Nghiên cứu lựa chọn bài tập nhằm nâng cao sức bền chuyên môn cho nam vận động viên cầu lông trường THPT yên lãng mê linh hà nội (2018)

Qua trao đổi, phỏng vấn giáo viên thể dục của trường THPT Yên Lãng chúng tôi thấy phần lớn các ý kiến đều cho rằng VĐV cầu lông của trường có sự chuẩn bị về trình độ thể lực chưa đáp ứng

TẠ VĂN ĐẠT

NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN BÀI TẬP NHẰM NÂNG CAO SỨC BỀN CHUYÊN MÔN CHO NAM VẬN ĐỘNG VIÊN

CẦU LÔNG TRƯỜNG THPT YÊN LÃNG - MÊ LINH - HÀ NỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

HÀ NỘI - 2018

KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

TẠ VĂN ĐẠT

NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN BÀI TẬP NHẰM NÂNG CAO SỨC BỀN CHUYÊN MÔN CHO NAM VẬN ĐỘNG VIÊN

CẦU LÔNG TRƯỜNG THPT YÊN LÃNG - MÊ LINH - HÀ NỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: GDTC

Hướng dẫn khoa học

ThS TẠ HỮU MINH

HÀ NỘI - 2018

Tên tôi là: TẠ VĂN ĐẠT

Là sinh viên lớp: K40 – GDTC

Khoa: Giáo dục thể chất

Trường: Đại học sư phạm Hà Nội 2

Tôi cam đoan với hội đồng khoa học đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, những vấn đề được đưa ra bàn luận, nghiên cứu trong đề tài chưa được công bố trong bất kì công trình nghiên cứu nào

Tôi tự chịu trách nhiệm trước hội đồng khoa học về công trình nghiên cứu của mình

GDTC: Giáo dục thể chất HLV: Huấn luyện viên

TDTT: Thể dục thể thao THPT: Trung học phổ thông VĐV: Vận động viên

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về GDTC trong trường THPT 5

1.2 Khái niệm chung 6

1.2.1 Sức bền và mệt mỏi 6

1.2.2 Sức bền chuyên môn 8

1.3 Phương pháp phát triển sức bền chuyên môn 9

1.3.1 Đặc điểm sức bền chuyên môn 9

1.3.2 Phương phát phát triển sức bền chuyên môn 9

1.4 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh THPT 10

1.4.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THPT 10

1.4.2 Đặc điểm sinh lý lứa học sinh THPT 11

1.5 Xu thế huấn luyện sức bền chuyên môn trong cầu lông 14

CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP, TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 16

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu 16

2.2 Phương pháp nghiên cứu 16

2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu 16

2.2.2 Phương pháp quan sát sư phạm 17

2.2.3 Phương pháp phỏng vấn 17

2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm 17

2.2.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 18

2.2.6 Phương pháp toán học thống kê 18

2.3 Tổ chứ c nghiên cứu 19

2.3.1 Thời gian nghiên cứu 19

2.3.2 Đối tượng nghiên cứu 19

2.3.3 Địa điểm nghiên cứu 19

THPT Yên Lãng 20

3.1.1 Thực trạng việc sử dụng các bài tập sức bền chuyên môn cho nam VĐV cầu lông trường THPT Yên Lãng 20 3.1.2 Thực trạng sức bền chuyên môn của nam VĐV cầu lông trườngTHPT Yên Lãng 21

3.2 Lựa chọn bài tập nâng cao sức bền chuyên môn cho nam VĐV trường THPT Yên Lãng 23

3.2.1 Cơ sở lựa chọn xây dựng bài tập nâng cao sức bền chuyên môn cho nam VĐV cầu lông trường THPT Yên Lãng 23 3.2.2 Lựa chọn bài tập nâng cao sức bền chuyên môn cho nam VĐV trường THPT Yên Lãng 23 3.2.3 Lựa chọn test đánh giá kết quả sức bền chuyên nam VĐV cầu lông trường THPT Yên Lãng 26

môn cho nam VĐV cầu lông ở trường THPT Yên Lãng (n= 20) 283.3 Kết quả và phân tích kết quả nghiên cứu lựa chọn bài tập nâng cao sức bền chuyên môn cho nam VĐV trường THPT Yên Lãng 31

3.3.1 Tổ chức thực nghiệm 31 3.3.2 Đánh giá và phân tích kết quả nghiên cứu lựa chọn bài tập nhằm nâng cao sức bền chuyên môn cho nam VĐV cầu lông trường THPT Yên Lãng 33

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 36 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 38 PHỤ LỤC

Bảng 3.1 Thực trạng việc sử dụng các bài tập sức bền chuyên môn cho nam

VĐV cầu lông trường THPT Yên Lãng 20Bảng 3.2 Thực trạng sức bền chuyên môn của nam VĐV cầu lông trường

THPT Yên Lãng 21Bảng 3.3 Kết quả phỏng vấn lựa chọn bài tập cho nam VĐV trường THPT

