Các tổ chức Ngân hàng(NH) là những doanh nghiệp, nhưng là doanh nghiệp "đặc biệt". Chúng hoạt động trong lĩnh vực tìên tệ-Tín dụng. Đặc trưng hoạt động của các doanh nghịêp NH là : -Kinh doanh trong lĩnh vực nhạy cảm nhất của nền kinh tế xã hội. -Hoạt động của các tổ chức ngân hàng đều liên quan hết thảy các tác nhân và thể nhân trong nền kinh tế. -Mỗi tổ chức ngân hàng là một đơn vị hữu cơ trong cả hệ thống; Trước đây, trong suốt một thời gian dài, chúng ta đã không đánh giá đầy đủ vai trò các quan hệ hàng hóa- tiền tệ. Từ đó dẫn đến cách tiếp cận không đúng đối với vai trò của ngân hàng trong nền kinh tế. Quan niệm mới về chiến lược phát triển kinh tế-xã hội ở nước ta hiện nay đòi hỏi phải thực hiện những biến đổi sâu sắc trong lĩnh vực NH, trong đó đổi mới mô hình hệ thống tổ chức và chính sách tiền tệ là những vấn đề cốt lõi. Hiện nay, sự phát triển của hệ thống tài chính đóng vai trò như một yếu tố đầu vào đối vứi sự tăng trưởng kinh tế. Một hệ thống tài chính hoạt động có hiệu qủa thực hiện chức năng kinh tế nòng cốt trong việc dẫn vốn từ những người có tiết kịêm tới những người có nhu cầu về vốn. Trong hệ thống tài chính, các NH là mạch máu vô cùng quan trọng. Không thể nói đến một nền kinh tế mạnh với hệ thống NH yếu kém và ngược lại. Qua nhiều thập kỷ nhiều nước công nghiệp, phát triển và đang phát triển đã từng vấp phải nhiều vấn đề liên quan đến hệ thống NH. Những vấn đề này thường gắn với cuộc khủng hoảng kinh tế vĩ mô, gần đây nhất là cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ trong khu vực, mà một trong những nguyên nhân cơ bản là do hệ thống NH yếu kém và mắc nhiều sai lầm. Trong vòng xoáy đó, hệ thống NH Việt Nam không bị ảnh hưởng trực tiếp song cũng bộc lộ những nhược điểm cần điều chỉnh. Ngày 13 tháng 7 năm 2000 vừa qua hiệp định thương mại song phương Việt-Mỹ được ký kết. Đặt dấu ấn cho mối quan hệ kinh tế giữa hai nước Việt-Mỹ. Theo lộ trình này : Sau 9 năm kể từ khi hiệp định có hiệu lực các NH Mỹ được phép lập NH 100% vốn Mỹ tại Việt Nam. Trong thời gian 9 năm đó cho phép các NH Mỹ liên doanh đối tác với Việt Nam, trong đó tỷ lệ góp vốn là 30% đến 40% vốn pháp định. Các NH Mỹ được phép huy động vốn dần đến mức không hạn chế. Sau 3 năm các NH Mỹ còn được thực hiện các nghiệp vụ NH về chiết khấu, mua bán ngoại tệ có kỳ hạn như các NH trong nước, sau 8 năm được phép phát hành thẻ tín dụng, được caid đặt máy rút tiền tự động ATM..v.v...
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
Ngày nay, trong xã hội hiện đại, với sự phát triển như vũ bão của côngnghệ thông tin Hoạt động trên thị trường tài chính diễn ra hết sức sôi động,thậm trí ra quyết định phải tính đến một phần của giây, đứng trên góc độ này thìkinh doanh trên thị trường tài chính thực ra là kinh doanh thông tin Thị trườngtài chính được ra đời và phát triển một cách nhanh chóng và cùng với nhữngcông nghệ thông tin như vậy thì ngày nay thị trường tài chính đặc biệt đượcquan tâm
Nội dung bài viết gồm 2 phần:
I Tìm hiểu về thị trường tài chính và các công cụ của thị trường tài chính.
