Nghiên cứu và ứng dụng bài tập nâng cao hiệu quả đập cầu thuận tay trong cầu lông cho nam học sinh khối 11 trường THPT nguyễn huệ tam điệp ninh bình(2018)

Đề tài khóa luận: “Nghiên cứu và ứng dụng bài tập nâng cao hiệu quả đập cầu thuận tay trong Cầu lông cho nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Huệ - Tam Điệp - Ninh Bình” được tôi thực

NGUYỄN TRƯỜNG QUÂN

NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐẬP CẦU THUẬN TAY TRONG CẦU LÔNG CHO NAM HỌC SINH KHỐI 11 TRƯỜNG THPT

NGUYỄN HUỆ TAM ĐIỆP- NINH BÌNH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: SPGDTC

Hướng dẫn khoa học

TS HÀ MINH DỊU

HÀ NỘI, 2018

NGUYỄN TRƯỜNG QUÂN

NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐẬP CẦU THUẬN TAY TRONG CẦU LÔNG CHO NAM HỌC SINH KHỐI 11 TRƯỜNG THPT

NGUYỄN HUỆ TAM ĐIỆP- NINH BÌNH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: SPGDTC

Hướng dẫn khoa học

TS HÀ MINH DỊU

HÀ NỘI, 2018

Đề tài khóa luận: “Nghiên cứu và ứng dụng bài tập nâng cao hiệu

quả đập cầu thuận tay trong Cầu lông cho nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Huệ - Tam Điệp - Ninh Bình” được tôi thực hiện dưới sự

hướng dẫn của TS Hà Minh Dịu

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi Kết quả thu được hoàn toàn trung thực và không trùng với kết quả nghiên cứu của tác giả khác Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm!

Hà Nội, tháng 5 năm 2018

Tác giả

Nguyễn Trường Quân

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1 Đặc điểm tâm - sinh lí lứa tuổi THPT 7

1.2 Cơ sở sinh lí của giảng dạy và huấn luyện thể thao cho học sinh THPT 11

1.3 Đặc điểm kĩ thuật đập cầu thuận tay trong môn Cầu lông 12

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kĩ thuật đập cầu thuận tay 14

1.5 Các giai đoạn giảng dạy và hoàn thành kĩ thuật đập cầu thuận tay 16

1.6 Cơ sở lí luận và thực tiễn của huấn luyện và tập luyện kĩ thuật Cầu lông 19

CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ - PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 24

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu 24

2.2 Phương pháp nghiên cứu 24

2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu 24

2.2.2 Phương pháp phỏng vấn 24

2.2.3 Phương pháp quan sát sư phạm 25

2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm 25

2.2.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 25

2.2.6 Phương pháp toán học thống kê 25

2.3 Tổ chức nghiên cứu 26

2.3.1 Thời gian nghiên cứu 26

2.3.2 Địa điểm nghiên cứu 28

2.3.3 Đối tượng nghiên cứu 28

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 29

3.1 Thực trạng về công tác giảng dạy và học tập môn Cầu lông của khối 11 trường THPT Nguyễn Huệ - Tam Điệp - Ninh Bình 29

3.1.1 Thực trạng công tác giảng dạy 29

3.1.2.Đánh giá khả năng thực hiện kĩ thuật đập cầu thuận tay của nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Huệ - tỉnh Ninh Bình 32 3.2 Nghiên cứu, lựa chọn và ứng dụng bài tập nâng cao hiệu quả đập cầu thuận tay cho nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Huệ - Tam Điệp - Ninh Bình 36

3.2.2 Ứng dụng bài tập đã lựa chọn nhằm nâng cao hiệu quả đập cầu thuận tay cho nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Huệ - Tam Điệp - Ninh Bình 42 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 47 PHỤ LỤC

Bảng 1.1: Tỷ lệ sử dụng kĩ thuật tấn công trong thi đấu Cầu lông của các

đối tượng khác nhau 22

Bảng 3.1: Thực trạng đội ngũ giáo viên trường THPT Nguyễn Huệ (n =05) 29 Bảng 3.2: Thực trạng cơ sở vật chất, dụng cụ, trang thiết bị phục vụ tập luyện cầu lông trường THPT Nguyễn Huệ - Ninh Bình 30

Bảng 3.3: Thực trạng về thái độ tập luyện trong CLB cầu lông (n = 60) 31

Bảng 3.4: Kết quả phỏng vấn các test đánh giá hiệu quả kĩ thuật đập cầu 32

thuận tay trong Cầu lông (n=20) 32

Bảng 3.5: Bảng biểu đánh giá xếp loại 35

Bảng 3.6: Kết quả kiểm tra kĩ thuật đập cầu thuận tay của Nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Huệ - tỉnh Ninh Bình 35

Bảng 3.7: Kết quả phỏng vấn lựa chọn bài tập nhằm nâng cao hiệuquả đập cầu thuận tay (n= 20) 39

Bảng 3.8: Nội dung các bài tập nâng cao hiệu quả đập cầu thuận tay 41

Bảng 3.9: Kết quả kiểm tra hiệu quả đập cầu thuận tay của cả 2 nhómtrước thực nghiệm (nA=nB= 40) 43

Bảng 3.10: Tiến trình giảng dạy cho đối tượng thực nghiệm 44

Bảng 3.11: Kết quả sau 6 tuần thực nghiệm của 2 nhóm (nA=nB= 40) 45

Biểu đồ 3.1: Thành tích đập cầu thuận tay dọc biên trước và sau thực nghiệm 46

Biểu đồ 3.2: Thành tích đập cầu thuận tay chéo sân trước và sau thực nghiệm 46

MỞ ĐẦU

Thể dục thể thao (TDTT) là một bộ phận quan trọng của nền văn hoá xã hội, là một mặt không thể thiếu trong đời sống xã hội của con người cũng như trong hệ thống giáo dục xã hội chủ nghĩa Nó được coi là một phương tiện hữu hiệu giáo dục giúp con người nâng cao sức khoẻ, phát triển toàn diện cân đối

về thể chất và tinh thần Kết hợp với các mặt giáo dục khác TDTT còn góp phần xây dựng con người mới đáp ứng được nhu cầu của xã hội hiện đại

Sự nghiệp phát triển TDTT ở mỗi quốc gia phụ thuộc vào rất nhiều yếu

tố như: tiềm năng kinh tế, nhận thức của mỗi con người và đặc biệt là sự quan tâm của Nhà nước Ở nước ta TDTT chỉ thực sự được phát triển sau khi đất nước hoàn toàn thống nhất và đặc biệt là khi bước vào sự nghiệp công nghiệp đổi mới của Đảng và Nhà nước Các môn thể thao truyền thống được phát huy, đồng thời nhiều môn thể thao mới được phát triển mạnh mẽ và bước đầu

