Những giải pháp nhằm nâng cao vai trò của kiểm toán Nhà nước

Trong nền kinh tế chuyển đổi, vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nước đối với các hoạt động kinh tế và xã hội càng trở nên cần thiết và quan trọng hơn bao giờ hết. Trong hệ công cụ điều tiết nền kinh tế, kiểm toán Nhà nước được coi như là một công cụ cần thiết phụ trợ đắc lực cho quá trình quản lý vĩ mô của Nhà nước đối với nền kinh tế-điều đó được thể hiện rất rõ qua chức năng, nhiệm vụ của cơ quan kiểm toán Nhà nước trong việc kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả, hiệu lực của việc sử dụng các nguồn lực tài chính quốc gia. Cơ quan kiểm toán Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt nam được thành lập ngày 11/7/1994 theo nghị định 70/CP của Chính phủ, được tổ chức và hoạt động theo Quyết định 61/TTG của Thủ tướng chính phủ. Kể từ đó đến nay, sau 4 năm vừa xây dựng tổ chức vừa đi vào hoạt động, kiểm toán Nhà nước bước đầu đã thu được nhiều kết quả đáng khích lệ, góp phần làm lành mạnh hoá hoạt động tài chính công,ngăn ngừa những hành vi vi phạm kỷ luật tài chính, chống lãng phí, giúp Nhà nước quản lý vĩ mô nền kinh tế. Ngày nay, trong xu hướng hội nhập và sự phát triển đa năng của nền kinh tế đòi hỏi hoạt động của kiểm toán Nhà nước, phải phát triển lên một tầm cao mới, hướng tới những mục tiêu, nội dung và phương pháp kiểm toán quốc tế. Mặt khác để góp sức mình trong công tác quản lý vĩ mô nền kinh tế của nhà nước, kiểm toán Nhà nước cần phải từng bước nâng cao vai trò của mình cũng như không ngừng củng cố và hoàn thiện hệ thống kiểm toán Nhà nước, xây dựng và tổ chức bộ máy vững mạnh xứng đáng là một cơ quan kiểm toán tối cao của một quốc gia. Trong đề tài “Vai trò của kiểm toán Nhà nước trong nền kinh tế thị trường” em xin trình bày những nội dung sau: Phần A: Lý luận chung về kiểm toán Nhà nước Phần B: Cơ quan kiểm toán Nhà nước CHXHCN Việt Nam Phần C: Những giải pháp nhằm nâng cao vai trò của kiểm toán Nhà nước

Lời Nói Đầu

Trong nền kinh tế chuyển đổi, vai trò quản lý vĩ mô của Nhà nước đối vớicác hoạt động kinh tế và xã hội càng trở nên cần thiết và quan trọng hơn bao giờhết Trong hệ công cụ điều tiết nền kinh tế, kiểm toán Nhà nước được coi như làmột công cụ cần thiết phụ trợ đắc lực cho quá trình quản lý vĩ mô của Nhà nướcđối với nền kinh tế-điều đó được thể hiện rất rõ qua chức năng, nhiệm vụ của cơquan kiểm toán Nhà nước trong việc kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả, hiệulực của việc sử dụng các nguồn lực tài chính quốc gia

Cơ quan kiểm toán Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt nam đượcthành lập ngày 11/7/1994 theo nghị định 70/CP của Chính phủ, được tổ chức vàhoạt động theo Quyết định 61/TTG của Thủ tướng chính phủ Kể từ đó đến nay,sau 4 năm vừa xây dựng tổ chức vừa đi vào hoạt động, kiểm toán Nhà nước bướcđầu đã thu được nhiều kết quả đáng khích lệ, góp phần làm lành mạnh hoá hoạtđộng tài chính công,ngăn ngừa những hành vi vi phạm kỷ luật tài chính, chốnglãng phí, giúp Nhà nước quản lý vĩ mô nền kinh tế

