Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân cho đội tuyển bóng đá nữ trường trung học phổ thông ngô gia tự từ sơn bắc ninh (2018)

Tôi tên là: Nguyễn Văn Nghĩa Sinh viên: K40-GDTC Trường ĐHSP HN2 Tôi xin cam đoan với Hội đồng khoa học đề tài “Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn

NGUYỄN VĂN NGHĨA

LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SÚT BÓNG CẦU MÔN BẰNG MU TRONG BÀN CHÂN CHO ĐỘI TUYỂN BÓNG ĐÁ NỮ TRƯỜNG THPT

NGÔ GIA TỰ - TỪ SƠN – BẮC NINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

HÀ NỘI , 2018

KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

NGUYỄN VĂN NGHĨA

LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SÚT BÓNG CẦU MÔN BẰNG MU TRONG BÀN CHÂN CHO ĐỘI TUYỂN BÓNG ĐÁ NỮ TRƯỜNG THPT

NGÔ GIA TỰ - TỪ SƠN - BẮC NINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: CNKHSP TDTT

Người hướng dẫn khoa học

THS VŨ TUẤN ANH

HÀ NỘI, 2018

Tôi tên là: Nguyễn Văn Nghĩa

Sinh viên: K40-GDTC Trường ĐHSP HN2

Tôi xin cam đoan với Hội đồng khoa học đề tài “Lựa chọn bài tập

nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân cho đội tuyển bóng đá nữ trường trung học phổ thông Ngô Gia Tự - Từ Sơn - Bắc Ninh” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, đề tài không trùng với kết quả

nghiên cứu của tác giả khác Các kết quả nghiên cứu này mang tính thời sự cấp thiết đúng thực tế khách quan của trường THPT Ngô Gia Tự - Từ Sơn -Bắc Ninh

Tôi tự chịu trách nhiệm trước Hội đồng khoa học về công trình nghiên cứu của mình

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2018

Sinh viên

Nguyễn Văn Nghĩa

Biểu bảng Nội dung Trang

Bảng 3.1 Thực trạng đội ngũ giáo viên trường THPT Ngô Gia Tự -

37

Bảng 3.5 Kết quả phỏng vấn lựa chọn các test đánh giá hiệu quả sút

bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân(n=20) 41

Bảng 3.6 Kết quả kiểm tra trước trước thực nghiệm của hai nhóm

Bảng 3.8 Kết quả kiểm tra sau thực nghiệm của hai nhóm đối chứng

Biểu đồ 1 Tại chỗ sút cầu môn (2x3m) sút 10 quả khoảng cách 9m 46

Biểu đồ 2 Đẩy bóng trước mặt sút cầu môn, sút 10 quả khoảng cách

Biểu đồ 3

Biểu đồ thể hiện thành tích sút bóng liên tục 5 quả vào cầu môn của hai nhóm đối chứng và thực nghiệm, khoảng cách 16m50

47

Bảng 3.9 So sánh ttính trước và sau thực nghiệm ( nA= nB = 12 VĐV) 48

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1 Quan điểm chỉ đạo của đảng và nhà nước về gdtc trường học 5

1.2 Đặc điểm của môn bóng đá 8

1.3 Cơ sở lý luận về kỹ thuật bóng đá bằng mu trong bàn chân 10

1.3.1 Đặc điểm kỹ thuật bóng đá bằng mu trong bàn chân 10

1.3.2 Đặc điểm dạy học kỹ thuật đá bóng bằng mu trong bàn chân 12

1.4 Những nguyên tắc về huấn luyện bóng đá 14

1.4.1 Nguyên tắc tự giác tích cực 14

1.4.2 Nguyên tắc dễ tiếp thu 15

1.4.3 Nguyên tắc trực quan 15

1.4.4 Nguyên tắc kết hợp huấn luyện 16

1.4.5 Nguyên tắc hệ thống và liên tục 16

1.4.6 Nguyên tắc củng cố và nâng cao 17

1.4.7 Nguyên tắc sử dụng hợp lý lượng vận động 17

1.4.8 Nguyên tắc đối xử cá biệt 18

1.5 Đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh thpt 19

1.5.1 Đặc điểm tâm lý của lứa tuổi học sinh thpt 19

1.5.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh thpt 20

1.6 Cơ sở lý luận xây dựng bài tập 22

CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP, TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 26

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu 26

2.2 Phương pháp nghiên cứu 26

2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu 26

2.2.2 Phương pháp phỏng vấn 27

2.2.3 Phương pháp quan sát sư phạm 27

2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm 27

2.3 Tổ chức nghiên cứu 29

2.3.1 Thời gian nghiên cứu 29

2.3.2 Đối tượng nghiên cứu 30

2.3.3 Địa điểm nghiên cứu 30

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 31

3.1 Đánh giá thực trạng công tác giáo dục thể chất và năng lực sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân của đội tuyển bóng đá nữ trường THPT Ngô Gia tự - Từ Sơn - Bắc Ninh 31

3.1.1 Thực trạng công tác GDTC trường THPT Ngô Gia tự - Từ Sơn - Bắc Ninh 31

3.1.2 Đánh giá thực trạng năng lực sút bóng cầu môn của đội tuyển bóng đá nữ trường THPT Ngô Gia tự - Từ Sơn - Bắc Ninh 34

3.1.3 Thực trạng việc sử dụng bài tập cho đội tuyển bóng đá nữ ttrường THPT Ngô Gia tự - Từ Sơn - Bắc Ninh 35

3.2 Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân cho đội tuyển bóng đá nữ trường trường THPT Ngô Gia tự - Từ Sơn - Bắc Ninh 36

3.2.1 Lựa chọn các bài tập nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn cho đội tuyển bóng đá nữ ttrường THPT Ngô Gia tự - Từ Sơn - Bắc Ninh 36

3.2.2 Ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập nâng cao hiệu quả sút bóng bằng mu trong bàn chân cho đội tuyển nữ trường THPT Ngô Gia tự - Từ Sơn - Bắc Ninh 44

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 51

TÀI LIỆU THAM KHẢO 53

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ngày nay cùng với sự phát triển của đất nước, công tác TDTT có nhiều bước tiến mới Chúng ta phấn đấu thực hiện kế hoạch củng cố, xây dựng và phát triển phong trào TDTT trong những năm đầu thế kỷ XXI, đưa nền thể thao nước nhà hoà nhập và đua tranh với các nước trong khu vực và trên thế giới Chính vì vậy mà phong trào TDTT đã phát triển không ngừng, thu hút nhiều đối tượng tham gia tập luyện

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã xác định những quan điểm cơ bản về chủ trương lớn để chỉ đạo công tác TDTT trong

sự nghiệp đổi mới Một trong những quan điểm đó là: "Phát triển TDTT là một yêu cầu khách quan, một mặt quan trọng của chính sách xã hội, một biện pháp tích cực giữ gìn và nâng cao sức khỏe, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, góp phần mở rộng và giao lưu quốc tế, phục vụ tích cực cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng của đất nước"[12]