II Các nhân tố ảnh hưởng.
Trang 2I -/ TÌM HIỂU VỀ THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH VÀ CÁC CÔNG CỤ CỦA THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH:
1 Thị trường tài chính:
Thị trường tài chính theo cách hiểu chung nhất đó là nơi diễn ra quá trìnhtrao đổi mua bán các công cụ tài chính và các công cụ thanh toán
1.1 Chức năng của thị trường tài chính:
Chức năng cơ bản nhất của thị trường tài chính là khơi thông dòng chảyvốn từ người đang dư thừa có nhu cầu đầu tư sang người đang cần vốn Hoạtđộng của thị trường tài chính diễn ra khẩn trương sôi động xét về bản chất thìnhững người kinh doanh trên thị trường tài chính là rất quan trọng bởi vì hoạtđộng của họ làm nguồn vốn được điều hòa có nghĩa là dòng chảy vốn sẽ chảymạnh mẽ đến những ngành, lĩnh vực làm ăn có hiệu quả và ngược lại nó cũng sẽrút khỏi những lĩnh vực kém hấp dẫn Như vậy hoạt động trên thị trường tài chính
sẽ góp phần lớn vào bình quân hóa tỉ suất lợi nhuận đưa nền kinh tế tới mô hình tối
ưu hơn
Để có thể nêu nên một cách đầy đủ những chức năng tác dụng của thịtrường này còn nhiều điểm phải đề cập song ở đây chỉ đề cập đến chức năng cơbản nhất của thị trường tài chính
1.2 Phân loại thị trường tài chính:
Có nhiều cách phân loại thị trường tài chính dựa theo các tiêu thức khácnhau, nếu căn cứ vào thời hạn các hàng hóa trên thị trường có thể chia thành thịtrường vốn và thị trường tiền tệ, nếu căn cứ vào mức độ rộng rãi của các chủ thểtham gia có thể chia thành thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp, nếu căn cứvào tiêu thức huy động vốn của các chủ thể thì lại chia thành thị trường nợ và thịtrường vốn cổ phần
2 Các công cụ tài chính:
Tại sao khi phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến lãi suất của các công cụ tàichính trong nền kinh tế thị trường chúng ta cần thiết phải tìm hiểu đặc điểm củacác công cụ tài chính? Thực tế đã chứng minh rằng nền kinh tế càng phát triểnthì các hình thức thanh toán nợ cũng phát triển tương xứng, do đó mà sự đa dạnghóa các công cụ tài chính sẽ được đề cập đến dưới đây Nhưng để trả lời câu hỏitrên chúng ta cần thiết phải nhận thấy rằng hàng hóa trên thị trường tài chínhcũng giống như trên các thị trường khác cũng có những nét riêng biệt của nó.Tức là mỗi nhân tố ảnh hưởng có thể chỉ ảnh hưởng đến một hay một nhóm cáccông cụ này mà không ảnh hưởng đến các công cụ khác, thậm chí với những
Trang 3diễn biến nhất định thì có lợi cho công cụ này nhưng lại không có lợi cho công
cụ khác Một ví dụ điển hình là nguyên nhân gây ra sụp đổ thị trường cổ phiếuHoa Kỳ vào “ngày thứ hai đen tối” 19/07/1987 lại là nguyên nhân làm cho tráikhoán kho bạc trở nên hấp dẫn, cầu về trái khoán kho bạc tăng vọt Kết quả là sựchênh lệch lãi suất giữa trái khoán của công ty kém tín nhiệm với trái khoán củakho bạc lên đến 6% Hay nói cách khác thì những công cụ trên thị trường tàichính hoàn toàn có thể coi là những hàng hóa thay thế cho nhau Do đó các nhân
tố ảnh hưởng không phải luôn luôn ảnh hưởng thuận chiều đối với mọi tráikhoán nên cần thiết phải tìm hiểu từng loại công cụ tài chính
Nếu xem xét thị trường tài chính theo cách phân loại như trên thành thịtrường tiền tệ và thị trường vốn thì hai loại thị trường này cũng có những công
cụ riêng của nó
2.1 Các công cụ trên thị trường tiền tệ:
Đó là các công cụ tài chính ngắn hạn, kỳ hạn thường dưới một năm (hay mộtnăm) Có thể chia ra thành các công cụ chiết khấu và các công cụ mang lãi suất
2.1.1 Công cụ chiết khấu:
Công cụ chiết khấu là những chứng nhận nợ ngắn hạn không mang lãi suất,được bán với giá chiết khấu và được thanh toán khi đến hạn với đầy đủ mệnhgiá Bao gồm các công cụ sau:
a Tín phiếu kho bạc (Bills)
Chủ thể phát hành: Do kho bạc nhà nước hay NHTW phát hành
Mục đích phát hành: do ngân sách các quốc gia thường xuyên bị thâm hụt,tín phiếu kho bạc được phát hành để bù đắp sự thâm hụt này và cũng là công cụquan trọng để ngân hàng trung ương điều hành chính sách tiền tệ
Các đặc điểm khác: Thời hạn thông thường là 3 tháng, 6 tháng hay mộtnăm và phát hành bằng cách đấu giá Việc mua bán ở thị trường tín phiếu chủyếu dùng tiền mặt Kho bạc thường phát hành tín phiếu dưới hình thức vô danh.Tín phiếu kho bạc được phát hành ở mức chiết khấu của mệnh giá và được khobạc chuộc lại ở kỳ hạn thanh toán với các mệnh giá Ví dụ mua tín phiếu khobạc 900$ sau một năm sẽ được thanh toán bằng giá trị ghi trên tín phiếu là1000$ Tín phiếu kho bạc là công cụ quan trọng nhất của thị trường tiền tệ và cókhối lượng phát hành lớn, nó cũng là công cụ lỏng nhất trong các công cụ củathị trường tiền tệ
b Các chấp nhận của ngân hàng (Banker’s Acceptance)
Trang 4Chủ thể phát hành: do một công ty thường là bên mua trong giao dịchthương mại quốc tế.
Mục đích dựa vào uy tín của ngân hàng, nhờ ngân hàng bảo đảm với mộtkhoản lệ phí bằng cách đóng dấu “đã chấp nhận” lên hối phiếu Do đó các công
ty không phải thanh toán bằng tiền của mình ngay, do vậy giải quyết được cáckhó khăn về tài chính Thực chất thì đây là hình thức mua bán chịu song các hốiphiếu chấp nhận của ngân hàng được coi là tài sản lưu động với bên sở hữu hốiphiếu
Các đặc điểm khác: gần đến ngày thanh toán, công ty phát hành hối phiếuphải gửi số tiền bắt buộc vào tài khoản của mình ở ngân hàng đủ để trả cho hốiphiếu nếu không làm được thì ngân hàng phải thay công ty thanh toán, các hốiphiếu đang là công cụ tỏ ra khá an toàn vì ngay cả trong trường hợp công ty muahàng đã phá sản thì hối phiếu vẫn được ngân hàng thanh toán đủ Các hối phiếunày được bán lại trên thị trường thứ cấp với sự giảm giá và có tác dụng tương tựnhư tín phiếu kho bạc
c Thương phiếu (Commercial Papers)
Cũng tương tự như hối phiếu ở trên về chủ thể phát hành và về mục đíchsong các thương phiếu không được ngân hàng chấp nhận các công ty phải đảmbảo thanh toán
Đặc điểm: Thương phiếu cũng có thể chiết khấu hoặc tái chiết khấu Chiếtkhấu thương phiếu là việc chủ sở hữu thương phiếu đem bán thương phiếu trướcthời hạn thanh toán (discount) tại các NHTM
Tái chiết khấu thương phiếu là việc NHTM đem bán các thương phiếu choNHTW trước thời hạn (Rediscount)
Bên cạnh đó thương phiếu còn được các doanh nghiệp lớn phát hành, tức là
họ đã thực hiện tài chính trực tiếp có thuận lợi là:
+ Lãi suất chiết khấu thấp hơn lãi suất vay trực tiếp ngân hàng
+ Có thể thu hút nguồn vốn nhàn rỗi phi ngân hàng để đầu tư ngắn hạn+ Có đủ điều kiện linh hoạt người đi vay có thể tham gia hay rút khỏi thị trường.+ Với người đầu tư thương phiếu thị trường thu lợi nhuận lớn hơn các công
cụ thị trường tiền tệ khác
1.2 Các công cụ mang lãi suất:
Các chứng khoán mang lãi suất được phát hành với mệnh giá cố định đượcđáo hạn ở những ngày nhất định và tất cả đến mang phiếu lãi suất, đó là lãi suất