Ngày nay, trong xu hướng hội nhập và sự phát triển đa năng của nền kinh

tế đòi hỏi hoạt động của kiểm toán Nhà nước, phải phát triển lên một tầm caomới, hướng tới những mục tiêu, nội dung và phương pháp kiểm toán quốc tế.Mặt khác để góp sức mình trong công tác quản lý vĩ mô nền kinh tế của nhànước, kiểm toán Nhà nước cần phải từng bước nâng cao vai trò của mình cũngnhư không ngừng củng cố và hoàn thiện hệ thống kiểm toán Nhà nước, xây dựng

và tổ chức bộ máy vững mạnh xứng đáng là một cơ quan kiểm toán tối cao củamột quốc gia

Trong đề tài “Vai trò của kiểm toán Nhà nước trong nền kinh tế thịtrường” em xin trình bày những nội dung sau:

Phần A: Lý luận chung về kiểm toán Nhà nước

Phần B: Cơ quan kiểm toán Nhà nước CHXHCN Việt Nam

Phần C: Những giải pháp nhằm nâng cao vai trò của kiểm toán Nhà nước

Để hoàn thành đước đề tài này có sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo chủ

nhiệm Vũ Trường Sơn cùng các thầy cô trong khoa kinh tế.

Em xin chân thành cảm ơn!

Sinh viên thực hiện : Trần Hải Đăng

1- Quá trình vận hành nền kinh tế.

Kể từ khi Nhà nước thay đổi hướng phát triển của nền kinh tế, chuyển từ

cơ chế quản lý kế hoạch tập trung sang nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phầnhoạt động theo cơ chế thị trường có sự điều tiết vĩ mô của Nhà nước, hoạt độngkinh tế có nhiều chuyển biến rõ rệt, với chủ trương đa phương hoá đầu tư đadạng hoá hình thức sở hữu đã xuất hiện nhiều mối quan hệ phức tạp đan xen lẫnnhau, các thành phần kinh tế cùng tồn tại trong một môi trường cạnh tranh vàhợp tác theo pháp luật,hạch toán kế toán đã trở thành công cụ cần thiết và quantrọng trong quá trình quản lý kinh tế Người quan tâm tới thông tin kế toán khôngchỉ trong nội bộ các doanh nghiệp,các tổ chức kinh tế mà bao gồm cả các cơquan Nhà nước,các nhà đầu tư và công chúng Vì lẽ đó hệ thống thông tin kếtoán chuẩn xác và đáng tin cậy phục vụ cho việc ra quyết định đã trở thành xuhướng tất yếu của hoạt động quản lý

2-Hoạt động kiểm toán ở Việt Nam.

Kiểm toán Nhà nước Việt Nam được thành lập theo Nghị định 70/CPngày 11/7/1994 của chính phủ và sau đó là Quyết định 61/TTg của Thủ tướngchính phủ ban hành theo điều lệ tổ chức và hoạt động của kiểm toán Nhà nước

Từ đó đến nay kiểm toán Nhà nước đã thực hiện được nhiều cuộc kiểm toán vàthiết lập được 3 trung tâm kiểm toán đặt tại 3 khu vực: miền Bắc tại thủ đô HàNội, miền Nam tại thành phố Hồ Chí Minh, miền Trung tại thành phố Đà Nẵngvới số lượng 500 kiểm toán viên Đây mới chỉ là số lượng khiêm tốn so với nhucầu đặt ra của nền kinh tế Bên cạnh hoạt động của kiểm toán Nhà nước các công

ty kiểm toán độc lập cũng phát triển mạnh trong đó có một công ty kiểm toánliên doanh giữa Việt Nam và nước ngoài, 4 công ty kiểm toán có 100% vốn đầu

tư nước ngoài, 4 công ty tư nhân Như vậy cho đến nay tại Việt Nam đã có 35 chinhánh và văn phòng với số lượng 1268 người làm việc trong lĩnh vực kiểm toán

vầ tư vấn tài chính kế toán tại Việt Nam

II - KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC.

1-Kiểm toán Nhà nước là gì?