GDTC trong trường học là một mặt giáo dục không thể thiếu được trong

sự nghiệp giáo dục và đào tạo, góp phần thực hiện mục tiêu “Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài” cho đất nước, để cho mỗi công dân, nhất là thế hệ trẻ có điều kiện “Phát triển trí tuệ, cường tráng về thể chất , phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức” Để đáp ứng nhu cầu đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

GDTC học đường thực sự có vị trí quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện, hoàn thiện về nhân cách, trí tuệ và thể chất để phục vụ

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, giữ vững và tăng cường an ninh, quốc phòng Muốn phát triển được phong trào TDTT của đất nước không thể coi nhẹ vai trò của giáo dục thể chất trong trường học

GDTC góp phần cùng với thể thao thành tích cao, đảm bảo cho nền TDTT nước ta phát triển cân đối và đồng bộ, nhằm thực hiện mục tiêu chiến lược củng cố, xây dựng và phát triển thể dục thể thao Việt Nam từ nay đến năm 2025, đưa nền thể dục thể thao nước ta hòa nhập và đua tranh với các nước trong khu vực và trên thế giới

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ về chính trị, kinh tế, xã hội trong những năm gần đây được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước nền TDTT nước ta đã

có những bước phát triển vượt bậc cả về chất và lượng Mục tiêu của TDTT là nâng cao sức khỏe, hoàn thiện thể chất, góp phần hình thành con người mới phát triển toàn diện, có tri thức, có đạo đức, có sức khỏe và tâm lý vững vàng

để xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Ngoài ra TDTT còn là phương tiện để giao lưu, học hỏi, tăng cường tình đoàn kết hữu nghị giữa các dân tộc, các Quốc gia trên toàn thế giới, giúp con người xích lại gần nhau hơn không phân biệt thể chế Chính trị, sắc tộc, tôn giáo trong những năm gần đây lĩnh vực TDTT ngày càng khẳng định được

vị thế và nâng được tầm ảnh hưởng của mình cùng với các lĩnh vực khác để quảng bá hình ảnh nước Việt Nam đã và đang hội nhập, phát triển có thể sánh ngang với các nước bạn bè khắp châu lục, cũng như khẳng định được vị thế trong lĩnh vực thể thao đối với đấu trường khu vực và thế giới

Bóng đá là môn thể thao “Vua” được đông đảo quần chúng mến mộ và tập luyện Trong những năm gần đây, phong trào tập luyện môn bóng đá đã không ngừng phát triển nhanh chóng cả về số lượng và chất lượng ở mọi đối tượng trong cả nước Những trận đấu bóng đá ở trình độ cao đã thực sự cuốn hút khán giả Vì vậy bóng đá đã góp phần không nhỏ trong các hoạt động văn hoá thể thao lành mạnh của quần chúng nhân dân

Qua quan sát tập luyện và thi đấu của đội tuyển bóng đá nữ trường THPT Ngô Gia Tự - Từ Sơn - Bắc Ninh, chúng tôi nhận thấy kỹ thuật sút bóng bằng

mu trong bàn chân được các cầu thủ sử dụng nhiều nhưng chưa đạt hiệu quả cao vì đây là một kỹ thuật khó, nếu thực hiện tốt sẽ phát huy rất lớn khả năng truyền bóng và sút bóng cầu môn Tuy nhiên, để hình thành được kĩ năng, kĩ xảo vận động là quá trình lâu dài, cần có phương pháp tập luyện và hệ thống bài tập phù hợp

Trong quá trình nghiên cứu tài liệu được biết đã có một số tác giả nghiên cứu về bóng đá trong nhà trường phổ thông như: Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Thị Hà, Nguyễn Ngọc Long, Lương Thế Long Khoa GDTC Trường ĐHSP

Hà Nội 2… Tuy nhiên, chưa có tác giả nào nghiên sút bóng cầu môn bằng

mu trong bàn chân cho đội tuyển bóng đã nữ Trường THPT Ngô Gia Tự - Từ Sơn - Bắc Ninh

Xuất phát từ lý do trên chúng tôi đã lựa chọn và tiến hành nghiên cứu đề

tài: “Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong

bàn chân cho đội tuyển bóng đá nữ Trường Ngô Gia Tự - Từ Sơn - Bắc Ninh”

*Giả thiết khoa học: Nếu thực trạng khả năng quả sút bóng cầu môn bằng

mu trong bàn chân của đội tuyển bóng đá nữ trường THPT Ngô Gia Tự - Từ Sơn - Bắc Ninh không tốt, thì cần có biện pháp cải thiện, nâng cao qua đó phát huy hiệu quả công tác huấn luyện trong nhà trường

Nếu lựa chọn hợp lý, khoa học các bài tập nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân cho đối tượng nghiên cứu thì sẽ có hiệu quả trong việc nâng cao thể thành tích cho đối tượng nghiên cứu đó

Nếu xây dựng chương trình thực nghiệm khoa học, hợp lý với chương trình học và thực tế thì sẽ có tác dụng nâng cao nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân cho đối tượng nghiên cứu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về GDTC trường

Sinh thời, Bác Hồ rất quan tâm đến sự nghiệp phát triển TDTT vì sức khỏe nhân dân, Bác kêu gọi toàn dân thường xuyên rèn luyện thân thể giữ gìn sức khỏe và nâng cao thể lực Bác Hồ tin yêu thế hệ trẻ, quan tâm và chăm sóc đến sự phát triển thể chất của thế hệ trẻ, ngày về thăm Trường Trung cấp TDTT Trung ương (nay là Trường Đại học TDTT Bắc Ninh ), Bác đã căn dặn: " Các cháu học TDTT không phải để đạt ông kiện tướng này, bà kiện tướng nọ Cái chính là người cán bộ phục vụ đắc lực cho nhân dân, đem hiểu biết của mình ra hướng dẫn mọi người cùng tập luyện để nâng cao sức khỏe đẩy lùi bệnh tật " [10]

Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong việc đặt nền tảng xây dựng

sự nghiệp TD,TT của nước ta là: TD,TT là một công tác cách mạng vừa là nhu cầu, vừa là quyền lợi, vừa là nghĩa vụ của quần chúng, một sự nghiệp của toàn dân, do dân và vì dân Tiêu biểu cho tư tưởng của Bác là lời kêu gọi toàn

dân tập thể dục: "Giữ gìn dân chủ xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc

gì cũng cần có sức khỏe mới thành công, mỗi một người dân yếu ớt là làm cho cả nước yếu ớt một phần, mỗi người dân mạnh khỏe tức là góp phần cho

cả nước mạnh khỏe Vậy, rèn luyện tập Thể dục, bồi bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi người dân yêu nước Việc đó không tốn kém, khó khăn gì, gái trai, già trẻ, ai cũng nên làm và ai cũng làm được Mỗi người lúc ngủ dậy, tập ít phút thể dục, ngày nào cũng tập thì khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ Như vậy thì sức khỏe Dân cường thì nước thịnh Tôi mong đồng bào ta ai cũng gắng tập thể dục " [8]