đã thu được nhiều thành tích đáng khích lệ trên đấu trường quốc tế Chính vì thế TDTT đã bước sang một giai đoạn mới, đã tìm ra được hướng đi mới và tập trung phát triển một số môn thể thao trong đó có môn Cầu lông

Cầu lông được du nhập vào nước ta từ những năm 60, muộn hơn so với các môn thể thao khác, nhưng nó đã dần trở thành môn thể thao được phổ biến rộng rãi ở thành thị cũng như nông thôn và được nhiều người yêu thích tham gia tập luyện Tập luyện cầu lông giúp phát triển toàn diện các năng lực thể chất, nâng cao sức khoẻ, rèn luyện đạo đức, ý chí Đặc biệt nó phù hợp với mọi lứa tuổi, giới tính, mọi tầng lớp nhân dân lao động, với dụng cụ tập luyện đơn giản, dễ tập nên phong trào tập luyện cầu lông đã phát triển mạnh

mẽ rộng khắp về chiều rộng lẫn chiều sâu Mặc dù phong trào tập luyện cầu lông rộng khắp so với các môn thể thao khác nhưng thành tích đỉnh cao cầu lông nước ta còn kém hơn so với trình độ chung trong khu vực và trên thế

giới, đặc biệt là các cường quốc cầu lông như: Malayxia, Indonesia, Trung Quốc, Đan Mạch…Để đạt được hiệu quả cao trong thi đấu, ngoài các yếu tố sức khoẻ, tâm lý, chiến thuật thì kỹ thuật luôn được các huấn luyện viên (HLV), vận động viên (VĐV) quan tâm áp dụng trong quá trình tập luyện thi đấu để giành chiến thắng

Trong thi đấu cầu lông có rất nhiều kỹ thuật đòi hỏi các VĐV phải có

sự kết hợp nhuần nhuyễn với nhau Nhưng kỹ thuật được các VĐV sử dụng nhiều nhất và có hiệu quả trong thi đấu là kỹ thuật đập cầu Nó quyết định đến việc dứt điểm 1 đợt tấn công bằng cách ăn điểm trực tiếp hoặc giành cơ hội ăn điểm ở pha cầu tiếp theo Tuy nhiên để sử dụng có hiệu quả kỹ thuật này đòi hỏi người tập phải có một quá trình tập luyện lâu dài, công phu sáng tạo, việc huấn luyện kỹ thuật đập cầu trong thi đấu có ý nghĩa thực tiễn và quan trọng

Xuất phát từ những ưu điểm trên của môn cầu lông, các em học sinh của trường THPT Nguyễn Huệ - Tam Điệp - Ninh Bình luôn tự giác, tích cực tham gia học tập và rèn luyện nội khóa cũng như giờ học ngoại khóa nhằm hoàn thiện và nâng cao trình độ kĩ thuật của môn thể thao này Song qua thực tiễn khảo sát tại các giải phong trào cũng như hội khỏe ở trường thì thành tích thi đấu của các em chưa cao do còn hạn chế về kĩ – chiến thuật, thể lực cũng như tâm lí thi đấu Đặc biệt là trong kĩ thuật tấn công, vì thực tế cho thấy trong thi đấu (đơn, đôi) thì kĩ thuật đập cầu, đặc biệt là kĩ thuật đập cầu thuận tay thường xuyên sử dụng và là kĩ thuật tấn công chủ yếu có hiệu quả nhất, gây khó khăn cho đối phương trong việc phòng thủ và có khả năng ghi điểm rất cao

Tuy nhiên, đây là một kĩ thuật khó, thời gian tập luyện để hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động là cả một quá trình lâu dài, phương pháp tập luyện, điều kiện cơ sở vật chất, dụng cụ, đặc biệt là kĩ – chiến thuật cũng đòi hỏi phải có sự định hướng cao Do vậy, để nâng cao hiệu quả, khả năng thực hiện

kĩ thuật này người học phải lựa chọn được bài tập hệ thống phù hợp, hiệu quả

và khắc phục được các nhược điểm là rất cần thiết

Có nhiều công trình nghiên cứu và ứng dụng bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập cầu trong cầu lông cho học sinh THPT Song chưa có công trình nghiên cứu và ứng dụng bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kĩ thuật đập cầu thuận tay trong cầu lông cho nam học sinh khối 11 THPT Nguyễn Huệ - Tam Điệp - Ninh Bình

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Nghiên cứu và ứng dụng bài tập nâng cao hiệu quả đập cầu thuận tay trong môn Cầu lông cho nam học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Huệ

- Tam Điệp - Ninh Bình”

MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Mục đích nghiên cứu của đề tài lựa chọn một số bài tập hợp lý có tác dụng hoàn thiện, nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập cầu trong tập luyện và thi đấu cầu lông của học sinh khối 11 trường THPT Nguyễn Huệ Góp phần vào

sự phát triển của thể dục thể thao nước nhà nói chung và môn thể thao cầu lông nói riêng của tỉnh Ninh Bình

GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Nếu lựa chọn được các biện pháp phù hợp với đối tượng đề tài nghiên cứu, thì chất lượng hoạt động thể thao môn Cầu lông cho học sinh trường THPT Nguyễn Huệ, đặc biệt là học sinh nam khối 11 sẽ được cải thiện, góp phần nâng cao chất lượng công tác GDTC, tăng thành tích trong tập luyện và thi đấu cho các em

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về Thể dục thể thao

TDTT trên cả nước đã có những bước phát triển mạnh mẽ cả về thể thao thành tích cao cũng như thể thao quần chúng Có được thành công đó là nhờ sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước cũng như sự nỗ lực của toàn ngành TDTT Các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về TDTT luôn được vận dụng linh hoạt, sáng tạo và gắn liền với cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”

Tháng 1 năm 1946, Chủ tịch Chính phủ Liên hiệp Lâm thời Việt Nam

dân chủ cộng hòa có Sắc lệnh “Thiết lập tại Bộ Thanh niên một Nhà Thể dục

Trung Ương với nhiệm vụ liên hệ mật thiết với Bộ Y Tế và Bộ Quốc gia Giáo dục nghiên cứu phương pháp và thực hành Thể dục trong toàn quốc” Tháng

3 năm 1946, Chủ Tịch Hồ Chí Minh viết bài báo “Sức khỏe và thể dục” hô

hào đồng bào tập thể dục Hai sự kiện này đã đánh dấu sự ra đời của nền TDTT cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

Tháng 3 năm 1960, Bác Hồ gửi thư cho Hội nghị cán bộ TDTT toàn miền

Bắc Trong thư, có đoạn Bác viết “Muốn lao động, sản xuất tốt, công tác và học

tập tốt thì cần có sức khoẻ Muốn có sức khoẻ thì nên thường xuyên luyện tập TDTT Vì vậy chúng ta nên phát triển phong trào TDTT rộng khắp”