Yên Lãng - Mê Linh - Hà Nội (n=20) 24Bảng 3.4 Kết quả phỏng vấn lựa chọn test đánh giá kết quả sức bền chuyên

môn cho nam VĐV cầu lông ở trường THPT Yên Lãng (n= 20) 28Bảng 3.5 Tính thông báo của các test với kết quả thi thực hành môn cầu lông

của nam VĐV trường THPT Yên Lãng 29Bảng 3.6 Tiến trình thực nghiệm 32Bảng 3.7 Kết quả kiểm tra các test đánh giá sức bền chuyên môn của nam

VĐV cầu lông trường THPT Yên Lãng trước thực nghiệm (n=16)33Bảng 3.8 Kết quả kiểm tra các test đánh giá sức bền chuyên môn của nam

VĐV cầu lông trường THPT Yên Lãng sau thực nghiệm (n=16) 34Bảng 3.9 Kết quả so sánh các test đánh giá sức bền chuyên môn của nam

VĐV cầu lông trường THPT Yên Lãng trước và sau thực nghiệm của trên 2 nhóm đối tượng nghiên cứu 35

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước của bất kỳ quốc gia nào, ngoài các mặt như kinh tế, chính trị, văn hóa,… TDTT cũng là bộ phận quan trọng không thể thiếu được trong nền giáo dục xã hội chủ nghĩa

Tập luyện TDTT là mơ ước vươn tới hoàn thiện hơn về thể chất con người, đối với học sinh thì tập luyện TDTT giúp nâng cao khả năng tiếp thu bài học, đối với người lao động thì tập luyện TDTT mang tới cho sức khỏe tốt

để làm tăng năng suất lao động và có khả năng lao động lâu dài

Từ thuở niên thiếu đến lúc đi tìm đường cứu nước và sau này trở về lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc thành công, đem lại độc lập tự do cho nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ tìm hiểu về văn hóa thể chất phương Đông, phương Tây mà còn tự mình rèn luyện thân thể thường xuyên, kiên định, đồng thời nắm vững bản chất của TDTT đối với sức khỏe con người và ý nghĩa của nó đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Kể từ ngày giữ chức vụ Chủ tịch Nước, Bác Hồ đã khuyến khích kêu gọi toàn dân rèn luyện thân thể, tập luyện TDTT Người đã khai sinh nền TDTT Cách mạng Ngày 30/01/1946 Bác ký sắc lệnh thành lập Nha TD TW nằm trong Bộ Thanh niên và gần 2 tháng sau, ngày 27/03/1946 Bác lại ký tiếp sắc lệnh số

38 chỉ rõ thiết lập trong Bộ Quốc gia giáo dục một Nha Thanh niên và TD trong đó có phòng TD TW, tiền thân của tổ chức thể thao sau này phát triển thành một ngành lớn mạnh Cũng trong ngày này, Bác Hồ đã viết bài thể dục

và sức khỏe, kêu gọi đồng bào cả nước hăng hái luyện tập TDTT giữ gìn sức khỏe và ngày đó đã trở thành ngày truyền thống của thể thao Việt Nam

Người nói: “Gìn giữ dân chủ, xây dựng nước nhà, xây dựng đời sống mới việc

gì cũng cần có sức khỏe mới thành công Mỗi người dân yếu ớt tức là làm cho

cả nước yếu ớt một phần, mỗi người dân khỏe mạnh tức là làm cho cả nước khỏe mạnh Việc rèn luyện luyện tập thể dục, bồi bổ sức khỏe là bổn phận của

mỗi người dân yêu nước Việc đó không tốn kém, khó khăn gì Gái trai, già trẻ cũng nên làm và ai cũng làm được Mỗi ngày tập một ít thể dục, ngày nào cũng tập thì khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ, như vậy là sức khỏe Bộ Giáo dục có nhà thể dục, mục đích là để khuyên và dạy cho đồng bào tập thể dục, giữ gìn và bồi dưỡng sức khỏe Dân cường nước thịnh Tôi mong đồng bào ta ai cũng gắng tập thể dục tự tôi ngày nào cũng tập thể dục” [7]

Lời kêu gọi toàn dân tập thể dục của Bác đã trở thành di sản quý báu của ngành TDTT Học tập và làm theo lời dạy của Người, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của nhà nước, sự ủng hộ của nhân dân, 69 năm qua, ngành TDTT đã phát triển lớn mạnh không ngừng và đã đóng góp tích cực vào

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hội nhập quốc tế…

Ngày nay, chiến tranh không còn nữa, Đảng và Nhà nước ta càng chú trọng đến sự nghiệp phát triển TDTT – khẩu hiệu “Khỏe để xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc” đã được nêu lên trên khắp mọi miền Tổ quốc TDTT không chỉ dừng lại ở việc GDTC cho con người mà nó còn vươn xa hơn thế nữa TDTT

là cầu nối cho sự phát triển tinh thần, tình hữu nghị giữa các dân tộc, thông qua TDTT có thể tìm hiểu, học tập và giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống

Chỉ thị 36 CT/TW ngày 24/03/1994 của ban Bí thư TW Đảng đã nêu

rõ: “Phát triển TDTT là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế xã hội của Đảng và Nhà nước, nhằm bồi dưỡng và phát huy nhân lực, giáo dục nhân cách đạo đức, lối sống lành mạnh làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân; Nâng cao năng suất lao động, xã hội và sức chiến đấu của lực lượng vũ trang” [4]

Để phong trào TDTT quần chúng được phát triển rộng rãi và được các tầng lớp xã hội hưởng ứng thì cần phải dành sự quan tâm đặc biệt đến hoạt động TDTT trường học và đây cũng là vấn đề cốt lõi của chiến lược phát triển TDTT nước ta Bởi lẽ, đây là nơi có điều kiện thuận lợi nhất để áp dụng

những nội dung, hình thức và phương pháp tập luyện TDTT phong phú và đa dạng, đem lại hiệu quả cao Chính vì lẽ đó, Đảng và Nhà nước ta luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác GDTC trường học

Thực hiện chủ trương, quan điểm của Đảng và Nhà nước, trong chương trình GDTC trường học nhiều môn thể thao đã được đưa vào giảng dạy cho học sinh, sinh viên như: Điền kinh, Cầu lông, Bóng đá, Bóng rổ…

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ về chính trị, kinh tế xã hội trong những năm gần đây được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước nền TDTT nước ta đã

có những bước phát triển vượt bậc cả về chất và lượng Mục tiêu của TDTT là nâng cao sức khỏe hoàn thiện thể chất, góp phần hình thành con người mới phát triển toàn diện, có tri thức, có đạo đức, có sức khỏe và tâm lý vững vàng

để xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Để đạt được mục đích đó Việt Nam đã đưa ra định hướng chung của thể thao là phát triển phong trào thể thao, đào tạo đội ngũ VĐV có trình độ cao, nhanh chóng tiếp cận các thành tựu thể thao tiên tiến trên toàn thế giới

Mê Linh là một huyện thuộc thành phố Hà Nội có nền kinh tế tương đối phát triển và tích cực tham gia sôi nổi vào các hoạt động TDTT, được sự quan tâm của các ban ngành nên phong trào TDTT của huyện phát triển rất mạnh, đặc biệt là môn cầu lông

Trường THPT Yên Lãng được đóng trên địa bàn huyện Mê Linh, môn cầu lông ở Trường THPT Yên Lãng đã được đánh giá là môn thể thao quan trọng Tuy nhiên thành tích thi đấu của VĐV cầu lông Trường THPT Yên Lãng vẫn còn hạn chế Thành tích thi đấu ở các giải huyện, thành phố còn rất khiêm tốn, chưa đạt được giải nào Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do công tác huấn luyện còn chưa quan tâm đến việc phát triển thể lực cho VĐV đặc biệt là sức bền chuyên môn

Qua trao đổi, phỏng vấn giáo viên thể dục của trường THPT Yên Lãng chúng tôi thấy phần lớn các ý kiến đều cho rằng VĐV cầu lông của trường có

sự chuẩn bị về trình độ thể lực chưa đáp ứng được và chưa cân xứng với trình

độ kỹ

Về vấn đề nghiên cứu lựa chọn bài tập nhằm nâng cao sức bền chuyên môn cho VĐV viên cầu lông trường THPT Yên Lãng chưa có ai nghiên cứu

nên chúng tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài: "Nghiên cứu lựa chọn bài tập

nhằm nâng cao sức bền chuyên môn cho nam vận động viên cầu lông trường THPT Yên Lãng - Mê Linh - Hà Nội"

Mục đích nghiên cứu: Lựa chọn bài tập mang tính khoa học nhằm nâng

cao sức bền chuyên môn cho nam VĐV cầu lông trường THPT Yên Lãng -

Mê Linh – Hà Nội

Giả thuyết khoa học: Bài tập mà chúng tôi áp dụng là đúng thì khả nâng

cao sức bền chuyên môn cho nam VĐV trường THPT Yên Lãng – Mê Linh –

Hà Nội sẽ được nâng cao, góp phần làm tăng thể lực của các em và tăng thành tích trong học tập và thi đấu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về GDTC trong trường THPT

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 tại

điều 41 quy định: “Nhà nước thống nhất quản lí sự nghiệp phát triển giáo dục thể thao, quy định GDTC bắt buộc trong trường học, khuyến khích và giúp đỡ phát triển các hình thức thể dục tự nguyện của nhân dân, tạo điều kiện cần thiết để không ngừng mở rộng các hoạt động TDTT chuyên nghiệp, bồi dưỡng các tài năng thể thao” [8]

Luật giáo dục được Quốc hội khóa IX nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 2/12/1998 và pháp lệnh TDTT được Ủy ban