Định hướng về công tác giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ trong những năm tới, Nghị quyết Trung ương II khóa VIII đã khẳng định: "Giáo dục đào tạo cùng với khoa học và công nghệ phải thực sự trở thành quốc sách hàng đầu Chuẩn bị tốt hành trang cho thế hệ trẻ đi vào thế kỷ XXI Muốn xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh phải có con người phát triển toàn diện, không chỉ phát triển về trí tuệ, trong sáng về đạo đức lối sống mà phải là con người cường tráng về thể chất Chăm lo cho con người về thể chất là trách nhiệm của toàn xã hội của tất cả các ngành các đoàn thể, trong đó có giáo dục - đào tạo, y tế TD, TT

Trước tình hình mới, định hướng của Đảng về phát triển sự nghiệp TD, TT: "Phát triển TD, TT là bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh

tế - xã hội của Đảng và Nhà nước nhằm bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người công tác TD, TT phải góp phần nâng cao sức khỏe, thể lực, giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, nâng cao năng suất lao động xã hội và sức chiến đấu của các lực lượng vũ trang"

Trong các văn bản Nghị quyết của Đảng đã khẳng định: Phải xây dựng nền TD, TT có tính dân tộc, khoa học và nhân dân, phát triển rộng rãi phong trào TDTT quần chúng, thể thao thành tích cao và tăng cường công tác GDTC trong nhà trường các cấp với khẩu hiệu: "Khỏe để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Cũng như khẳng định phát triển TD, TT là trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, các đoàn thể nhân dân và tổ chức xã hội

Chỉ thị 36 CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã nêu: "Mục tiêu cơ bản lâu dài của công tác TD, TT là hình thành nền TD, TT phát triển và tiến bộ, góp phần nâng cao sức khỏe thể lực, đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần của nhân dân thực hiện nền giáo dục thể chất trong tất cả các trường học, làm cho

việc tập luyện TD, TT trở thành nếp sống hằng ngày của hầu hết học sinh - sinh viên" [1]

Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 có ghi:

"Quy định chế độ GDTC bắt buộc trong trường học" Điều đó đã khẳng định

sự quan tâm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước ta đối với TD, TT và GDTC trong nhà trường, coi đó là nhiệm vụ cấp thiết của Đảng và toàn dân, để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển TD, TT nước nhà Chỉ thị 133 của Thủ tướng chính phủ đã chỉ rõ “Bộ Giáo dục và Đào tạo cần đặc biệt coi trọng việc giáo dục thể chất trong nhà trường Cải tiến nội dung giảng dạy TD,TT nội khóa, ngoại khóa, quy định tiêu chuẩn rèn luyện thân thể cho học sinh ở các cấp học, quy chế bắt buộc ở các trường, nhất là các trường đại học phải có sân bãi, phòng tập TD, TT, có định biên hợp lý và có kế hoạch đào tạo đội ngũ giáo viên TDTT đáp ứng nhu cầu ở tất cả cấp học" [7]

Luật giáo dục đã khẳng định: "Giáo dục là con đường chủ yếu và cơ bản để chuẩn bị cho con người cho sự phát triển bền vững của đất nước trong điều kiện kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa Đó là con người có sức khỏe và được phát triển toàn diện, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc"[11]

Để đưa công tác GDTC trong nhà trường trở thành một khâu quan trọng

mà sự nghiệp giáo dục - đào tạo, cũng như xác định đúng về vị trí GDTC trong nhà trường các cấp phải được triển khai thực hiện đồng bộ với các mặt giáo dục tri thức và nhân cách từ tuổi thơ cho đến Đại học Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản quyết định ban hành quy chế về công tác

GDTC trong nhà trường các cấp Trong đó đã khẳng định: "Giáo dục thể chất

được thực hiện trong nhà trường từ mầm non đến đại học, góp phần đào tạo những công dân phát triển toàn diện GDTC là một bộ phận hữu cơ của mục

tiêu giáo dục và đào tạo, nhằm giúp con người phát triển cao về trí tuệ, cường

tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức"

1.2 Đặc điểm của môn bóng đá

Bóng đá là môn thể thao có tính tập thể Trong quá trình thi đấu các cầu thủ phải thực hiện hai nhiệm vụ cơ bản là khi có bóng thì tổ chức tấn công cầu môn đối phương; khi mất bóng thì chuyển sang phòng thủ Trong tấn công cũng như phòng thủ, các cầu thủ cần khắc phục những hoạt động đối kháng, cản trở của đối phương bằng cách linh hoạt chạy, dừng đột ngột, thay đổi hướng và tốc độ động tác, đá bóng, giữ bóng, dẫn bóng…, tạo cho hành động

của mình phù hợp với tình huống xảy ra trên sân

Bóng đá là môn thể thao đối kháng gián tiếp, các tình huống trên sân rất

đa dạng và phức tạp đòi hỏi phải có ý chí chiến đấu cao, sự phối hợp thông minh của cả một tập thể Sự phong phú đa dạng và hấp dẫn của bóng đá được thể hiện ở 3 đăc điểm lớn sau: Tính tập thể, tính chiến đấu và tính phức tạp [5]

* Bóng đá là môn thể thao có tính tập thể

Trận đấu bóng đá được tiến hành trên một sân rộng với 2 tập thể đông người, Trong một đội bóng các cá nhân cầu thủ rất quan trọng, một đội bóng hay không thể thiếu những cầu thủ xuất sắc Tuy nhiên không có bất cứ một cầu thủ nào đủ sức vượt qua một không gian rộng lớnvà sự cản phá quyết liệt của đối phương để ghi bàn thắng Điều đó có nghĩa là sức mạnh của đội bóng được thể hiện trước hết ở tính tập thể Điều này đòi hỏi các cầu thủ phải biết chơi có tổ chức, biết phối hợp chặt chẽ với nhau, hỗ trợ cho nhau trong tấn công cũng như trong phòng ngự vì mục đích chung của toàn đội là giành chiến thắng

Với trình độ kỹ thuật, chiến thuật cao như ngày nay do vậy tính tập thể trong thi đấu cũng đòi hỏi ngày càng cao, trong tấn công cũng như trong phòng ngự đòi hỏi toàn đội phải tham gia

Thực chất của việc nâng cao trình độ chiến thuật là nâng cao trình độ hiệp đồng tổ chức tấn công và phòng thủ, nâng cao tính tập thể của đội bóng

* Bóng đá là môn thể thao có tính chiến đấu cao

Trong thi đấu đội nào cũng muốn giành chiến thắng, vì vậy các đội thường sử dụng mọi biện pháp trong khuôn khổ luật cho phép để tiến hành tấn công cũng như phòng thủ Có thể nói trận đấu bóng đá là cuộc đấu ý chí, đấu trí, đấu lực, đấu về trình độ kỹ chiến thuật giữa hai đội Cuộc đấu này được tiến hành trong thời gian dài với sự đối kháng trực tiếp của các cầu thủ Do đó

có thể nói tính chiến đấu thể hiện trong trận đấu rất cao, đội nào thể hiện được

sự vượt trội về mọi mặt mới có thể làm chủ trận đấu và giành chiến thắng Chính tính chiến đấu cao của bóng đá là một trong những yếu tố quan trọng hấp dẫn khán giả ở mọi lứa tuổi [5]