Sau quá trình thực hiện chỉ thị 36-CT/TW của Ban bí thư TW Đảng khoá VII và 4 năm thực hiện Thông tư 03-TT/TW của Bộ chính trị, sự nghiệp TDTT nước ta đã có nhiều phát triển đáng khích lệ, góp phần tích cực vào thành tựu chung của công cuộc phát triển đất nước TDTT được mở rộng tới mọi đối tượng trong xã hội, mọi địa phương trong cả nước với nhiều hình thức, phương pháp

Đã có 13% dân số thường xuyên tập luyện TDTT, TDTT trong trường học được

chú trọng, thành tích các môn thể thao được nâng cao Cơ sở vật chất TDTT được nâng cấp, xây mới, quan hệ quốc tế về thể thao được mở rộng

Tuy nhiên, TDTT quần chúng vẫn còn phát triển chậm nhất là các vùng nông thôn, miền núi, biên giới, chất lượng TDTT trong trường học còn hạn chế Thành tích nhiều môn thể thao còn thấp so với khu vực và trên thế giới, hoạt động TDTT còn nhiều tiêu cực, công tác quản lý chưa đáp ứng nhu cầu phát triển TDTT

Trong giai đoạn 2010 - 2020, TDTT cần có sự thay đổi và phương

hướng nhiệm vụ đã được Đại hội Đảng xác định “Đẩy mạnh hoạt động

TDTT, nâng cao thể trọng và tầm vóc của con người Việt Nam Phát triển TDTT quần chúng với mạng lưới cơ sở rộng khắp, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ VĐV thành tích cao, đưa thể thao Việt Nam lên trình độ chung trong khu vực Đông Nam Á và có vị trí cao trong nhiều bộ môn Đẩy mạnh xã hội hoá, khuyến khích nhân dân và các tổ chức tham gia thiết thực, có hiệu quả các hoạt động văn hoá thể thao”

Đảng và Nhà nước ta xác định công tác TDTT phải góp phần thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, Quốc phòng - an ninh mở rộng quan hệ đối ngoại của đất nước, trước hết góp phần nâng cao sức khoẻ, rèn luyện ý chí, giáo dục đạo đức, nhân cách, lối sống, nâng cao đời sống văn hoá, tinh thần của nhân dân Xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, nâng cao lòng tự hào dân tộc, đẩy lùi tệ nạn xã hội ở địa phương

Xây dựng nền TDTT có tính dân tộc, khoa học và nhân dân tiếp thu có chọn lọc thành tựu hiện đại Phát triển rộng rãi phong trào TDTT quần chúng Phát triển TDTT là trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, các đoàn thể và tổ chức xã hội

Mục tiêu lâu dài và cơ bản của công tác TDTT được chỉ thị 36/CT-TW

khẳng định: “Hình thành nền TDTT phát triển, tiến bộ, góp phần nâng cao

sức khỏe thể lực, đáp ứng nhu cầu văn hóa, tinh thần của nhân dân và phấn đấu đạt vị trí xứng đáng trong các hoạt đông thể thao quốc tế, trước hết là khu vực Đông Nam Á” Mục tiêu cụ thể cần được quan tâm để phát triển

TDTT quần chúng: Thực hiện GDTC trong tất cả các trường học, các cơ quan đoàn thể, lực lượng vũ trang và quần chúng nhân dân làm cho việc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết học sinh, sinh viên, thanh niên, chiến sĩ lực lượng vũ trang, trong cán bộ, viên chức và một bộ phận nhân dân Kiện toàn hệ thống đào tạo cán bộ quản lý, cán bộ khoa học, giáo viên TDTT, HLV, kiện toàn tổ chức ngành TDTT các cấp Phấn đấu đến năm

2010 đạt 18 - 20% dân số tập luyện TDTT thường xuyên, 80 - 90% học sinh, sinh viên (HS, SV) đạt tiêu chuẩn rèn luyện thân thể

Trong các trường Đại học - Cao Đẳng và trung học chuyên nghiệp, giáo dục thể chất cho sinh viên được coi là một mặt giáo dục, vừa là nhiệm vụ quan trọng góp phần bồi dưỡng thế hệ trẻ trở thành những con người phát triển toàn diện, có sức khỏe dồi dào, có thể chất cường tráng, có dũng khí kiên cường để tiếp tục sự nghiệp của Đảng và nhân dân một cách đắc lực Cùng với các mặt hoạt động khác quá trình giáo dục thể chất giúp cho sinh viên hoàn thiện nhân cách và phẩm chất khác, nhằm đáp ứng đòi hỏi cuộc sống và nghiệp vụ chuyên môn Bộ giáo dục - Đào tạo đã ban hành chương trình GDTC trong các trường Đại học và Cao đẳng “Chương trình GDTC trong các trường Đại học nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dục: Trang bị kiến thức,

kỹ năng về rèn luyện thể lực cho của sinh viên những kiến thức lý luận cơ bản

về nội dung phương pháp tập luyện TDTT, góp phần nâng cao sức khỏe của sinh viên

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X đã chỉ rõ: “Đẩy mạnh

các hoạt động TDTT cả về quy mô và chất lượng Khuyến khích và tạo điều kiện để toàn xã hội tham giai hoạt động và phát triển sự nghiệp TDTT”

Trong văn kiện có đề cập “Phát triển mạnh mẽ thể thao quần chúng, thể thao nghiệp dư, trước hết là trong thanh thiếu niên Đẩy mạnh phong trào, công tác giáo dục thể chất trong trường học Đổi mới và tăng cường hệ thống đào tạo VĐV trẻ Khuyến khích các doanh nghiệp ngoài công lập, đầu tư và kinh doanh cơ sở tập luyện, thi đấu thể thao.Thực hiện quan điểm chỉ đạo, định hướng, nhiệm vụ phát triển TDTT của Đảng, Nhà nước và Chính phủ với tư cách là cơ quan hành pháp đã tổ chức triển khai một cách cụ thể, theo từng bước phù hợp với từng giai đoạn cách mạng nước ta

1.2 Đặc điểm tâm - sinh lí lứa tuổi THPT

Đặc điểm tâm lí lứa tuổi THPT

Lứa tuổi từ 16 đến 18 tuổi, học sinh thích chứng tỏ mình là người lớn, muốn để cho mọi người tôn trọng mình đã có trình độ hiểu biết nhất định, có nhiều hoài bão nhưng đây cũng là lứa tuổi còn nhiều khuyết điểm và thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống

Tuổi này chủ yếu hình thành thế giới quan tự ý thức, hình thành tính cách

và hướng về tương lai Đó cũng là tuổi của lãng mạn, của ước mơ, hoài bão

và mong cho cuộc sống tốt đẹp hơn Đây là thời kì có nhiều nhu cầu sáng tạo, nảy nở những tình cảm mới, sự say mê, ước vọng và lòng nhiệt thành