Thường vụ Quốc hội thông qua tháng 9/2000 quy định: “Nhà nước coi trọng TDTT trong trường học nhằm phát triển và hoàn thiện thể chất cho tầng lớp thanh niên nhi đồng GDTC là nội dung giáo dục bắt buộc đối với học sinh, sinh viên được thực hiện trong hệ thống giáo dục quốc dân từ mầm non đến đại học TDTT trường học bao gồm việc tiến hành chương trình GDTC bắt buộc và tổ chức TDTT ngoại khóa cho người học Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện cho học sinh được tập TDTT phù hợp với đặc điểm lứa tuổi và điều kiện từng nơi GDTC là một bộ phận quan trọng để thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài,đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” [9]

Chỉ thị 17/CT/TW 9 (2001) của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa VII) giao trách nhiệm cho Bộ Giáo Dục - Đào tạo và Tổng cục TDTT thường xuyên phối hợp chỉ đạo tổng kết công tác GDTC, cải tiến chương trình giảng dạy, tạo những điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất để thực hiện chế độ

GDTC bắt buộc ở tất cả các trường học, làm cho việc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết học sinh, sinh viên, qua đó phát hiện và tuyển chọn được nhiều tài năng thể thao cho quốc gia [3]

Cùng với sự phát triển của các môn học khác, môn thể dục trong các trường THPT hiện nay cũng đặc biệt được các cơ quan các cấp, các ngành quan tâm và đầu tư Môn học thể dục ở trường THPT với các nội dung như Nhảy cao, Nhảy xa, Cầu lông, Đá cầu, Đẩy tạ, trang bị cho học sinh những kiến thức, kỹ năng giúp cho học sinh biết tập luyện TDTT Từ đó, góp phần phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam, có đủ sức khỏe, trí thông minh để hoàn thành nhiệm vụ học tập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc sau này

1.2 Khái niệm chung

1.2.1 Sức bền và mệt mỏi

- Sứ c bền là khả năng thực hiê ̣n lâu dài mô ̣t hoa ̣t đô ̣ng nào đó hay nói cách khác sức bền là mô ̣t khái niê ̣m chuyên biê ̣t thể hiê ̣n khả năng thực hiê ̣n lâu dài mô ̣t hoa ̣t động chuyên môn nhất đi ̣nh

- Sứ c bền đặc trưng cho khả năng thực hiê ̣n các hoa ̣t đô ̣ng thể lực kéo dài liên tu ̣c từ 2-3 phút trở lên, với sự tham gia của mô ̣t khối lượng cơ bắp lớn nhờ sự hấp thu ̣ O 2 để cung cấp năng lượng cho cơ chủ yếu hoặc hoàn toàn bằng con đường ưa khí Như vâ ̣y, sức bền trong thể thao là khả năng thực hiê ̣n lâu dài hoạt động cơ bắp toàn than hoàn toàn hoặc chủ yếu mang tính chất ưa khí

- Các yếu tố ảnh hưởng đến sức bền : Sứ c bền không chỉ phu ̣ thuô ̣c vào tiềm lực năng lượng của con người mà còn phu ̣ thuô ̣c vào viê ̣c biết cách dự trữ năng lượng mô ̣t cách tiết kiê ̣m

- Cơ chế cải thiê ̣n sức bền : Cơ chế của phương pháp huấn luyê ̣n sức bền

hê ̣ cơ là phát triển sức bền trong sự phát triển lực của hê ̣ cơ Vì thế phát triển

sức ma ̣nh của cơ bắp có ý nghĩa quan tro ̣ng trong viê ̣c nâng ca o thành tích những môn thể thao đòi hỏi sức bền hê ̣ cơ

Biê ̣n pháp nhằm làm tăng sức bền:

+ Cần loại bỏ cơ thừa không năng xuất và sự căng thẳng

+ Cần giảm bớt đô ̣ng tác thừa không hiê ̣u quả

+ Sử du ̣ng năng lượng được hồi phu ̣c

+ Phải lựa chọn cường độ vận đọng tối ưu về mặt tiết kiệm

+ Cần thực hiê ̣n sự chuyển đô ̣ng vâ ̣n đô ̣ng tối ưu

Sức bền là năng lực thực hiện hoạt động với cường độ cho trước, hay là năng lực duy trì khả năng vận động trong thời gian dài nhất mà cơ thể chịu đựng được

Do thời gian hoạt động đó cuối cùng bị giới hạn bởi sự xuất hiện của mệt mỏi, nên cũng có thể định nghĩa sức bền là năng lực của cơ thể chống lại mệt mỏi trong một hoạt động nào đó