Trang 5mà người phát hành hứa hẹn thanh toán cho người nắm giữ trên mệnh giá củachứng khoán sau một khoảng thời gian đã thỏa thuận bao gồm các loại sau:
a Chứng chỉ tiền gửi ngân hàng (CDs): Là sổ tiết kiệm xác nhận cá nhân
hay tổ chức có tiền gửi ở ngân hàng
Chủ thể phát hành: các ngân hàng thương mại
Mục đích: đáp ứng nhu cầu vốn cho vay của ngân hàng đó là nghiệp vụ “đivay để cho vay”
Các đặc điểm: Lãi suất của chứng chỉ tiền gửi được quy định cho từng thời
kỳ nhất định Khi đến hết thời hạn thanh toán, CDs đuợc trả hết giá mua bandầu Tùy theo pháp luật của mỗi quốc gia quy định CDs có thể lập được muabán chuyển nhượng hay không
b Các hợp đồng mua lại (Repurchase agreement)
Chủ thể phát hành: Những người kinh doanh ngân hàng và phi ngân hàng
là những người tạo chứng khoán chính phủ, chứng chỉ tiền gửi, các chấp nhậncủa ngân hàng
2 Các công cụ của thị trường vốn:
Là các công cụ tài chính trung và dài hạn bao gồm một số loại chủ yếu sau:
a) Cổ phiếu
Là loại chứng khoán vốn do công ty cổ phần phát hành để hình thành vốnđiều lệ khi mới thành lập hoặc chỉ tăng vốn để mở rộng sản xuất kinh doanh Địnhnghĩa này đã xác định chủ thể phát hành và mục đích phát hành công cụ này
b) Vay thế chấp
Vay thế chấp là những món tiền cho các cá nhân hoặc các công ty kinhdoanh vay để mua nhà, đất, hoặc những công trình kiến trúc thực khác, trong đócác công trình kiến trúc và đất được dùng làm vật thế chấp cho món vay
c Trái khoán công ty
Đây là loại trái khoán dài hạn do các công ty phát hành với mức tín dụngrất mạnh Trái khoán công ty điển hình mang lại cho người giữ nó một khoảnthanh toán lãi 2 lần mỗi năm và thanh toán hết mệnh giá khi trái khoán đến kỳhạn thanh toán
d Những món vay thương mại ngân hàng cấp và vay tiêu dùng
Đây là những món vay dành cho người tiêu dùng và cho những công tykinh doanh và chủ yếu do ngân hàng cho vay, nhưng trường hợp các món vaycủa người tiêu dùng, cũng còn do những công ty tài chính cho vay
Trang 6II/ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG:
Bình luận: Qua việc tìm hiểu ở trên đặc biệt là các đặc điểm của từng loại
công cụ tài chính đã chịu ảnh hưởng của các nhân tố tự thân nó đã là chủ thểphát hành, mục đích phát hành, quy định của nhà nước áp dụng đối với từng loạicông cụ hay đó là những nhân tố hiện tại của công cụ tài chính Và xét trongthời gian dài thì tại mỗi thời điểm thì lãi suất thực của công cụ tài chính sẽ khácnhau Trong rất nhiều các nhân tố kinh tế, chính trị, xã hội ảnh hưởng nên xemxét dưới góc độ những nguyên nhân thay đổi, chúng có thể phân chia làm 4nhóm nhân tố lớn: nhóm thứ nhất là các yếu tố nội tại kể trên, nhóm thứ hai làtác động của các nhân tố chính trị xã hội, và cuối cùng là tác động của công ty
và tình hình tài chính công ty chủ thể quan trọng trong tạo ra hàng hóa cho thịtrường tài chính Việc phân chia này chỉ có tính chất tương đối bởi vì các yếu tốkinh tế, chính trị, xã hội có mối liên hệ chặt chẽ với nhau đó là mối quan hệ “đacộng tuyến” Ở phần này em xin trình bày các nhân tố ảnh hưởng và các cơ chếảnh hưởng đến lãi suất hay trả lời câu hỏi như thế nào? Xét dưới góc độ cungcầu thì mọi nhân tố trên có thể quy về ảnh hưởng tới đường cầu trái khoán hayđại lượng quyết định đến lãi suất của các công cụ tài chính Vậy các nhân tố ảnhhưởng đến D-S của trái khoán như thế nào?