Về mặt hứng thú: Nam sinh đã có thái độ tích cực, tự giác trong học tập,

xuất phát từ động cơ học tập đúng đắn và hướng tới việc chon nghề sau khi tốt nghiệp THPT Song hứng thú học tập cũng còn nhiều động cơ khác nhau như giữ lời hứa với bạn, đôi khi do tự ái, hiếu danh,… cho nên giáo viên cần định hướng cho học sinh xây dựng động cơ đúng đắn để cho học sinh có được hứng thú bền vững trong học tập nói chung và trong GDTC nói riêng

Về mặt tình cảm: So với các cấp học trước, học sinh THPT có những

biểu hiện rõ nét hơn về mặt tình cảm Đó có thể là tình cảm với trường lớp, đặc biệt với giáo viên giảng dạy học sinh (yêu, ghét rất rõ ràng) nên việc giáo

viên gây được thiện cảm và có được sự tôn trọng của học sinh là một thành công trong nghề nghiệp Điều đó giúp giáo viên thuận lợi hơn trong giờ dạy, thúc đẩy học sinh tích cực, tự giác trong học tập và ham mê môn học Do vậy, giáo viên phải là người mẫu mực, công bằng, biết động viên kịp thời và quan tâm đúng mức tới học sinh, tôn trọng kết quả học tập cũng như tình cảm của học sinh

Về trí nhớ: Ở lứa tuổi này hầu như không còn tồn tại việc ghi nhớ máy

móc, do học sinh đã biết ghi nhớ một cách có hệ thống, đảm bảo tính logic, tư duy chặt chẽ hơn và lĩnh hội bản chất của vấn đề học tập nhanh hơn Do đặc điểm trí nhớ với độ tuổi này khá tốt nên giáo viên có thể sử dụng phương pháp trực quan kết hợp với phương pháp phân tích, giảng giải sâu sắc các kĩ thuật, bài tập và vai trò ý nghĩa cũng như cách sử dụng các phương tiện, phương pháp trong GDTC để học sinh có thể tự tập trong thời gian rảnh rỗi Các phẩm chất, ý chí của học sinh đã rõ ràng hơn và mạnh dạn hơn so với các lứa tuổi trước đó Học sinh có thể hoàn thành được những bài tập khó và đòi hỏi sự khắc phục khó khăn lớn trong tập luyện

Đặc điểm sinh lí lứa tuổi THPT

Trong quá trình sống và phát triển, cơ thể con người có những biến đổi đa dạng về cấu tạo, chức năng và tâm lí dưới tác động của các yêu tố di truyền và môi trường sống Vì vậy tập luyện TDTT sẽ có ảnh hưởng tốt tới cơ thể người tập nếu như những hoạt động tập luyện đó phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, giới tính và trình độ tập luyện của đối tượng tập luyện có ý nghĩa vô cùng quan trọng, đóng góp tích cực vào việc nâng cao thành tích của VĐV nói riêng và của nền thể thao nước nhà nói chung

Hệ thần kinh: Ở lứa tuổi này, hệ thần kinh tiếp tục được phát triển đi đến

hoàn thiện Khả năng tư duy, khả năng phân tích tổng hợp và trừu tượng hóa được phát triển tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành nhanh chóng việc

tiếp thu và hoàn thiện kĩ thuật, động tác Tuy nhiên, đối với một số bài tập đơn điệu, thiếu hấp dẫn cũng làm học sinh nhanh chóng mệt mỏi Cần thay đổi nhiều hình thức tập luyện một cách đa dạng, phong phú, đặc biệt tăng cường hình thức thi đấu, trò chơi vận động để gây hứng thú và tạo điều kiện hoàn thành tốt các bài tập chính, nhất là bài tập về sức bền

Ngoài ra, do sự hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục và tuyến yên làm cho tính hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn

và ức chế không cân bằng đã ảnh hưởng tới hoạt động thể lực Đặc biệt là các học sinh nữ, tính nhịp điệu giảm sút nhanh chóng, khả năng chịu đựng lượng vận động yếu Vì vậy, giáo viên cần sử dụng các bài tập thích hợp và thường xuyên quan sát phản ứng cơ thể của học sinh nữ để có biện pháp giải quyết kịp thời

Hệ vận động: Ở lứa tuổi này, hệ xương bắt đầu giảm tốc độ phát triển,

mỗi năm nữ cao theo 0.5cm đến 1cm, nam cao thêm 1cm đến 3cm Tập luyện TDTT một cách thường xuyên sẽ làm cho hệ xương khỏe mạnh hơn Ở lứa tuổi học sinh THPT, các cương nhỏ như xương cổ tay, bàn chân hầu như đã hoàn thiện nên có thể tập luyện một số động tác: treo, chống, mang vác nặng

mà không làm tổn hại hoặc không làm phát triển sự lệch lạc của cơ thể Cột sống đã ổn định hình dáng nhưng chưa hoàn thiện, vẫn có thể bị cong vẹo, nên việc tiếp tục bồi dưỡng tư thế chính xác thông qua hệ thống bài tập như:

đi, chạy, nhảy, thể dục nhịp điệu,… cho học sinh là rất cần thiết và không thể coi nhẹ Riêng đối với học sinh nữ, xương xốp hơn học sinh nam, ống tủy rỗng hơn, chiều dài ngắn hơn, bắp thịt nhỏ và yếu hơn nên xương của nữ yếu hơn nam Đặc biệt là xương chậu nữ to hơn và yếu hơn nam nên trong quá trình GDTC không thể sử dụng các bài tập có khối lượng và cường độ như nhau mà phải có sự phân biệt lượng vận động nam và nữ

Hệ cơ: Các tổ chức cơ phát triển muộn hơn xương nên sức co cơ vẫn còn

tương đối yếu, các bắp cơ phát triển nhanh (cơ đùi, cơ bắp tay), phát triển chậm hơn các cơ nhỏ (cơ bàn tay, ngón tay) Các cơ co phát triển chậm hơn các cơ duỗi, các cơ duỗi của nữ lại càng yếu Đặc biệt vào tuổi 16 các tổ chức của mỡ dưới da của nữ phát triển mạnh, ảnh hưởng tới sự phát triển sức mạnh của cơ thể Nói chung cuối thời kì THPT cơ bắp phát triển nhanh nhất

Do vậy cần tập các bài tập phát triển sức mạnh để góp phần thúc đẩy sự phát triển của các cơ Nhưng các bài tập không nên chỉ có treo hoặc chống đơn thuần mà phải là những bài tập kết hợp giữa treo, chống cùng với những bài tập khắc phục lực đối kháng khác nữa Việc tập như vậy sẽ vừa phát triển các cơ co, cơ duỗi lại vừa giảm nhẹ sức chịu đựng của các cơ khi tập liên tục trong thời gian dài Các bài tập phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức và đảm bảo cho tất cả các loại cơ (to, nhỏ) đều được phát triển Nhưng cần có yêu cầu riêng biệt đối với học sinh nữ, tính chất động tác của nữ cần toàn diện, mang tính mềm dẻo, khéo léo và có tính nhịp điệu