Kiểm toán Nhà nước là việc kiểm toán do các cơ quan quản lý chức năngcủa Nhà nước (tài chính, thuế ) và cơ quan kiểm toán Nhà nước tiến hành theoluật định

Theo định nghĩa của Hiệp hội kiểm toán tối cao quốc tế (INTOSAI): “Cơquan kiểm toán tối cao được hiểu là một tổ chức công cộng của một Nhà nướcđược chỉ định, thiết lập tổ chức theo các cách khác nhau, thực hiện theo luậtđịnh, chức năng kiểm toán công cộng”

Điều 73 trong luật ngân sách Nhà nước Việt Nam đã ghi rõ: “Kiểm toánNhà nước là cơ quan thuộc chính phủ, thực hiện việc kiểm toán xác định tínhđúng đắn hợp pháp của các số liệu kế toán, báo cáo quyết toán của các cơ quanNhà nước, các đơn vị có nhiệm vụ thu chi ngân sách Nhà nước theo quy định củaChính phủ”

Hoạt động kiểm toán của kiểm toán Nhà nước là hướng vào hoạt độngkiểm toán tính tuân thủ xem xét việc chấp hành các chính sách luật lệ và chế độcủa Nhà nước tại đơn vị sử dụng vốn do ngân sách Nhà nước cấp Ngoài ra kiểmtoán Nhà nước còn thực hiện kiểm toán tính hiệu năng, hiệu quả hoạt động củacác cơ quan có sử dụng vốn kinh phí từ ngân sách Nhà nước

2 - Đặc điểm tổ chức của kiểm toán Nhà nước của một số nước trên thế giới.

Trên thế giới cơ quan kiểm toán Nhà nước có thể trực thuộc chính phủ (cơquan hành pháp); Quốc hội (cơ quan lập pháp ); Toà án (cơ quan tư pháp) Nước

Mỹ văn phòng kế toán trưởng Hoa kỳ (GAO) là một cơ quan trung lập của chính

quyền liên bang Tổ chức GAO có nhiệm vụ báo cáo và chịu trách nhiệm trựctiếp với Quốc Hội Trách nhiệm trước tiên của kiểm toán viên thuộc GAO là thựchiện chức năng kiểm toán cho Quốc Hội.

Tại Cộng Hoà Liên bang Đức: cơ quan kiểm toán Nhà nước cũng nhưcác bang đều do Quốc hội liên bang hoặc do bang lập ra nhưng có vị trí độc lậpvới cả hành pháp, tư pháp và lập pháp, do đó có vị trí khách quan trong việckiểm tra, giám sát ở các đơn vị sử dụng nguồn vốn của Nhà nước Kiểm toánNhà nước do Quốc hội lập ra nhưng không phụ thuộc vào quốc hội

Cộng hoà Pháp có Toà thẩm kế Pháp, Toà này vừa thực hiện chức năngcủa cơ quan kiểm toán Nhà nước vừa thực hiện chức năng cuả cơ quan xétxử,như một toà án không phụ thuộc vào các cơ quan hành pháp tư pháp và lậppháp Toà thẩm kế Pháp có quyền kiểm tra tất cả các cơ quan chính quyền Nhànước (trừ tài khoản của tống thống,Quốc Hội,thượng viện và uỷ ban tư pháp).Các công sở quốc gia toà thẩm kế Pháp có quyền xét xử như một toà án,bằng cácphán quyết của mình toà có thể quy kết trách nhiệm cá nhân và tiền bạc của các

kế toán viên công và các thủ quỹ mà họ nắm giữ Có thể ra lệnh cho họ lấy tiềntúi ra đền cho các khoản chi không hợp lệ