Như vậy khái niệm sức bền luôn luôn liên quan đến mệt mỏi

Người ta hiểu mệt mỏi là sự giảm sút tạm thời khả năng vận động hoặc hoạt động do sự vận động gây nên Khi thực hiện một hoạt động liên tục và tương đối căng thẳng nào đó thì sau một thời gian con người sẽ thấy việc tiếp tục ngày càng khó khăn hơn Trong một thời gian nhất định, mặc dù khó khăn tăng lên, nhưng cường độ hoạt động vẫn được duy trì ở mức ban đầu nhờ sự

nỗ lực của ý chí Trạng thái mệt mỏi chưa làm giảm sút khả năng vận động đó được gọi là giai đoạn mệt mỏi có bù Đến một thời điểm nào đó, do mệt mỏi

mà cơ thể không thể hoạt động với cường độ như trước, khả năng vận động giản sút tức là xuất hiện giai đoạn mệt mỏi có bù Như vậy khi nói mệt mỏi là

sự giảm sút tạm thời khả năng vận động thì có thể nói đến trạng thái mệt mỏi mất bù

Tùy theo đặc điểm của các hình thức hoạt động mà các dạng loại mệt mỏi khác nhau: Mệt mỏi trí óc, mệt mỏi cảm giác, mệt mỏi cảm xúc, mệt mỏi thể lực Trong các hoạt động TDTT, sự biểu hiện của mệt mỏi khác nhau nói trên Song mệt mỏi thể lực do hoạt động cơ bắp gây lên là chính [10]

Sức bền của các bài tập dựa trên khả năng ưa khí của cơ thể rất ít mang tính chất chuyên biệt, ít phụ thuộc vào hình thức bên ngoài của bài tập Trong những trường hợp người ta nói sức bền ưa khí được phát triển nhờ các bài tập chạy có thể “ chuyển” đến các bài tập ưa khí khác, mặc dù chúng có hình thức vận động khác với chạy Cơ sở của sự chuyển sức bền trong trường hợp này

là sự nâng cao năng lực hoạt động của các hệ thống thực vật của cơ thể, đặc biệt là hệ tim - mạch và hô hấp Công suất hoạt động càng thấp thì sức bền càng ít phụ thuộc vào mức độ hoàn thiện của kỹ thuật và khả năng ưa khí càng trở thành yếu tố chung có ý nghĩa quyết định đối với sức bền trong các bài tập khác nhau [10]

1.3 Phương pháp phát triển sức bền chuyên môn

1.3.1 Đặc điểm sức bền chuyên môn

Phương pháp phát triển sức bền chuyên môn có hai đặc điểm chung

- Một là nếu sức bền chung được phát triển chủ yếu thông qua các bài tập có chu kỳ, thì trong phát triển sức bền chuyên môn người ta sử dụng bài tập chuyên môn hóa của VĐV là chính

- Hai là các bài tập để phát triển sức bền chuyên môn được thực hiện với cường độ gần với cường độ lúc thi đấu, nếu thấp hơn thì sẽ không có hiệu quả Nếu trong huấn luyện nâng cao sức bền chung mà thời gian kéo dài và khối lượng bài tập có ý nghĩa quyết định, thì đều quan trọng đối với sức bền chuyên môn là xác định tương quan tối ưu giữa cường độ và khối lượng bài tập căn cứ vào cự ly chuyên môn hóa, trình độ tập luyện của VĐV như thế nào thì trước khi huấn luyện sức bền chuyên môn cần phải xây dựng nền tảng vững chắc của nó là sức bền chung

1.3.2 Phương phát phát triển sức bền chuyên môn

Phát triển sức bền chuyên môn trong các môn có chu kỳ

- Trong môn thể thao có chu kỳ mà thời gian hoạt động với tốc độ tối đa dưới 1 phút thì các quá trình yếm khí sẽ chiếm ưu thế Vì vậy đối với các môn này, nhiệm vụ quan trọng hành đầu là nâng cao khả năng yếm khí

- Trong các môn đối kháng cá nhân coi trọng nâng cao khả năng yếm khí bằng các bài tập có chu kỳ, cũng như áp dụng các bài đấu tập kéo dài và bài tập tăng thêm hiệp đấu, rút ngắn thời gian mỗi hiệp và thời gian nghỉ giữa các hiệp, còn cần áp dụng rộng rãi các bài tập nâng cao khả năng yếm khí và bài tập nâng cao sức bền của sức mạnh

- Phát triển sức bền chuyên môn trong các bài tập có tính chất sức mạnh, sức bền chuyên môn trong một số môn như thể dục dụng cụ, cử tạ, các môn nhảy, ném, đặc trưng bằng số lần lặp lại bài tập với hiệu quả thay đổi [10]

1.4 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh THPT

1.4.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh THPT

Trong các môn thể thao nói chung và cầu lông nói riêng tâm lý đóng một vai trò hết sức quan trọng Nó cùng các yếu tố khác như kỹ năng, chiến thuật, thể lực tạo nên thành tích thể thao

Ở lứa tuổi này các em có những bước phát triển nhảy vọt về mặt thể chất

và tinh thần Các em đang tách dần khỏi tuổi ấu thơ để chuyển sang giai đoạn trưởng thành Do đó ở giai đoạn này, sự phát triển của trẻ diễn ra khá phức tạp, đời sống tâm lý có nhiều mâu thuẫn và có những thay đổi lớn về mặt thể chất và tinh thần, nhiều phẩm chất mới như trí tuệ, tình cảm, ý chí được hình thành