Hệ tuần hoàn: Ở lứa tuổi này hệ tuần hoàn của học sinh đang phát triển

và đi đến hoàn thiện, buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh, mạch đập của nam khoảng 70 -80 lần/phút,nữ 70 -75 lần/phút, hệ thống điều hoà vận mạch phát triển tương đối hoàn chỉnh, phản ứng của hệ tuần hoàn trong vận động tương đối rõ rệt Nhưng sau vận động, mạch đập và huyết áp hồi phục tương đối nhanh chóng Cho nên lứa tuổi này có thể tập chạy dai sức và tập những bài tập có khối lượng và cường độ vận động lớn hơn học sinh trung học cơ sở Khi sử dụng các bài tập có cường độ và khối lượng lớn hoặc các bài tập phát triển sức bền cần phải thận trọng và thường xuyên kiểm tra theo dõi trạng thái sức khoẻ của học sinh

Hệ hô hấp: Đã phát triển và tương đối hoàn thiện, vòng ngực của nam từ

67 - 72cm, nữ từ 68 - 74cm, diện tích tiếp xúc của phổi khoảng 100 - 120 cm2

gần bằng tuổi trưởng thành Dung lượng phổi tăng lên nhanh chóng, khi 15 tuổi là 2 - 2,5 lít, ở tuổi 16 - 18 tới 3 - 4 lít, tần số hô hấp gần giống người lớn (từ 10 - 20 lần/phút)

Tuy nhiên, các cơ hô hấp vẫn còn yếu, nên sự co giãn của lồng ngực nhỏ, chủ yếu là co giãn cơ hoành, vì vậy trong tập luyện cần thở sâu và tập trung chú ý thở bằng ngực, các bài tập bơi, chạy cự ly trung bình, việt dã đã có tác dụng tốt đến sự phát triển của hệ hô hấp

1.3 Cơ sở sinh lí của giảng dạy và huấn luyện thể thao cho học sinh THPT

Đặc điểm quan trọng của huấn luyện thể thao cho học sinh THPT là quá trình huấn luyện diễn ra trên một cơ thể còn đang trưởng thành và phát triển Điều đó làm công tác huấn luyện VĐV thêm phức tạp và đòi hỏi phải nắm vững các đặc điểm lứa tuổi cũng như áp dụng chúng phù hợp với mục tiêu và nội dung huấn luyện Cần lưu ý rằng, trong huấn luyện thể thao đối với học sinh THPT không chỉ cần quán triệt các đặc điểm sinh lí lứa tuổi, mà đặc điểm tâm lí cũng đóng vai trò không kém phần quan trọng Vì vậy, trong khoa học TDTT thường tồn tại khái niệm tâm - sinh lí lứa tuổi

Trong huấn luyện thể thao học sinh THPT cần phải đặc biệt chú ý đến sự phù hợp giữa lượng vận động tập luyện và thi đấu với mức độ phát triển tâm- sinh lý Lượng vận động cực đại không đảm bảo phát triển các phản ứng thích nghi cần thiết cho sự phát triển trình độ thể thao Lượng vận động quá sức có thể làm cạn kiệt khả năng dự trữ của cơ thể dẫn đến hiện tượng rối loạn bệnh

lí

Đối với cơ thể học sinh THPT, tập luyện nóng vội, rút ngắn giai đoạn, sử dụng các bài tập chuyên môn hạn hẹp cũng có thể gây ra những ảnh hưởng xấu Vì vậy những bài tập phát triển toàn diện, với lượng vận động tối ưu phải được ưu tiên sử dụng trong các chương trình huấn luyện

Khả năng vận động của cơ thể học sinh THPT cũng tuân theo đặc điểm lứa tuổi, giai đoạn thích nghi với vận động ngắn hơn so với người lớn Tuy nhiên vẫn phải khởi động đầy đủ và kĩ để đề phòng chấn thương và bảo đảm phát huy hết dự trữ chức năng

Trạng thái ổn định của học sinh THPT ngắn hơn người lớn Ví dụ khi thực hiện bài tập công suất trung bình (30-40 phút trên xe đạp lực kế), trạng thái ổn định của trẻ em 15-17 tuổi kéo dài 20-22 phút, trong khi lứa tuổi 25-26 kéo dài 30-32 phút Dự trữ đường huyết của lứa tuổi 15 - 17 giảm sớm hơn so với người lớn

Quá trình mệt mỏi của lứa tuổi THPT cũng phụ thuộc vào đặc điểm lứa tuổi và được thể hiện ở hai mặt: Thứ nhất trong giai đoạn mệt mỏi, khả năng vận động nói chung cũng như những chỉ số riêng như tần số động tác, sức mạnh, độ chuẩn giảm rõ rệt nếu so sánh với người lớn Thứ hai mệt mỏi ở học sinh THPT xuất hiện ngay cả khi môi trường bên trong của cơ thể mới chỉ có những biến đổi tương đối nhỏ

Quá trình hồi phục cũng phụ thuộc vào giai đoạn lứa tuổi, sau các bài tập yếm khí (tốc độ cao, thời gian ngắn), sự hồi phục khả năng vận động, các chức năng sinh lí và dinh dưỡng của trẻ xảy ra nhanh hơn so với người lớn

Ví dụ trong hoạt động với công suất tối đa các em 14- 17 tuổi hồi phục mức hấp thụ oxy ở phút thứ 12- 14, trong khi người lớn phải ở phút 16- 18

Sau các bài tập kéo dài có tính chất phát triển sức bền các em lại hồi phục chậm hơn so với người lớn Điều này được thể hiện rõ sau các bài tập lặp lại tăng dần công suất hoặc rút ngắn thời gian nghỉ giữa quãng

1.4 Đặc điểm kĩ thuật đập cầu thuận tay trong môn Cầu lông

Khái niệm: Đập cầu thuận tay là động tác đánh trả cầu của đối phương đánh sang (bằng tay thuận, tiếp xúc cầu bằng mặt phải của vợt) ở phía trên tay thuận (cao hơn lưới) với điểm đánh cầu cao nhất, đánh cầu xuống sân đối

phương

Động tác đánh cầu này có sức mạnh lớn, đường cầu bay thẳng, rơi xuống rất nhanh, có sức uy hiếp đối với đối phương và là kĩ thuật tấn công chủ yếu

Kĩ thuật đập cầu thuận tay được phân thành:

- Đập cầu đường thẳng(chéo) cao thuận tay - <đập cầu bên tay thuận>

- Đập cầu đường thẳng (chéo) trên đỉnh đầu - <đập cầu chính diện>

- Đập cầu đường thẳng (chéo) vòng đỉnh đầu

Ngoài ra còn: Đột kích đập cầu đường thẳng (đường chéo) thuận tay trên không- <bật nhảy đập cầu>