3 - Đặc điểm của kiểm toán Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

a) Cơ quan kiểm toán Nhà nước Việt Nam là cơ quan thành lập và tổ chứctheo nguyên tắc tập trung thống nhất Đặc điểm này được điều lệ tổ chức và hoạtđộng cơ quan kiểm toán Nhà nước khẳng định là hoàn toàn đúng đắn Thực tiễncũng chỉ ra rằng, chỉ có một cơ quan kiểm toán Nhà nước tập trung thống nhất làphù hợp với tính thống nhất của quốc gia và chế độ kinh tế xã hội của Việt Namđặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự thống nhất và tập trung cao của nền tài chínhquốc gia đặc biệt là nền tài chính công

b) Kiểm toán Nhà nước Việt Nam là cơ cấu trong bộ máy quản lý Nhànước Trong thông báo số 18 /TB của thủ tướng chính phủ ngày 17 /12/1996 cónêu: “Kiểm toán nhà nước Việt Nam là một cơ cấu mới trong bộ máy Nhànước” Như vậy kiểm toán Nhà nước không phải là một tổ chức chuyên môn mà

là một cơ quan Nhà nước do vậy phải tuân thủ nguyên tắc tổ chức xây dựng bộmáy Nhà nước, thực hiện chức năng nhiệm vụ được luật pháp quy định và chínhphủ giao cho.

c) Cơ quan kiểm toán Nhà nước là cơ quan kiểm tra chuyên về tài chínhcông từ bên ngoài các hoạt động tài chính của chính quyến Nhà nước, doanhnghiệp Nhà nước các đơn vị có sử dụng vốn từ kinh phí do ngân sách Nhà nướccấp

d) Kiểm toán Nhà nước là cơ quan tối cao của nước Cộng Hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam trong lĩnh vực kiểm toán thể hiện trong những điểm sau:

- Cơ quan này có trách nhiệm trước Nhà nước trong lĩnh vực kiểm toán

- Có quyền cao nhất trong hoạt động kiểm toán trong cả nước

- Hướng dẫn chỉ đạo phối hợp hoạt động các đơn vị trực thuộc nội bộkiểm toán các doanh nghiệp

- Thực hiện quyền kiểm toán toàn bộ các hoạt động kiểm toán như kiểmtoán độclập, kiểmtoán toàn bộ

e) Ngoài những đặc điểm đã nêu trên,kiểm toán Nhà nước là cơ có chứcnăng đối ngoại và hợp tác Thể hiện mối quan hệ giữa các cơ quan kiểm toánNhà nước Việt nam và các cơ quan kiểm toán tối cao của cac nước trong khucũng như trên toàn thế giới

III-ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CHỨC NĂNG NHIỆM VỤ CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC.

1 - Địa vị pháp lý :

Địa vị pháp lý của cơ quan kiểm toán Nhà nước có ý nghĩa vô cùng quantrọng trong việc xây dựng, phát triển tổ chức và điều hành hoạt động của kiểmtoán Nhà nước Kinh nghiệm từ thực tế cho thấy các nước có kiểm toán Nhànước phát triển thì việc tổ chức và hoạt động của kiểm toán được quy định cụthể rõ ràng trong hiến pháp và trong từng điều luật của các bộ luật cụ thể

Trung Quốc, khi chuẩn bị cho kiểm toán Nhà nước ra đời năm 1983 thìtrước đó một năm nghĩa là năm 1982 đã tiến hành sửa đổi và bổ sung vào hiếnpháp thêm điều luật về kiểm toán Nhà nước, sau đó là điều luật về ngân sách Nhànước, trong luật kiểm toán Nhà nước nêu ra thấy rõ “Quốc vụ viện lập ra cụckiểm toán tối cao để lãnh đạo hoạt động kiểm toán trong toàn quốc dưới sự lãnhđạo của thủ tướng,quốc vụ viện ” Liên bang Nga trong điều 1 của luật liênbang nói rõ: “Cục kiểm toán liên bang Nga là cơ quan cao nhất hoạt động thườngxuyên của hệ thống kiểm tra tài chính của Nhà nước.” Còn trong điều một củaCộng hoà liên bang Đức có nói: “Cơ quan kiểm toán liên bang là cơ quan cóquyền tối cao của liên bang Đức với tư cách là một thể chế độc lập về kiểm tratài chính ” Điều 114 khoản 2 trong Hiến pháp 1992 (đã sửa đổi) quy định: “Cơquan kiểm toán liên bang phải nộp báo cáo trực tiếp cho Chính phủ Liên bangcũng như nghị viện liên bang & cho Hội đồng Liên bang sẽ được điều chỉnhbằng luật Liên bang.” Những quy định trên cho thấy Kiểm toán Nhà nước có vịtrí rất cao, ngoài ra chúng ta còn thấy trong một số điều khoản luật ở những nướcnày còn quy định cụ thể chức năng nhiệm vụ, quyền hạn của kiểm toán Nhànước.