* Bóng đá là môn thể thao phức tạp

Một đặc điểm rất đặc biệt của bóng đá là các cầu thủ không được dùng tay chơi bóng (trừ thủ môn trong khu vực được phép) mà chủ yếu là dùng chân và các bộ phận cơ thể khác để điều khiển trái bóng tròn Hai yếu tố này

đã nói lên phần nào đặc tính phức tạp của bóng đá Chân và các bộ phận khác của cơ thể (đầu, ngực, vai) là các bộ phận ít linh hoạt, nhưng trong bóng đá không chỉ thực hiện các chức năng vốn có của nó mà còn được dùng để thực hiện nhiệm vụ vô cùng quan trọng là điều khiển trái bóng tròn, một vật thể rất linh hoạt, với các yêu cầu rất khác nhau, đây là điều vô cùng phức tạp

Như trên đã nói sự đối kháng trong thi đấu cũng là một yếu tố tạo nên tính phức tạp Trong quá trình thực hiện các hoạt động luôn bị đối phương cản trở, tấn công

Bóng đá là môn thể thao tình huống Trong thi đấu vô vàn tình huống xảy ra mà cầu thủ phải giải quyết tức thời, mà trong thực tế các tình huống đó thường diễn ra rất đa dạng và không hề lặp lại Đây là điều vô cùng khó khăn nhưng đồng thời lại cũng vô cùng hấp dẫn của bóng đá

Bóng đá ngày càng phát triển yêu cầu đối với cầu thủ ngày càng cao Để đáp ứng được tốt những yêu cầu đó thì trong mỗi cầu thủ phải biết vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo và hợp lí các kỹ, chiến thuật cả trong tấn công lẫn phòng thủ ở trình độ cao, trong nhịp độ cao của trận đấu [5]

1.3 Cơ sở lý luận về kỹ thuật đá bóng bằng mu trong bàn

1.3.1 Đặc điểm kỹ thuật bóng đá bằng mu trong bàn chân

Là kiểu đá bóng cơ bản và thông dụng được sử dụng rất phổ biến vì động tác thực hiện dễ, thuận lợi khi lăn mọi hướng, bóng bổng, bóng chết Kiểu đá này có ưu điểm tạo đường bóng đi căng và chính xác Có tác dụng rất lớn trong chuyền bóng và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong sút bóng cầu môn và phá bóng

1.3.1.1 Giai đoạn chạy đà:

Đường chạy chếch 450 so với hướng bóng đi Khi chạy đà, tốc độ tăng dần đều, bước ngắn, tần số cao để dễ điều chỉnh bước cuối cùng khi đặt chân trụ Bước cuối cùng khi chuẩn bị đặt chân trụ phải dài để giảm độ lao của cơ thể về trước, tạo điều kiện thuận lợi cho giai đoạn tiếp theo Do hướng chạy đà chếch nên thực tế tư thế thân người hơi ngả vào phía trong, đường chạy đà hơi vòng, biên độ động tác tay vung lớn, chạy đà phải thoải mái, tránh gò bó căng thẳng

1.3.1.2 Giai đoạn đặt chân trụ:

Giai đoạn này có tác dụng nhằm tạo thành điểm tựa vững chắc của trọng tâm cơ thể Động tác đặt chân trụ từ gót chân chuyển qua má ngoài rồi mới tới mũi bàn chân, mũi bàn chân trụ phải thẳng với hướng định đá đi Tư

thế thân người nghiêng về chân trụ phải thẳng so với hướng đá đi Tư thế thân người nghiêng về chân trụ và hơi ngả về sau, đầu gối chân trụ hơi khuỵu xuống để giữ thăng bằng, trọng tâm cơ thể dồn vào chân trụ

Vị trí chân trước đặt cách bóng chừng 20 - 25cm về phía bên và lùi phía sau một chút (đường tiếp tuyến của bóng với mặt đất) Tất nhiên tùy thuộc vào tầm vóc và thói quen của từng cầu thủ

1.3.1.3 Giai đoạn vung chân lăng:

Khi vung chân về sau, đùi hơi mở ra do ảnh hưởng của các cơ duỗi, dạng và xoay đùi ra ngoài, đường vung chân về sau hơi chếch về phía chân trụ Để giữ thăng bằng cho cơ thể, tay đối diện với chân lăng cũng đánh mạnh

về sau

Sau khi chân lăng vung hết ra thì chuyển động ngược chiều về trước, lúc này bàn chân duỗi hết và hơi bẻ ra chuẩn bị cho giai đoạn tiếp xúc bóng Động tác vung về trước làm cho đùi hơi khép lại và khi đùi gần tới phương thẳng đứng thì đường chuyển động của chân gần như thẳng hàng với hướng sút bóng (lúc đó bàn chân vẫn bẻ ra ngoài) Tay đối diện với chân đá và thân người hơi gập xuống làm nhiệm vụ giữ thăng bằng, vừa hỗ trợ cho hoạt động của cơ chân

1.3.1.4 Giai đoạn tiếp xúc bóng:

Là giai đoạn quan trọng nhất quyết định toàn bộ kỹ thuật sút bóng bởi

vì điểm tiếp xúc quyết định tính bản chất của quả bóng được đá đi và quyết định hình thức bay của bóng Giai đoạn này quyết định độ chuẩn xác giúp bóng đi đúng đích

Vị trí tiếp xúc của chân với bóng là cạnh trong của các xương giữa bàn chân tính từ ngón cái tới phía trong mắt cá chân Do đường vung chân khi đá

mu trong tạo thành một mặt phẳng của đất bằng một góc nhọn nên mu trong bàn chân tiếp xúc bóng cũng hơi chếch Bàn chân tuy bẻ ra ngoài nhưng giữ ở

tư thế vững chắc, nhờ thế mà động tác đá vẫn mạnh và cổ chân không bị chấn thương (do đá hỏng) Mặt khác, mặc dù đường vung chân chếch nhưng mu trong bàn chân tiếp xúc đúng phía sau của quả bóng và lực đã thông qua tầm

đá về phía trước (đường vung chân thẳng hướng về trước) vì thế đường bóng

đi thẳng, không bị xoáy

Những cầu thủ mới tập thường mắc khuyết điểm là không duỗi hết mu bàn chân và tiếp xúc bóng lệch tâm bóng, vì thế bóng không đi đúng mục tiêu và bị xoáy lệch hướng, đồng thời bị phân tán lực nên bóng đi yếu, không căng được

Đối với cầu thủ có trình độ kỹ thuật cao có thể vận dụng kỹ thuật này

để đá bóng vòng cung “hình quả chuối” vì cầu thủ chủ động tiếp xúc lệch tâm bóng, miết từ phía ngón cái lướt vòng qua lòng bàn chân