1 Các yếu tố nội tại của công cụ tài chính:
1.1 Độ rủi ro của các công cụ tài chính:
Trong cuộc sống hàng ngày có lẽ cũng rất ít người được ưa thích rủi ro mạohiểm, trong thị trường tài chính cũng vậy các công cụ tài chính được quảng cáotuy rầm rộ đến mấy thì công chúng cũng không hào hứng tham gia nếu nó chứađựng nhiều yếu tố rủi ro ở bên trong Do đó nó sẽ là hàng hóa không được mọingười ưa thích tức là cầu về công cụ đó giảm dẫn đến đường cầu về trái khoán
sẽ dịch trái kết quả là làm tăng lãi suất
i : Lãi suất của trái khoán
Q: số lượng của trái khoán
Đường cầu trái khoán dịch chuyển
từ Db ->Db’ làm cho lãi suất tăng
từ i1 -_ i2
Với các chủ thể tham gia thị trường tài chính hay cũng giống như bất cứchủ thể kinh doanh trên các thị trường khác, câu hỏi đặt ra là sau một thời giannhất định số của cải rời khỏi tay họ có quay trở về với quy mô lớn hơn hay chi ít
2
Q
1
Trang 7cũng còn nguyên vẹn giá trị hay không? Như vậy là họ có thể tìm kiếm đượcmột đối tác có thể tin cậy được, có nguồn lực đủ mạnh để thanh toán khoản tiền
đã chuyển cho anh ta trong việc phát hành các công cụ tài chính, chủ thể pháthành có vị trí quan trọng Thông thường nhà nước được coi là đối tác làm ăn tincậy nhất vì đó là người nắm pháp luật trong tay và có nguồn ngân sách khổng lồ.Nhưng có ai dám mua trái phiếu chính phủ Mêxicô sau khi nước này tuyên bốkhông trả các món nợ quốc tế trong cuộc khủng hoảng vào năm 1994 Dânchúng có dám bỏ tiền ngay cho chính chính phủ của tân tổng sau khi ông này lật
đổ vị tổng thống cũ Môbutu của nước Zaie - quốc gia châu Phi liên tục xảy racác cuộc nội chiến Nhưng đây chỉ là những trường hợp hiếm khi xảy ra với cácnước kinh tế vững mạnh, chính trị ổn định như Mỹ, Anh, Nhật Bản, Đức thốngnhất thì khả năng chính phủ không thanh toán các khoản nợ là không xảy ra.Với từng công cụ tài chính cụ thể, coi là người phát hành có tính chất quyếtđịnh đến lãi suất, thông thường thì lãi suất của các công cụ tài chính do chínhphủ phát hành sẽ thấp hơn các công cụ do công ty phát hành
1.2 Kỳ hạn của các công cụ tài chính:
Theo trình bày ở trên thì thị trường hiện nay chủng loại các công cụ tàichính thật đa dạng Xét về kỳ hạn thì các công cụ tài chính trên thị trường tiền tệ
có kỳ hạn ngắn nhất chỉ trên dưới một năm, còn trên thị trường vốn thì kỳ hạndài hơn
Kỳ hạn của công chúng có rất nhiều loại tùy theo từng đợt phát hành vớitrái phiếu công ty kỳ hạn thông thường là 5,10,20 năm hay thậm chí đến 30 hay
Lãi suất hoàn vốn
Theo kỳ thanh toán
0
Trang 8Theo lý thuyết về “giả thuyết dự tính” đưa ra quan điểm: “lãi suất của mộttrái khoán dài hạn sẽ bằng trung bình của lãi suất ngắn hạn mà dân chúng dựtính trong thời gian tồn tại của trái khoán dài hạn đó” Do vậy lý thuyết này đãthành công trong việc giải thích tại sao lãi suất các công cụ ngắn hạn, dài hạn lạithay đổi phụ thuộc lẫn nhau.
