghị của luận văn có thể phục vụ tốt hơn cho công tác lập pháp và hoạt động, áp dụng BLHS liên quan đến nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người trong công tác đấu tranh và phòng, chống tội phạm trên cả nước nhất là đối với địa bàn tỉnh Hải Dương Ngoài

5

ra, luận văn còn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, học tập về

áp dụng hình phạt

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được cơ cấu thành 03 chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người

Chương 2: Thực trạng áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người từ thực tiễn xét xử trên địa bàn tỉnh Hải Dương

Chương 3: Các yêu cầu và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng hình phạt đối

với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người

6

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ ÁP DỤNG HÌNH PHẠT

ĐỐI VỚI CÁC TỘI XÂM PHẠM TÍNH MẠNG,

SỨC KHỎE CỦA CON NGƯỜI

1.1 Những vấn đề lý luận về áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm của áp dụng hình phạt đối với các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người

1.1.1.1 Các khái niệm có liên quan

Khái niệm về hình phạt:

Trong lĩnh vực khoa học Luật hình sự, hình phạt là một trong những đối tượng nghiên cứu chủ yếu Đã có rất nhiều nhà khoa học đưa ra hai loại quan điểm khác nhau về hình phạt; Loại thứ nhất, coi hình phạt là công cụ trừng trị, trả thù người phạm tội, lấy sự khắc nghiệt của hình phạt làm điều răn cho người phạm tội; còn loại quan điểm thứ hai, coi hình phạt là công cụ pháp lý cần thiết để đấu tranh phòng, chống tội phạm, cải tạo giáo dục người phạm tội

Theo GS.TS Võ Khánh Vinh quan niệm "Hình phạt là biện pháp cưỡng chế

nghiêm khắc nhất do luật quy định, được Tòa án nhân dân nhân danh Nhà nước quyết định trong bản án đối với người có lỗi trong việc thực hiện tội phạm và được thể hiện ở việc tước đoạt hoặc hạn chế các quyền và lợi ích do pháp luật quy định đối với người bị kết án" [7.tr 26] Còn GS.TS Nguyễn Ngọc Hòa thì định nghĩa:

"Hình phạt là biện pháp cưỡng chế Nhà nước nghiêm khắc nhất quy định trong

LHS, do Tòa án áp dụng cho chính người đã thực hiện tội phạm, nhằm trừng trị và giáo dục họ, góp phần vào việc đấu tranh phòng và chống tội phạm, bảo vệ chế độ

và trật tự xã hội cũng như các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân" [9 tr 24]

Theo quy định tại Điều 26 BLHS năm 1999 "Hình phạt là biện pháp cưỡng

chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước nhằm tước bỏ hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người phạm tội Hình phạt được quy định trong BLHS và do Tòa án quyết định"

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử lập pháp nước ta đưa khái niệm hình phạt vào

Luậ n vậ n đậ y đu ở file:Luậ n vậ n Full