1.3.1.5 Giai đoạn kết thúc bóng:

Khi đá bóng đi thì tiếp tục đưa hông về phía trước , chân đá sau khi vung

về trước thì hạ xuống đất tiếp tục bước 1- 2 bước để giảm tốc độ chuyển động của cơ thể Hai tay dang rộng tự nhiên để giữ thăng bằng cho cơ thể

Nếu như bóng vừa đá đi mà chân đã dừng đột ngột hoặc thu lại liền sẽ ảnh hưởng đến đường bóng đi

1.3.2 Đặc điểm dạy học kỹ thuật đá bóng bằng mu trong bàn chân

Đặc điểm cơ bản trong việc dạy học động tác là phải đảm bảo được mối liên hệ tối ưu giữa các yếu tố ,từ đó việc hình thành kỹ năng, kỹ xảo sẽ nhanh hơn Mặt khác trong yêu cầu kỹ thuật động tác cần làm tăng tính biến đổi không ngừng, phù hợp với luật thích ứng - phát triển - lại thích ứng - lại phát triển kể cả việc không ngừng thay đổi tình huống, mục đích giúp cho học sinh nâng cao khả năng tiếp thu động tác kỹ thuật, thúc đẩy nhanh quá trình hình thành kỹ năng kỹ xảo trong việc học kỹ thuật, linh trong tập luyện và thi đấu

Để xác định các giai đoạn của quá trình giảng dạy, phải dựa trên quy chế quy luật nhận thức và quy luật hình thành kỹ năng, kỹ xảo là mục đích

của giảng dạy Vì nó là mức độ đạt được trong thực hiện động tác, qua từng giai đoạn học tập kỹ năng, kỹ xảo có sự khác nhau về mức độ tiếp thu kỹ thuật động tác

Kỹ năng vận động thể hiện ở mức độ thấp hơn kỹ xảo tức là ở mức độ nắm được mấu chốt và thực hiện kỹ thuật động tác Nếu kỹ năng vận động không được củng cố liên tục có thể sẽ bị phá vỡ Nếu kỹ năng được lặp lại nhiều lần thì động tác sẽ trở nên nhuần nhuyễn thuần thục, động tác sẽ dần chuyển sang tự động hóa và kỹ năng đó sẽ trở thành kỹ xảo Đặc điểm tiêu biểu chính của kỹ xảo vận động thể hiện ở mức độ thực hiện động tác một cách tự động ở mức độ vững chắc cao

Một điểm quan trọng nữa là hiệu quả công tác giảng dạy nói chung và giảng dạy kỹ thuật này nói riêng phụ thuộc vào mức độ thỏa mãn các tiền đề sau:

- Sẵn sàng tiếp thu động tác: Trước khi giảng dạy một động tác nào đó phải nắm được xem người tập đã sẵn sàng tiếp thu chưa, nếu chưa chuẩn bị sơ

bộ có thể phát hiện được bằng các bài tập kiểm tra, các thông tin về kinh nghiệm vận động bước đầu của người tập, các bài tập chuẩn bị, đặc biệt là các bài tập dẫn dắt, sự chuẩn bị thường biểu hiện ở 3 yếu tố:

kỹ xảo vận động ở mức độ tương đối hoàn thiện thì phải qua 3 giai đoạn tiêu biểu khác nhau cả về nhiệm vụ sư phạm lẫn về phương pháp giảng dạy

*Giai đoạn 1: Dạy học ban đầu về động tác Nó tương ứng với giai

đoạn thực hiện kỹ thuật động tác ở mức độ chung Các động tác hoạy động còn vụng về, thô và hiệu quả thấp

*Giai đoạn 2: Thể hiện tiêu biểu trong quá trình dạy học động tác là đi

sâu, chi tiết hóa, trọng tâm, nâng cao yêu cầu Kết quả là khẳng năng vận động được chính xác một phần kỹ thuật, kỹ năng được chuyển hóa, được chuyển thành kỹ xảo

*Giai đoạn 3: Củng cố hoàn thiện và nâng cao mọi kết quả đạt được ở

giai đoạn 2 Mục đích giúp cho kỹ xảo được vững chắc Ở giai đoạn này việc khắc phục một số nhược điểm nhỏ của người tập rất cần thiết, điều quan trọng

là giáo viên phải chỉ ra cho họ được điểm yếu đó và có phương pháp sửa chữa tối ưu nhất Một yêu cầu quan trọng nữa là phải đảm bảo yêu cầu của các nguyên tắc giảng dạy là từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp để sao cho người tập có thể tiếp thu kỹ thuật một cách có hiệu quả và nhanh nhất

Như vậy: Cơ sở lý luận của việc tăng nhanh khả năng tiếp thu kỹ thuật

đá bóng bằng mu trong bàn chân bao gồm những điểm cơ bản sau:

- Hiểu và nắm chắc nguyên lý kĩ thuật động tác đá bóng bằng mu trong

bàn chân

- Phải căn cứ vào nguyên lý quy luật nhận thức và quy luật hình thành

kỹ năng, kỹ xảo vận động của con người

- Phải có phương pháp giảng dạy tối ưu, đúng quy trình và đảm bảo tuân thủ theo yêu cầu của nguyên tắc huấn luyện và giảng dạy

1.4 Những nguyên tắc về huấn luyện bóng đá

1.4.1 Nguyên tắc tự giác tích cực

Đây là nguyên tắc mang tính chủ quan, do đó nó có tác dụng quyết định đến việc nâng cao kết quả tập luyện của người tập Tính tự giác tính cực chủ

yếu phụ thuộc vào lòng ham muốn, ý chí nghị lực của người tập, song nó còn một số mặt khác tác động đến:

+ Khả năng nhận thức về mục đích, nhiệm vụ … của người tập luyện + Ảnh hưởng của các khoa mục đối với đặc tính người tập luyện

+ Khả năng tiếp thu tri thức và ứng dụng của nó vào thực tế thi đấu Tất cả mọi người tập luyện, ngoài tính tự giác do lòng ham mê mà còn phải làm cho mình có một bản lĩnh: Chủ động, lý trí, biết ghép mình vào kỹ thuật, tự giác, chặt chẽ Có như vậy mới vượt qua được những khó khăn gian khổ trong tập luyện

1.4.2 Nguyên tắc dễ tiếp thu

Muốn đảm bảo thực hiện tốt nguyên tắc này thì trong giảng dạy, huấn luyện đòi hỏi người giáo viên, HLV phải dành nhiều thời gian cho việc chuẩn

bị giáo trình, giáo án Bên cạnh đó giáo viên, HLV cần phải có những bài tập phong phú cả về nội dung và cách thức tiến hành để phù hợp với từng đối tượng tập luyện Bài tập càng có tính hấp dẫn thì càng dễ tập và càng có hiệu quả cao Không những thế người giáo viên, HLV cũng cần phải chuẩn bị tốt phương tiện và dụng cụ tập luyện Lựa chọn dụng cụ tập luyện hợp lý cũng góp phần tạo cho đối tượng tập luyện khả năng dễ tiếp thu

Muốn thực hiện nguyên tắc dễ tiếp thu cũng cần phải phát huy tốt nguyên tắc hệ thống, tức là đảm bảo tiến hành từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp

1.4.3 Nguyên tắc trực quan

Là một trong những nguyên tắc giảng dạy, huấn luyện có hiệu quả cao nhất, là phương pháp đơn giản dễ hiểu Trong nguyên tắc này ở khâu thực hành có thể chia ra làm 2 loại: Trực quan trực tiếp và trực quan gián tiếp

+ Trực quan trực tiếp

Là phương pháp giới thiệu các bài tập, động tác thật cho người tập luyện “xem” và “nhìn” thấy toàn bộ như: HLV làm mẫu kỹ thuật động tác đá bóng bằng lòng bàn chân cho VĐV xem

+ Trực quan gián tiếp

Là phương pháp giới thiệu các bài tập, động tác không “thật” nhưng đúng và thường là rất chính xác, mẫu mực Trực quan gián tiếp có thể là toàn

bộ như phim và cũng có thể là không toàn bộ như xem tranh ảnh

1.4.4 Nguyên tắc kết hợp huấn luyện

Là nguyên tắc kết hợp giữa toàn diện và nâng cao, thông thường được

sử dụng trong việc phát triển thể lực và cũng ở đây nó thường được biểu hiện

rõ nét nhất Trong huấn luyện việc phát triển thể lực chuyên môn sẽ không thể đạt kết quả cao nếu không lấy việc phát triển thể lực toàn diện thường xuyên làm cơ sở Việc phát triển thể lực và các yếu tố khác một cách toàn diện kết hợp với nâng cao chuyên môn là điều bắt buộc trong bóng đá, nhưng cũng phải xác định rõ thế nào toàn diện, thế nào là chuyên môn

1.4.5 Nguyên tắc hệ thống và liên tục

Trong công tác giảng dạy và huấn luyện bóng đá, về phía truyền thụ cũng như về phía tiếp thu, cần duy trì tính hệ thống và liên tục Người giáo viên, HLV nếu không đảm bảo được tính hệ thống khoa học thì quá trình huấn luyện sẽ bị gián đoạn làm cho người tập mất khả năng tích lũy liên tục

Do đó, không thể nâng cao được hiệu suất tiếp thu dẫn đến kết quả kém, đôi khi có thể phá hủy những gì trước đó đã đạt được

Nguyên tắc hệ thống và liên tục còn đảm bảo cho phương pháp giảng dạy được tiến hành theo trình tự từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó, từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ cơ bản đến nâng cao

1.4.6 Nguyên tắc củng cố và nâng cao

Quá trình tiếp thu trong tập luyện bóng đá mà chủ yếu là tiếp thu các kỹ thuật, các bài tập mới diễn ra như sau: Lúc đầu là mới lạ khó thực hiện,tiếp đến quen dần và trở thành dễ dàng, rồi qua một thời gian củng cố liện tục mà

nó trở thành của riêng mình, trở thành thói quen (kỹ xảo động tác), đó là quá trình củng cố và nâng cao

Củng cố đòi hỏi sự lặp lại nhiều lần theo đặct tính tăng cường Sự lặp lại này có khi là nhiều ngày , hằng năm Qúa trình lặp lại chính là sự vận động của “lượng” dễ tới một mức độ nào đó tạo nên bước nhảy vọt từ “lượng” biến thành “chất” bước sang khái niệm nâng cao Trong bóng đá,nâng cao chủ yếu được biểu hiện ở tính sử dụng, thi đấu, củng cố bao giờ cũng phải đi trước và là cơ sở để nâng cao, đồng thời nâng cao cũng sẽ là cái mốc cho việc hình thành mức độ củng cố mới Đó là hai phạm trù của sự phát triển liên tục không ngừng trong họat động tập luyện TDTT

Lượng oxy tiêu thụ trong các cơ quan của cơ thể tỷ lệ lập phương với

sự tăng cường độ Tức là nếu tăng cường vận động thì thời gian tăng này là rất ngắn Trong các cách thức tăng cường độ vận động thì tăng cường độ vận động là chóng gây mệt mỏi nhất

- Thời gian của bài tập:

Tỷ lệ nghịch với tốc độ vận động Trong luyện tập bóng đá thông thường một nội dung tập từ 20 giây đến 2 phút, phụ thuộc vào tốc độ của bài tập Nói chung không nên kéo dài quá giới hạn này

- Thời gian nghỉ giữa các bài tập:

Là nghỉ phục hồi có tính chất tạo điều kiện trả lại lượng oxy bị giảm quá nhanh cho các cơ quan của cơ thể Do vậy ở đây là nghỉ tích cực Đặc điểm thời gian phục hồi của cơ thể là lúc đầu nhanh sau chậm dần

- Số lần lặp lại của bài tập:

Càng nhiều càng có khả năng tăng lượng vận động Tuy nhiên khi sử dụng phương pháp lặp lại cần chú ý tới tính “hấp dẫn” cần thiết của các bài tập Bài tập kém hấp dẫn sẽ ảnh hưởng xấu đến kết quả

*Lượng vận động tối đa:

Thường khi tăng khối lượng vận động, lúc đầu kết quả nâng lên rõ rệt, sau đó giảm dần và có trường hợp mất hẳn tác dụng, khi đó người ta gọi đó là giới hạn của lượng vận động Cần luôn luôn kiểm tra và đánh giá giới hạn của lượng vân động bằng nhận xét chuyên môn, bằng kiểm tra y học, sự chính xác của lượng vận động tối đa sẽ có tác dụng trực tiếp tới thành tích tập luyện

1.4.8 Nguyên tắc đối xử cá biệt

Nguyên tắc này đòi hỏi phải tính toán đến đặc điểm cá nhân VĐV, đặc điểm sinh lý lứa tuổi, giới tính và trình độ tập luyện, thể lực và tâm lý…

Phải xác định được mức độ thích hợp cho các vận động viên khác nhau, trước hết phải dựa vào yêu cầu chương trình có tính chất tiêu chuẩn cho từng

loại đối tượng cụ thể Trên cơ sở khoa học tổng kết kinh nghiệm thực tế, trước hết là chương trình về giáo dục các tố chất cho các đối tượng cơ bản

Yêu cầu phải đảm bảo mức độ thích hợp ở mỗi lứa tuổi, mỗi giới tính khác nhau đòi hỏi tính hợp lý khác nhau Phải xác định được mức độ hợp lý để chọn và đưa ra cấu trúc buổi tập, thời gian buổi tập, phải chú ý đến phương pháp

kế thừa tối ưu giữa các bài tập nâng cao và độ khó của bài tập Phần nội dung của buổi tập sau phải là nội dung kế thừa mà buổi tập trước đó là nền tảng

Đối xử cá biệt còn là hình thức sửa chữa động tác cho tập luyện phù hợp với thể lực vận động viên