Một vấn đề mang tính nguyên tắc là kiểm toán Nhà nước hình thành vàhoạt động trên cơ sở pháp luật bảo đảm Kiểm toán Nhà nước hoạt động độc lậpchỉ tuân theo pháp luật do đó đòi hỏi cần có địa vị pháp lí và luật đầy đủ, rõ ràng

cụ thể Có như vậy mới đáp ứng được yêu cầu kiểm tra tài chính của tất cả các cơquan Nhà nước, các tổ chức xã hội có sử dụng ngân sách Nhà nước Mặt khác,trong tiến trình hội nhập quốc tế cũng đòi hỏi kiểm toán Nhà nước phải có mộtđịa vị pháp lí đầy đủ mà theo như chuẩn mực kiểm toán quốc tế và thông lệ quốc

tế đều có

Kiểm toán Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt nam được thành lậpnăm 1994 trên cơ sở Nghị Định số 70/CP ngày 11.7.1994 của chính phủ về việcthành lập cơ quan kiểm toán Nhà nước,được hoạt động theo quyết định số61/TTg ngày 24.1.1995 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành điều lệ tổ chức vàhoạt động của kiểm toán Nhà nước Từ kinh nghiệm các nước có kiểm toán Nhànước phát triển ,địa vị pháp lí của kiểm toán Nhà nước Việt nam đã và đang từng

bước củng cố, hoàn thiện và phát triển trong điều 73 Luật Ngân sách Nhà nướcquy định “kiểm toán Nhà nước là cơ quan thuộc Chính Phủ ”, cũng trong luậtnày điều 74 xác định tính độc lập của kiểm toán Nhà nước,quy định về quyềnkiểm toán Nhà nước khi thuộc nhiệm vụ kiểm toán và trách nhiệm phải báo cáokết quả kiểm toán với chính phủ,Quốc hội và Uỷ ban thường vụ Quốc hội khi cóyêu cầu.Tại điều 70 và điều 2 của Luật Ngân sách Nhà nước mới chỉ giới hạntrách nhiệm kiểm toán Nhà nước trong trường hợp cơ quan quyền lực chưa phêchuẩn quyết toán Ngân sách Nhà nước và Ngân sách địa phương Rõ ràng làkiểm toán Nhà nước chưa có điều luật nào nói lên chức năng và nhiệm vụ củahoạt động kiểm toán,cũng vấn đề này trong luật thuế,pháp lệnh kế toán thốngkê,luật doanh nghiệp Nhà nước vị trí của kiểm toán chưa được nhắc đến Đặcbiệt là quan hệ giữa kiểm toán nhà nước và kiểm toán độc lập, giữa kiểm toánNhà nước và các Bộ ngành, địa phương, giữa kiểm toán Nhà nước với kiểm toánnội bộ vẫn chưa có điều luật nào của Nhà nước quy định cụ thể Như vậy địa vịpháp lí của kiểm toán Nhà nước mới chỉ giới hạn ở một số điều luật trong đóchưa quy định rõ và cụ thể Trong khi đó vai trò của kiểm toán Nhà nước đãđược nâng lên một tầm cao mới trong điều kiện phát triển kinh tế đất nước, đặcbiệt là đã góp phần không nhỏ vào công cuộc công nghiệp hoá hiện đại hoá đấtnước, định hướng xã hội chủ nghĩa.