Các hoạt động học tập và trí tuệ của các em đang phát triển mạnh mẽ So với tuổi nhi đồng Đến cuối tuổi thiếu niên khái niệm trở nên chính xác hơn, các em biết áp dụng lý thuyết vào thực tiễn Khả năng chú ý của các em là chú ý chủ định, nhờ đó các em có thể tập trung chú ý vào những vấn đề mà các em cảm thấy cần thiết và có hứng thú

Hứng thú của các em xuất hiện nhiều nét mới so với lứa tuổi nhi đồng

Có hứng thú cao và rất năng động, sáng tạo, ham học hỏi nhưng do thiếu tính kiên trì nên khi gặp phải khó khăn, mệt mỏi trong quá trình tập luyện thường hay nảy sinh tâm trạng chán nản, không có hứng thú để thực hiện bài tập, như các bài tập phối hợp hoặc những bài tập thể lực với khối lượng lớn, thời gian kéo dài Do vậy, những bài tập nhằm nâng cao và hoàn thiện các động tác kỹ thuật cần phải chú ý nhiều về thời gian, lượng vận động, hình thức và phương pháp tập luyện cần phải được sắp xếp hợp lý Các bài tập phải mang tính đa dạng, phong phú nhằm gây được trạng thái hưng phấn, thoải mái trong giờ tập luyện để các em hoàn thành tốt bài tập

Bên cạnh đó mối quan hệ của các em với những người xung quanh cũng gần gũi hơn, các em có khuynh hướng học tập người lớn về vốn hiểu biết hoặc cách cư xử đối với bạn bè, thích hoạt động tập thể, sống với tập thể, biết quý trọng danh dự của tập thể và tự hào về tập thể

Ý thức được coi là bước chuyển căn bản trong việc hình thành và phát triển nhân cách của các em Đồng thời tính độc lập trong suy nghĩ cũng được phát triển mạnh mẽ Tuy nhiên ở lứa tuổi này vẫn còn tồn tại một số đặc điểm như:

- Năng lực tập trung còn kém, do tính hưng phấn chiếm ưu thế nên các

em dễ bị phân tán khi có tác động từ bên ngoài

- Tính hiếu động tương đối cao nên tính tổ chức kỷ luật chưa cao, dễ xuất hiện hành động thô lỗ và vô kỷ luật

- Tính tự ái còn cao, ưa thích sự nhẹ nhàng hơn sự nặng nề căng thẳng, đồng thời tính tự trọng cũng rất cao, thích ganh đua và hiếu thắng

Do vậy nắm vững đặc điểm tâm lý lứa tuổi thiếu niên là điều rất quan trọng cho giáo viên, các nhà sư phạm Cần phải thường xuyên quan sát và giáo dục cho phù hợp dựa trên cơ sở tính tích cực, phát huy tính sáng tạo, biết điều chỉnh và tổ chức hoạt động cho các em Tạo điều kiện phát triển tốt khả năng của chúng, giáo dục, giáo dưỡng các em trở thành con người có năng lực, có nhân cách tốt đẹp [1]

1.4.2 Đặc điểm sinh lý lứa học sinh THPT

Trong quá trình sống và phát triển cơ thể con người có những biến đổi đa dạng về cấu tạo, chức năng sinh lý dưới tác động của các yếu tố môi trường sống và di truyền Vì vậy tập luyện thể dục thể thao sẽ có tác động tốt tới cơ thể người tập nếu như hoạt động đó phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, giới tính

và trình độ tập luyện của đối tượng

Do đó việc nghiên cứu tìm hiểu đặc điểm sinh lý của đối tượng tập luyện

có ý nghĩa vô cùng quan trọng đóng góp tích cực vào việc nâng cao thành tích của vận động viên nói riêng và nền thể thao nước nhà nói chung

Lứa tuổi THPT có sự phát triển không đồng đều có những bộ phận cơ quan phát triển sớm, có những bộ phận cơ quan phát triển muộn

Ở lứa tuổi này cơ thể các em đang có sự biến đổi rất mạnh, khả năng chức phận các giác quan đang dần được hoàn thiện, các khả năng hoạt động của các cơ quan chức phận đã được nâng lên cụ thể là:

Hệ thần kinh:

Não của các em đang thời kỳ hoàn chỉnh, trọng lượng não của các em có thể đạt tới 1.400 - 1.450g nhưng tế bào thần kinh hoạt động còn yếu, hoạt động của hệ thần kinh còn chưa ổn định, hưng phấn chiếm ưu thế Vì vậy trong khi học tập các em dễ tập trung tư tưởng nhưng nếu thưòi gian kéo dài, nội dung nghèo nàn, hình thức hoạt động đơn điệu hệ thần kinh sẽ nhanh chóng mệt mỏi và dễ phân tán sự chú ý cho nên khi tiến hành giảng dạy, huấn luyện cần phải làm cho hình thức, nội dung tập luyện phong phú, làm mẫu có trọng tâm và chính xác