1.5 Đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi học THPT

1.5.1 Đặc điểm tâm lý của lứa tuổi học sinh THPT

1.5.1.1 Đặc điểm tâm lý chung

Lứa tuổi này là học sinh muốn chứng tỏ mình là người lớn, muốn được mọi người biết đến và tôn trọng mình, các đã có một trình độ nhất định có khả năng phân tích tổng hợp hơn, muốn hiểu nhiều biết rộng, thích hoạt động, có nhiều hoài bão Tuy vậy vẫn có quá trình hưng phấn chiếm ưu thế sôi nổi và hiếu động Vì vậy, đa dạng hoá hình thức tập luyện sẽ nâng cao được hưng phấn của học sinh Từ đó góp phần nâng cao chất lượng học tập

1.5.1.2 Đặc điểm tâm lý trong học tập

Hoạt động học tập của học sinh THPT đòi hỏi tính năng động, tính độc lập ở mức độ cao hơn nhiều so với học sinh THCS, đồng thời cũng đòi hỏi phát triển tư duy lý luận để nắm vững nội dung một cách sâu sắc

Thái độ học tập ở lứa tuổi này được thúc đẩy bởi động cơ học tập mà ý nghĩa nhất là động cơ thực tiễn Trong hoạt động TDTT nếu các em có động

cơ đúng đắn sẽ tích cực tập luyện, thi đấu để thực hiện mục đích hoạt động thể thao, điều này đòi hỏi trong công tác đào tạo, giáo viên và HLV cầm định

hướng cho các em xây dựng được động cơ đúng đắn để có được hứng thú trong học tập nói chung và trong công tác GDTC nói riêng

Mặt khác, ở lứa tuổi này đa số các em là tích cực học một số môn mà các em cho là quan trọng đối với nghề của mình còn các môn khác chỉ học sao nhãng hoặc học để đạt điểm trung bình Do vậy, giáo viên và HLV cần giúp cho học sinh hiểu được ý nghĩa và chức năng của giáo dục học phổ thông đối với mỗi giáo dục chuyên ngành

Ngoài ra, ở lứa tuổi này giáo viên và HLV có được thiện cảm và sự tôn trọng của các em thì đó là một trong những điều kiện thuận lợi cho công tác giảng dạy và huấn luyện

1.5.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh THPT

1.5.2.1 Đặc điểm sinh lý chung

Ở lứa tuổi này tâm lý của các em thích chứng tỏ mình là người lớn và muốn để mọi người tôn trọng mình ở lứa tuổi này đã có một trình độ hiểu biết nhất định, có khả năng phân tích, tổng hợp, các em muốn khám phá, nhưng các em vẫn còn rất nhiều nhược điểm và kinh nghiệm sống còn thiếu

Ở lứa tuổi này của các em chủ yếu là hình thành ý thức hình thành về tính cách và là tuổi nhu cầu sáng tạo cao có sự nảy nở những tình cảm trang lứa

Ở lứa tuổi nay các em đã phát triển tương đối hoàn chỉnh, các bộ phận của cơ thể vẫn tiếp tục lớn lên nhưng chậm dần, chức năng sinh lý tương đối

ổn định, khả năng hoạt động của cơ thể cũng nâng cao hơn Có ý nghĩa nhất đối với công tác giáo dục và huấn luyện là sự phát triển mạnh mẽ của các hệ

cơ quan cũng như thể lực tăng dần đạt tới hoàn thiện

1.5.2.2 Hệ vận động

Ở lứa tuổi này cơ thể các em phát triển một cách mạnh mẽ về chiều dài,

bề dày, hàm lượng các chất hữu cơ giảm do hàm lượng Mg, P, Ca trong xương tăng quá trình cốt hóa xương ở các bộ phận chưa hoàn tất chỉ xuất hiện

cốt hóa ở bộ phận như mặt Các tổ chức sụn được thay thế bằng mô xương nên cùng với sự phát triển chiều dài của xương cột sống Không giảm mà trái lại tăng lên có xu hướng cong vẹo Vì vậy có thể sử dụng rộng rãi các bài tập với khối lượng tăng dần để giúp cho VĐV thích nghi một cách từ từ

Hệ cơ: Thành phần quan trọng của bộ máy vận động là cơ, các tổ chức

cơ phát triển muộn hơn xương nên cơ vẫn tương đối yếu, các cơ lớn phát triển tương đối mạnh, cơ nhỏ phát triển chậm hơn, cơ co phát triển nhanh hơn cơ duỗi, đặc biệt là các cơ duỗi của nữ lại càng yếu nên ảnh hưởng tới sự phát triển sức mạnh Vì vậy, khi tập luyện những bài tập phát triển sức mạnh đới với nữ cần có những yêu cầu riêng biệt, tính chất động tác của nữ cần toàn diện mang tính nhịp điệu mềm dẻo khéo léo

1.5.2.3 Hệ tuần hoàn

Ở lứa tuổi này hệ tuần hoàn đang trên đà phát triển và hoàn thiện Tim lớn hơn có khả năng co bóp cơ tim phát triển tốt hơn do đó nâng cao khả năng lưu lượng máu trên phút Buồng tim đã phát triển tương đối hoàn chỉnh mạch đập của nam 70 lần/phút, nữ 70 - 85 lần/phút Nhưng khi vận động thì tần số hoạt động nhanh hơn, phản ứng của hệ tuần hoàn tương đối rõ rệt vận động mạch và huyết áp tăng nhanh hơn Nhưng sau vận động mạch và huyết áp tăng nhanh chóng thì tim hoạt động trở nên dẻo dai hơn Vì vậy, ở lứa tuổi này có thể tập luyện những bài tập có khối lượng và cường độ tương đối lớn nhưng vẫn phải thận trọng và thường xuyên kiểm tra theo dõi trạng thái sức khỏe của các VĐV

1.5.2.4 Hệ thần kinh

Ở lứa tuổi này kích thước não và hành tuỷ đạt đến mức như ở người trưởng thành Hoạt động phân tích tổng hợp của vỏ não tăng lên, tư duy trìu tượng đã hình thành tốt, điều này thuận lợi cho sự hình thành các phản xạ có diều kiện Ngoài ra do sự hoạt động mạnh của tuyến giáp trong sinh dục,

tuyến yên làm cho tính hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế Tuy nhiên, với các bài tập đơn điệu, lặp đi lặp lại nhiều lần sẽ gây nên sự căng thẳng thần kinh rất dễ làm cho các em chán nản, thờ ơ và thực hiện không tốt các bài tập

Do vậy trong quá trình giảng dạy huấn luyện chúng ta cần đưa ra các bài tập sinh động, hấp dẫn, phù hợp với tính hưng phấn cao nhằm giúp các em tham gia tập luyện một cách tự giác tích cực

1.5.2.5 Hệ hô hấp

Ở lứa tuổi này hệ hô hấp đã phát triển nhưng số lượng phế nang tham gia

hô hấp và dung tích sống còn nhỏ, cơ gian sườn phát triển chậm, cơ hoành còn yếu nên khi vận động tần số hô hấp nhanh, độ sâu hô hấp nông dễ gây nên mệt mỏi Do đó, trong quá trinh tập luyện chúng ta cần hướng dẫn các em hít thở sâu

và đều

1.5.2.6 Trao đổi năng lượng

Đặc điểm chính là quá trình đồng hóa chiếm ưu thế so với quá trình dị hóa Nhu cầu phát triển và hình thành cơ thể một phần đáng kể năng lượng ở lứa tuổi này được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu đó