2/Chức năng kiểm toán Nhà nước

Qua sự trao đổi và học hỏi kinh nghiệm các nước có hoạt động kiểm toánNhà nước phát triển cho thấy hoạt động của cơ quan kiểm toán Nhà nước thườnghướng vào:

* Kiểm toán tài chính (Financial Audit)

* Kiểm toán tuân thủ (Comphiance Audit)

* Kiểm toán hoạt động (Operation Audit)

* Một trong những hoạt động thường thấy ở tất cả các cơ quankiểm toán Nhà nước trên thế giới là việc kiểm tra và xác nhận tính đúng đắn vàhợp pháp của các số liệu,thông tin được thể hiện trong báo cáo tài chính hàngnăm của các tổ chức kinh tế bao gồm các doanh nghiệp Nhà nước và các doanh

nghiệp có cổ phần Nhà nước Trên cơ sở kết quả của hoạt động kiểm toán, kiểmtoán Nhà nước đưa ra các ý kiến, kiến nghị cho đơn vị được kiểm toán, các cơquan có thẩm quyền trên cơ sở đó có những biện pháp thích hợp để cải tạo tìnhhình Trong xu thế hiện nay việc kiểm tra của cơ quan kiểm toán Nhà nước ngàycàng được mở rộng mà thể hiện là không chỉ chú trọng đến kiểm toán tài chính

và kiểm toán tuân thủ mà bên cạnh đó kiểm toán Nhà nước thông qua kiểm toánhoạt động đánh giá tính hiệu lực, hiệu quả kinh tế xã hội, các mặt hoạt động củachủ thể kinh tế cũng đang là trọng điểm của hoạt động kiểm toán Nhà nước

* Chức năng của cơ quan kiểm toán Nhà nước:

Kiểm toán Nhà nước phải báo cáo và tư vấn cho Quốc hội trong nhữngquyết định của Quốc hội, không những ở chừng mực Quốc hội là cơ quan giámsát cơ quan hành pháp mà cả trong việc thực hiện những nhiệm vụ của mình, với

tư cách là cơ quan ban hành luật ngân sách và các đạo luật chuyên môn có hiệulực tài chính

Kiểm toán Nhà nước cần phải báo cáo và tư vấn cho Chính phủ, cụ thể làbáo cáo cho cấp quản lí hành chính Nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ củamình, đồng thời báo cáo cho cấp lãnh đạo trong công tác lãnh đạo cơ quan hànhchính Nhà nước,cũng như về tác động tài chính của biện pháp đề ra

Kiểm toán Nhà nước thực hiện chức năng phòng ngừa và răn đe đối với

bộ máy hành chính Nhà nước, chống lại việc sử dụng phung phí và lạm dụng cácphương tiện tài chính của Nhà nước

Kiểm toán Nhà nước cần phải thông báo cho công luận về việc sử dụngcác phương tiện tài chính Nhà nước,của Chính phủ và Quốc hội

3/Nhiệm vụ của kiểm toán Nhà nước.

Trong một nhà nước pháp quyền hiện đại, với tư cách là cơ quan kiểmtoán tối cao của một nhà nước, kiểm toán nhà nước phải thực hiện những nhiệm

vụ quan trọng sau:

a/ Thực hiện nhiệm vụ và quyền kiểm toán tất cả các hoạt động kiểm toáncủa đất nước và kiểm toán tài chính công đối với các cơ quan hành chính, cácdoanh nghiệp và các dự án, các chương trình chính phủ b/ Thực hiệnnhiệm vụ hướng dẫn, chỉ đạo công tác kiểm toán trong cả nước Với tư cách là

cơ quan kiểm toán tối cao của một quốc gia mặc nhiên cơ quan kiểm toán Nhànước phải đảm nhiệm trọng trách vô cùng quan trọng cụ thể là:

- Cơ quan kiểm toán Nhà nước đánh giá và ấn định cả những chuẩn mực,quy trình kiểm toán áp dụng cho các cơ quan kiểm toán nội bộ

- Trong trường hợp kiểm toán độc lập có tham gia vào kiểm toán cácdoanh nghiệp Nhà nước thì chịu sự phê chuẩn của kiểm toán Nhà nước trên haiphương diện sau:

+ Một là: kiểm toán Nhà nước đánh giá báo cáo kiểm toán độc lập vềquyết toán năm

+ Hai là: kiểm toán Nhà nước định ra các chuẩn mực và quy trình kiểmtoán

c/ Thực hiện nhiệm vụ đào tạo bồi dưỡng, nâng cao trình độ kiểm toánviên, hoàn thiện tổ chức hệ thống thông tin kỹ năng kiểm toán thành lập hội đồngnghiên cứu khoa học về kiểm toán Những nhiệm vụ này được đặt ra cho kiểmtoán Nhà nước với tư cách là một cơ quan có nghiệp vụ chuyên biệt và có tínhđộc lập cao

d/ Thực hiện nhiệm vụ quản lý hệ thống kiểm toán Nhà nước trên hai lĩnhvực hành chính và chuyên môn nghiệp vụ của các cơ quan, các công chức trong

hệ thống kiểm toán từ Trung ương đến địa phương

PHẦN II

CƠ QUAN KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Kiểm toán Nhà nước Việt Nam được thành lập theo nghị định số 70/CPcủa chính phủ ngày 11/7/1994 và được tổ chức hoạt động theo quyết định số 61 /Ttg ngày 24/1/1995 của thủ tướng chính phủ về việc ban hành điều lệ tổ chứchoạt động của kiểm toán Nhà nước

Kể từ đó tới nay, sau 4 năm ổn định và phát triển bộ máy tổ chức và triểnkhai hoạt động kiểm toán, kiểm toán Nhà nước đã bước đầu ổn định việc tổ chức

và cơ chế hoạt động Trong 4 năm qua kiểm toán Nhà nước đã tích cực hoạtđộng và đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, góp phần ổn định nền tài chínhquốc gia, đóng góp tích cức vào công tác phòng chống tham ô và tham nhũngtrong bộ máy kinh tế, tiết kiệm chi và thu cho ngân sách Nhà nước hàng nghìn tỷđồng Bên cạnh những thành tích đã đạt được, hoạt động kiểm toán Nhà nướcvẫn còn gặp nhiều khó khăn cũng như những mặt hạn chế cần khắc phục Song về

cơ bản bằng những kết quả mà kiểm toán Nhà nước đã đạt được, kiểm toán Nhànước từng bước khẳng định vị trí cũng như vai trò to lớn của mình trong quá trình

ổn định nền tài chính làm ổn định và phát triển nền kinh tế đất nước

I - NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC SAU BỐN NĂM XÂY DỰNG

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG.

1- Xây dựng, tổ chức bộ máy.

Việc tổ chức và quản lý kiểm toán Nhà nước được thực hiện theo nguyêntắc tập trung thống nhất Theo nguyên tắc này, cơ quan kiểm toán Nhà nước ViệtNam được tổ chức thống nhất từ trên xuống, là một cơ quan của Chính phủ vàthực hiện chế độ một thủ trưởng trong suốt quá trình xây dựng, tổ chức và pháttriển bộ máy kiểm toán Nhà nước

1.1 Bộ máy lãnh đạo.

Đã bổ nhiệm Tổng Kiểm toán Nhà nước và các phó tổng kiểm toán giúpviệc Tổng kiểm toán Nhà nước do thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm, có vị trí caonhất trong bộ máy lãnh đạo, với cương vị lãnh đạo cao nhất, tổng kiểm toán phân

giao nhiệm vụ, quyết định về nhân sự, xây dựng kế hoạch và dự thảo trình Chínhphủ đồng thời trên cơ sở nhiệm vụ do Chính phủ giao cho, Tổng kiểm toán lên

kế hoạch xây dựng cơ chế hoạt động, tổ chức các đoàn kiểm toán, báo cáo kếtquả kiểm toán lên Chính phủ

1.2 Bộ máy giúp việc.

Thành lập các Vụ kiểm toán chuyên ngành:

- Kiểm toán Ngân sách Nhà nước (từ Trung ương đến địa phương)

- Kiểm toán đầu tư xây dựng cơ bản và các chương trình, dự án vay nợviện trợ Chính phủ

- Kiểm toán doanh nghiệp Nhà nước

- Kiểm toán các chương trình đặc biệt

- Văn phòng kiểm toán Nhà nước (ngang cấp Vụ)