Hệ tuần hoàn:

Tim của các em phát triển chậm hơn so với sự phát triển của mạch máu

Do đó cơ năng hoạt động, điều tiết của tim chưa ổn định, sức co bóp của tim còn yếu Hoạt động quá nhiều, quá căng thẳng sẽ dấn tới mệt mỏi Kích thước tương đối và tuyệt đối của tim tăng dần theo lứa tuổi, ở lứa tuổi nhi đồng là 96g nhưng đến lứa tuổi THPT là 200 - 250g Kích thước tim chịu ảnh hưởng rất lớn của quá trình tập luyện Nếu tập luyện thường xuyên sẽ làm tăng khả năng chịu đựng với khối lượng cao nhưng cần chú ý trong quá trình tập luyện phải tuân thủ theo nguyên tắc từ nhẹ đến nặng, không nên để các em hoạt động quá sức chịu đựng và quá đột ngột

Hệ hô hấp:

Phổi của các em phát triển chưa đầy đủ, các ngăn buồng túi phổi còn nhỏ, các cơ hô hấp phát triển chưa đầy đủ Dung tích sống nhỏ hơn so với người lớn dung tích sống của nam học sinh lứa tuổi THPT là 3.200cm2

Dung tích sống cũng như thông khí phổi và khả năng hấp thụ ôxy tối đa cao hơn so với các em cùng lứa tuổi không tập luyện thể thao

Khi hoạt động tần số hô hấp của các em tăng lên nhiều mà chóng mệt mỏi, do đó cần phải phát triển toàn diện, đặc biệt chú ý những bài tập phát triển các cơ hô hấp Đồng thời dạy cho các em biết cách thở sâu, thở đúng Như vậy mới có thể hoạt động với cường độ lớn và lâu dài

Hệ vận động:

- Hệ xương, khớp, dây chằng

Ở lứa tuổi này hệ xương, khớp, dây chằng được phát triển rất mạnh cả về chiều dài nhưng tính đàn hồi của xương không cao, việc cốt hoá xương cứng phát triển, cả tổ chức sụn viền dần được chuyển hoá thành xương Bao khớp

và dây chằng tốt nhất là cột sống đã hình thành 4 đoạn cong sinh lý rõ rệt Khả năng biến đổi của cột sống vẫn tăng, không óc xu hướng giảm đi Do vậy nếu không được chú ý rất dễ xảy ra các bệnh của cột sống như cong, vẹo Mặt khác không để các em mang vác quá nặng hoặc làm động tác tĩnh quá lâu, quá căng thẳng, đó là những hoạt động dễ làm xương phát triển dị hình và kìm hãm sự phát triển chiều dài của hệ xương

Hệ cơ:

Hệ thống cơ đã phát triển tốt nhưng sự phát triển của hệ cơ chậm hơn so với sự phát triển của hệ xương, cơ chủ yếu phát triển về chiều dài các bắp thịt còn mảnh lẻ nhưng đến lứa tuổi này thì thiết diện cơ lại phát triển nhanh hơn đặc biệt là các cơ to và cơ co phát triển nhanh hơn các cơ duỗi và cơ nhỏ Tỷ

lệ cơ bắp so với cơ thể có thể đạt 22 - 34% trọng lượng cơ thể Vì vậy sức

mạnh của cơ cũng tăng lên đáng kể do sự phát triển không đồng đều, thiếu cân đối nên các em không phát huy được sức mạnh và chóng mệt mỏi Cho nên trong quá trình tập luyện cần chú ý tăng cường phát triển sức mạnh cơ bắp bằng những bài tập có cường độ thích hợp [6]

1.5 Xu thế huấn luyện sức bền chuyên môn trong cầu lông

Cầu lông là môn thể thao có cường độ vận động lớn, chính vì vậy để nâng cao năng lượng ưa khí bằng các bài tập có chu kỳ là rất quan trọng, đồng thời để thích ứng với các tính chất thay đổi, cần áp dụng nhiều bài tập chạy tăng tốc có cường độ và độ dài khác nhau, các bài tập bật nhảy kết hợp với đổi hướng liên tục Mặt khác do môn cầu lông cần sử dụng sức mạnh, cho nên phải chú ý phát triển sức mạnh và cần lặp lại các bài tập sức mạnh với trọng lượng nhỏ và trung bình nhưng với số lần lặp lại nhiều hơn

Huấn luyện sức bền chuyên môn cần phải nói tới các yêu cầu của tập luyện và thi đấu, những yêu cầu này trong mỗi động tác tổng hợp của chúng hướng vào việc hình thành các phẩm chất chuyên môn của các các nhân và kỹ thuật thể thao tương xứng với thi đấu, các kỹ năng kỹ xảo, chiến thuật cũng như các tố chất về thể lực Do đó, đặc trưng cho huấn luyện sức bền chuyên môn là tất cả các chỉ số của lượng vận động gần giống điều kiện thi đấu thực

tế Các chỉ số của lượng vận động, trước hết là tốc độ, thông số và tần số động tác, thời gian vận động và các yếu tố bên ngoài như: Sức cản của gió, sự lên xuống dốc hoặc chạy bằng phẳng