Theo “lý thuyết thị trường phân cách” đúng như thế gọi của nó cho rằng lãisuất xác định cho một công cụ nào đó được xác định bằng cung cầu với tráikhoán kỳ hạn đó và không chịu tác dụng của những kỳ hạn đó, tức là những tráikhoán không phải là những hàng hóa thay thế cho nhau Lý thuyết này được bổsung thêm một giả thiết nữa là người ta thường ưu tiên cho những khoản đầu tưngắn hạn hơn, lý thuyết này đã thành công trong giải thích đường cong lãi suấtthường dốc lên phía trên
Lý thuyết môi trường ưu tiên đã khắc phục được nhược điểm của hai lýthuyết trên bằng cách cho rằng “lãi suất của một trái khoán dài hạn sẽ bằng trungbình của những lãi suất ngắn hạn được trông đợi xuất hiện trong thời gian tồn tạicủa trái khoán dài hạn đó cộng với mức bù hạn kỳ, mức bù này ứng với hạn kỳtrái khoán đó”
Do đó chúng ta thấy rằng lý
thuyết môi trường ưu tiên là tổng hợp
của 2 lý thuyết trên và nó cũng đã đưa
ra các giải thích tại sao trong thực tế
các đường lãi suất lại có các chiều
dốc khác nhau:
Cơ sở của việc giải thích dựa vào hai giả thiết: Dân chúng dự đoán rằng lãixuất của các trái khoán ngắn hạn trong tương lai có trung bình thấp hơn mức lãisuất ngắn hạn hiện hành nhưng lại lớn hơn cả mức bù kỳ hạn Do đó đường lãisuất có dạng như trên
* Liên hệ ở Việt Nam
Ở nước ta hiện nay mối liên hệ giữa kỳ hạn của một số công cụ tín dụng, cụthể là lãi suất tiền gửi được công bố bởi ngân hàng Viêtcombank như sau:
Hạn kỳ thanh toán
0
Trang 9Hiện nay kho bạc nhà nước ta cũng đang phát hành loại trái phiếu kho bạcnhà nước kỳ hạn 2 năm lãi suất 12%.