1.6 Cơ sở lý luận xây dựng bài tập

Các bài tập được xây dựng nhằm sử dụng để tác động đến đối tượng tập luyện mong muốn đạt được những mục đích của huấn luyện giáo dục thể chất

- Khái niệm bài tập: “Là hoạt vận động chuyên biệt do con người sáng

tạo ra một cách có ý thức, có phủ định phù hợp với các quy luật giáo dục thể chất, đáp ứng được những yêu cầu phát triển thể chất và tinh thần của con người”

- Phân loại bài tập: Có nghĩa là sắp xếp chúng thành các nhóm sao cho

những loại hình bài tập trong mỗi nhóm có sự giống nhau về tính chất cơ bản

Dựa trên đặc điểm chế độ hoạt động cơ bắp và cách đánh giá kết quả cuối cùng của bài tập

Các môn sức mạnh tốc độ mà đặc điểm tiêu biểu là có cường độ hay công suất gắng sức cơ bắp tối đa, như các môn chạy cự ly ngắn, các môn nhảy ném đẩy …

Các môn sức bền trong bài tập có chu kì: Chạy cự ly trung bình và dài,

đi bộ, bơi, chèo thuyền…

Các môn đòi hỏi năng lực phối hợp vận động như: Thể dục dụng cụ, nhảy cầu, trượt băng nghệ thuật…

Các môn đòi hỏi biểu hiện tổng hợp các tố chất vận động trong điều kiện các tình huống và hình thức vận động luôn thay đổi như các môn đối kháng cá nhân, các môn bóng

- Dựa theo chuyên ngành khoa học để phân loại:

Từ góc độ sinh học, cơ học người ta phân loại các bài tập thành các bài tập có chu kỳ

Không có chu kỳ và hỗn hợp

Các bài tập tịnh tiến

Quay vòng và phức tạp trong không gian

Từ gốc độ sinh lý học và các bài tập có chu kỳ được phân loại theo các vùng công suất vận động khác nhau

- Cấu trúc bài tập:

Trong các bài tập khác nhau động tác của các bài tập có chu kỳ được phân theo loại theo các vùng công suất vận động khác nhau, khác nhau về hình dáng bề ngoài, tốc độ chuyển động, lực, thời gian kéo dài… do đó các động tác của con người là một thể hoàn chỉnh có cấu trúc phức tạp “cấu truc bài tập là mối liên quan lẫn nhau có tính quy luật và tương đối ổn định của tất

cả các yếu tố, cấu tạo nên động tác như một thể hoàn chỉnh thống nhất” Tùy theo từng môn thể thao mà cấu trúc bài tập được phân chia thành các phần, các giai đoạn Đa số các cấu trúc của bài tập thể dục thể thao không

có chu kì phân thành 3 giai đoạn: Giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn chủ yếu (cơ bản) và giai đoạn kết thúc

* Giai đoạn chuẩn bị

Có tác dụng tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện động tác ở giai đoạn chủ yếu, thường là động tác tạo đà có chiều chuyển động ngược lại với chiều chuyển động ở giai đoạn chủ yếu Ví dụ: Động tác lăng, vung trước khi ném,… hoặc cùng chiều với chiều chuyển động ở giai đoạn chủ yếu để tạo gia tốc lớn hơn trong động tác ở giai đoạn chủ yếu: Chạy đà trong các môn nhảy…

* Giai đoạn chủ yếu:

Bao gồm những động tác nhằm trực tiếp giải quyết nhiệm vụ vận động, chúng có vị trí quan trọng cấu trúc động tác bài tập Trong một số bài tập trong chu kỳ không phải chỉ có một mà là một số giai đoạn chủ yếu là giậm nhảy … treo người và chống vào sào quay người…

* Giai đoạn kết thúc:

Là giai đoạn kết thúc của động tác hoặc buông thả một cách thụ động, như: Tiếp đất trong các môn nhảy của thể dục dụng cụ Trong một số bài tập giai đoạn kết thúc cũng có yêu cầu kỹ thuật rất cao như: Đứng vững sau khi nhảy, bật lộn trong thể dục dụng cụ

- Nội dung của bài tập:

Bao gồm các thành phần cấu tạo nên bài tập đó và các quá trình cơ bản xảy ra trong cơ thể do việc thực hiện bài tập đó tạo nên Các quá trình này quyết định tác dụng của bài tập đó tạo nên Các quá trình này quyết định tác dụng của bài tập đối với người tập

Về mặt sinh lý học thì nội dung của bài tập TDTT là những biển đổi trong những hoạt động chức năng của cơ thể khi thực hiện bài tập, làm cho cơ thể chuyển sang một mức độ hoạt động cao hơn với lúc yên tĩnh Nhờ vậy có thể hoàn thiện được những khả năng chức phận của cơ thể

Từ góc độ sư phạm khi xem xét nội dung bài tập TDTT thì điều quan trọng là xem xét tác dụng tổng hợp của các bài tập với việc phát triển các năng lực vận động của cơ thể và sự hình thành các kỹ năng, kỹ xảo vận động cũng như tác động lên hành vi nhân cách của người tập

Bên cạnh đó nội dung bài tập còn được hình thành trên cơ sở tâm lý và

sự hình thành nhân cách người tập Bài tập TDTT có thể được coi là những hành vi vận động có ý thức trong đó thể hiện sự thống nhất giữa hoạt động thân thể và tâm lý Nó không chỉ tác động đến cơ thể mà cả đối với nhân cách và tâm lý người tập

CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP, TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để giải quyết mục đích của đề tài nghiên cứu, đề tài đi vào giải quyết hai nhiệm vụ sau:

- Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng giáo dục thể chất và năng lực sút bóng

cầu môn cho đội tuyển bóng đá nữ THPT Ngô Gia Tự - Từ Sơn - Bắc Ninh

Ngoại khóa: Đánh giá năng lực sút bóng cầu môn đưa vào công tác huấn luyện nhằm phát triển khả năng sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân cho đội tuyển bóng đá nữ trường THPT Ngô Gia Tự - Từ Sơn - Bắc Ninh

- Nhiệm vụ 2: Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập sút

bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân cho đội tuyển bóng đá nữ trường THPT Ngô Gia Tự - Từ Sơn - Bắc Ninh

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết nhiệm vụ của đề tài đã sử dụng những phương pháp nghiên cứu sau:

2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

Đây là phương pháp mà tôi sử dụng trước tiên trong quá trình nghiên cứu Sử dụng phương pháp này để tiến hành tìm hiểu và đọc các tài liệu có liên quan , các tài liệu chuyên môn nhằm hệ thống hóa các kiến thức, hình thành cơ sở lý luận, xây dựng giả định khoa học, xác định mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu, kiểm chứng kết quả trong khi thực hiện đề tài Các tài liệu chuyên môn có liên quan được lấy từ các nguồn tài liệu khác nhau, với mong muốn tìm hiểu những vấn đề liên quan đến công tác giảng dậy, huấn luyện sức