Xu hướng để phát triển các tố chất sức bền được thể hiện qua các bài tập sau:

+ Chạy cự ly trung bình 400 - 800m

+ Chạy cự ly dài 1500 - 3000m

- Bài tập chú trọng đến việc nâng cao năng lực trao đổi chất yếm khí làm bài tập chính Vì khi sử dụng thời gian hoạt động với cường độ cao nhất là 5 -

15 phút bài tập này chú trọng đến việc nâng cao lực trao đổi chất yếm khí làm chính nên có thể dùng cường độ 80 - 95% (đạt cường độ lớn nhất Imax) Thời gian hoạt động từ 30 – 60 phút

Để nâng cao năng lực ưa khí có thể dùng phương pháp nghỉ giữa quãng, phương pháp lặp lại Chạy biến tốc hay có thể chạy tốc độ đồng đều

Như: Chạy cự ly trung bình 400m hoặc 800m

- Chạy cự ly trung bình và dài: 1500m, 3000m, 5000m

- Chạy định giờ trong khoảng 5 đến 15 phút

- Chạy việt dã trong cự ly có thể dựa theo tình hình hay về đặc điểm vận động của VĐV mà quyết định cự li chạy

- Bài tập di chuyển cho bước nghỉ cách quãng

- Bài tập nhiều cầu

CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP, TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng bài tập sức bền chuyên môn cho nam VĐV

cầu lông trường THPT Yên Lãng

Nhiệm vụ 2: Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập lựa chọn

bài tập nâng cao sức bền chuyên môn cho nam VĐV trường THPT Yên Lãng

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết hai nhiệm vụ nghiên cứu trên chúng tôi dự kiến sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

Phương pháp này nhằm tổng hợp các tài liệu, hệ thống lại các kiến thức

có liên quan đến đề tài nghiên cứu, hình thành cơ sở lí luận, xác định các nhiệm vụ, lựa chọn các phương pháp và các chỉ tiêu làm cơ sở đánh giá kết quả nghiên cứu trong khi thực hiện đề tài cũng như tìm chọn các bài tập phát triển các tố chất vận động, tố chất thê lực để nâng cao sức bền chuyên môn cho nam VĐV cầu lông trường THPT Yên Lãng làm cơ sở cho việc phỏng vấn và thực nghiệm

Khi xác đi ̣nh hướng nghiên cứu đề tài này chúng tôi tìm hiểu v à thu thập những tài liê ̣u có liên quan Đề tài sử dụng một số tài liệu tham khảo sau:

- Các tài liệu, văn kiện, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, của ngành TDTT và của Bộ GD- ĐT về việc phát triển công tác GDTC trong nhà trường

- Tổng hợp các số liệu thu thập được về thực trạng GDTC ở Trường THPT Yên Lãng – Mê Linh – Hà Nội

- Tổng hợp và phân tích các số liệu thu thập được về kết quả thực nghiệm

- Tham khảo một số đề tài có liên quan đến vấn đề nghiên cứu

2.2.2 Phương pháp quan sát sư phạm

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để nhằm quan sát việc nâng cao sức bền chuyên môn cho các nam vận động viên cầu lông của trường THPT Yên Lãng Đồng thời chúng tôi sử dụng phương pháp này để quan sát thu thập số liệu cần thiết trong thực nghiệm sư phạm để giúp cho việc rút ra được những kết luận chính xác

2.2.3 Phương pháp phỏng vấn

Phương pháp này nhằm tìm hiểu và xác định các bài tập được sử dụng trong thực tiễn giảng dạy sức bền chuyên môn cho nam VĐV tường THPT Yên Lãng

Thông qua các phiếu phỏng vấn đề tài tiến hành phỏng vấn các thầy cô trong tổ thể dục về việc yêu cầu lựa chọn bài tập nâng cao sức bền chuyên môn cho nam VĐV cầu lông trường Yên Lãng, việc lựa chọn bài tập nâng cao sức bền chuyên môn Phỏng vấn giáo viên về các test đánh giá hiệu quả của bài tập nhằm nâng cao sức bền chuyên môn Từ đó, bổ sung thêm các dữ liê ̣u cần thiết loa ̣i bỏ những vấn đề chưa phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi, xác định hiê ̣n tra ̣ng vấn đề nghiên cứu

2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm

lựa chọn các chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả sử dụng các bài tập, dùng các chỉ tiêu này để kiểm tra phân nhóm trước thực nghiệm, sau thực nghiệm Sau

đó xây dựng tiến độ sử dụng bài tập, cuối cùng lại dùng các chỉ số kiểm tra ban đầu, kiểm tra ở giai đoạn kết thúc thực nghiệm để thu được các số liệu cần thiết và tiến hành so sánh hiệu quả tập luyện của hai nhóm