Như vậy là trái phiếu kho bạc nhà nước đã phát hành loại công cụ có kỳhạn dài hơn và lãi suất cao hơn so với các chứng chỉ tiền gửi ở trên, điều nàyhoàn toàn phù hợp với lý thuyết đã phân tích ở trên Nếu xem xét ngânhàng làngười cho vay thì trước năm 1996, lãi suất cho vay giữa ngắn hạn và dài hạnhoàn toàn khác với lý thuyết trên, lãi suất cho vay dài hạn nhỏ hơn cho vay ngắnhạn Tuy nhiên hiện nay đã được điều chỉnh lại, đây là chuyển biến tích cựckhuyến khích các ngân hàng thương mại mạnh dạn hơn trong việc huy động vôncho vay trong dài hạn
Ở Việt Nam thị trường tài chính chưa phát triển và ta cũng chưa có thịtrường chứng khoán Do đó trên thị trường tài chính thiếu vắng các công cụ tàichính trung và dài hạn Với người dân Việt Nam hay cũng giống như người dân
ở các nước khác trên thế giới thật khó mà kiên trì đợi đến 5 năm hay 10 năm đểthu hồi khoản vốn cho vay Có nghĩa rằng ở nước ta hiện nay thông thường thìlãi suất hoàn vốn đúng bằng mức lợi tức hay là người dân sẽ gửi nó trong suốtthời hạn Mặt khác ở nước ta vừa thoát ra khỏi lạm phát thì lại phát hành cáccông cụ tài chính dài hạn chúng chưa có tính khả thi vì nhân dân còn nghi ngạilạm phát có thể hoành hành trở lại
1.3 Khả năng chuyển đổi :
Tính linh động của một tài sản phản ánh khả năng và mức độ thuận tiện đểchuyển tài sản đó thành tiền
Với các công cụ tài chính lỏng của mỗi loại là khác nhau Trên thị trườngtài chính người ta dễ dàng Khi quyết định mua một trái phiếu của chính phủ vàbăn khoăn khi quyết định mua một lô cổ phiếu của một công ty nào đó Lý do là
vì với trái phiếu chính phủ khoản lợi họ nhìn thấy rõ ràng hơn so với cổ phiếubởi vì trong thương trường có sự giám chắc rằng năm nay công ty đó làm ai đólãi hay không
Tính lỏng của công cụ tài chính còn thể hiện ở chỗ thị trường của công cụ
đó có lớn hay không? Hoạt động có nhộn nhịp hay không? Nếu có thì chúng ta
dễ dàng bán công cụ trong tay người khác trên thị trường rộng lớn đó đang cónhu cầu cần loại công cụ này Và với một nhà đầu tư, có những lúc họ cầnchuyển một số công cụ mà họ nắm giữ sang tiền để lo liệu một công việc đangcần thiết mặc dầu trái khoán của họ đang sinh lợi.Lãi
Trang 10Để xử lý những trường hợp như thế rõ ràng là các trái khoán trong tay họphải có “tính lỏng” do vậy sẽ được ưa thích hơn.
Và cái giá phải trả cho sự ưa thích của họ là họ sẽ nhận được một lãi suấtthấp hơn do đường cầu dịch sang phải do số người ưa thích tăng lên (như hìnhvẽ) Đường cầu dịch từ Db -> Db’ làm cho lãi suất giảm từ i1 ->i2
1.4 Thuế thu nhập:
Một yếu tố ra đời ngay khi công cụ tài chính được là nhà nước sẽ áp dụngmột thuế suất thu nhập với nó Thuế này quy định một tỷ lệ nhất định khoản thunhập mà người sở hữu phải nộp cho nhà nước Thuế suất áp dụng cho các loạicông cụ khác nhau là không giống nhau tùy thuộc vào mục tiêu của nhà nước
Rõ ràng đứng dưới góc độ này thì nhà nước giữ vai trò quan trọng trongcác nhân tố ảnh hưởng Nếu xem xét các yếu tố khác là như nhau thì quyết địnhmua công cụ nào chưa hẳn đã phụ thuộc vào lãi suất mà người sở hữu đó thuđược Chúng ta sẽ chọn loại công cụ này hàng năm đem lại cho ta 100$ tiền lãinhưng ta phải nộp 30$ hay sẽ chọn 90$ với khoản nộp vào ngân sách 10$
Kết quả là chính sách thuế của nhà nước trong một số trường hợp sẽ làmcông chúng ưa thích hay tẩy chay một loại công cụ nào đó do vậy cầu sẽ tănghay giảm làm cho lãi suất thay đổi