Dựa trên nguyên lí kĩ thuật, tác dụng của kĩ thuật mà người ta phân kĩ thuật Cầu lông thành 4 nhóm: Nhóm kĩ thuật di chuyển, nhóm kĩ thuật phòng thủ, nhóm kĩ thuật giao cầu, nhóm kĩ thuật tấn công Trong đó kĩ thuật đập cầu thuận tay là một trong những kĩ thuật tấn công chủ yếu và quan trọng nhất Sử dụng tốt kĩ thuật này sẽ phát huy được sức mạnh tốc độ tối đa dành điểm trực tiếp hoặc tạo cơ hội để dành điểm ở các tình huống sau

Kĩ thuật đập cầu thuận tay được thực hiện như sau:

Sau đó nhanh chóng đạp mạnh mũi chân, duỗi thẳng khớp gối xoay hông lật vai, toàn thân ưỡn căng ở tư thế hình cánh cung Tay phải đưa vợt từ sau – lên trên – ra trước, khi tiếp xúc cầu là lúc cơ thể vươn cao hết mức

*Điểm tiếp xúc cầu

ở trên đầu hơi chếc về trước cách một tầm với, cộng với độ dài vợt mặt vợt khi tiếp xúc cầu hơi úp về hướng đập cầu

* Kết thúc động tác

Sau khi tiếp xúc cầu, vợt theo quán trính đi từ trên – xuống dưới – sang trái Nếu thân người hơi lao về trước thì nhanh chóng bước chân phải lên một bước để giữ thăng bằng rồi nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bị để đánh quả cầu tiếp theo

- Người tập cần chủ động bật nhảy đập cầu sớm khi cầu còn ở trên cao mới phát huy được sức mạnh tốc độ

- Chọn thời điểm tiếp xúc cầu thích hợp để phát huy sức mạnh và điểm rơi

- Khi tiếp xúc cầu cần gập nhanh cổ tay để tạo lực ra sức cuối cùng sau khi tiếp xúc cầu

- Điểm tiếp xúc cơ bản của kĩ thuật đập cầu là chếch trước trên trán một tầm với cộng với độ dài của vợt

- Tư thế kết thúc sau khi thực hiện kĩ thuật đập cầu phải tiếp đất bằng chân thuận và thực hiện hoãn xung, đồng thời bước chân kia lên một bước

về tư thế chuẩn bị để đỡ cầu

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kĩ thuật đập cầu thuận tay

Yếu tố kĩ thuật ảnh hưởng quan trọng đặc biệt đối với hiệu quả đập cầu Nếu kĩ thuật chưa đạt tới kỹ năng kỹ xảo thì có những sai lầm trong quá trình thực hiện:

+ Tư thế thân người sai: Chân sai, tư thế chuẩn bị sai

+ Điểm tiếp xúc cầu sai

+ Đập cầu không qua lưới

+ Đập cầu nhẹ không có uy lực dễ để cho đối phương phòng thủ

+ Thiếu tính nhịp điệu: Cứng khớp, không sử dụng được lực cổ tay, biên

độ động tác sai, tốc độ chậm

Khi trình độ kĩ thuật thấp thì kĩ năng vận động thể hiện động tác phải tập trung chú ý cao vào các thành phần động tác Nếu được lặp lại nhiều lần thì động tác càng trở nên thuần thục, các cơ sở phối hợp vận động dần dần được

tự động hóa

Đỉnh cao của công tác huấn luyện kĩ thuật là giúp cho người tập nắm chắc các hành vi kĩ thuật động tác ở mức tự động hóa, có nghĩa là động tác đã trở thành kĩ xảo, có như vậy trong quá trình thi đấu, trong mỗi tình huống cụ thể người tập mới gạt bỏ được các suy nghĩ về thực hiện kĩ thuật như thế nào, để tập trung tư duy vào việc áp dụng chiến thuật sao cho hợp lí và hiệu quả Người chơi khó có thể đạt thành tích cao nếu họ không có vốn dự trữ kĩ xảo vận động riêng lẻ phong phú Mỗi người cần phải tập trung vào từng chi tiết của động tác, khi đã trở thành kỹ xảo thì tính liên tục của động tác thể hiện ở tính nhẹ nhàng liên kết và tính bền vững Sự hình thành một kỹ xảo hoàn thiện có liên quan đến tri giác chuyên môn về động tác và về môi trường xung quanh

* Các yếu tố thể lực

Thể lực là một trong những nhân tố quyết định đến thành tích thể thao, nó thể hiện ở sự phát huy cao độ các tố chất thể lực như: Sức mạnh, sức nhanh, sức bền, khéo léo và mềm dẻo của bản thân người tập Thể lực là nền tảng cho việc thực hiện các kĩ thuật và mọi hành vi chiến thuật Trình độ thể lực không cao sẽ không đáp ứng được quá trình thi đấu căng thẳng liên tục trong thời gian dài

Các môn thể thao tập thể hoặc cá nhân nói chung và môn Cầu lông nói riêng trong thi đấu phải thực hiện các kĩ thuật khác nhau trong thời gian dài

do vậy ở cuối các hiệp đấu, trận đấu người chơi sẽ bị giảm sút về thể lực dẫn đến việc thực hiện các kĩ thuật kém hiệu quả

Như vậy trong tập luyện và thi đấu Cầu lông đòi hỏi cá nhân phải có trình

độ kĩ thuật cao, bên cạnh đó cũng cần có một nền tảng thể lực chuyên môn tốt

để phục vụ cho việc phát triển các kĩ- chiến thuật, tâm lí và thành tích sau này

* Các yếu tố tâm lí

Thành tích thi đấu Cầu lông không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kĩ - chiến thuật, thể lực mà còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố tâm lí Cảm xúc tâm lí luôn xuất hiện trong các tình huống thi đấu phức tạp, căng thẳng, cảm xúc tốt

sẽ xuất hiện trạng thái thi đấu tốt, cảm xúc xấu làm xuất hiện trạng thái bất lợi ảnh hưởng tới kết quả thi đấu

Trong thi đấu các môn thể thao nói chung và Cầu lông nói riêng, sự căng thẳng thể chất, trí tuệ, thần kinh cũng như tâm lí luôn ở mức cao Sự căng thẳng đó nhiều khi tới mức giới hạn sức chịu đựng của cơ thể Điều này đôi khi làm cho nguời chơi không thể làm chủ được các hành vi của mình, hoặc

cố gắng tự chủ vượt qua hàng rào tâm lí đó

1.6 Các giai đoạn giảng dạy và hoàn thành kĩ thuật đập cầu thuận tay

Mục đích của giai đoạn này là giúp cho người học nhận thức đúng về mục đích và nhiệm vụ của động tác mình học thông qua việc sử dụng qua các phương pháp lời nói và trực quan để người tập có khái niệm tư duy đúng về động tác kĩ thuật Trên cơ sở ghi nhận những thông tin cần thiết về kĩ thuật

mà người học sẵn sàng tập luyện kĩ thuật thông qua việc thực hiện các bài tập

Nhiệm vụ cụ thể:

- Tạo khái niệm chung về động tác và chuẩn bị tư thế chung để tiếp thu động tác

- Học từng phần, từng giai đoạn của kĩ thuật động tác mà trước đây chưa biết

- Ngăn ngừa và hạn chế những cử động không cần thiết trong thực hiện kĩ thuật động tác

- Hình thành nhịp điệu chung của động tác

Quá trình này không chỉ được thực hiện một vài lần mà cần phải được tiến hành từ ngày này qua ngày khác, từ buổi học này đến buổi học khác làm cho người tập định hình đúng về kĩ thuật

Ở giai đoạn này khi tiếp thu kĩ thuật Cầu lông người tập không tránh khỏi mắc sai lầm Các sai lầm mắc phải do rất nhiều nguyên nhân khác nhau Bởi vậy sửa chữa sai lầm cho người tập khi thực hiện kĩ thuật ở giai đoạn này

là nhiệm vụ quan trọng Nếu sớm phát hiện ra lỗi sai, tìm hiểu nguyên nhân

và đề ra các biện pháp khắc phục lỗi sai đó cho người học một cách kịp thời

có thể nâng cao hiệu quả trong công tác giảng dạy của mình

Kết thúc giai đoạn này người học đã tiếp thu được kĩ thuật tương đối hoàn chỉnh, tuy nhiên các động tác thực hiện vẫn còn thô thiển và chưa có độ chuẩn xác cao, chưa điều chỉnh được đường cầu theo ý muốn, động tác phối hợp chưa nhịp nhàng

* Giai đoạn giảng dạy chuyên sâu

Mục đích của giai đoạn này là nâng cao kĩ thuật của người học đến mức tương đối hoàn thiện Các chi tiết kĩ thuật cần được tiếp thu một cách hoàn chỉnh với độ chính xác cao cả về không gian, thời gian, nhịp điệu Các bài tập được thực hiện với độ khó tăng dần Yêu cầu về độ chính xác của kĩ thuật, độ chuẩn khi đánh cầu, yêu cầu về dùng sức, cự li đánh cầu được tăng lên

Phối hợp giảng dạy kĩ thuật với việc tập luyện các tố chất có liên quan, đặc biệt là các tố chất cần thiết cho kĩ thuật di chuyển trong kĩ thuật đánh cầu

Ở giai đoạn này người học sẽ được củng cố đồng thời diễn ra quá trình

tự động hóa tinh vi nhất theo trật tự các quá trình điều hòa thần kinh trung ương một cách ổn định

Vì vậy trong giai đoạn này cần phải lựa chọn phương pháp sao cho phát huy được và có tác dụng tích cực vào quá trình đó

Các phương pháp:

- Áp dụng phương pháp luyện tập nguyên vẹn, hoàn chỉnh có chọn lọc

đi sâu vào chi tiết kĩ thuật

- Sử dụng phương pháp lời nói nhằm cung cấp chi tiết về quá trình hình thành kĩ thuật động tác, phân tích bài học để tiếp thu động tác đó và phát hiện những sai sót, các nguyên nhân nảy sinh từ đó đưa ra các bài tập để sửa sai

- Phát huy vai trò tập luyện bằng tư duy tự chủ, việc tập luyện này phù hợp với các bài tập cơ bản sẽ giúp cho việc chính xác hóa động tác, các biểu tượng động tác có được hình thành một cách đặc biệt sẽ giúp cho việc hình thành động tác một cách chuẩn xác

* Giai đoạn củng cố và tiếp tục hoàn thiện: Mục đích của giai đoạn này là

củng cố và hoàn thiện kĩ thuật cho phù hợp với các đặc điểm và năng lực cá nhân của người học, đồng thời có thể thực hiện một cách hợp lí trong những điều kiện khác nhau của tình huống thi đấu

Trong giai đoạn này cho người tập thực hiện các bài tập phối hợp đặc biệt là những bài tập phối hợp giữa kĩ thuật di chuyển với các kĩ thuật đánh cầu khác nhau ở nhiều điểm trên sân, những bài tập kĩ thuật theo yêu cầu của chiến thuật và các bài tập thi đấu có hạn chế hay toàn diện để người tập thích nghi dần với những yêu cầu phức tạp trong thi đấu Cầu lông Những biến dạng của kĩ thuật trong giai đoạn này cũng cần được thực hiện thuần thục hơn

và ở mức độ cao hơn để sao cho trong cùng một kiểu thực hiện kĩ thuật mà đối phương khó phán đoán được ý đồ đánh cầu của mình

Tiếp tục tăng cường phát triển các yếu tố chất thể lực có liên quan đến yêu cầu thực hiện kĩ thuật cũng là nhiệm vụ quan trọng Kĩ thuật Cầu lông chỉ thực sự có hiệu quả thông qua việc kết hợp giữa sự hoàn hảo của kĩ thuật với các tố chất thể lực hỗ trợ cho kĩ thuật đó

1.7 Cơ sở lí luận và thực tiễn của huấn luyện và tập luyện kĩ thuật Cầu lông

* Cơ sở lý luận của huấn luyện và tập luyện kĩ thuật Cầu lông

Trong huấn luyện Cầu lông việc chuẩn bị kĩ thuật cũng như phát triển thể lực toàn diện được xem như nền tảng của thành tích cao Việc nắm vững

kĩ thuật trong từng giai đoạn huấn luyện cụ thể của quá trình huấn luyện ở mỗi VĐV là nhiệm vụ quan trọng trong công tác huấn luyện Mỗi giai đoạn khác nhau, đối tượng tập luyện khác nhau, thì những yêu cầu của công tác huấn luyện kĩ thuật cũng khác nhau Quá trình này cũng đòi hỏi phải được tuân thủ các nguyên tắc của giảng dạy và huấn luyện thể thao, với yêu cầu từ thấp đến cao từ dễ tới khó, từ những yêu cầu thực hiện kĩ thuật trong những tình huống đơn giản đến những tình huống phức tạp trong tập luyện và thi đấu

Đỉnh cao của công tác huấn luyện kĩ thuật cho VĐV là giúp họ được thực hiện các hành vi kĩ thuật động tác ở mức độ tự động hoá - động tác trở thành kỹ xảo

Một yêu cầu đối với công tác huấn luyện kĩ thuật để sao cho quá trình thực hiện động tác đánh cầu làm cho đối phương khó phán đoán được ý đồ bên mình Ngoài ra việc huấn luyện kĩ thuật cần chú ý đến đặc điểm cá nh ân của từng VĐV để xây dựng “kĩ thuật cá nhân” cho phù hợp, giúp họ có thể phát huy được hết khả năng của bản thân mình để đạt thành tích thể thao cao nhất