Trên cơ sở nội dung Nghị định 70/CP của Chính phủ, Tổng kiểm toán bổnhiệm các kiểm toán trưởng, phó kiểm toán trưởng ở ba khu vực Bắc, Trung,Nam Bổ nhiệm chánh, phó văn phòng Kiểm toán trưởng khu vực giao nhiệm vụcho các Vụ kiểm toán, văn phòng kiểm toán

1.3 Hội đồng kiểm toán.

Hội đồng kiểm toán là hội đồng tư vấn cho Tổng kiểm toán, Hội đồng nàykhông thường trực mà chỉ thành lập khi cần thiết để thẩm định lại kết quả và báocáo kiểm toán của các cuộc kiểm toán đã thực hiện Cơ cấu Hội đồng kiểm toángồm Tổng kiểm toán Nhà nước đứng đầu, các thành viên: các phó tổng kiểmtoán, kiểm toán trưởng, chánh văn phòng, khi cần thiết có thể mời thêm cácchuyên gia

1.4 Kiểm toán khu vực.

Triển khai việc xây dựng và tổ chức bộ máy kiểm toán Nhà nước, cho đếnnay đã thành lập được ba kiểm toán khu vực trực thuộc Tổng kiểm toán Nhànước Miền Bắc đặt tại Hà Nội, miền Trung đặt tại thành phố Đà Nẵng, miềnNam tại thành phố Hồ Chí Minh

Như vậy về bước đầu, xây dựng, tổ chức bộ máy kiểm toán Nhà nước đãđạt được kết quả đáng khích lệ, về cơ cấu tổ chức tương đối hợp lý trong thờigian qua, chính vì vậy kiểm toán Nhà nước đã khẳng định được vị trí quan trọngcủa mình trong nền kinh tế khẳng định được vai trò kiểm tra; kiểm soát của Nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

2 - Hoạt động của kiểm toán Nhà nước Việt Nam.

Kiểm toán Nhà nước sau bốn năm hoạt động đã bước đầu ổn định về tổchức và cơ chế hoạt động (như đã trình bày ở phần trước) Chính vì vậy kiểm toánNhà nước đã được xã hội thừa nhận và nhận được nhiều sự hợp tác và ủng hộ củacác cấp, các ngành, các tổ chức trong và ngoài nước

Trong bốn năm qua kiểm toán Nhà nước đã tiến hành được gần 1500 cuộckiểm toán đối với hầu hết các tỉnh, thành, nhiều bộ ngành và hàng trăm doanhnghiệp lớn của Nhà nước, các công trình XDCB trọng điểm, qua hoạt động đó đãgiúp tiết kiệm và tăng thu cho ngân sách Nhà nước hàng ngàn tỷ đồng, kịp thờingăn chặn và xử lý các hiện tượng tiêu cực, những hành vi sai trái, gian lận trongquản lý và sử dụng các nguồn lực của đất nước

Kiểm toán Nhà nước đã góp phần thiết lập trật tự và kỷ cương quản lý nềnkinh tế tài chính trong tình hình mới, tạo ra tiền đề hết sức quan trọng trong việcnhận thức vấn đề “từ nay các cơ quan đơn vị tổ chức có hoạt động thu chi ngânsách Nhà nước đến phải được kiểm tra bắt buộc bởi cơ quan kiểm toán Nhànước” Giúp các đơn vị kinh tế chấn chính công tác quản lý, hướng tới mục tiệuhiệu quả, điều chỉnh các biện pháp quản lý, tư vấn cho các ban ngành xem xét vàhoàn chỉnh các cơ chế chính sách cho phù hợp với thực tiễn

3 Chuẩn bị hướng phát triển lâu dài.

Hội đồng khoa học của kiểm toán Nhà nước đã xúc tiến việc nghiên cứucác đề tài khoa học liên quan đến địa vị pháp lý của cơ quan kiểm toán tối cao,

cơ chế hoạt động kiểm toán Nhà nước, chuẩn mực kiểm toán Nhà nước qui trìnhkiểm toán, những vấn đề cơ bản của cuộc kiểm toán v.v