* Sức hấp hẫn của các công cụ tài chính khác
Cũng giống như các loại hàng hóa khác cầu của một trái khoán nhất định sẽphụ thuộc vào sức hấp dẫn của các loại trái khoán khác, tức là sẽ chịu ảnh hưởngcủa hàng hóa thay thế Hiệu ứng của việc các cônt ty đổ bể sẽ chuyển nguồn vốn củacông chúng vào việc mua sắm các trái khoán của chính phủ có độ tin cậy cao hơn.Trong phân tích các nhân tố nội tại nếu xét chi tiết từng loại công cụ riêngbiệt thì mỗi đặc điểm riêng của nó cũng gây ra mức lãi suất khác nhau Nhất định làngười mua trái phiếu của công ty có tài sản làm đảm bảo sẽ được nhận mức lãi suấtthấp hơn loại không có tài sản đảm bảo, trái phiếu có khả năng chuyển đổi và tráiphiếu thông thường của công ty sẽ nhận được lãi suất tương tự
Trang 11Có thể coi lãi suất do nhà nước công bố với các trái khoán của mình cũng
là một loại hàng hóa thay thế
Mặt khác thì nó cũng chịu ảnh hưởng của hàng hóa bổ sung Trong một sốtrường hợp khi phát hành cổ phiếu, công ty sẽ khuyến khích người mua sách báncho họ một chứng quyền đặt mua (Rights) Đó là một quyền ưu đãi mà công tycho các cổ đông của mình được hưởng để mua cổ phiếu mới tỷ lệ thuận với số
cổ phiếu mà họ đang nắm giữ Khi phát hành họ sẽ được mua với giá ưu đãi Rõràng là kỳ vọng thu được nhiều lợi tức hơn trong nghiệp vụ này của công chúng
sẽ làm cho cầu của trái phiếu tăng lên và lãi suất sẽ giảm
2 Các yếu tố kinh tế chung:
Hoạt động mua bán trao đổi các công cụ tài chính xét về bản chất thìnóhoạt động đáp ứng và điều hòa vốn cho nền kinh tế Trong điều kiện nào thì nềnkinh tế mới hấp thụ tốt được nguồn vốn, có nhà kinh doanh nào dám bỏ vốn ratrong thời kỳ nền kinh tế đang suy thoái, sản phẩm đang ế thừa trên thị trường.Nói tóm lại là hoạt động của thị trường tài chính phải phụ thuộc vào cả nhu cầu
về vốn đầu tư và khả năng cung ứng Vậy trong tổng thể nền kinh tế có nhữngnhân tố nào ảnh hưởng tới lãi suất của các công cụ tài chính
2.1 Các biến số vĩ mô:
Lạm phát là một khái niệm của kinh tế học chỉ sự tăng giá trung bình củahàng hóa theo thời gian Khái niệm lạm phát thuần túy là trường hợp tất cả cácgiá cả của hàng hóa và các yếu tố sản xuất tăng theo cung f một tỷ lệ phần trăm.Tuy nhiên đây là trường hợp hiếm khi xảy ra
Lạm phát là căn bệnh kinh niên của nền kinh tế xảy ra trầm trọng trong thời
kỳ có khủng hoảng Một ví dụ điển hình như lạm phát năm 1987 ở Braxin230%, Mêxicô 130% trong lịch sử đã diễn ra siêu lạm phát ở Đức từ tháng giêngđến tháng 10 năm 1923 khi Đức thất bại trong cuộc chiến tranh thế giới lần thứnhất giá cả đã tăng 191.891,890 lần, con số khủng khiếp Gần đây là Nam Tưđồng tiền mất giá đến mức trẻ em mang chúng ra dán diều làm đồ chơi Hậu quảcủa lạm phát ai cũng thấy rõ, chính vì thế mà trong những năm 1980 tổng thốngReagan, bà Thatcher, thủ tướng H Cohl và nhiều nhà lãnh đạo quốc gia khác đãgọi lạm phát là kẻ thù chung số 1, đẩy lùi lạm phát là ưu tiên hàng đầu
Lạm phát và lãi suất là biến số luôn đi song hành với nhau Thực tế ở ViệtNam đã chứng minh điều đó, vào cuối những năm 1980 khi lạm phát ở nước talên đến mức hai con số thì lãi suất được NHTW công bố lên đến 10% tháng.Vào thời điểm hiện nay thì lạm phát đã được đẩy lùi chỉ số lạm phát 9 tháng đầunăm 1997 là 2%