Quá trình huấn luyện kĩ thuật Cầu lông phải kết hợp chặt chẽ với việc phát triển thể lực cho VĐV Ở những giai đoạn đầu huấn luyện thể lực có thể chỉ nhằm hoàn thiện khả năng, song ở giai đoạn sau thì việc nâng cao hiệu quả thực hiện kĩ thuật nhất thiết phải gắn liền với việc phát huy tố chất sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khả năng phối hợp vận động trong mỗi kĩ thuật động tác

Tập luyện kĩ thuật Cầu lông: Với tính chất đối kháng của hoạt động

thi đấu, những thay đổi mang tính chất tình huống trong hoạt động thi đấu của VĐV Cầu lông, mà đòi hỏi VĐV phải có một hệ thống các kĩ thuật chuẩn xác

và ổn định Có nhƣ vậy VĐV mới có thể giành ƣu thế để tiến tới giành thắng lợi trong thi đấu Muốn có đuợc hệ thống kĩ thuật ổn định thì cần phải có quá trình huấn luyện tốt, HLV giỏi, VĐV phải tuân thủ những yêu cầu huớng dẫn của HLV, giáo viên và cần đảm bảo thực hiện tốt các nguyên tắc, các yêu cầu của buổi tập

Nguyên tắc tự giác, tích cực là yếu tố chủ quan có ảnh huởng lớn đến kết quả tập luyện Nguyên tắc này thể hiện lòng ham muốn, ý chí, nghị lực, sự chủ động nghiên cứu kĩ thuật truớc, trong và sau khi học, tính tích cực, tự giác của mỗi cá nhân làm cho công tác huấn luyện đuợc thúc đẩy, góp phần nâng cao thành tích thể thao

Tập luyện phải đảm bảo tính thuờng xuyên và có hệ thống Đây là nguyên tắc cơ bản trong tập luyện thể thao nói chung và tập luyện Cầu lông nói riêng Việc tập luyện phải liên tục từ ngày này sang ngày khác, từ tuần này sang tuần khác , phải tập theo trình tự từ đơn giản đến phức tạp, từ động tác đã biết đến những động tác kĩ thuật mới chƣa biết Trong quá trình tập luyện cần tránh chạy theo các động tác, bài tập mới hấp dẫn mà bỏ qua những động tác cơ bản, bởi vì kĩ thuật cơ bản tuy đơn giản nhung rất quan trọng, nó

là nền tảng để tiếp thu và tập luyện kĩ thuật mới đúng và có hiệu quả cao

Trong tập luyện cần chú trọng việc củng cố và nâng cao tập luyện các bài tập kĩ thuật Các động tác kĩ thuật lúc đầu còn bỡ ngỡ, động tác thực hiện có thể không chuẩn xác nhưng qua tập luyện sẽ dần trở nên thuần thục chuẩn xác và trở thành kỹ xảo, lúc đó việc ứng dụng trong thi đấu sẽ đạt hiệu quả cao

Sự lặp lại một động tác cho thuần thục có khi nhanh, chậm tuỳ thuộc vào khả năng từng người và phương pháp tập luyện Điều quan trọng ở đây là VĐV phải kiên trì tập đi tập lại nhiều lần, đồng thời nâng cao dần độ khó của động tác để hình thành “cảm giác cầu” chính xác Việc lặp lại này chính là quá trình vận động chuyển từ lượng thành chất

* Cơ sở thực tiễn

Trong hệ thống kĩ thuật cơ bản Cầu lông rất đa dạng bao gồm các nhóm

kĩ thuật chính: di chuyển, phòng thủ, phát cầu, tấn công Đặc biệt là nhóm kĩ thuật tấn công, trong đó quan trọng nhất vẫn là kĩ thuật đập cầu thuận tay, điều này được chứng minh qua các trận thi đấu Tác dụng của kĩ thuật này là cho phép VĐV phát huy toàn bộ sự phối hợp của các bộ phận cơ thể tham gia vào quá trình thực hiện kĩ thuật đập cầu, đồng thời còn cho phép VĐV kết hợp được cả ba yếu tố đánh cầu: sức mạnh, tốc độ, điểm rơi

Ngày nay trong quá trình thi đấu Cầu lông việc sử dụng kĩ thuật đập cầu làm phương tiện chính để chiến thắng đối phương, chính vì vậy VĐV các nước trong khu vực và trên thế giới đã tận dụng và phát huy được sức mạnh của kĩ thuật này Trong các cuộc thi đấu quan trọng sử dụng kĩ thuật biến hoá linh hoạt để được mục đích cuối cùng là giành điểm sau mỗi lần tấn công bằng kĩ thuật đập cầu, cũng có lúc phát huy sức mạnh tối đa để dồn ép đối phương vào thế bị động, chờ cơ hội dứt điểm, có trường hợp đập cầu kết hợp với việc sử dụng lực gần tối đa với điểm rơi sát đường biên dọc để giành thắng lợi Tuy nhiên để sử dụng riêng lẻ một trong ba yếu tố đánh cầu thì hiệu quả kĩ thuật không cao Bởi vậy, trong kĩ thuật đập cầu để đạt được mục đích

dứt điểm một đợt tấn công và đạt hiệu quả cao trong thi đấu cần phải phối hợp

cả ba yếu tố: Sức mạnh, tốc độ, điểm rơi Tùy từng trường hợp cụ thể mà ta

sử dụng yếu tố này là chính hoặc yếu tố kia là chính

Hiện nay Cầu lông đỉnh cao đã thực hiện chiến thuật lấy tấn công làm phương tiện chính để giành thắng lợi, việc sử dụng kĩ thuật đập cầu trong mọi tình huống là rất quan trọng, nó là cơ sở tiền đề cho việc thực hiện các kĩ thuật tiếp sau Để có kết quả chính xác đánh giá mức độ sử dụng kĩ thuật đập cầu thuận tay trong thi đấu của nam học sinh các trường THPT; Học sinh lứa tuổi 16 - 18 nói riêng, VĐV cầu lông đội tuyển quốc gia, chúng tôi đã tiến hành quan sát và thu thập số liệu của các trận thi đấu giải Cầu lông trong tỉnh Ninh Bình, toàn quốc, giải Cầu lông khu vực

Bảng 1.1: Tỷ lệ sử dụng kĩ thuật tấn công trong thi đấu Cầu lông của các

đối tượng khác nhau

Đối tượng

Đập cầu thuận tay Cao sâu Bỏ nhỏ Các kỹ thuật

khác

Số lượng %

Số lượng %

Số lượng %

Số lượng %

Giải học sinh

trường THPT 62 39,49 26 16,56 37 23,56 32 20,38 VĐV thi đấu

Hội khoẻ phù

đổng

94 48,20 27 13,84 40 20,51 37 18,97

Ghi chú: Số lượng đập cầu được tính trong một trận đấu

Thông qua bảng số liệu trên chúng tôi rút ra kết luận sau:

Trong tổng các số lần đập cầu trung bình mỗi trận đấu các VĐV (kể cả ba